Xəbər lenti
24/04/2018 [12:50]:
Kəlbəcərin Yanşaq kəndindən son görüntülər yayıldı... - FOTO+VİDEO
24/04/2018 [12:45]:
"Bağçalar Təhsil Nazirliyinə qaytarılsın" –Deputat icra başçılarını “VURDU
24/04/2018 [12:44]:
Ermənistanda məxməri inqilabı kim etdi: Rusiya, yoxsa Qərb?
24/04/2018 [12:41]:
Nazim İbrahimovun son görüşü...
24/04/2018 [12:39]:
Naxçıvandakı referendumun nəticələri təsdiq olundu
24/04/2018 [12:38]:
"Alt paltarını açıb iyrənccəsinə aləmə göstərəndə..." -Flora Kərimova Röyanı biabır etdi
24/04/2018 [12:34]:
Rüstəm Behrudi Kəramət Böyükçölü "tərbiyəsiz" adlandırdı - "Alkaş" sözünə görə...
24/04/2018 [12:31]:
“Yuxarı ellərdə səyyah bir dərviş: Yunis Əmrə” mövzusunda elmi konfrans keçirildi
24/04/2018 [12:27]:
İrəvan Sərkisyanın istefasından sonra od tutub yandı: 80 nəfər evakuasiya edildi...
24/04/2018 [12:25]:
Yeni nazir və komitə sədrlərinin təhsili - Harvardı, Sarbonnanı bitirənlər, elmlər namizədi olanlar...
24/04/2018 [12:24]:
Zahid Oruc növbədənkənar parlament seçkilərini istisna etdi: “Nəyə görə?..”
24/04/2018 [12:22]:
“Falçılara gedən qızları yaxşı edib zorlayırlar”
24/04/2018 [12:20]:
Elmira Süleymanova parlamentdə hesabat verir
24/04/2018 [12:19]:
Milli Məclisin iclası başladı – Oqtay Əsədov vəzifə alan deputatları təbrik etdi
24/04/2018 [12:12]:
AMEA-nın Məhəmməd Füzuli adına Əlyazmalar İnstitunda konfrans keçirildi
24/04/2018 [12:12]:
"Düşmən ölkənin böyük real qlobal və regional qələbəsi rəqibin məğlubiyyətidir"
24/04/2018 [12:07]:
UFAZ-da Frankofoniya həftəsi çərçivəsində rəsm sərgisi keçirildi
24/04/2018 [12:01]:
“Bədənimi onlara qıymıram...” -Natavan Həbibi
24/04/2018 [11:46]:
“Ceyhun Bayramovun namizədliyi daha real görünürdü və gözlənilən idi…”
24/04/2018 [11:38]:
Moskva Dövlət Universitetinin müəllimləri ADPU-da səfərdədir -FOTOLAR
24/04/2018 [11:36]:
Sevgilisinin cinsiyyət orqanını kəsdi - SƏBƏBƏ haqq qazandırılır...
24/04/2018 [11:33]:
Ermənistanda qətl: “Yerkrapa” vitse-prezidenti öldürüldü
24/04/2018 [11:32]:
Pərvin Abıyevadan İDDİALI ÇIXIŞ: “Anasını ağladaram, atasını isə yandıraram”
24/04/2018 [11:29]:
"Azərbaycan öz torpaqlarını hərbi yolla azad etmək siyasətini davam etdirməlidir"
24/04/2018 [11:26]:
Məhkəmə Eldar Mahmudovla bağlı QƏRAR VERDİ: mayın 3-də...
24/04/2018 [11:24]:
Ramiz Mehdiyev Samir Nuriyevi kollektivə təqdim etdi
24/04/2018 [11:24]:
“Onların demokratları da, qeyri-demokratları da “Böyük Ermənistan” xülyasının əsiridir”
24/04/2018 [11:21]:
Əcnəbi biznesmenlər deputatdan şikayət etdi -“1001 gecə” qalmaqalı
24/04/2018 [11:10]:
"Qarabağla bağlı Azərbaycan ən xain zərbəni Ermənistandan deyil, Rusiyadan gözləməlidir"
24/04/2018 [11:10]:
“İstehlakçıların hüquqları ilə bağlı qanunvericilikdə nəzarətlə bağlı çox ciddi boşluqlar var”
24/04/2018 [11:08]:
Rus qızlarının bir gecəsi... - FOTOLAR
24/04/2018 [10:54]:
Paşinyandan hakim partiyaya yeni ultimatum: "“Məxməri inqilabı” yarımçıq qala bilməz"
24/04/2018 [10:50]:
Ötən gün ölkədə 117 cinayət faktı qeydə alındı
24/04/2018 [10:50]:
“Xocalının və Şuşanın işğal xəbərini ilk dəfə mən yaymışam...”- Hərbi jurnalist -FOTOLAR
24/04/2018 [10:40]:
Səudiyyə Ərəbistanında çevriliş xofu –Prosesin pərdəarxası
24/04/2018 [10:40]:
Serjik Sərkisyan Qarabağda hakimiyyətə gətirilə bilərmi?..- Təhlükə
24/04/2018 [10:38]:
Türkiyədə dəhşətli zəlzələ - 13 yaralı - Foto
24/04/2018 [10:36]:
Hüseyn Abdullayev hardadır? – Vəkili açıqladı
24/04/2018 [10:34]:
Sərnişinlər stansiyada düşə bilmədi – Metroda olay
24/04/2018 [10:33]:
Ən güclü pasportlar: 147 ölkəyə vizasız...
24/04/2018 [10:29]:
Bakıda dumanla əlaqədar magistral yolda sürət həddi azaldıldı
24/04/2018 [10:28]:
Müharibə hazırlıqları başladı: Türkiyəyə hücum?
24/04/2018 [10:23]:
“O qız mənim sevgilim olub” - Zorlamada ittiham olunan falçı
24/04/2018 [10:19]:
Külək oyuncaq qəsri havaya qaldırdı: Azyaşlı öldü
24/04/2018 [10:17]:
Lotu Qulinin adamı Ağstafada tutuldu
24/04/2018 [09:58]:
Rusiyanın baş kəşfiyyatçısı İlham Əliyevlə danışıqlarda
24/04/2018 [09:57]:
Təmas xəttində növbəti monitorinq keçiriləcək
24/04/2018 [09:56]:
Ürək üçün ən zərərli beş dərman hansılardır? -DİQQƏTLİ OLUN
24/04/2018 [09:54]:
Moskva bir ay ərzində Suriyaya “S-300” kompleksləri göndərə bilər
24/04/2018 [09:53]:
Xərçəng əməliyyatlarında nanobıçaq sınaqdan keçirilir
24/04/2018 [09:49]:
Manatın bugünkü MƏZƏNNƏSİ
24/04/2018 [09:43]:
Əri döymüş arvadı it də tutdu bir yandan...
24/04/2018 [09:42]:
Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi: "Düşmən atəşkəs rejiminə əməl etmir"
24/04/2018 [09:42]:
Bakıya 1600 yeni vaqon gətiriləcək: Yükdaşımalar asanlaşdırılır
24/04/2018 [09:39]:
BMT baş katibi Qarabağ münaqişəsi zonasında gərginliyin artmasına yol verməməyə çağırdı
24/04/2018 [09:37]:
Kanadada qətliam törədən Ermənistan vətəndaşı olub
24/04/2018 [09:36]:
Neftin qiyməti 75 dollar oldu - Son 4 ildə ilk dəfə
24/04/2018 [09:32]:
Təhsil ekspertindən yeni nazirə tövsiyyə: "Səriştəli kadrlara üstünlük verilməlidir"
24/04/2018 [09:03]:
"Ümid qalır yalnız Ermənistanın yeni rəhbərliyinin Rusiyaya "kəllə" atmasına..."
24/04/2018 [08:52]:
Türklər deyil, ermənilər soqırım etdi - ARAŞDIRMA...
24/04/2018 [08:33]:
Lolitadan onu kişi bilən gömrükçüyə şok cavab: "Qadınam, amma məndə (...) var”
24/04/2018 [08:28]:
Məscid rəhbərlərinə pulsuz ev veriləcək - RƏSMİ...
24/04/2018 [01:03]:
"Azərbaycanın əhəmiyyətli bir şəhəri silahlı qüvvələrimizin nəzarətinə keçməlidir”
24/04/2018 [00:16]:
Azay Quliyevdən Sarkisyanın istefasına - MÜNASİBƏT...
24/04/2018 [00:10]:
Nazim İbrahimov onu əvəz edən Fuad Muradov barədə danışdı - "Ona dəstəyimi göstərəcəm”
23/04/2018 [23:48]:
“Montelər buraları azad edib, biz də qurub-tikməliyik...” - Qubadlıdakı erməni fəhlə
23/04/2018 [23:47]:
Hərbi düşərgədə atışma - 6 ölü
23/04/2018 [23:16]:
Poçt vasitəsilə Azərbaycana soyuq silahlar keçirmək istədilər
23/04/2018 [23:00]:
Naxçıvan Mədəniyyət Nazirliyi və Naxçıvan Turizm Departamenti yaradıldı
23/04/2018 [23:00]:
İlham Əliyevin Türkiyə səfərinin tarixi açıqlandı
23/04/2018 [22:46]:
Kral ailəsinin yeni üzvünün cinsiyyəti bilindi - FOTOLAR
23/04/2018 [22:40]:
Sevgilisinə işgəncə verib canlı yayımladı – FOTO+VİDEO
23/04/2018 [22:37]:
Torontoda mikroavtobus piyadaları əzib
23/04/2018 [22:18]:
Azərbaycan və İran Xəzərdə əməkdaşlığa başlayır
23/04/2018 [22:09]:
Deputat AŞPA-da 11 aprel seçkilərindən danışdı
23/04/2018 [22:00]:
ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrləri bəyanat yaydı
23/04/2018 [21:54]:
Nikol Paşinyan: "Ermənistanda yeni parlament seçkiləri keçirilməlidir"
23/04/2018 [21:53]:
Dünyanın ən çox qazanan futbolçusu və baş məşqçisi
23/04/2018 [21:30]:
Ərdoğan əsəbiləşib iclası tərk etdi - Video
23/04/2018 [21:28]:
Minsk Qrupu Bakı və Yerevana çağırış etdi
Bütün arxiv bir sırada
09/12/2016 [22:51] - Siyasət - ( 5802 dəfə baxılıb)

"Tarixə nəzər salıb, nəticə çıxarmaq bu qədərmi çətindi?" - TƏHLİL...

"Dövlət rəhbərləri millətin son maraqlarını öz emosiyalarına qurban verən andan onun çökməsi başamalıdı..."


Bu gün FB dostlarımızdan, eyni zamanda gün ərzində Türkiyə, Rusiya, Azərbaycandan tələbələrimizdən, aspirantlardan, mütəxəssislərdən ciddi bir sual gəlir, əcəba, Türkiyənin dollardan imtina etməsinə necə baxırsınız? 

Məsələnin regionun inkişafına, ölkələrimizin taleyinə ciddi təsir edə biləcəyini nəzərə alaraq daha dərin təhlilinə qərar verdim.

Əvvəla onu deyim ki, Türkiyənin bu işə qoşulmasına mənim fikrim və hesab edirəm məsələnin mahiyyətini dərindən dərk edənlərin hamısının fikri mənfidi. Çünki, bu gün üçün hər kəs razılaşsa da icrası mümkün olan şey deyil. Bütün valyutalar dollara - ən güclü valyutaya bağlıdı. Valyutaların kurslarını dollarla müəyyən edib, bir-biri ilə alış veriş yapacaqlarsa, korrespondet hesablar necə qurulacaq. Rezerv pullar hansı valyutada saxlanılacaq, BVF və SDR iştirak etmirsə, yeni rezerv valyutasının kurslarına kim cavab verəcək. İranla Rusiya və Çin öz aralarında neçə illərdi ki, etmək istəyirlər və Türkiyə bankirlərinin xəbəri olmamış deyil ki, bu böyük korrupsiya alətinə çevrildi, pulların köçürülməsi iş adamları ən azı 5%-ə başa gəlirdi. Əcəba, Türk qardaşlarımız hazırdılarmı bu alverə, yəni korrupsiyaya, yolsuzluğa - kommunistlərlə müsəlmanların alveri rüşvətsiz keçinməsi çox təsadüf ola bilər. Yoxsa, Türkiyədə heç müzakirəyə çıxarılmayıb bu məsələ? Dünya bazarlarında o valyuta liderlik edə bilər ki, bütün rəqabət göstəricilərinə görə başqalarından üstün olsun. İstehsalın həcmi, qızıl və valyuta ehtiyyatları, maliyyə resursları, iqtisadi potensial, siyasi çəki, beynəlxalq qurumlardakı çəki, SDR-də pay və s. Bu göstəricilərin hamısı ABŞ dollarının xeyrinədi. Türkiyənin müttəfiq olmaq istədiyi bütün ölkələrin hamısının gücü bir yerdə yenə də ABŞ-ın iqtisadi potensialından xeyli aşağıdı. Nə vaxt ki, bütün müttəfiqlərin bir yerdə gücü ABŞ-a çatacaq, dərhal bunun haqqında müzakirə asçmaq olar. Dolların iqtisadi gücü yalnız ABŞ-ın müqayisə olunmaz iqtisadi gücü ilə deyil, həm də Beynəlxalq qurumlardakı (BVF, DB, AİB, AİYB, hötta İİB) ən yüksək payı, bu valyutaya insanların etibarı, kommunikasiyaların hamısının ABŞ-a məxsus olması və s. digər amillərlə də əlaqədardı. 220 ildən çox tarixində dollar lirənin və ya rublun bir aylıq devalvasiyasına uğramaylb. Yalnız R. T. Ərdoğanın hakimiyyəti dövründa Türk lirəsi 3 dəfədən çox dəyərdən düşüb, hələ lirənin 1000000 lara çatdığı vaxtları demirəm. Bütün kommunikasiyalar, virtual dünya ABŞ-a məxsusdur. İnternetsiz hansı istehsalçı, nəqliyyat vasitəsi, rabitə, banklar, valyuta köçürmələri işləyə bilər? SWIFT başlıca köçürmə kanalına nəzarət yenə də bu ölkəyə məxsusdu. İran vaxtı ilə yalnız SWİFT-dən çıxarılanda bir gecəyə milli valyutası iki dəfəyə yaxın devalvasiya olmuşdu və faktiki olaraq ölkənin iqtisadiyyatı iflic vəziyyətinə düşmüşdü, beynəlxalq transferlər orta əsrlərdəki kimi sərraflar vasitəsilə torbalarda daşınmağa başlamışdı. Iran tez səhvləri düzəldə bildi və yenidən normal hesablaşmaları bərpa etdi. Analoji səhvləri Türkiyə də etmək istəyirsə, bu Türk iqtisadiyyatına çox baha başa gələcək. Həm də müsəlmanlar hələ ki, yuxudadı, ABŞ başqa planetlərin zəngin resurslarına yiyələnib, o resurslar ki, yer kürəsinin bütün resurslarından xeyli çoxdur.

Mən Anadolu türklərinin millət yolunda fədakarlığını çox yüksək dəyərləndirirəm, hər bir türk öz dövləti yolunda nəinki dollardan, hətta həyatlarından keçməyə hazırdı. 

Amma hər bir qurbanın bir məqsədi və nəticəsi olmalıdı. Əgər bu yalnız ehtirasını, emosiyalarını sakitləşdirmək üçün edilirsə, çox pisdi. Milli liderlər, dövlət rəhbərləri millətin son maraqlarını öz emosiyalarına qurban verən andan onun çökməsi başamalıdı, bu çox təhlükəlidi. Əgər Amerika təhlükəli düşmən olsaydı mən də gəlib Anadolu qardaşlarımıza qoşulardım. Amma ABŞ həmişə Türkiyə ilə bir cəbhədə olmuş, Türkiyəsiz heç bir beynəlxalq məsələ həll etməmişdi, indi də NATO kimi nəhəng gücün iki ən vacib qanadlarından biri ABŞ - dırsa, digəri Türkiyədi. Türkiyə kimi ABŞ-a zəruri olan ikinci qüvvə də yoxdur. Digər tərəfdən, mənim gördüyüm, təhlillərim bir qanunauyğunluğu isbat edir: ABŞ hansı məmləkətdə oturmuşdursa orada inkişaf, çiçəklənmə, insana hörmət, yüksək rifah var, harada ki, əks qütblər meydan sulayır, orada ölüm, dəhşət, müharibələr, aclıq, səfalət var. Uzağa getməyə ehtiyac yoxdu, Qərbi Almaniya ilə Şərqi Almaniyanı, Cənubi Koreya ilə Şimali Koreyanı, Sinqapurla Kambocanı, BƏƏ ilə Yəməni, ya elə Suriyanı, və ya Venesuela, Kuba və s. müqayisə etsəniz mənim izahatıma ehtiyac qalmayacaq. Cənubi Koreyanı kommunist rejimindən azad edən və Şimali Koreya hücumlarından xilas edən əsasən ABŞ-la Türkiyə olub, təbii ki, Avropada iştirak edib, amma canlı qüvvə ilə əsas döyüşənlər bu iki dost ölkə olub. Bu xalqlar ayrılan vaxtı Cənubi Koreya dünyanın ən kasıblarından biri olub (adambaşına ÜDM - 65 dollar), əsas təbii resurslar, iri zavodlar, yararlı torpaqlar da Şimalda qalıb. Həm də Türkiyənin yaşayış şəraiti və iqtisadi gücü o vaxt on dəfələrlə Cənubi Koreyadan yüksək olub. İndi Cənubi Koreya (Təqribi Azərbaycan qədər ərazidə) Şimali Koreyadan 50 dəfə, Türkiyədən 2 dəfə, Rusiyadan 1.25 dəfə, Azərbaycandan isə 45 dəfə çox məhsul istehsal edir. Bunun hamısı ABŞ-ın birbaşa dəstəyi ilə həyata keçirilmişdir. Kommunistlər aydındı, niyə geri qalır, Çimali Koreya dünyanın ən geridə qalmış ölkəsidi, Cənubi Koreya isə ən inkişaf etmiş ölkələrindən biridi. Amma Türkiyə niyə bu nəhəng potensialdan istifadə edib inkişaf etmiş ölkələr sırasına daxil ola bilmədi, bu sual çox müəmmalıdı və hər bir türkü düşündürməlidi. Səbəb əcaba bu günkü əhvalat növündən deyil ki... 

ABŞ-da indi 10 trilyona yaxın sərbəst vəsait toplanıb qalıb, bir o qədər də Avropa ölkələrində. Hətta bir çox ölkələrdə kreditlər tarixdə ilk dəfə olaraq mənfi faizlə verilir. Türkiyədə isə dollardan azad olub, rublu, lirəni .... işlədərək 8-15%-lə kreditlə vətəndaşlarını soyurlar (baxın müsəlman ölkəsi - faiz haramdı 8-15%, xristian ölkələri mənfi faizlə verirlər-faiz haram deyil). Həm də bu günkü qədər Türkiyədə investisiyalara böyük tələbat olmamışdı. Təhlillərdən yalnız emosiyalar hiss olunur və görünür. 

ABŞ çox kəskin şüaları olan günəşə bənzəyir, agılla yanaşanı işığa qərq edir, cənnətə çevirir, yanlış yanaşanı isə özünü lampaya çarpan kəpənək kimi külə döndərir. Tarixə nəzər salıb, nəticə çıxarmaq bu qədərmi çətindi? ABŞ-ın iki-üç vətəndaşının hasil etdiyini 80 milyon Türkiyəli, 10 milyon da Azərbaycanlı birlikdə edə bilmir. Türkiyə, Rusiya və Azərbaycanın cəmi bir yerdə büdcələri ABŞ-ın büdcəsinin profisit (defisitindən) xeyli azdı. Emosiyalar nə qədər gözümüzü qapayıb ki, bizə dost kimi yanaşan belə nəhəng potensialdan istifadə etməyək?

Saleh Məmmədov, 
keçmiş maliyyə naziri, tanınmış iqtisadçı alim, professor

Ermənistanda məxməri inqilabı kim etdi: Rusiya, yoxsa Qərb?
İrəvan Sərkisyanın istefasından sonra od tutub yandı: 80 nəfər evakuasiya edildi...
"Düşmən ölkənin böyük real qlobal və regional qələbəsi rəqibin məğlubiyyətidir"
Sevgilisinin cinsiyyət orqanını kəsdi - SƏBƏBƏ haqq qazandırılır...
Rus qızlarının bir gecəsi... - FOTOLAR
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Gündəm
“Onların demokratları da, qeyri-demokratları da “Böyük Ermənistan” xülyasının əsiridir”
Cəmiyyət
"Qarabağla bağlı Azərbaycan ən xain zərbəni Ermənistandan deyil, Rusiyadan gözləməlidir"
Hadisə
Türklər deyil, ermənilər soqırım etdi - ARAŞDIRMA...
Dünya
Kral ailəsinin yeni üzvünün cinsiyyəti bilindi - FOTOLAR
Dünya
Sevgilisinə işgəncə verib canlı yayımladı – FOTO+VİDEO
Həftənin ən çox oxunanları
Səhiyyə naziri postuna real namizədlər: Ehtimallar özünü doğruldacaqmı?
Nazirlər Kabinetinin yeni tərkibi təsdiqləndi - SİYAHI
Həkimlər infarktdan ölməkdən qaçmağın yolunu açıqladılar: Ən azı həftədə 2 dəfə...
Daha 20 yüksək post prezident sərəncamını gözləyir - SİYAHI...
Abid Şərifovun vəziyyəti pisləşdi – SON DƏQİQƏ
"Bəyəm, mənə nə olub ki, xəstələnim və üstəlik, xəstəxanaya da yerləşdirilim?"
“Yaşlı adamlar, hamilə qadınlar və uşaqlar evdən bayıra çıxmasınlar” - XƏBƏRDARLIQ...
9 övladının DNT-ni yoxlatdı və şoka düşdü - Arvadı xəyanət edirmiş...
Həbsxanadan qaçdı və baş nazirlə eyni təyyarədə uçub ölkəni tərk etdi...
Həbsxanadan qaçıb yarım əsr sonra məktub yazdı: “Bilsəm ki, məni bir il həbs edəcəksiniz...”
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin