Xəbər lenti
27/06/2017 [14:17]:
Ağcabədi sakini əməliyyat masasında öldü
27/06/2017 [14:12]:
İdarəetməni itirən avtomobil su hovuzuna düşdü- VİDEO
27/06/2017 [14:12]:
İnsan vücuduna dair 5 inanılmaz həqiqət - Ulduz tozundan əmələ gəlmişik
27/06/2017 [14:11]:
Bakının bir hissəsinin işıqsız qalmasının səbəbi açıqlandı – YENİLƏNİB
27/06/2017 [13:49]:
Ölən balıq gəncin həyatını məhv etdi  - Video
27/06/2017 [13:38]:
Kiyevdə yüksək vəzifəli zabitin avtomobili partladıldı – VİDEO
27/06/2017 [13:33]:
Hərbi kəşfiyyatın xüsusi təyinatlılarının rəhbəri öldürüldü -Video
27/06/2017 [13:32]:
Prezidentlərinin təkbətək görüşü oldu - FOTOLAR
27/06/2017 [13:32]:
İsrail Ermənistana silah satmaq istəyib, amma...- Keçmiş yəhudi deputat
27/06/2017 [13:29]:
Sabaha olan hava proqnozu açıqlandı
27/06/2017 [13:28]:
Xalq artisti ilə vida mərasimi keçirilir - FOTOLAR
27/06/2017 [13:12]:
Yer üzünə ayaq basmış ən qorxulu insan - 1000-dən çox təcavüz...FOTOLAR
27/06/2017 [12:48]:
“Cocuq Mərcanlı bütövlükdə Qarabağın simvoluna çevrilməkdədir”
27/06/2017 [12:37]:
85 yaşlı ağsaqqal hamını heyrətləndirir:  "Atasından öyrənib" - FOTOLAR
27/06/2017 [12:27]:
Səhər yeməyində bu qidalardan uzaq durun- Əks halda....
27/06/2017 [12:27]:
Çin-Hindistan sərhədində gərginlik
27/06/2017 [12:21]:
“Facebook”un bizimlə keçirdiyi gizli sınaqlar – ARAŞDIRMA
27/06/2017 [12:18]:
Tələbə qızlar daha çox kolleclərdə, yoxsa ali məktəblərdə oxuyur?
27/06/2017 [12:07]:
İran ABŞ-ın yeni sanksiyalarını şərh etdi
27/06/2017 [12:01]:
Türkiyəli müğənni silikonları ilə diqqət çəkdi - FOTOLAR
27/06/2017 [11:58]:
Meydana inək girdi - Oyun dayandı + Video
27/06/2017 [11:29]:
Sənət adamlarını qaçıran və ölümlə hədələyən diktatorlar- MARAQLI
27/06/2017 [10:13]:
Solistdən Azərbaycan Radiosununa irad...
27/06/2017 [10:12]:
“Azərbaycan Qarabağı qaytarmaq üçün müharibəyə hazırlaşır” – Rusiyalı hərbi ekspert
27/06/2017 [10:05]:
Azərbaycan Neft Fondunun payçısı olan bank erməni əsgərin borcunu silib - İDDİA...
27/06/2017 [09:57]:
Bakıda sərxoş sürücü 7 qonşunun avtomobilini əzdi – FOTO
27/06/2017 [09:55]:
Sünnət edilməmiş kişi namaz qılıb oruc tuta bilərmi? - MARAQLI
27/06/2017 [09:52]:
Rusiyada kafedə namaz qılan azərbaycanlı cəzalandırıldı
27/06/2017 [09:39]:
Lavrovla Tillerson arasında telefon danışığı oldu
27/06/2017 [09:38]:
Maradona: “Mən Putinin fanatıyam”
27/06/2017 [09:35]:
Müdafiə Nazirliyi cəbhədəki vəziyyətlə bağlı məlumat yaydı
27/06/2017 [09:08]:
Polis universiteti mühasirəyə aldı - Silahlı şəxs axtarılır
27/06/2017 [08:56]:
İlham Əliyev Polşadadır - FOTO
27/06/2017 [08:43]:
15 aylıq körpənin qarnından çıxan kütlə həkimləri təəccübləndirdi
27/06/2017 [08:29]:
Ataya dəfn etdiyi oğlundan zəng gəldi
27/06/2017 [00:56]:
Vəziyyət yaxşılığa doğru dəyişəcək - Günün qoroskopu
26/06/2017 [23:45]:
Azərbaycanlı homoseksuallar Kanadada “gey parad”a qatıldı- VİDEO
26/06/2017 [23:40]:
Qətərin XİN rəhbəri ABŞ-a səfər edəcək
26/06/2017 [23:02]:
İranın neft emalı zavodunda yanğın – 100 yaralı
26/06/2017 [23:00]:
Ağ Ev: “Tramp hesab edir ki, Rusiya ABŞ-dakı seçkilərə müdaxilə edə bilərdi”
26/06/2017 [22:25]:
Pişik mırıltısının müalicəvi gücü - İNANILMAZ
26/06/2017 [22:06]:
Mançesterdə təyyarə təcili eniş etdi
26/06/2017 [21:59]:
Daşkəsəndə kabab çəkən gənc özünü yandırdı
26/06/2017 [21:58]:
İlham Əliyev Polşada rəsmi səfərdədir
26/06/2017 [21:55]:
Kölgəyə “həyat” verənlər – FOTO
26/06/2017 [21:54]:
“Ermənilər fikirləşirsə ki, Laçına hücum planını gətirmişəm...”
26/06/2017 [21:48]:
Hindistanda dörd əli və dörd ayağı olan uşaq doğuldu – VİDEO
26/06/2017 [21:45]:
AZAL “erməni yeməyi”nə görə “Aeroflot”dan izahat tələb edəcək
26/06/2017 [21:44]:
"“Aeroflot” buna görə cavab verməlidir"
26/06/2017 [21:37]:
Aztəminatlı ailələrə bayram sovqatı paylanıldı- FOTO
26/06/2017 [21:36]:
Dil dərslərinin tədrisi: "Bu məsələnin müzakirəsinə dəyərli ziyalılarımız qoşulsun"
26/06/2017 [21:34]:
“Əsgər marşı”na heykəl qoyulsun
26/06/2017 [21:28]:
Xalq artistlərinin qohumu faciəvi şəkildə öldü
26/06/2017 [20:13]:
Komitə sədri Qocalar Evini ziyarət etdi- FOTO + VİDEO
26/06/2017 [20:06]:
Azərbaycanlı tələbəyə Yaxın Doğu Universitetində iş təklif edildi
26/06/2017 [20:00]:
Bakıda uşaq parkı ilan yuvasına çevrildi – FOTO
26/06/2017 [19:48]:
Trampın miqrasiya barədə fərmanı qismən qüvvəyə mindi
26/06/2017 [19:25]:
Avropada yaşamaq istəyən qaçqın müsəlmanlar “mavi”ləşməlidirlər...- Super güclərin rəzil planı
26/06/2017 [18:57]:
"Bu gün də görsəm, onunla salamlaşaram, qucaqlayıb öpərəm..." - FOTO
26/06/2017 [18:51]:
Azərbaycanlı deputat ermənilərin iddialarına sərt reaksiya verdi
26/06/2017 [18:47]:
İranda neft emalı zavodunda yanğın: 100-ə yaxın yaralı var
26/06/2017 [18:45]:
İsrail elektrik təyyarələrinin istehsalına başladı
26/06/2017 [18:43]:
Emin Ağalarov: "Tramp klipimin aktyoru olub" – VİDEO
26/06/2017 [18:41]:
Bakıda top mərmisi tapıldı - FOTOLAR
26/06/2017 [17:57]:
Günəşin altında işlədi, bədəni bu hala gəldi - FOTO
26/06/2017 [17:34]:
2 yaşlı bitişik əkizlər ayrıldı - FOTOLAR
26/06/2017 [17:30]:
BP: İran dünyanın ən zəngin qaz ehtiyatlarına malikdir
26/06/2017 [17:27]:
“Nəyə görə Azərbaycan güc yolu ilə torpaqlarını azad etmir?” - Rusiyalı analitik
26/06/2017 [17:24]:
Ermənistanda büdcə kəsiri ÜDM-nin 5,5%-dək artdı
26/06/2017 [17:22]:
“Bakıdan yüz erməni əsiri Primakovun təyyarəsinə doldurub apardıq Yerevana...”
26/06/2017 [17:17]:
İsrailin elektrik sərnişin təyyarələrinin istehsalına başlayır
26/06/2017 [17:15]:
Ermənistan ordusunun Baş qərargah rəisi işdən çıxarılacağı haqda xəbərləri şərh etmədi: “Eşitməmişəm...”
26/06/2017 [17:08]:
Aqramuntun AŞPA-ya sədrliyi ilə bağlı qeyri-müəyyənlik davam edir
26/06/2017 [17:06]:
Qohumunun arvadının yataq otağına girərkən yaxalandı
26/06/2017 [17:05]:
ABŞ digər ölkələrin daxili işlərinə qarışmağı qanuniləşdirə bilər
26/06/2017 [16:39]:
"Azərbaycan Silahlı Qüvvələri qarşısına qoyduğu bütün hədəflərə çatmağa qadirdir"
26/06/2017 [16:11]:
Hərbi parad zamanı tank işıq dirəyinə çırpıldı - VİDEO
26/06/2017 [15:43]:
"Bəs Rusiya nəyin dərdini çəkir, Moskvanın harası ağrıyır?"
26/06/2017 [15:38]:
Qənirə Paşayeva afrikalı millət vəkillərinə köçkün qadınlardan danışdı
26/06/2017 [15:31]:
Gözləri görməyən qız əməliyyatdan sonra anasını ilk dəfə belə gördü - VİDEO
Bütün arxiv bir sırada
09/12/2016 [22:51] - Siyasət - ( 5677 dəfə baxılıb)

"Tarixə nəzər salıb, nəticə çıxarmaq bu qədərmi çətindi?" - TƏHLİL...

"Dövlət rəhbərləri millətin son maraqlarını öz emosiyalarına qurban verən andan onun çökməsi başamalıdı..."


Bu gün FB dostlarımızdan, eyni zamanda gün ərzində Türkiyə, Rusiya, Azərbaycandan tələbələrimizdən, aspirantlardan, mütəxəssislərdən ciddi bir sual gəlir, əcəba, Türkiyənin dollardan imtina etməsinə necə baxırsınız? 

Məsələnin regionun inkişafına, ölkələrimizin taleyinə ciddi təsir edə biləcəyini nəzərə alaraq daha dərin təhlilinə qərar verdim.

Əvvəla onu deyim ki, Türkiyənin bu işə qoşulmasına mənim fikrim və hesab edirəm məsələnin mahiyyətini dərindən dərk edənlərin hamısının fikri mənfidi. Çünki, bu gün üçün hər kəs razılaşsa da icrası mümkün olan şey deyil. Bütün valyutalar dollara - ən güclü valyutaya bağlıdı. Valyutaların kurslarını dollarla müəyyən edib, bir-biri ilə alış veriş yapacaqlarsa, korrespondet hesablar necə qurulacaq. Rezerv pullar hansı valyutada saxlanılacaq, BVF və SDR iştirak etmirsə, yeni rezerv valyutasının kurslarına kim cavab verəcək. İranla Rusiya və Çin öz aralarında neçə illərdi ki, etmək istəyirlər və Türkiyə bankirlərinin xəbəri olmamış deyil ki, bu böyük korrupsiya alətinə çevrildi, pulların köçürülməsi iş adamları ən azı 5%-ə başa gəlirdi. Əcəba, Türk qardaşlarımız hazırdılarmı bu alverə, yəni korrupsiyaya, yolsuzluğa - kommunistlərlə müsəlmanların alveri rüşvətsiz keçinməsi çox təsadüf ola bilər. Yoxsa, Türkiyədə heç müzakirəyə çıxarılmayıb bu məsələ? Dünya bazarlarında o valyuta liderlik edə bilər ki, bütün rəqabət göstəricilərinə görə başqalarından üstün olsun. İstehsalın həcmi, qızıl və valyuta ehtiyyatları, maliyyə resursları, iqtisadi potensial, siyasi çəki, beynəlxalq qurumlardakı çəki, SDR-də pay və s. Bu göstəricilərin hamısı ABŞ dollarının xeyrinədi. Türkiyənin müttəfiq olmaq istədiyi bütün ölkələrin hamısının gücü bir yerdə yenə də ABŞ-ın iqtisadi potensialından xeyli aşağıdı. Nə vaxt ki, bütün müttəfiqlərin bir yerdə gücü ABŞ-a çatacaq, dərhal bunun haqqında müzakirə asçmaq olar. Dolların iqtisadi gücü yalnız ABŞ-ın müqayisə olunmaz iqtisadi gücü ilə deyil, həm də Beynəlxalq qurumlardakı (BVF, DB, AİB, AİYB, hötta İİB) ən yüksək payı, bu valyutaya insanların etibarı, kommunikasiyaların hamısının ABŞ-a məxsus olması və s. digər amillərlə də əlaqədardı. 220 ildən çox tarixində dollar lirənin və ya rublun bir aylıq devalvasiyasına uğramaylb. Yalnız R. T. Ərdoğanın hakimiyyəti dövründa Türk lirəsi 3 dəfədən çox dəyərdən düşüb, hələ lirənin 1000000 lara çatdığı vaxtları demirəm. Bütün kommunikasiyalar, virtual dünya ABŞ-a məxsusdur. İnternetsiz hansı istehsalçı, nəqliyyat vasitəsi, rabitə, banklar, valyuta köçürmələri işləyə bilər? SWIFT başlıca köçürmə kanalına nəzarət yenə də bu ölkəyə məxsusdu. İran vaxtı ilə yalnız SWİFT-dən çıxarılanda bir gecəyə milli valyutası iki dəfəyə yaxın devalvasiya olmuşdu və faktiki olaraq ölkənin iqtisadiyyatı iflic vəziyyətinə düşmüşdü, beynəlxalq transferlər orta əsrlərdəki kimi sərraflar vasitəsilə torbalarda daşınmağa başlamışdı. Iran tez səhvləri düzəldə bildi və yenidən normal hesablaşmaları bərpa etdi. Analoji səhvləri Türkiyə də etmək istəyirsə, bu Türk iqtisadiyyatına çox baha başa gələcək. Həm də müsəlmanlar hələ ki, yuxudadı, ABŞ başqa planetlərin zəngin resurslarına yiyələnib, o resurslar ki, yer kürəsinin bütün resurslarından xeyli çoxdur.

Mən Anadolu türklərinin millət yolunda fədakarlığını çox yüksək dəyərləndirirəm, hər bir türk öz dövləti yolunda nəinki dollardan, hətta həyatlarından keçməyə hazırdı. 

Amma hər bir qurbanın bir məqsədi və nəticəsi olmalıdı. Əgər bu yalnız ehtirasını, emosiyalarını sakitləşdirmək üçün edilirsə, çox pisdi. Milli liderlər, dövlət rəhbərləri millətin son maraqlarını öz emosiyalarına qurban verən andan onun çökməsi başamalıdı, bu çox təhlükəlidi. Əgər Amerika təhlükəli düşmən olsaydı mən də gəlib Anadolu qardaşlarımıza qoşulardım. Amma ABŞ həmişə Türkiyə ilə bir cəbhədə olmuş, Türkiyəsiz heç bir beynəlxalq məsələ həll etməmişdi, indi də NATO kimi nəhəng gücün iki ən vacib qanadlarından biri ABŞ - dırsa, digəri Türkiyədi. Türkiyə kimi ABŞ-a zəruri olan ikinci qüvvə də yoxdur. Digər tərəfdən, mənim gördüyüm, təhlillərim bir qanunauyğunluğu isbat edir: ABŞ hansı məmləkətdə oturmuşdursa orada inkişaf, çiçəklənmə, insana hörmət, yüksək rifah var, harada ki, əks qütblər meydan sulayır, orada ölüm, dəhşət, müharibələr, aclıq, səfalət var. Uzağa getməyə ehtiyac yoxdu, Qərbi Almaniya ilə Şərqi Almaniyanı, Cənubi Koreya ilə Şimali Koreyanı, Sinqapurla Kambocanı, BƏƏ ilə Yəməni, ya elə Suriyanı, və ya Venesuela, Kuba və s. müqayisə etsəniz mənim izahatıma ehtiyac qalmayacaq. Cənubi Koreyanı kommunist rejimindən azad edən və Şimali Koreya hücumlarından xilas edən əsasən ABŞ-la Türkiyə olub, təbii ki, Avropada iştirak edib, amma canlı qüvvə ilə əsas döyüşənlər bu iki dost ölkə olub. Bu xalqlar ayrılan vaxtı Cənubi Koreya dünyanın ən kasıblarından biri olub (adambaşına ÜDM - 65 dollar), əsas təbii resurslar, iri zavodlar, yararlı torpaqlar da Şimalda qalıb. Həm də Türkiyənin yaşayış şəraiti və iqtisadi gücü o vaxt on dəfələrlə Cənubi Koreyadan yüksək olub. İndi Cənubi Koreya (Təqribi Azərbaycan qədər ərazidə) Şimali Koreyadan 50 dəfə, Türkiyədən 2 dəfə, Rusiyadan 1.25 dəfə, Azərbaycandan isə 45 dəfə çox məhsul istehsal edir. Bunun hamısı ABŞ-ın birbaşa dəstəyi ilə həyata keçirilmişdir. Kommunistlər aydındı, niyə geri qalır, Çimali Koreya dünyanın ən geridə qalmış ölkəsidi, Cənubi Koreya isə ən inkişaf etmiş ölkələrindən biridi. Amma Türkiyə niyə bu nəhəng potensialdan istifadə edib inkişaf etmiş ölkələr sırasına daxil ola bilmədi, bu sual çox müəmmalıdı və hər bir türkü düşündürməlidi. Səbəb əcaba bu günkü əhvalat növündən deyil ki... 

ABŞ-da indi 10 trilyona yaxın sərbəst vəsait toplanıb qalıb, bir o qədər də Avropa ölkələrində. Hətta bir çox ölkələrdə kreditlər tarixdə ilk dəfə olaraq mənfi faizlə verilir. Türkiyədə isə dollardan azad olub, rublu, lirəni .... işlədərək 8-15%-lə kreditlə vətəndaşlarını soyurlar (baxın müsəlman ölkəsi - faiz haramdı 8-15%, xristian ölkələri mənfi faizlə verirlər-faiz haram deyil). Həm də bu günkü qədər Türkiyədə investisiyalara böyük tələbat olmamışdı. Təhlillərdən yalnız emosiyalar hiss olunur və görünür. 

ABŞ çox kəskin şüaları olan günəşə bənzəyir, agılla yanaşanı işığa qərq edir, cənnətə çevirir, yanlış yanaşanı isə özünü lampaya çarpan kəpənək kimi külə döndərir. Tarixə nəzər salıb, nəticə çıxarmaq bu qədərmi çətindi? ABŞ-ın iki-üç vətəndaşının hasil etdiyini 80 milyon Türkiyəli, 10 milyon da Azərbaycanlı birlikdə edə bilmir. Türkiyə, Rusiya və Azərbaycanın cəmi bir yerdə büdcələri ABŞ-ın büdcəsinin profisit (defisitindən) xeyli azdı. Emosiyalar nə qədər gözümüzü qapayıb ki, bizə dost kimi yanaşan belə nəhəng potensialdan istifadə etməyək?

Saleh Məmmədov, 
keçmiş maliyyə naziri, tanınmış iqtisadçı alim, professor

Solistdən Azərbaycan Radiosununa irad...
Maralların davası kameraya düşdü -Video
Qıpqırmızı vətənpərvərlik...
Oruc haqqı...
“I Pyotrun “vəsiyyətnaməsi”ni Napoleon yazdırıb...”- Siyasi analitik
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
Maraqlı
İnsan vücuduna dair 5 inanılmaz həqiqət - Ulduz tozundan əmələ gəlmişik
Araşdırma
Yer üzünə ayaq basmış ən qorxulu insan - 1000-dən çox təcavüz...FOTOLAR
Dünya
Sənət adamlarını qaçıran və ölümlə hədələyən diktatorlar- MARAQLI
Cəmiyyət
Azərbaycanlı homoseksuallar Kanadada “gey parad”a qatıldı- VİDEO
Köşə
“Əsgər marşı”na heykəl qoyulsun
Həftənin ən çox oxunanları
Leyla Əliyeva DTX rəisinin oğlu ilə yeni fotolarını paylaşdı
Moskva-Bakı təyyarəsində qalmaqal: Sərnişinlərə erməni yeməyi verildi və.../VİDEO
Aşıq Ələsgər xərçəngin dərmanını deyibmiş - MARAQLI
Məhkumlar insan cəsədləri yeyir, bir-birlərinin penisini, başını kəsib futbol oynayır - DƏHŞƏT- VİDEO (+18)
Ölkə başçısına və 1-ci vitse prezidentə müraciət: - Həmin icra başçıları cəzalandırılsın...
"Biz bu dəhşətli həqiqəti 20 il ərzində AMEA rəhbərliyinə başa sala bilmədik"
Gözləri görməyən qız əməliyyatdan sonra anasını ilk dəfə belə gördü - VİDEO
"Gecikmədən səfərbərlik elan edilməli, müharibəyə başlanılmalıdır"
Emin Ağalarov sevgilisi ilə belə istirahət edir - VİDEO
Generalın İrəvana xəbərdarlığı -Dərhal və amansızlıqla...
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
e-mail: [email protected]
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin