Xəbər lenti
29/10/2020 [00:41]:
“Münaqişə zonasında sülhməramlıların olmasından danışmaq hələ tezdir”
29/10/2020 [00:01]:
"Həm dövlət, həm də millət olaraq könlümüz, dualarımız və dəstəyimiz can Azərbaycanla birlikdədir"
28/10/2020 [23:48]:
Bərdəyə raket hücumu zamanı Qırmızı Xaç və Qırmızı Aypara Cəmiyyətinin könüllüsü də həlak olub
28/10/2020 [23:41]:
Pakistanın Baş naziri müsəlman ölkələrinin liderlərinə müraciət etdi - FOTO
28/10/2020 [23:39]:
Fransa klubunda kütləvi yoluxma
28/10/2020 [23:28]:
"O zaman Ermənistan qoşunları dərhal Laçın, Kəlbəcər və Ağdamdan çıxarılmalıdır...”
28/10/2020 [23:27]:
İlham Əliyev Türkiyə xalqını təbrik etdi
28/10/2020 [23:23]:
Bərdəyə hücumun yeni görüntüləri: Dəhşətli, silsilə partlayışlar - ANBAAN VİDEO
28/10/2020 [23:21]:
"Ermənistanın nə qədər xoşuna gəlməsə də, Türkiyə artıq nizamlamaya cəlb olunub"
28/10/2020 [23:19]:
"Əgər kimsə ermənilər üçün ikinci dövlət yaratmaq istəyirsə, qoy, öz ərazisinin bir hissəsində yaratsın"
28/10/2020 [22:48]:
Prezident: “Azərbaycanlılar əvvəl yaşadıqları bütün işğal olunmuş ərazilərə qayıtmalıdırlar”
28/10/2020 [22:46]:
“İllərdir böyüməyən müharibə uşağıyam, Azərbaycan əsgəri Ağdama qədəm qoyan gün böyüyəcəm” 
28/10/2020 [22:31]:
“Qəndab xanımdan sonra evlənməyi özümə bağışlaya bilməzdim, onsuz çox çətindir...”
28/10/2020 [22:22]:
“Biz bəzən sosial şəbəkədə şəkil paylaşaraq əsgərlərimizin yerini düşmənə nişan veririk”
28/10/2020 [22:13]:
Xocalı soyqırımının uşaqları Putin, Tramp və Makrona məktub yazdılar
28/10/2020 [21:43]:
Paşinyan Ermənistanın sərhədlərini Rusiya sərhədçilərinin qoruduğunu etiraf etdi
28/10/2020 [21:39]:
Gənc zabitin dəqiq hesablamaları ilə verdiyi düşmən hədəfləri darmadağın edilib - VİDEO
28/10/2020 [21:31]:
Abbas Əraqçi: "İran Azərbaycan ərazilərinin işğal olunmasına müxalif olub"
28/10/2020 [21:28]:
Bərdə terrorunda xəsarət alanlar danışdı - VİDEO
28/10/2020 [21:14]:
"Sivil insanlara atəş açılması bütün bəşəriyyətə qarşı böyük təhlükə və cinayətdir"
28/10/2020 [21:01]:
Prokurorluq Ermənistanın Bərdəyə raket hücumu nəticəsində həlak olan şəxslərin adları açıqlayıb - SİYAHI
28/10/2020 [20:53]:
İlham Əliyev İran prezidentinin xüsusi nümayəndəsini qəbul edib
28/10/2020 [20:42]:
Ərkan Özoraldan bayram təbriki: "Yaşasın Türkiyə-Azərbaycan qardaşlığı, yaşasın Cümhuriyyət!"
28/10/2020 [20:21]:
Xankəndindəki doğum evinin “bombalanması” saxta çıxdı - Sübutlar + FOTO
28/10/2020 [20:18]:
FHN-in rəhbər heyəti Bərdə rayonundadır
28/10/2020 [20:17]:
Bərdəyə raket atəşi nəticəsində yaralananların vəziyyəti ağırdır - Xəstəxana direktoru
28/10/2020 [20:15]:
Artilleriya komandiri: "Müqəddəs mübarizəmizi qələbə ilə yekunlaşdıracağıq" - VİDEO
28/10/2020 [19:52]:
"Formula 1": İtaliyadakı növbəti yarışa azarkeş buraxılmayacaq
28/10/2020 [19:50]:
MN: Heç bir təxribat qələbə əzmimizə və zəfər yolumuza mane ola bilməz
28/10/2020 [19:45]:
Düşmənin canlı qüvvəsi sərrast atəşlə məhv edilib - VİDEO
28/10/2020 [19:42]:
Ceyhun Bayramov həmsədrlərlə danışıb
28/10/2020 [19:34]:
"İşğalçı ölkənin Rusiyanın dabanını yalayaraq oz mövcudluğunu qorumaqdan başqa əlacı da qalmayıb"
28/10/2020 [19:31]:
"Terrorizmi İslam doğurmadı, Batı imperializmi doğurdu"
28/10/2020 [19:18]:
“Heç nə bizi haqq yolundan dönməyə məcbur edə bilməz” - Mehriban Əliyeva
28/10/2020 [19:09]:
“Hesab edirəm ki, Ərdoğan-Putin münasibətləri açıq və səmimidir, amma...”
28/10/2020 [19:07]:
Bölmələrimiz şəhər və rayonlarımıza atəş açan düşməni məhv edib - VİDEO
28/10/2020 [19:02]:
Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsi xaricdə yaşayan azərbaycanlıları ayıq-sayıq olmağa çağırır
28/10/2020 [18:55]:
Ermənilərin bu gün Bərdəyə raket hücumu nəticəsində həlak olan şəxslərin adları məlum olub - SİYAHI
28/10/2020 [18:47]:
"Çoxmu susacaqsınız? Nə qədər itki verməliyik ki, haqqın - ədalətin yanında olasınız?!"
28/10/2020 [18:46]:
Ceyhun Bayramov və ABŞ Dövlət katibinin müavini arasında telefon danışığı olub
28/10/2020 [18:31]:
“Ermənistan silahlı qüvvələrinin Qarabağdakı döyüşlərdə itkiləri təqribən 5 min nəfərdir"
28/10/2020 [18:18]:
Əməkdar rəssam Faiq Abdullayev vəfat edib
28/10/2020 [18:16]:
Ermənistan mülki insanları qətlə yetirməyə davam edir - Türkiyə Müdafiə Nazirliyi
28/10/2020 [18:14]:
Türkiyədə Polad Həşimovun adı verilən parkın açılışı oldu - FOTO
28/10/2020 [18:13]:
İlham Əliyev: “İrəvanın münaqişənin həll prosesi üzrə işə qadir olduğuna şübhə edirəm”
28/10/2020 [18:09]:
Müdafiə Nazirliyindən hərbçilərimizin uğuru ilə bağlı yeni VİDEOÇARX
28/10/2020 [18:04]:
XİN rəsmisi: “Bu müharibə cinayətlərinə səssiz qalmaq təhrikə bərabərdir!” - FOTO
28/10/2020 [18:02]:
Ermənilər Tərtəri atəşə tutur, 30-a yaxın mərmi atılıb
28/10/2020 [18:00]:
Atambayev aclıq aksiyasını dayandırdı
28/10/2020 [17:51]:
Ukraynada fövqəladə vəziyyətin müddəti uzadıldı
28/10/2020 [17:50]:
Bərdə sakinləri düşmənin hücumlarından qorxmurlar - VİDEO
28/10/2020 [17:46]:
Həftəsonu nəqliyyat dayandırılır - RƏSMİ
28/10/2020 [17:42]:
"Bərdəyə hücumu lənətləyirik" - Türkiyə XİN
28/10/2020 [17:37]:
“Ali Baş Komandanımızdan sülh istəyənlər Bərdədəki səhnəni görməlidirlər” - Zahid Oruc
28/10/2020 [17:35]:
XİN Bərdənin vurulması ilə bağlı bəyanat yaydı
28/10/2020 [17:35]:
Düşmən daha 59 hərbçisini itirdi -ADLAR...
28/10/2020 [17:30]:
Pakistan səfiri: “Qadağan olunmuş silahların istifadəsi qəbuledilməzdir"
28/10/2020 [17:09]:
Azərbaycanda xüsusi karantin rejimi uzadıldı - RƏSMİ
28/10/2020 [17:02]:
Kəlbəcər necə qurulacaq… - İcra başçısının I müavini, deputat və ağsaqqalın ARZULARI
28/10/2020 [17:00]:
“Bu qətllərə görə Ermənistanla yanaşı, ona silah verənlər də məsuliyyət daşıyır”
28/10/2020 [16:44]:
Ötən gün Bərdənin raket atəşinə tutulması nəticəsində ölənlərin sayı 5-ə çatıb
28/10/2020 [16:42]:
Son sutkada 988 yeni yoluxma faktı qeydə alınıb
28/10/2020 [16:42]:
Düşmənin daha bir neçə tankı hərbi qənimət kimi götürülüb
28/10/2020 [16:35]:
Zəngilanın 4, Füzulinin 1, Cəbrayılın 5, Qubadlının 3 kəndi işğaldan azad edildi
28/10/2020 [16:32]:
İlham Əliyev: “Bərdə sakinlərinin qisası yerdə qalmayacaq” - FOTO
28/10/2020 [16:30]:
“Döyüş başlayan kimi əsgərlər bizi köməksiz qoyub, ərazini tərk etdilər...” -Erməni qadın...
28/10/2020 [16:28]:
Bərdədə həlak olanlardan biri FHN-in əməkdaşıdır
28/10/2020 [16:26]:
“Dedi ki, Şuşada bayraq sancıb, qurban kəsəcəm...” -Şəhid əsgərimizin əmisi...
28/10/2020 [16:09]:
Bərdəyə raket atılması nəticəsində 21 nəfər ölüb, 70 şəxs yaralanıb
28/10/2020 [15:55]:
“Cəbhədən həyat yoldaşını gözləyən gəlin statusu hər xanıma qismət olmur, biz buna görə xoşbəxtik”
28/10/2020 [15:44]:
Anar Kərimov: “İrəvan xanlığının ərazisində 300 məscid olub, indi cəmi biri qalıb”
28/10/2020 [15:43]:
Azərbaycan hökuməti “Facebook” şirkətinə müraciət edib
28/10/2020 [15:41]:
Millət vəkilləri Kayseri Ticarət Odasının Azərbaycanla həmrəylik konfransında çıxış edib
28/10/2020 [15:31]:
“Prezidentimiz 30 gün ərzində dünya mediasındakı çıxışları ilə, Ermənistanın 30 illik yalanlarını darmadağın etdi”
28/10/2020 [15:30]:
COVİD-19 zamanı PZR testi, immunitetin dayanıqlığı və təkrar yoluxma riski haqqında...
28/10/2020 [15:28]:
Bərdə bu gün... - FOTOLAR
28/10/2020 [15:25]:
"Bu, bəşəriyyətinə qarşı atılan addımdır" - Prezidentin köməkçisi
28/10/2020 [15:22]:
Düşmən hərbi cinayətlərindən diqqəti yayındırmaq üçün dezinformasiya yayır - Müdafiə Nazirliyi
28/10/2020 [15:19]:
FHN Bərdənin yenidən raket atəşinə tutulması ilə bağlı məlumat yayıb
28/10/2020 [15:18]:
Bərdəyə raket atılması nəticəsində 20 nəfər ölüb, 60 şəxs yaralanıb - YENİLƏNİB
Bütün arxiv bir sırada
19/09/2016 [12:06] - Ədəbiyyat - ( 3614 dəfə baxılıb)

Çəmənzəminlinin ”Studentlər”i haqda




Yusif Vəzir Çəmənzəminli böyük yazıçıdı! “Qan içində” əsərindən sonra tələbəlikdən üzübəri dəfələrlə oxumaq istədiyim onun “Studentlər” romanını nəhayət oxuyub bitirdim. Əsərin qəhrəmanı Rüstəmbəylə qəribə bir ruh yaxınlığı duydum, qəribliyin soyuğunda vətən istisi kimi gəldi mənə. Yad ölkədə vətənlə yaşayan bir qərib obrazı yarada bilmək mənim də arzumdu. Buna gücüm, qabiliyyətim çatarmı?!

Zaman və məkan baxımdan “Studentlər” Mixail Bulqakovun “Ağ qvardiya”sını xatırlatsa da, daha çox bu günlə səsləşən çəhətləriylə ürəyimə yatdı. Əsərin çar Rusiyası dövründə formalaşan milli düşüncə tariximizə parlaq işıq tutmasından, 30-cu illərin bolşevik terroru dövründə xeyli sayda ”yad fikirlərin” cəsarətlə qələmə alınmasından, yüz il əvvəlin Şuşasında, Bakısında olanlardan ”“ başqa nüanslarından ətraflı yazmaq olar.

Amma fikrimcə romanı bu gün daha aktual edən bir yandan hələ də formalaşmaqda olan milli təfəkkürümüzə yönəlik cəhətləridisə, o biri yandan ondakı sekulyar yüklü fikirlərdi. Dini cəhalətin sürətlə yayıldığı bir zamanda “Studentlər” təbliğ edilməyə, oxunmağa daha çox layiqdi, xüsusən də, gənclər arasında.

Kitabdan götürdüyüm bəzi seçmələri kitab haqda təsəvvür yaransın deyə paylaşmaq istədim. Bu seçmələri bir filmin trayleri ”“ kitab annotasiyası kimi də qəbul etmək olar.

“Avrоpada dünyaya hədsiz-hеsabsız mütəfəkkirlər gəlmiş, оrada böyük filоsоflar, gеniş məlumatlı alimlər оlmuş; ancaq Avrоpa tarixində din icad еdənlərə rast gəlmədim. Lütеr və Qalvin kimi din islahatçıları оlmuş, yеni din uyduran оlmamışdır. Amma bizim Şərqdə iki еşşəyin arpasını bölməyə qadir оlmayanlar bеlə pеyğəmbərlik iddiasına düşmüşlər”;
“Rüstəmbəy gözlərini gəzdirərək оtağa tamaşa еdirdi ”“ hər yеr kir və tоz içində idi; öldürülmüş taxtabitilərin qanı sоlğun şpalеri ləkələmişdi; künclərdəki qurumlardan milçək ölüləri asılmışdı”¦ Bura tam bir “musurman” mənzili idi”;
“Bax gör biz nə haldayıq! “Kaspi” hələ ittihadi-islamın quyruğundan əl çəkmir. Bir tələbə məktub almış: Bakı küçələrində qоçular türk qadınlarının ayaqlarından dikdaban çəkmələri çıxarırmışlar”¦ Bеlə dəhşət оlurmu?.. Оh, Vəlibəy, iç, dərdimizi unudaq, islamiyyət bizim axırımıza çıxdı”;
“Bu saat millətpərəstlik bir pərdədir ki, bütün lоtuluqlar оnun dalında оlur”;
“О zaman inqilabi hərəkatda tutulub, həbs оlunmaq gənclər üçün bir şərəf sayılırdı”;
“Yоx, buna yеnilik adı vеrə bilmərəm; savadsız, sərxоş, tənbəl və yıxıcı bir xalq yеnilik qura bilməz! Lvоvlara təhəmmül еdə bilmədiyimiz halda, оrtalığa bir də bir Lеnin çıxdı ”“ bu, baltanı bir az da ağacın dibindən vurur”¦ Vursun, baxalım sоnu nə оlacaq?! Bunların hamısı alman оyunudur; Lеnin düz adam оlsaydı, Vilhеlm оnu qapalı vaqоnda bizə göndərməzdi”¦”;
“Nəzərini ilk cəlb еdən Stоlıpinin abidəsi оldu: sabiq baş nazirin hеykəlini qaldırıb, pyеdеstalın yanına yıxmışdılar. “Sizə böyük sarsıntılar lazım, bizə böyük Rusiya lazımdır”;
“Əvvəla, rеalni məktəb еrməni məhəlləsində (Şuşa-V.Q.) idi. Ikinci, bütün hökumət müəssisələri də оrada idi. Еrməni məhəlləsi şəhərin abad bir yеri idi. Türk hissəsi qaranlıq və xərabə bir halda idi. Оdur ki, biz hər gün еrməni hissəsinə gəzməyə gеdərdik. Yayda hər axşam bulvarda оlardıq”;
“Mir Cəfər Rüstəmbəyi döşü darülfünun nişanlı şıq paltarda görüb, tühaf bir hala düşdü: dərununa çökən həsəd dalğalanaraq üzünü bulandırdı: sеyrək qaşları оynadı, gözlərinə qan dоldu. Tutulmuş bir halda Rüstəmbəyə əl vеrdi və öpüşməkdən çəkindi. Rüstəmbəy Mir Cəfərlə bir məktəbdə оxumuş və bir sinifdə оturmuşdu. Uzun müddət dоst kеçinmişdilər”;

“Vəlibəy bir sirr kimi pıçıldadı:
”“ İndi Bakıda türk ziyalı qüvvələrinə çоx еhtiyac var.  Ðžnu bilirəm. Ancaq nədənsə hələ Bakıya könlüm yatmır.

”“ Səbəb?

”“ Səbəb çоxdur. Əvvələn, оra hazır gеtməliyəm. İkinci, Bakı mühitində ”“ qоçular, zоrlular, “mənəm-mənəm” dеyən ziyalılar arasında dоlana bilərikmi?”;

“Bilirsən, ”“ dеdi, ”“ “Müsavat” prоqramında iki təsir var: müqəddiməsi Ziya Göyalp fəlsəfəsi üzərində qurulmuş, mündərəcə də kadеt prоqramından alınmışdır. Bunun ikisi də bizim üçün əlvеrişli dеyil. Ziya Göyalp “İslamlıq, müasirlik, türklük” ”“ dеyə mеydana üç qanadlı şüar atmışdır. Bu, səfsətədən başqa bir şÐµy dеyildir. İslamlıq bir din оlaraq, müasirliyə ziddir. Bundan başqa, siyasi bir firqə təşkilində dinə lüzum varmı? Məqsəd Azərbaycan muxtariyyəti isə, dini dеyil, dövləti nöqtеyi-nəzəri müdafiə еtməliyik.
Sizi ”Studentlər”i oxumağa səsləyirəm!


Vahid Qazi


loading...
Düşmən daha 59 hərbçisini itirdi -ADLAR...
Zəngilanın 4, Füzulinin 1, Cəbrayılın 5, Qubadlının 3 kəndi işğaldan azad edildi
COVİD-19 zamanı PZR testi, immunitetin dayanıqlığı və təkrar yoluxma riski haqqında...
Bakı kəndlərində nökərçilik etdi, bir qız onu acından ölməyə qoymadı, arvadının çarpayısına qızılgüllər səpdi – Mirzə İbrahimovdan 10 inanılmaz fakt
Xəstədən 2500 rüşvət alan həkim koronavirusdan dünyasını dəyişdi - Şikayətçi halallıq vermədi...
Aqro İnvest və İstehsalat MMC
N.Tusi adına Klinika

Cəmiyyət
“Döyüş başlayan kimi əsgərlər bizi köməksiz qoyub, ərazini tərk etdilər...” -Erməni qadın...
Gündəm
“Prezidentimiz 30 gün ərzində dünya mediasındakı çıxışları ilə, Ermənistanın 30 illik yalanlarını darmadağın etdi”
Cəmiyyət
Vətəndaşın 505 manat dəyərində aldığı mobil telefon defekt çıxdı -“Kontakt Home” mağazalar şəbəkəsindən şikayət…
Cəmiyyət
“Əgər beynəlxalq qurumlar istəyirlərsə, Azərbaycan əhalisi həmin normalara hörmətini davam etdirsin...”
Siyasət
"II Qareginin müharibəyə çağırış etməsi təkcə dinin siyasiləşməsi deyil, eyni zamanda..."

Yazar
İlham İsmayıl
Arutunyan Putinə məktubunda Kim Kardaşyanın adını yazmağı unudub...
Seymur Verdizadə
Biz Şuşaya bayraq asanda, ermənilər Paşinyanı ipdən asacaqlar...
Sultan Laçın
“Şəhid balalarımıza “bədbəxt” deməyin!.. -Bədbəxt - qatillər, baiskarlardır...”
Həftənin ən çox oxunanları
İlham Əliyev Mehriban Əliyeva haqqında: "Ola bilsin mən bunu ilk dəfə deyirəm, onu inandırmaq üçün..."
“Ermənilər qızlarını cəbhəyə başqa məqsədlə göndərirlər” - Keçmiş döyüşçü qadından ÇAĞIRIŞ
"Ağdamı azad edəndən sonra 5 rayon geri alınmış olacaq, yerdə qalan 2 rayonu da..."
"Əgər kompromislərdən danışırıqsa bu, rus sülhməramlılarının iştirakı ola bilər"
Laçındakı ermənilər də yalvardı: “Qorxuludur, çox qorxuludur. Putin, bizi qurtar!..”
Ermənilərin atəşi 22 il sonra nitq qüsurlu gənci danışdırdı - Ağdamlı ailənin bomba “sevinci”...
Kəlbəcərdə ələ keçirilmiş düşmən avtomobillərini siz də görün... - VİDEO
Düşmənin artilleriya bölmələri və komanda məntəqəsi belə məhv edildi - VİDEO
Şuşadan görüntülər yayıldı: Ermənilər şəhəri tərk edib - VİDEO
"ABŞ-dan nə gözlənilirdisə, onu da etdi, sadəcə anlatdı ki, özünüz bilərsiniz..."
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
e-mail: moderator_az@mail.ru
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247