Xəbər lenti
21/02/2017 [01:06]:
"Çurkini Putin öldürdü...”
21/02/2017 [01:02]:
Azərbaycanda Su çərşənbəsi qeyd olunur
20/02/2017 [23:55]:
Lavrov ABŞ xüsusi xidmətlərinin RF səfirini dinləməkdə ittiham etdi
20/02/2017 [23:37]:
“Sonsuza qədər rus-türk sevgisi” - Kriştiano Ronaldonun acığına....
20/02/2017 [23:21]:
"TV-lərdəki bayağı verilişlər azmış kimi teatrları da yaman günə qoymusunuz"
20/02/2017 [23:05]:
Belarus silahlarına etibar edə bilərikmi?
20/02/2017 [23:02]:
Rusiyanın hərbi texnikası ilk dəfə Arktikada – VİDEO
20/02/2017 [22:59]:
“İblis” İslamı qəbul etdi - VİDEO
20/02/2017 [22:57]:
Naxçıvanla sərhəddəki qəzada ölənlərdən biri tələbə idi
20/02/2017 [22:04]:
Amerikadan Fətullah Gülənlə bağlı gözlənilməz AÇIQLAMA
20/02/2017 [22:00]:
İranda xalq ayağa qalxdı - Ordu ilə əhali arasında toqquşma
20/02/2017 [21:40]:
Nəyə görə xərçəng oluruq? - Oxuduqdan sonra anlayacaqsınız
20/02/2017 [21:31]:
Ermənistandan Azərbaycana qarşı informasiya savaşında yeni həyasızlıq...
20/02/2017 [21:30]:
“Geyəm, həbsdə kişilərin arasında qalmaq çətindir” - Qadın alverçisi
20/02/2017 [21:24]:
Vitali Çurkin öldü - Yubileyinə 1 gün qalmış...
20/02/2017 [21:24]:
İqdırda avtobus qəzasında ölən azərbaycanlılardan ikisinin adı məlum olub - YENİLƏNİB
20/02/2017 [20:58]:
"Ana dilimiz bir millət olaraq var olmamızın təməlidir"
20/02/2017 [20:52]:
“Camaat bilmir ki, dövlət xəstəxanaları pulsuzdur?” -Deputatdan baş həkimə dəstək
20/02/2017 [20:47]:
Azay Quliyev Vyanaya gedir
20/02/2017 [20:46]:
Kibertəhlükəsizlik məsələləri müzakirə edilib
20/02/2017 [20:45]:
Prezidentdən turist axınının sürətləndirilməsi ilə bağlı sərəncam
20/02/2017 [20:44]:
Azərbaycanda müharibəyə hazırlıq: Ən yeni döyüş təyyarələri alındı
20/02/2017 [20:35]:
“Bank of America”: ABŞ-ın neft hasilatında rekord artım gözlənilir
20/02/2017 [20:34]:
Akif Çovdarov zalı tərk etdi, geri qayıtmadı: Məhkəmə yarımçıq qaldı
20/02/2017 [20:29]:
“Putin Donbasda ikinci Hələb yaratmaq istəyir”
20/02/2017 [19:56]:
“Azadlıq” qəzetinin əməkdaşları kütləvi şəkildə dindirməyə çağrılır
20/02/2017 [19:54]:
”Azərbaycanın Rusiyadan silah alması xoşumuza gəlmir” -Edvard Nalbandyan
20/02/2017 [19:52]:
Türkiyənin ilk uzaq mənzilli raketi sərgiyə çıxarılıb
20/02/2017 [19:47]:
Ordumuza təlim keçən “Bordo Bereli” “İran qılıncı” ilə üz-üzə - Video
20/02/2017 [19:31]:
"DQR"dəki müşahidəçilər Azərbaycanın "qara siyahı”sına salınacaq
20/02/2017 [19:22]:
"İnsanların bu münasibətinə xəyanətdən ölümü üstün tutaram"
20/02/2017 [19:21]:
KXCP-dən hakimiyyətə xəbərdarlıq: "Ermənilərlə qanbir olan kadrlarla..."
20/02/2017 [18:58]:
Qənirə Paşayeva Antalyada Xocalı Soyqırımı ilə bağlı konfrans keçirib
20/02/2017 [18:54]:
Türkiyədə partlayış - 7 yaralı
20/02/2017 [18:53]:
Rusiyada yaşayan azərbaycanlılara müraciət
20/02/2017 [18:52]:
ADU-da IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarına həsr olunan görüş keçirilib
20/02/2017 [18:43]:
Məcburi köçkünlərə verilən pulla bağlı - Dəyişiklik
20/02/2017 [18:20]:
Ermənilərə borcumuz var – Qisas borcu!
20/02/2017 [18:11]:
Sumqayıt Xocalı faciəsinin 25 illiyi ilə əlaqədar silsilə tədbirlərə start verildi
20/02/2017 [18:09]:
İradə İsak: "İlhamə Quliyevanın da Bülent Ersoy kimi trans olduğunu düşünmüşdülər"
20/02/2017 [18:07]:
FHN məşhur hoteldə yanğın təlimi keçirəcək
20/02/2017 [18:03]:
Şəfiqə Məmmədova həmin görüntülərdən danışdı - Video
20/02/2017 [17:50]:
Şagirdlərə qızıl və gümüş medal verilməsi qaydaları açıqlandı
20/02/2017 [17:48]:
Suriyada avtomobilin partlaması nəticəsində rusiyalı hərbçilər ölüb
20/02/2017 [17:46]:
Azərbaycan birinciliyi başa çatdı
20/02/2017 [17:29]:
Baş nazirin avtomobil karvanı atəşə tutulub
20/02/2017 [17:24]:
Nazir vətəndaşlarla görüşəcək
20/02/2017 [17:19]:
“İslam Həmrəyliyi – Azərbaycan nümunəsi”
20/02/2017 [17:15]:
Akif Çovdarovun məhkəməsində qalmaqal- vəkillər susur
20/02/2017 [17:13]:
“İstintaq müddətində həbs tədbirinə üstünlük verməsi məhkəmə-hüquq sisteminin böyük yanlışıdır”
20/02/2017 [17:07]:
Mal ətinin qiyməti yenə qalxıb - 11-12 manat
20/02/2017 [17:06]:
Çörəyin içindən paslı məftil çıxdı – FOTO
20/02/2017 [17:04]:
“Ermənilərin atdığı bu addımın mənası yoxdur, çünki...”
20/02/2017 [17:02]:
Şahin Zəkizadənin yarımçıq qalan arzusu – FOTO
20/02/2017 [16:53]:
UNEC İslam Dünyası Universitetləri Federasiyasının İdarə Heyətinin üzvü seçilib
20/02/2017 [16:51]:
Bu gün ADP İdarə Heyətinin növbəti iclası keçirilib
20/02/2017 [16:48]:
ADNSU tələbələrinin təşkil etdiyi “TEDx ASOIU” konfransı keçirilib
20/02/2017 [16:46]:
Polşalı alimlər ADNSU tələbələri üçün seminar keçiblər
20/02/2017 [16:35]:
"Ölkəmizdə də "İblisin sağ əli"ndən maliyyələşənlər var..." - MARAQLI
20/02/2017 [16:26]:
Muğlada Azərbaycan küçəsi və Qarabağ parkı açılacaq
20/02/2017 [16:02]:
Türkiyədən Azərbaycana gələn avtobus qəzaya düşdü - YENİLƏNİB
20/02/2017 [15:44]:
Bu dükanlara girməyin, yoxsa... –XƏBƏRDARLIQ
20/02/2017 [15:30]:
Moldovada Xocalı soyqırımının qurbanları anıldı - FOTOLAR
20/02/2017 [15:24]:
Evdə qorxaq idim, məktəbdə zalım...
20/02/2017 [15:21]:
Cəbiş müəllimin arvadının xəyanət görüntüləri: Kəsilən kadrlar – VİDEO
20/02/2017 [15:20]:
Heydər Əliyevdən Azərbaycan qadınına sataşan SSRİ kosmonavtına KƏSKİN CAVAB
20/02/2017 [15:16]:
Amerikada Trampa qarşı “Bu gündən mən də Müsəlmanam” şüarı altında etiraz – VİDEO
20/02/2017 [15:15]:
“Nə baş verib ki, mənə durmadan zəng edirsiniz?”
20/02/2017 [15:13]:
Münhendə Estoniya prezidenti gülüş hədəfinə çevrildi
20/02/2017 [14:47]:
“Narkoman maşınla vurdu, 2 il qoltuq ağacları ilə süründüm”- MÜSAHİBƏ
20/02/2017 [14:36]:
Kəlbəcərli seçicilərin növbəti qəbulu keçirilib
20/02/2017 [14:30]:
“Binamus Sarkisyana bir cavabımız olmalıdır: MÜHARİBƏ”
20/02/2017 [13:54]:
Nazirliklər ləğv ediləcək, bəzi qurumlar isə...
20/02/2017 [13:34]:
“Azərbaycanın silahlanması düzgün addımdır”
20/02/2017 [13:11]:
Serqey Culakyan: "Ermənilərə Qarabağ lazım deyil" - Video
20/02/2017 [13:08]:
Azərbaycanın Ermənistandan 20 dəfə çox silah aldığı açıqlandı
20/02/2017 [13:01]:
Leyla Əliyeva sosial şəbəkədən çağırış etdi
20/02/2017 [13:01]:
“Avropadakı mitinqləri Fərhad Əliyev təşkil edir”
20/02/2017 [13:00]:
“Lotu Quli”nin adamı saxlanıldı - Fotolar
20/02/2017 [12:58]:
Sabah Azərbaycanda 15 dərəcəyədək isti olacaq
Bütün arxiv bir sırada
09/12/2016 [22:51] - Siyasət - ( 5596 dəfə baxılıb)

"Tarixə nəzər salıb, nəticə çıxarmaq bu qədərmi çətindi?" - TƏHLİL...

"Dövlət rəhbərləri millətin son maraqlarını öz emosiyalarına qurban verən andan onun çökməsi başamalıdı..."


Bu gün FB dostlarımızdan, eyni zamanda gün ərzində Türkiyə, Rusiya, Azərbaycandan tələbələrimizdən, aspirantlardan, mütəxəssislərdən ciddi bir sual gəlir, əcəba, Türkiyənin dollardan imtina etməsinə necə baxırsınız? 

Məsələnin regionun inkişafına, ölkələrimizin taleyinə ciddi təsir edə biləcəyini nəzərə alaraq daha dərin təhlilinə qərar verdim.

Əvvəla onu deyim ki, Türkiyənin bu işə qoşulmasına mənim fikrim və hesab edirəm məsələnin mahiyyətini dərindən dərk edənlərin hamısının fikri mənfidi. Çünki, bu gün üçün hər kəs razılaşsa da icrası mümkün olan şey deyil. Bütün valyutalar dollara - ən güclü valyutaya bağlıdı. Valyutaların kurslarını dollarla müəyyən edib, bir-biri ilə alış veriş yapacaqlarsa, korrespondet hesablar necə qurulacaq. Rezerv pullar hansı valyutada saxlanılacaq, BVF və SDR iştirak etmirsə, yeni rezerv valyutasının kurslarına kim cavab verəcək. İranla Rusiya və Çin öz aralarında neçə illərdi ki, etmək istəyirlər və Türkiyə bankirlərinin xəbəri olmamış deyil ki, bu böyük korrupsiya alətinə çevrildi, pulların köçürülməsi iş adamları ən azı 5%-ə başa gəlirdi. Əcəba, Türk qardaşlarımız hazırdılarmı bu alverə, yəni korrupsiyaya, yolsuzluğa - kommunistlərlə müsəlmanların alveri rüşvətsiz keçinməsi çox təsadüf ola bilər. Yoxsa, Türkiyədə heç müzakirəyə çıxarılmayıb bu məsələ? Dünya bazarlarında o valyuta liderlik edə bilər ki, bütün rəqabət göstəricilərinə görə başqalarından üstün olsun. İstehsalın həcmi, qızıl və valyuta ehtiyyatları, maliyyə resursları, iqtisadi potensial, siyasi çəki, beynəlxalq qurumlardakı çəki, SDR-də pay və s. Bu göstəricilərin hamısı ABŞ dollarının xeyrinədi. Türkiyənin müttəfiq olmaq istədiyi bütün ölkələrin hamısının gücü bir yerdə yenə də ABŞ-ın iqtisadi potensialından xeyli aşağıdı. Nə vaxt ki, bütün müttəfiqlərin bir yerdə gücü ABŞ-a çatacaq, dərhal bunun haqqında müzakirə asçmaq olar. Dolların iqtisadi gücü yalnız ABŞ-ın müqayisə olunmaz iqtisadi gücü ilə deyil, həm də Beynəlxalq qurumlardakı (BVF, DB, AİB, AİYB, hötta İİB) ən yüksək payı, bu valyutaya insanların etibarı, kommunikasiyaların hamısının ABŞ-a məxsus olması və s. digər amillərlə də əlaqədardı. 220 ildən çox tarixində dollar lirənin və ya rublun bir aylıq devalvasiyasına uğramaylb. Yalnız R. T. Ərdoğanın hakimiyyəti dövründa Türk lirəsi 3 dəfədən çox dəyərdən düşüb, hələ lirənin 1000000 lara çatdığı vaxtları demirəm. Bütün kommunikasiyalar, virtual dünya ABŞ-a məxsusdur. İnternetsiz hansı istehsalçı, nəqliyyat vasitəsi, rabitə, banklar, valyuta köçürmələri işləyə bilər? SWIFT başlıca köçürmə kanalına nəzarət yenə də bu ölkəyə məxsusdu. İran vaxtı ilə yalnız SWİFT-dən çıxarılanda bir gecəyə milli valyutası iki dəfəyə yaxın devalvasiya olmuşdu və faktiki olaraq ölkənin iqtisadiyyatı iflic vəziyyətinə düşmüşdü, beynəlxalq transferlər orta əsrlərdəki kimi sərraflar vasitəsilə torbalarda daşınmağa başlamışdı. Iran tez səhvləri düzəldə bildi və yenidən normal hesablaşmaları bərpa etdi. Analoji səhvləri Türkiyə də etmək istəyirsə, bu Türk iqtisadiyyatına çox baha başa gələcək. Həm də müsəlmanlar hələ ki, yuxudadı, ABŞ başqa planetlərin zəngin resurslarına yiyələnib, o resurslar ki, yer kürəsinin bütün resurslarından xeyli çoxdur.

Mən Anadolu türklərinin millət yolunda fədakarlığını çox yüksək dəyərləndirirəm, hər bir türk öz dövləti yolunda nəinki dollardan, hətta həyatlarından keçməyə hazırdı. 

Amma hər bir qurbanın bir məqsədi və nəticəsi olmalıdı. Əgər bu yalnız ehtirasını, emosiyalarını sakitləşdirmək üçün edilirsə, çox pisdi. Milli liderlər, dövlət rəhbərləri millətin son maraqlarını öz emosiyalarına qurban verən andan onun çökməsi başamalıdı, bu çox təhlükəlidi. Əgər Amerika təhlükəli düşmən olsaydı mən də gəlib Anadolu qardaşlarımıza qoşulardım. Amma ABŞ həmişə Türkiyə ilə bir cəbhədə olmuş, Türkiyəsiz heç bir beynəlxalq məsələ həll etməmişdi, indi də NATO kimi nəhəng gücün iki ən vacib qanadlarından biri ABŞ - dırsa, digəri Türkiyədi. Türkiyə kimi ABŞ-a zəruri olan ikinci qüvvə də yoxdur. Digər tərəfdən, mənim gördüyüm, təhlillərim bir qanunauyğunluğu isbat edir: ABŞ hansı məmləkətdə oturmuşdursa orada inkişaf, çiçəklənmə, insana hörmət, yüksək rifah var, harada ki, əks qütblər meydan sulayır, orada ölüm, dəhşət, müharibələr, aclıq, səfalət var. Uzağa getməyə ehtiyac yoxdu, Qərbi Almaniya ilə Şərqi Almaniyanı, Cənubi Koreya ilə Şimali Koreyanı, Sinqapurla Kambocanı, BƏƏ ilə Yəməni, ya elə Suriyanı, və ya Venesuela, Kuba və s. müqayisə etsəniz mənim izahatıma ehtiyac qalmayacaq. Cənubi Koreyanı kommunist rejimindən azad edən və Şimali Koreya hücumlarından xilas edən əsasən ABŞ-la Türkiyə olub, təbii ki, Avropada iştirak edib, amma canlı qüvvə ilə əsas döyüşənlər bu iki dost ölkə olub. Bu xalqlar ayrılan vaxtı Cənubi Koreya dünyanın ən kasıblarından biri olub (adambaşına ÜDM - 65 dollar), əsas təbii resurslar, iri zavodlar, yararlı torpaqlar da Şimalda qalıb. Həm də Türkiyənin yaşayış şəraiti və iqtisadi gücü o vaxt on dəfələrlə Cənubi Koreyadan yüksək olub. İndi Cənubi Koreya (Təqribi Azərbaycan qədər ərazidə) Şimali Koreyadan 50 dəfə, Türkiyədən 2 dəfə, Rusiyadan 1.25 dəfə, Azərbaycandan isə 45 dəfə çox məhsul istehsal edir. Bunun hamısı ABŞ-ın birbaşa dəstəyi ilə həyata keçirilmişdir. Kommunistlər aydındı, niyə geri qalır, Çimali Koreya dünyanın ən geridə qalmış ölkəsidi, Cənubi Koreya isə ən inkişaf etmiş ölkələrindən biridi. Amma Türkiyə niyə bu nəhəng potensialdan istifadə edib inkişaf etmiş ölkələr sırasına daxil ola bilmədi, bu sual çox müəmmalıdı və hər bir türkü düşündürməlidi. Səbəb əcaba bu günkü əhvalat növündən deyil ki... 

ABŞ-da indi 10 trilyona yaxın sərbəst vəsait toplanıb qalıb, bir o qədər də Avropa ölkələrində. Hətta bir çox ölkələrdə kreditlər tarixdə ilk dəfə olaraq mənfi faizlə verilir. Türkiyədə isə dollardan azad olub, rublu, lirəni .... işlədərək 8-15%-lə kreditlə vətəndaşlarını soyurlar (baxın müsəlman ölkəsi - faiz haramdı 8-15%, xristian ölkələri mənfi faizlə verirlər-faiz haram deyil). Həm də bu günkü qədər Türkiyədə investisiyalara böyük tələbat olmamışdı. Təhlillərdən yalnız emosiyalar hiss olunur və görünür. 

ABŞ çox kəskin şüaları olan günəşə bənzəyir, agılla yanaşanı işığa qərq edir, cənnətə çevirir, yanlış yanaşanı isə özünü lampaya çarpan kəpənək kimi külə döndərir. Tarixə nəzər salıb, nəticə çıxarmaq bu qədərmi çətindi? ABŞ-ın iki-üç vətəndaşının hasil etdiyini 80 milyon Türkiyəli, 10 milyon da Azərbaycanlı birlikdə edə bilmir. Türkiyə, Rusiya və Azərbaycanın cəmi bir yerdə büdcələri ABŞ-ın büdcəsinin profisit (defisitindən) xeyli azdı. Emosiyalar nə qədər gözümüzü qapayıb ki, bizə dost kimi yanaşan belə nəhəng potensialdan istifadə etməyək?

Saleh Məmmədov, 
keçmiş maliyyə naziri, tanınmış iqtisadçı alim, professor

"TV-lərdəki bayağı verilişlər azmış kimi teatrları da yaman günə qoymusunuz"
"Ana dilimiz bir millət olaraq var olmamızın təməlidir"
“DQR” rəhbəri Pakistan “müşahidəçiləri”ni yuxusunda qəbul edib?..- Təxribat (FOTO)
ATV-dəki araq reklamına görə Şeyxülislama MÜRACİƏT...
Oğurlanmış şah əsər Serj Sarkisyanın kabinetində tapıldı
Bakı Dəmiryol Vağzalı, 2017
Dünya
"Çurkini Putin öldürdü...”
Maraqlı
Nəyə görə xərçəng oluruq? - Oxuduqdan sonra anlayacaqsınız
İqtisadiyyat
Bu dükanlara girməyin, yoxsa... –XƏBƏRDARLIQ
Müsahibə
“Narkoman maşınla vurdu, 2 il qoltuq ağacları ilə süründüm”- MÜSAHİBƏ
Mədəniyyət
“Qorxudan gecələr yata bilmirik, bina az qala..."
Həftənin ən çox oxunanları
İcra başçısının arvadı ərini soyub, sürücüsü ilə ölkədən qaçdı -Azərbaycanda ŞOK
Kəbəyə tərəf səcdədə olan qaya - Heyrətamiz-FOTO
Erməni politoloqdan Sumqayıt hadisələri ilə bağlı ŞOK AÇIQLAMA -VİDEO
Kamran Əliyev avto-kreslo söhbətinə son qoydu - “Cərimə olmayacaq”
"Ziya Məmmədov Milli Şuraya qoşulub..."
Ölünü dirildən min bir dərdin dərmanı - Cəmi 1 dəqiqədə hazırlanır...
“14 yaşlı qızımla 3 nəfər davamlı intim əlaqədə olur” - Bakıda şok hadisə
İqtidar həbsxanaları boşaldır -Prezidentin yeni sərəncamı
Bel və ayaq ağrılarını birdəfəlik unutmaq istərdinizmi - RESEPT
Elçibəyin oğlundan Zərdüşt Əlizadəyə SİLLƏ KİMİ CAVAB
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
e-mail: moderator_az@mail.ru
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin