Xəbər lenti
14/12/2017 [01:16]:
FED: 2018-сi ildə uçot dərəcəsi daha üç dəfə artırılacaq
14/12/2017 [01:07]:
“Qoca”nın qaçışına görə həbs olunan qarovul rəisindən – ETİRAF
14/12/2017 [01:00]:
"Bir gün Xudu Məmmədov, Nurəddin Rzayev və Bəxtiyar Vahabzadə Kəlbəcərə gedirlər..."
14/12/2017 [00:55]:
Xudu Məmmədov haqqında bilmədiklərimiz- Elmi, milli irsi, "Xudu-naxış" klubu
14/12/2017 [00:40]:
Nigeriyada Azərbaycanın Dostları Təşkilatının təqdimatı keçirildi - FOTO+VİDEO
14/12/2017 [00:33]:
Tağıyevin yadigarları dağılmaq üzrədir- Araşdırmaçıdan müraciət
14/12/2017 [00:30]:
Tarix İnstitutu 2017-ci ildə: 58 kitab, 275 məqalə...
14/12/2017 [00:30]:
“Real” klublararası dünya çempionatının finalında
14/12/2017 [00:25]:
Ayaqlarını itirsə də kəndə köçərək öz əlləriylə ev tikdi - FOTOLAR
14/12/2017 [00:06]:
Bürclər – 14 DEKABR
13/12/2017 [23:54]:
Göldə balıq tuturdu, “tok” vurub öldürdü
13/12/2017 [23:45]:
"Əgər Ermənistan Türkiyənin şərtlərini qəbul etsəydi, bir qədər nəfəs ala bilərdi"
13/12/2017 [23:45]:
Çinlilər “iPhone X” modelinin kopyasını hazırladılar
13/12/2017 [23:36]:
Azərbaycan neftinin SON QİYMƏTİ
13/12/2017 [23:28]:
Saçlar stresdən ağarırmı?
13/12/2017 [23:19]:
On gün hamamdan çıxa bilməyən qadın öldü
13/12/2017 [23:16]:
“Nar bağı” filmi daha bir beynəlxalq mükafatı qazandı- FOTOLAR
13/12/2017 [23:13]:
FED uçot dərəcəsini artırdı
13/12/2017 [23:08]:
Generalın həbs olunan bacısı oğlundan etiraf - “…Məhbuslar qaça bilməzdilər”
13/12/2017 [22:57]:
Prezidentin Türkiyə səfəri başa çatdı
13/12/2017 [22:52]:
Azərbaycanda 5 nazir vəzifədən azad edilib SİYAHI
13/12/2017 [22:45]:
Nüşabə Ələsgərlinin biznesi iflasa uğradı: "Marketlərim, gözəllik salonlarım bağlandı"
13/12/2017 [22:41]:
“Grand Hospital”da ölən qızın atası: Həkim bizimlə üz-üzə gəlməkdən qaçır
13/12/2017 [22:36]:
Azərbaycanda yaradılan ilk aptek hələ də işləyir – 170 yaşı var – VİDEO
13/12/2017 [22:33]:
Siqaret çəkmək insanın cəlbediciliyini azaldır - ARAŞDIRMA...
13/12/2017 [22:24]:
Ermənilər Əliyar Əliyevin kəndində yeni məktəb tikdi - “KarabakhTV” - FOTO
13/12/2017 [22:16]:
Azərbaycanda dəhşətli hadisə - Kişi evində yanaraq öldü
13/12/2017 [22:15]:
Kanada Ukraynaya letal silah verəcək
13/12/2017 [22:10]:
Fələstin İsraillə əldə edilmiş razılaşmalardan imtina edə bilər
13/12/2017 [22:07]:
Məşhur astroloqdan 2018-ci il üçün dəhşətli proqnozlar
13/12/2017 [22:01]:
Səidə Dadaşova: "Zuhal Topalın özü həyasızın biridi"
13/12/2017 [21:30]:
Argentinada polis futbolçuları güllələdi – VİDEO
13/12/2017 [21:28]:
Qobustanda qədim dövrə aid qəbir daşları aşkarlanıb – VİDEO
13/12/2017 [21:26]:
Hansı plomblar dişlər üçün təhlükəsizdir? - Tanınmış stomatoloqdan tövsiyyə...
13/12/2017 [20:52]:
"Azərbaycanın Orta Şərqdəki münaqişələrə tərəf kimi sürüklənməsi doğru deyil"
13/12/2017 [20:35]:
Qənirə Paşayeva jurnalistlərə səsləndi - "Hamısının gözündə kədər, acı, üzüntü..."
13/12/2017 [20:30]:
“İslamı düzgün tətbiq etsək, “oğru” aləminə ehtiyac yaranmaz...” - Hacı Əbdül...
13/12/2017 [20:28]:
Ölkəyə gətirilən külli miqdarda partlayıcı oyuncaq götürüldü
13/12/2017 [20:10]:
"Bu, gələcəkdə regionda Rusiyasız heç bir məsələnin həllini tapmayacağı anlamına gəlir"
13/12/2017 [20:09]:
Cocuq Mərcanlıda mina tapıldı
13/12/2017 [19:57]:
ANS-in keçmiş əməkdaşı həbs edildi - 200 min dollar “atıb”
13/12/2017 [19:35]:
Lütfi Zadənin xəbərsiz olduğumuz böyük elmi nəzəriyyələri- İlk dəfə Rafiq Əliyevin təqdimatında-MÜSAHİBƏ
13/12/2017 [19:23]:
Diqqətli olun: "Zəhərlənməyə səbəb olan dərmanlar var" – SİYAHI
13/12/2017 [19:21]:
Bakıda məhbusun ölməsinin səbəbi məlum oldu
13/12/2017 [19:20]:
Roma Papası “WhatsApp”dan istifadə edir?
13/12/2017 [19:18]:
İlham Əliyev: "Məscidlərimizi dağıdan Ermənistan müsəlman ölkələrinin dostu ola bilməz"
13/12/2017 [19:13]:
İstanbul toplantısında sürpriz qonaq - Fotolar
13/12/2017 [18:47]:
“Qüdsün sahibsiz olmadığını bütün dünyaya göstərdik” - Ərdoğan
13/12/2017 [18:34]:
ADNSU-da “Azİİ Məzunları” İB təsis olundu
13/12/2017 [18:15]:
Prezident Keniya liderini təbrik etdi
13/12/2017 [18:14]:
“İcra başçısı mənə niyə “sən öl” deyirdi?”
13/12/2017 [18:13]:
Ermənistandan gözlənilməz addım - Sürix protokollarını ləğv edir
13/12/2017 [18:08]:
İstanbulda Qüdslə bağlı tarixi qərar - Fələstinin paytaxtı elan edildi
13/12/2017 [17:30]:
Oliqarx Məmişov Kərimova görə hiddətləndi : “Onu cinayətkar kimi tutublar...”
13/12/2017 [17:25]:
ADU-da yeni layihə həyata keçirilir -“Bir günlük xəlifə”
13/12/2017 [17:19]:
Prokuror Gündüz Məmmədov Kremlin sevimlisini “hərbi cinayətkar” adlandırdı
13/12/2017 [17:17]:
"Hakimə dedim ki, güllələnməyə hazıram" - 6 tələbənin həyatına son qoyan sürücü
13/12/2017 [17:07]:
“Həyat kişi üzərində qurulmayıb, qadınlar deyir ki, boşandımsa...”
13/12/2017 [17:00]:
"ABŞ Qüdslə bağlı qərarına yenidən baxmalıdır" -İlham Əliyev
13/12/2017 [16:59]:
Həbsdə qalan Fədayə Laçın: "Bir uşağım var, anam da xəstədir"
13/12/2017 [16:50]:
Moldovanın Dövlət İnformasiya Agentliyində Heydər Əliyevlə əlaqədar məqalə dərc olundu
13/12/2017 [16:43]:
Bakıda qəza: Prospekt iflic oldu – FOTO
13/12/2017 [16:38]:
Məişət zorakılığından zərər çəkmiş şəxslərə göstərilən sosial xidmətlərə baxış oldu
13/12/2017 [16:38]:
Almaniya yığmasına veriləcək mükafatlar açıqlandı
13/12/2017 [16:32]:
Dövlət orqanları müsabiqəyə 1444 vakant vəzifə təqdim etdi
13/12/2017 [16:24]:
“Rəşad bu təyinatlara razı deyildi” - Qurban Qurbanov
13/12/2017 [16:18]:
“Qarabağ Harayı”nın finalçıları məlum oldu
13/12/2017 [16:13]:
Göygöldə yaşlı kişi dəm qazından öldü
13/12/2017 [16:01]:
Arif Rəhimzadə təkzib etdi: “O vəzifəyə qoyulan şəxs mənim oğlum deyil”
13/12/2017 [15:58]:
Əlavə pul qazanmaq istəyən müəllimlərə – ŞAD XƏBƏR
13/12/2017 [15:57]:
Fazil Məmmədovun ətrafında yeni hadisələr başlayıb...
13/12/2017 [15:55]:
Millət vəkili İraqın tanınmış aydınları, yazar, şair, KİV və QHT təmsilçiləri ilə görüşdü
13/12/2017 [15:47]:
Məleykə Abbaszadə: "Dövlət İmtahan Mərkəzi “sosial lift” funksiyasını yerinə yetirir"
13/12/2017 [15:43]:
“Müəyyən nazirliklər İcra hakimiyyətlərinə “krışalıq” edir” -Vahid Əhmədovdan etiraz
13/12/2017 [15:30]:
AMEA-nın iki institutuna direktor seçildi
13/12/2017 [15:27]:
Kreml: "Ərdoğan və Rusiyanın Qüdslə bağlı mövqeyi üst-üstə düşmür"
13/12/2017 [15:22]:
Milli Qəhrəman Əliyar Əliyevin xatirə lövhəsinin açılışı oldu
13/12/2017 [15:19]:
Borca görə uşaq ağçalarının işığını kəsdilər
13/12/2017 [15:14]:
10 günə 32 nəfər öldü - Ölkədə “yol terroru” davam edir
13/12/2017 [15:04]:
"Bazarstore"da bədbəxt hadisə
Bütün arxiv bir sırada
09/12/2016 [22:51] - Siyasət - ( 5757 dəfə baxılıb)

"Tarixə nəzər salıb, nəticə çıxarmaq bu qədərmi çətindi?" - TƏHLİL...

"Dövlət rəhbərləri millətin son maraqlarını öz emosiyalarına qurban verən andan onun çökməsi başamalıdı..."


Bu gün FB dostlarımızdan, eyni zamanda gün ərzində Türkiyə, Rusiya, Azərbaycandan tələbələrimizdən, aspirantlardan, mütəxəssislərdən ciddi bir sual gəlir, əcəba, Türkiyənin dollardan imtina etməsinə necə baxırsınız? 

Məsələnin regionun inkişafına, ölkələrimizin taleyinə ciddi təsir edə biləcəyini nəzərə alaraq daha dərin təhlilinə qərar verdim.

Əvvəla onu deyim ki, Türkiyənin bu işə qoşulmasına mənim fikrim və hesab edirəm məsələnin mahiyyətini dərindən dərk edənlərin hamısının fikri mənfidi. Çünki, bu gün üçün hər kəs razılaşsa da icrası mümkün olan şey deyil. Bütün valyutalar dollara - ən güclü valyutaya bağlıdı. Valyutaların kurslarını dollarla müəyyən edib, bir-biri ilə alış veriş yapacaqlarsa, korrespondet hesablar necə qurulacaq. Rezerv pullar hansı valyutada saxlanılacaq, BVF və SDR iştirak etmirsə, yeni rezerv valyutasının kurslarına kim cavab verəcək. İranla Rusiya və Çin öz aralarında neçə illərdi ki, etmək istəyirlər və Türkiyə bankirlərinin xəbəri olmamış deyil ki, bu böyük korrupsiya alətinə çevrildi, pulların köçürülməsi iş adamları ən azı 5%-ə başa gəlirdi. Əcəba, Türk qardaşlarımız hazırdılarmı bu alverə, yəni korrupsiyaya, yolsuzluğa - kommunistlərlə müsəlmanların alveri rüşvətsiz keçinməsi çox təsadüf ola bilər. Yoxsa, Türkiyədə heç müzakirəyə çıxarılmayıb bu məsələ? Dünya bazarlarında o valyuta liderlik edə bilər ki, bütün rəqabət göstəricilərinə görə başqalarından üstün olsun. İstehsalın həcmi, qızıl və valyuta ehtiyyatları, maliyyə resursları, iqtisadi potensial, siyasi çəki, beynəlxalq qurumlardakı çəki, SDR-də pay və s. Bu göstəricilərin hamısı ABŞ dollarının xeyrinədi. Türkiyənin müttəfiq olmaq istədiyi bütün ölkələrin hamısının gücü bir yerdə yenə də ABŞ-ın iqtisadi potensialından xeyli aşağıdı. Nə vaxt ki, bütün müttəfiqlərin bir yerdə gücü ABŞ-a çatacaq, dərhal bunun haqqında müzakirə asçmaq olar. Dolların iqtisadi gücü yalnız ABŞ-ın müqayisə olunmaz iqtisadi gücü ilə deyil, həm də Beynəlxalq qurumlardakı (BVF, DB, AİB, AİYB, hötta İİB) ən yüksək payı, bu valyutaya insanların etibarı, kommunikasiyaların hamısının ABŞ-a məxsus olması və s. digər amillərlə də əlaqədardı. 220 ildən çox tarixində dollar lirənin və ya rublun bir aylıq devalvasiyasına uğramaylb. Yalnız R. T. Ərdoğanın hakimiyyəti dövründa Türk lirəsi 3 dəfədən çox dəyərdən düşüb, hələ lirənin 1000000 lara çatdığı vaxtları demirəm. Bütün kommunikasiyalar, virtual dünya ABŞ-a məxsusdur. İnternetsiz hansı istehsalçı, nəqliyyat vasitəsi, rabitə, banklar, valyuta köçürmələri işləyə bilər? SWIFT başlıca köçürmə kanalına nəzarət yenə də bu ölkəyə məxsusdu. İran vaxtı ilə yalnız SWİFT-dən çıxarılanda bir gecəyə milli valyutası iki dəfəyə yaxın devalvasiya olmuşdu və faktiki olaraq ölkənin iqtisadiyyatı iflic vəziyyətinə düşmüşdü, beynəlxalq transferlər orta əsrlərdəki kimi sərraflar vasitəsilə torbalarda daşınmağa başlamışdı. Iran tez səhvləri düzəldə bildi və yenidən normal hesablaşmaları bərpa etdi. Analoji səhvləri Türkiyə də etmək istəyirsə, bu Türk iqtisadiyyatına çox baha başa gələcək. Həm də müsəlmanlar hələ ki, yuxudadı, ABŞ başqa planetlərin zəngin resurslarına yiyələnib, o resurslar ki, yer kürəsinin bütün resurslarından xeyli çoxdur.

Mən Anadolu türklərinin millət yolunda fədakarlığını çox yüksək dəyərləndirirəm, hər bir türk öz dövləti yolunda nəinki dollardan, hətta həyatlarından keçməyə hazırdı. 

Amma hər bir qurbanın bir məqsədi və nəticəsi olmalıdı. Əgər bu yalnız ehtirasını, emosiyalarını sakitləşdirmək üçün edilirsə, çox pisdi. Milli liderlər, dövlət rəhbərləri millətin son maraqlarını öz emosiyalarına qurban verən andan onun çökməsi başamalıdı, bu çox təhlükəlidi. Əgər Amerika təhlükəli düşmən olsaydı mən də gəlib Anadolu qardaşlarımıza qoşulardım. Amma ABŞ həmişə Türkiyə ilə bir cəbhədə olmuş, Türkiyəsiz heç bir beynəlxalq məsələ həll etməmişdi, indi də NATO kimi nəhəng gücün iki ən vacib qanadlarından biri ABŞ - dırsa, digəri Türkiyədi. Türkiyə kimi ABŞ-a zəruri olan ikinci qüvvə də yoxdur. Digər tərəfdən, mənim gördüyüm, təhlillərim bir qanunauyğunluğu isbat edir: ABŞ hansı məmləkətdə oturmuşdursa orada inkişaf, çiçəklənmə, insana hörmət, yüksək rifah var, harada ki, əks qütblər meydan sulayır, orada ölüm, dəhşət, müharibələr, aclıq, səfalət var. Uzağa getməyə ehtiyac yoxdu, Qərbi Almaniya ilə Şərqi Almaniyanı, Cənubi Koreya ilə Şimali Koreyanı, Sinqapurla Kambocanı, BƏƏ ilə Yəməni, ya elə Suriyanı, və ya Venesuela, Kuba və s. müqayisə etsəniz mənim izahatıma ehtiyac qalmayacaq. Cənubi Koreyanı kommunist rejimindən azad edən və Şimali Koreya hücumlarından xilas edən əsasən ABŞ-la Türkiyə olub, təbii ki, Avropada iştirak edib, amma canlı qüvvə ilə əsas döyüşənlər bu iki dost ölkə olub. Bu xalqlar ayrılan vaxtı Cənubi Koreya dünyanın ən kasıblarından biri olub (adambaşına ÜDM - 65 dollar), əsas təbii resurslar, iri zavodlar, yararlı torpaqlar da Şimalda qalıb. Həm də Türkiyənin yaşayış şəraiti və iqtisadi gücü o vaxt on dəfələrlə Cənubi Koreyadan yüksək olub. İndi Cənubi Koreya (Təqribi Azərbaycan qədər ərazidə) Şimali Koreyadan 50 dəfə, Türkiyədən 2 dəfə, Rusiyadan 1.25 dəfə, Azərbaycandan isə 45 dəfə çox məhsul istehsal edir. Bunun hamısı ABŞ-ın birbaşa dəstəyi ilə həyata keçirilmişdir. Kommunistlər aydındı, niyə geri qalır, Çimali Koreya dünyanın ən geridə qalmış ölkəsidi, Cənubi Koreya isə ən inkişaf etmiş ölkələrindən biridi. Amma Türkiyə niyə bu nəhəng potensialdan istifadə edib inkişaf etmiş ölkələr sırasına daxil ola bilmədi, bu sual çox müəmmalıdı və hər bir türkü düşündürməlidi. Səbəb əcaba bu günkü əhvalat növündən deyil ki... 

ABŞ-da indi 10 trilyona yaxın sərbəst vəsait toplanıb qalıb, bir o qədər də Avropa ölkələrində. Hətta bir çox ölkələrdə kreditlər tarixdə ilk dəfə olaraq mənfi faizlə verilir. Türkiyədə isə dollardan azad olub, rublu, lirəni .... işlədərək 8-15%-lə kreditlə vətəndaşlarını soyurlar (baxın müsəlman ölkəsi - faiz haramdı 8-15%, xristian ölkələri mənfi faizlə verirlər-faiz haram deyil). Həm də bu günkü qədər Türkiyədə investisiyalara böyük tələbat olmamışdı. Təhlillərdən yalnız emosiyalar hiss olunur və görünür. 

ABŞ çox kəskin şüaları olan günəşə bənzəyir, agılla yanaşanı işığa qərq edir, cənnətə çevirir, yanlış yanaşanı isə özünü lampaya çarpan kəpənək kimi külə döndərir. Tarixə nəzər salıb, nəticə çıxarmaq bu qədərmi çətindi? ABŞ-ın iki-üç vətəndaşının hasil etdiyini 80 milyon Türkiyəli, 10 milyon da Azərbaycanlı birlikdə edə bilmir. Türkiyə, Rusiya və Azərbaycanın cəmi bir yerdə büdcələri ABŞ-ın büdcəsinin profisit (defisitindən) xeyli azdı. Emosiyalar nə qədər gözümüzü qapayıb ki, bizə dost kimi yanaşan belə nəhəng potensialdan istifadə etməyək?

Saleh Məmmədov, 
keçmiş maliyyə naziri, tanınmış iqtisadçı alim, professor

...
Hansı plomblar dişlər üçün təhlükəsizdir? - Tanınmış stomatoloqdan tövsiyyə...
“Müəyyən nazirliklər İcra hakimiyyətlərinə “krışalıq” edir” -Vahid Əhmədovdan etiraz
"Rüfət Aslanlı Fərhad Əliyevin yolu ilə gedir, könlündən prezident olmaq keçir..."
Gənc qadın köpək balıqlarının hücumuna məruz qaldı -VİDEO
512 yaşlı köpək balığı tapıldı - FOTOLAR
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
Tağıyevin yadigarları dağılmaq üzrədir- Araşdırmaçıdan müraciət
Müsahibə
Lütfi Zadənin xəbərsiz olduğumuz böyük elmi nəzəriyyələri- İlk dəfə Rafiq Əliyevin təqdimatında-MÜSAHİBƏ
Gündəm
“Ermənistanın Sürix protokolları ilə bağlı bəyanatı siyasi təzyiq cəhdidir”
Dünya
Yastıq örtüyünü 5 il dəyişdirmədi, gözləri bu hala düşdü
Cəmiyyət
“Xarici ölkələrdə “Azərbaycan Evləri”nin açılmasına ehtiyac var”
Həftənin ən çox oxunanları
Fazil Məmmədovun qudalarına ərizə yazdırdılar - Vergilər Nazirliyində nələr baş verir?
Qurban Məmmədovdan Təhsil Nazirliyinə qandonduran MÜRACİƏT...
Xərçəng xəstəliyini yox edə bilərsiniz... -CƏMİ 75 QƏPİYƏ...
Mədəsindən 52 ədəd prezervativ çıxdı, içərisindən də... - FOTO+VİDEO
Qızından işdən çıxarılan Fazil Məmmədova ilginc dəstək - "Adam kimi adam üçün..."
“Dünya bilməlidir ki, İsrail –yəhudi dövləti deyil!” - Yəhudi Hərəkatından gözlənilməz etirazlar...
Prezident 4 naziri vəzifəsindən azad etdi
Fatma Abdullazadə Fazil Məmmədovun 1 milyon dollarını alıb?
Manyak-qatil arvadını və dörd qızını niyə öldürdüyünü danışdı
Canlı yayımda tamaşaçı ilə Zaur arasında GƏRGİNLİK: Səni görəndə əsəbləşirəm - FOTO
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin