Xəbər lenti
27/04/2017 [20:50]:
IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarında iştirak edəcək könüllülərlə görüş keçirildi
27/04/2017 [20:46]:
MTN generalı məhkəmədə Eldar Mahmudovu ələ verdi: "2 milyon manat ona çatıb"
27/04/2017 [20:43]:
Azərbaycanda 179 naməlum şəhid məzarı tapılıb -Rəsmi
27/04/2017 [20:41]:
Azərbaycanda qızlar oğlanlardan daha savadlıdır
27/04/2017 [20:38]:
Kim Çen In Ağ Evi belə “məhv edir” - Video
27/04/2017 [20:35]:
Zakir Həsənov Türkiyə ordu generalı ilə görüşdü
27/04/2017 [20:30]:
Naxçıvanda komanda-qərargah təlimi keçirilir - Fotolar
27/04/2017 [20:27]:
Tanınmış iş adamı tutuldu - Şərikini vəhşicəsinə döydürdü
27/04/2017 [19:27]:
Səhvən buraxıldığı iddia edilən dustaqla bağlı - Rəsmi açıqlama
27/04/2017 [19:05]:
“Sulu qəlyanın xeyrini yalnız onu satanlar görür”
27/04/2017 [18:59]:
İqtisadiyyat Nazirliyində növbəti "Açıq qapı" günü keçirildi
27/04/2017 [18:54]:
Raquf Orucovun həyat yoldaşına vəzifə verildi
27/04/2017 [18:52]:
ADU-da Heydər Əliyevin anadan olmasının 94-cü ildönümünə həsr olunmuş müsabiqə keçirildi
27/04/2017 [18:49]:
Firuzə İbadova hansı deputata görə özünü öldürmək istəyir?
27/04/2017 [18:45]:
“Nemət Pənahlı başdanxarabdı, xəstədi”
27/04/2017 [18:44]:
ADNSU-da QİÇS-lə mübarizəyə həsr olunmuş seminar keçirildi
27/04/2017 [18:31]:
“Nemət Pənahlını çoxdan dəfn etmişəm”
27/04/2017 [18:27]:
SOCAR 700 milyon dollarlıq layihəni yenidən nəzərdən keçirir
27/04/2017 [18:13]:
Ağır Cinayət işləri üzrə Bakı Məhkəməsində qayın-gəlin çəkişməsi başlayır
27/04/2017 [18:13]:
"“Facebook” həyatın özüdür, orada hər kəsin yaşamaq haqqı var”
27/04/2017 [18:10]:
“Geylər çıxıb efirdə kişilikdən, Qarabağdan dəm vurur...”
27/04/2017 [18:00]:
Qərb Universitetində Dağlıq Qarabağ münaqişəsi müzakirə olundu
27/04/2017 [17:58]:
Ən təhlükəli görücüdən III Dünya Müharibəsi proqnozları: ”Bu şəhərlər məhv olacaq”
27/04/2017 [17:50]:
Qənirə Paşayeva MM-də siqaretlə bağlı çıxış etdi...
27/04/2017 [17:47]:
Dolların kursu sabit qaldı - MƏZƏNNƏ
27/04/2017 [17:41]:
Firudin Cəlivov yenidən əməliyyat olunacaq
27/04/2017 [17:40]:
“Nəzarət olmayan yerdə mütləq cinayət var”
27/04/2017 [17:38]:
Qənirə Paşayeva "Autizm - fərqli və bizdən biri" adlı tədbirdə iştirak etdi
27/04/2017 [17:29]:
Tanınmış aktyorun oğlu görənləri çaşdırdı - FOTOLAR
27/04/2017 [17:24]:
Həm təhlükəsizliyi qoruyacaq, həm də yarışacaqlar
27/04/2017 [16:57]:
Azərbaycandakı məhkum uşaqların sayı açıqlandı
27/04/2017 [16:56]:
Ötən il Azərbaycanda 10 nəfər ömürlük həbs edildi
27/04/2017 [16:47]:
Bakıda qısamüddətli görüşlər üçün tanışlıq klubu yardıldı
27/04/2017 [16:41]:
"Partiyamız Lalə Şövkətin liderliyi üzərində qurulub" - Əvəz Temirxan
27/04/2017 [16:39]:
Türkiyədə Rusiyanın hərbi gəmisi yük gəmisi ilə toqquşdu
27/04/2017 [16:36]:
“Həyat üçün doğulmuşuq, vətən üçün ölməliyik” adlı tədbir keçirildi
27/04/2017 [16:29]:
Şəkər xəstələri üçün möcüzəli üsul - İnsulinə son!
27/04/2017 [16:23]:
Azərbaycan Türkiyə Evi uşaqlar üçün tədbir təşkil etdi 
27/04/2017 [16:14]:
Osmanlının gizli intim sirləri - İlk homoseksuallar, geylər, lesbianlar, alfonslar
27/04/2017 [16:05]:
“Bakı Metropoliteni”nin işçiləri etiraz aksiyası keçirdilər
27/04/2017 [15:58]:
Gəncədə qızın qızı qaçırması ilə bağlı xəbər yayıldı – YENİLƏNİB
27/04/2017 [15:45]:
General Elçin Quliyev məhkəmə önünə çıxarıldı
27/04/2017 [15:01]:
Qardaşının ölüm xəbərini skripkadan öyrəndi - FOTO 
27/04/2017 [15:01]:
Qızının toyu ilə gündəmə gələn məmurla bağlı - Araşdırma başladı
27/04/2017 [14:59]:
ADU-da akademik heyət üçün seminar keçirildi
27/04/2017 [14:59]:
28 Aprellə başlayan yüzillik qırmızı terror
27/04/2017 [14:55]:
Qənirə Paşayeva Qərb Universitetinin tələbələri ilə görüşdü
27/04/2017 [14:52]:
Bayram Hüseynzadə YAP Universitet ərazi təşkilatının sədri seçildi
27/04/2017 [14:50]:
IV UluslararasıTürk Dünyası Araşdırmalar Sempozimu öz işinə başladı
27/04/2017 [14:47]:
İlk qəbul imtahanının tarixi açıqlandı
27/04/2017 [14:45]:
Əhliman Əmiraslanov: “Keyfiyyətsiz siqaretlər bazara axın edir”
27/04/2017 [14:43]:
MN-nin rəsmisi: "Rusiya ilə hərbi-texniki əməkdaşlıq uğurla inkişaf edir"
27/04/2017 [14:42]:
Bu yayın trendi - Uzunqol çimərlik geyimi - FOTOLAR
27/04/2017 [14:38]:
Messi İranda zühur etdi - FOTOLAR
27/04/2017 [14:34]:
"Ermənistan cəsarət edib heç vaxt təkbaşına Azərbaycanla müharibəyə girməz"
27/04/2017 [14:28]:
"Suriyaya yardım edirik, ancaq Qarabağda susuruq!" - Bəyanat
27/04/2017 [14:26]:
Baş nazirin müavini: “Dövlət bundan sonra da tikinti sektoruna dəstək verməkdə maraqlıdır”
27/04/2017 [14:20]:
"Lotu Quli"nin yeznəsinə hökm oxundu - 1 il 6 ay
27/04/2017 [13:33]:
Eynşteynin oğurlanmış beyninin son aqibəti  - MARAQLI - FOTOLAR-VİDEO
27/04/2017 [12:56]:
Kosmosda çox ciddi problemlər yaşanacaq- XƏBƏRDARLIQ
27/04/2017 [12:54]:
Xüsusi zolaqlarda hərəkətin qadağan olunacağı tarix açıqlandı
27/04/2017 [12:50]:
Polkovnik: "Bu silahlar aldığımızın cüzi hissəsidir" - Video
27/04/2017 [12:48]:
Nazirlər Kabinetindən İslamiada ilə bağlı - Sərəncam
27/04/2017 [12:41]:
Şimali Koreya topçularını sərhədə gətirdi- Müharibəyə saatlar qaldı
27/04/2017 [12:25]:
Özündən 28 yaş kiçik qızla evlənən polkovnikin keçmiş həyat yoldaşı -"İki avtomobili, torpaq sahəmi əlimdən aldı"
27/04/2017 [12:19]:
Rusiyanın qiymətli müdrikləri – Şaman qadınlar - FOTOLAR
27/04/2017 [12:19]:
Üç rayonun əhalisi 2 gün təbii qazsız qalacaq
27/04/2017 [12:07]:
“Azərişığ”ın bu idarəsi ləğv edildi
27/04/2017 [11:46]:
Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə Baş İdarəsinə yeni rəis müavini təyin edildi
27/04/2017 [11:38]:
Rusiya-Azərbaycan sərhədində meşə yanır
27/04/2017 [11:24]:
“Rusiyanın Azərbaycana müdaxiləsi açıq-gizli qalmaqdadır”
27/04/2017 [11:11]:
Sabah son seçimdir: İrəvan razılaşmasa, müharibə...
27/04/2017 [11:09]:
“Rusiya Azərbaycanı Abşerondan ibarət subyektə çevirmək istəyir”
27/04/2017 [11:02]:
Hacıbala Abutalıbovun və oliqarxların gül kimi biznesi batdı -Dövlət qazandı
27/04/2017 [10:57]:
Sabiq nazir rayon icra hakimiyyətlərinin ləğvini təklif etdi
27/04/2017 [10:48]:
Dolların alış qiyməti bahalaşdı
27/04/2017 [10:02]:
“Porno-asılılıq insanlarda sonsuzluq yaradır..” - Senator
27/04/2017 [09:38]:
“Əcnəbi tələbələrin fikir platforması”nın qalibləri – UNEC tələbələri
27/04/2017 [09:20]:
Prezidentin Xoşbəxt Yusifzadə ilə maraqlı dialoqu - “Film çəkməyə gəlmişdilər..."
27/04/2017 [09:15]:
Yalanın vurduğu 6 ictimai ziyan...
Bütün arxiv bir sırada
09/12/2016 [22:51] - Siyasət - ( 5644 dəfə baxılıb)

"Tarixə nəzər salıb, nəticə çıxarmaq bu qədərmi çətindi?" - TƏHLİL...

"Dövlət rəhbərləri millətin son maraqlarını öz emosiyalarına qurban verən andan onun çökməsi başamalıdı..."


Bu gün FB dostlarımızdan, eyni zamanda gün ərzində Türkiyə, Rusiya, Azərbaycandan tələbələrimizdən, aspirantlardan, mütəxəssislərdən ciddi bir sual gəlir, əcəba, Türkiyənin dollardan imtina etməsinə necə baxırsınız? 

Məsələnin regionun inkişafına, ölkələrimizin taleyinə ciddi təsir edə biləcəyini nəzərə alaraq daha dərin təhlilinə qərar verdim.

Əvvəla onu deyim ki, Türkiyənin bu işə qoşulmasına mənim fikrim və hesab edirəm məsələnin mahiyyətini dərindən dərk edənlərin hamısının fikri mənfidi. Çünki, bu gün üçün hər kəs razılaşsa da icrası mümkün olan şey deyil. Bütün valyutalar dollara - ən güclü valyutaya bağlıdı. Valyutaların kurslarını dollarla müəyyən edib, bir-biri ilə alış veriş yapacaqlarsa, korrespondet hesablar necə qurulacaq. Rezerv pullar hansı valyutada saxlanılacaq, BVF və SDR iştirak etmirsə, yeni rezerv valyutasının kurslarına kim cavab verəcək. İranla Rusiya və Çin öz aralarında neçə illərdi ki, etmək istəyirlər və Türkiyə bankirlərinin xəbəri olmamış deyil ki, bu böyük korrupsiya alətinə çevrildi, pulların köçürülməsi iş adamları ən azı 5%-ə başa gəlirdi. Əcəba, Türk qardaşlarımız hazırdılarmı bu alverə, yəni korrupsiyaya, yolsuzluğa - kommunistlərlə müsəlmanların alveri rüşvətsiz keçinməsi çox təsadüf ola bilər. Yoxsa, Türkiyədə heç müzakirəyə çıxarılmayıb bu məsələ? Dünya bazarlarında o valyuta liderlik edə bilər ki, bütün rəqabət göstəricilərinə görə başqalarından üstün olsun. İstehsalın həcmi, qızıl və valyuta ehtiyyatları, maliyyə resursları, iqtisadi potensial, siyasi çəki, beynəlxalq qurumlardakı çəki, SDR-də pay və s. Bu göstəricilərin hamısı ABŞ dollarının xeyrinədi. Türkiyənin müttəfiq olmaq istədiyi bütün ölkələrin hamısının gücü bir yerdə yenə də ABŞ-ın iqtisadi potensialından xeyli aşağıdı. Nə vaxt ki, bütün müttəfiqlərin bir yerdə gücü ABŞ-a çatacaq, dərhal bunun haqqında müzakirə asçmaq olar. Dolların iqtisadi gücü yalnız ABŞ-ın müqayisə olunmaz iqtisadi gücü ilə deyil, həm də Beynəlxalq qurumlardakı (BVF, DB, AİB, AİYB, hötta İİB) ən yüksək payı, bu valyutaya insanların etibarı, kommunikasiyaların hamısının ABŞ-a məxsus olması və s. digər amillərlə də əlaqədardı. 220 ildən çox tarixində dollar lirənin və ya rublun bir aylıq devalvasiyasına uğramaylb. Yalnız R. T. Ərdoğanın hakimiyyəti dövründa Türk lirəsi 3 dəfədən çox dəyərdən düşüb, hələ lirənin 1000000 lara çatdığı vaxtları demirəm. Bütün kommunikasiyalar, virtual dünya ABŞ-a məxsusdur. İnternetsiz hansı istehsalçı, nəqliyyat vasitəsi, rabitə, banklar, valyuta köçürmələri işləyə bilər? SWIFT başlıca köçürmə kanalına nəzarət yenə də bu ölkəyə məxsusdu. İran vaxtı ilə yalnız SWİFT-dən çıxarılanda bir gecəyə milli valyutası iki dəfəyə yaxın devalvasiya olmuşdu və faktiki olaraq ölkənin iqtisadiyyatı iflic vəziyyətinə düşmüşdü, beynəlxalq transferlər orta əsrlərdəki kimi sərraflar vasitəsilə torbalarda daşınmağa başlamışdı. Iran tez səhvləri düzəldə bildi və yenidən normal hesablaşmaları bərpa etdi. Analoji səhvləri Türkiyə də etmək istəyirsə, bu Türk iqtisadiyyatına çox baha başa gələcək. Həm də müsəlmanlar hələ ki, yuxudadı, ABŞ başqa planetlərin zəngin resurslarına yiyələnib, o resurslar ki, yer kürəsinin bütün resurslarından xeyli çoxdur.

Mən Anadolu türklərinin millət yolunda fədakarlığını çox yüksək dəyərləndirirəm, hər bir türk öz dövləti yolunda nəinki dollardan, hətta həyatlarından keçməyə hazırdı. 

Amma hər bir qurbanın bir məqsədi və nəticəsi olmalıdı. Əgər bu yalnız ehtirasını, emosiyalarını sakitləşdirmək üçün edilirsə, çox pisdi. Milli liderlər, dövlət rəhbərləri millətin son maraqlarını öz emosiyalarına qurban verən andan onun çökməsi başamalıdı, bu çox təhlükəlidi. Əgər Amerika təhlükəli düşmən olsaydı mən də gəlib Anadolu qardaşlarımıza qoşulardım. Amma ABŞ həmişə Türkiyə ilə bir cəbhədə olmuş, Türkiyəsiz heç bir beynəlxalq məsələ həll etməmişdi, indi də NATO kimi nəhəng gücün iki ən vacib qanadlarından biri ABŞ - dırsa, digəri Türkiyədi. Türkiyə kimi ABŞ-a zəruri olan ikinci qüvvə də yoxdur. Digər tərəfdən, mənim gördüyüm, təhlillərim bir qanunauyğunluğu isbat edir: ABŞ hansı məmləkətdə oturmuşdursa orada inkişaf, çiçəklənmə, insana hörmət, yüksək rifah var, harada ki, əks qütblər meydan sulayır, orada ölüm, dəhşət, müharibələr, aclıq, səfalət var. Uzağa getməyə ehtiyac yoxdu, Qərbi Almaniya ilə Şərqi Almaniyanı, Cənubi Koreya ilə Şimali Koreyanı, Sinqapurla Kambocanı, BƏƏ ilə Yəməni, ya elə Suriyanı, və ya Venesuela, Kuba və s. müqayisə etsəniz mənim izahatıma ehtiyac qalmayacaq. Cənubi Koreyanı kommunist rejimindən azad edən və Şimali Koreya hücumlarından xilas edən əsasən ABŞ-la Türkiyə olub, təbii ki, Avropada iştirak edib, amma canlı qüvvə ilə əsas döyüşənlər bu iki dost ölkə olub. Bu xalqlar ayrılan vaxtı Cənubi Koreya dünyanın ən kasıblarından biri olub (adambaşına ÜDM - 65 dollar), əsas təbii resurslar, iri zavodlar, yararlı torpaqlar da Şimalda qalıb. Həm də Türkiyənin yaşayış şəraiti və iqtisadi gücü o vaxt on dəfələrlə Cənubi Koreyadan yüksək olub. İndi Cənubi Koreya (Təqribi Azərbaycan qədər ərazidə) Şimali Koreyadan 50 dəfə, Türkiyədən 2 dəfə, Rusiyadan 1.25 dəfə, Azərbaycandan isə 45 dəfə çox məhsul istehsal edir. Bunun hamısı ABŞ-ın birbaşa dəstəyi ilə həyata keçirilmişdir. Kommunistlər aydındı, niyə geri qalır, Çimali Koreya dünyanın ən geridə qalmış ölkəsidi, Cənubi Koreya isə ən inkişaf etmiş ölkələrindən biridi. Amma Türkiyə niyə bu nəhəng potensialdan istifadə edib inkişaf etmiş ölkələr sırasına daxil ola bilmədi, bu sual çox müəmmalıdı və hər bir türkü düşündürməlidi. Səbəb əcaba bu günkü əhvalat növündən deyil ki... 

ABŞ-da indi 10 trilyona yaxın sərbəst vəsait toplanıb qalıb, bir o qədər də Avropa ölkələrində. Hətta bir çox ölkələrdə kreditlər tarixdə ilk dəfə olaraq mənfi faizlə verilir. Türkiyədə isə dollardan azad olub, rublu, lirəni .... işlədərək 8-15%-lə kreditlə vətəndaşlarını soyurlar (baxın müsəlman ölkəsi - faiz haramdı 8-15%, xristian ölkələri mənfi faizlə verirlər-faiz haram deyil). Həm də bu günkü qədər Türkiyədə investisiyalara böyük tələbat olmamışdı. Təhlillərdən yalnız emosiyalar hiss olunur və görünür. 

ABŞ çox kəskin şüaları olan günəşə bənzəyir, agılla yanaşanı işığa qərq edir, cənnətə çevirir, yanlış yanaşanı isə özünü lampaya çarpan kəpənək kimi külə döndərir. Tarixə nəzər salıb, nəticə çıxarmaq bu qədərmi çətindi? ABŞ-ın iki-üç vətəndaşının hasil etdiyini 80 milyon Türkiyəli, 10 milyon da Azərbaycanlı birlikdə edə bilmir. Türkiyə, Rusiya və Azərbaycanın cəmi bir yerdə büdcələri ABŞ-ın büdcəsinin profisit (defisitindən) xeyli azdı. Emosiyalar nə qədər gözümüzü qapayıb ki, bizə dost kimi yanaşan belə nəhəng potensialdan istifadə etməyək?

Saleh Məmmədov, 
keçmiş maliyyə naziri, tanınmış iqtisadçı alim, professor

MTN generalı məhkəmədə Eldar Mahmudovu ələ verdi: "2 milyon manat ona çatıb"
"Partiyamız Lalə Şövkətin liderliyi üzərində qurulub" - Əvəz Temirxan
“Rusiyanın Azərbaycana müdaxiləsi açıq-gizli qalmaqdadır”
“Sahibkarlar bu fərmandan yararlana bilərlər”
Dünyanın ən çox siqaret çəkən gənci siqareti tərgidib arıqladı - FOTO
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
Dünya
Kim Çen In Ağ Evi belə “məhv edir” - Video
Gündəm
“Nemət Pənahlını çoxdan dəfn etmişəm”
Gündəm
"“Facebook” həyatın özüdür, orada hər kəsin yaşamaq haqqı var”
Maraqlı
Ən təhlükəli görücüdən III Dünya Müharibəsi proqnozları: ”Bu şəhərlər məhv olacaq”
Gündəm
“Nəzarət olmayan yerdə mütləq cinayət var”
Həftənin ən çox oxunanları
Ərdoğan ermənilərə başsağlığı verdi -“Sizləri sevgi və hörmətlə salamlayıram"
Türkiyə doğrudanmı Azərbaycana xəyanət etdi?
"Allaha, Qurana and olsun ki, məmurla sevgili deyiləm"
Həkimdən xəstə qadına qarşı alçaq hərəkət - "Sağalacaqsan" deyib...
Dünyanı heyrətə salan intim adətlər: Qızlar hamiləlikdən qorunmağa çalışsalar da...
Artur Rasizadədən qərar: Əməkhaqqı 1 manat artırıldı
Zakir Həsənovdan "müharibəyə hazır olun" əmri: komandirlərə tapşırıq verildi
Mehriban Əliyeva ilə general arasında dialoq: "Bu məsələ öz həllini tapmalıdır"
13 yaşlı uşaq anasından qollarını kəsməsini istədi, ana da qanunları tapdalayaraq... - FOTOLAR
Anası bildiyi adam öləndə kişi çıxdı... Gənc qız dəhşət içində -FOTOLAR
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
e-mail: [email protected]
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin