Xəbər lenti
19/10/2017 [11:23]:
Günay Musayeva keçmiş ərini məhkəməyə verdi
19/10/2017 [11:23]:
ADPU- da müstəqilliyin bərpasının iyirmi altıncı ildönümünə həsr edilmiş tədbir keçirildi
19/10/2017 [11:18]:
Emin “Bir qədəh arağ”ın açılışını etdi - FOTOLAR
19/10/2017 [11:17]:
“Qarabağ” xal qazandı, Azərbaycan İsveçdən uzaqlaşdı – UEFA reytinqi
19/10/2017 [11:14]:
DYP işçi axtarır
19/10/2017 [11:12]:
Qəndəharda hərbi bazaya hücum: 40 əsgər öldü
19/10/2017 [10:55]:
Lənkəranskinin milyonluq otelləri üzə çıxdı
19/10/2017 [10:52]:
"Vaxtı keçmiş kreditlər üzrə bocların həcmi qırmızı xətti keçdi" - HƏYƏCAN TƏBİLİ...
19/10/2017 [10:51]:
Heydər Əsədov aqrar sektoru necə batırır -Şok rəqəmlər
19/10/2017 [10:48]:
“Müstəntiq dedi ki, mən istədiyimi buradan götürə bilərəm”
19/10/2017 [10:45]:
“Bundan o yana güzəşt mümkün deyil” -Müharibə xəbərdarlığı
19/10/2017 [10:39]:
Armen Ciqarxanyanın gənc arvadı onu necə aldatdı -Ağlasığmaz xəyanətin hekayəsi
19/10/2017 [10:32]:
"Naxçıvandakı möhtəşəm parad Serj Sarkisyanın sərsəmləməsinə tutarlı cavabdır"
19/10/2017 [10:28]:
Ermənilər cəbhədə pulemyotları işə saldılar
19/10/2017 [10:25]:
“İmam Hüseynin ardınca gedənlərdən, yoxsa yolunu kəsənlərdənmisin?..” - VİDEO
19/10/2017 [10:25]:
Maşın ustaları yol polisi ilə əlbir işləyir -Sürücülərin DİQQƏTİNƏ
19/10/2017 [10:22]:
Bazarda oğurluq etmək istəyən qadını soyundurub döydülər - VİDEO
19/10/2017 [10:21]:
İlham Əliyev Ukrayna Baş nazirinin 1-ci müavinini qəbul edib
19/10/2017 [10:04]:
"Raisa Maksimovna Qorbaçovun yanağına şapalaq vururdu" - SENSASİON MÜSAHİBƏ...
19/10/2017 [09:58]:
“Yarım milyondan çox saxta aksiz markası saxlandı” - DTX-dən əməliyyat
19/10/2017 [09:54]:
Ziya Məmmədov hardadır?
19/10/2017 [09:52]:
Terroçular yeni “11 sentyabr”a hazırlaşırlar
19/10/2017 [09:50]:
Məktəbdə qaz sızması - 14 nəfər zəhərləndi
19/10/2017 [09:48]:
Sobçak da Rusiyanı idarə etmək istəyir - Putinə rəqib olduğunu açıqladı
19/10/2017 [09:43]:
“Qız uşağının oğlanın otağına…” - Efirə getməyən kadrlar
19/10/2017 [03:10]:
Gəlirlərin artması yaxşı stimul olacaq - Günün qoroskopu
19/10/2017 [00:53]:
Yol polisi Bakı şəhəri üzrə işçi axtarır - Ali təhsilli namizədlərə üstünlük veriləcək...
19/10/2017 [00:41]:
Kimyaterapiyasız xərçəng müalicəyə tabe oldu - Tibb elmində inqilab...
19/10/2017 [00:29]:
Fənərbaxçanın üzvü həyatını itirdi - Mədəkiçiltmə əməliyyatı daha bir can aldı...
19/10/2017 [00:23]:
Əməkdaşlıq Şurasından hakimiyyətə növbəti müraciət...
18/10/2017 [23:53]:
Baş prokuror Çaykadan Ağalarov haqda soruşdular: "Gələn dəfə cavab verərəm..."
18/10/2017 [23:51]:
“Sabir Rüstəmxanlı Hadı Rəcəbliyə deyib ki, mən Elçinə söz deyə bilmərəm”
18/10/2017 [23:48]:
"Qarabağ" "Atletiko" ilə heç-heçəyə görə 500 min avro qazandı
18/10/2017 [23:05]:
“Hakim yanlış qərar verdi” - Qurban Qurbanov
18/10/2017 [22:45]:
Hafiz Məmmədov “Qarabağ”ın oyununda - FOTOLAR
18/10/2017 [22:42]:
Fransız hakim “Qarabağ”ın 2 xalını oğurladı - Fotolar
18/10/2017 [22:39]:
Göy üzü qızılı rəngə büründü - VİDEO
18/10/2017 [22:29]:
Prezident Aparatındakı müşavirədə tənqidi çıxışı ilə hamını heyrətləndirdi... - VİDEO
18/10/2017 [22:19]:
Şəmistan Əlizamanlının mahnısı Ərdoğana klip oldu- VİDEO
18/10/2017 [22:03]:
“Qarabağ”dan tarixi xal - Yenilənib
18/10/2017 [22:00]:
“Qarabağ” “Atletiko”ya uduzmayacaq - Deputatlardan nikbin proqnoz
18/10/2017 [21:53]:
“Əlimizdən gələni etməliyik ki, təhlükəli elementlər...” - İlham Əliyev
18/10/2017 [21:35]:
TANAP-a 500 milyon dollar kredit ayrıldı
18/10/2017 [21:26]:
Yeni doğulan uşağın bədənində bir stəkan qan olur –BUNLARI BİLMİRSİNİZ
18/10/2017 [21:20]:
Filləri bəzəyib, ölüləri evə çağırıb pivə içirlər- Dünyanın ən ilginc on festivalı - FOTOLAR
18/10/2017 [21:12]:
Gənc qız artıq çəkidən azad olmağının sirrini açdı - FOTOLAR
18/10/2017 [20:57]:
"Əlillərlə bağlı qanunvericilikdə dəyişiklik gözlənilmir" - Hadi Rəcəbli
18/10/2017 [20:55]:
“Elvin “mənə bir şey olsa get, xoşbəxt ol” demişdi” -Aprel şəhidinin xanımı
18/10/2017 [20:52]:
Ermənilər Xocavəndin kəndində belə məhəllə salacaqlar - FOTOLAR
18/10/2017 [20:41]:
Rəqqada nə qədər sivil öldürülüb? - Dəhşətli statistika
18/10/2017 [20:24]:
Prezident bu şəxsləri təltif etdi
18/10/2017 [20:22]:
“Qarabağ” - “Atletiko”: İlk hissədə qol yoxdur
18/10/2017 [19:47]:
“Hafiz Hacıyev bu cür iyrənc siyasəti beşiyindəcə boğmağı yaxşı bilir”
18/10/2017 [19:44]:
“Hacılar mənə intim mesajlar göndərir” – Aktrisadan ŞOK AÇIQLAMA
18/10/2017 [19:33]:
Berdiməhəmmədov İlham Əliyevi təbrik etdi
18/10/2017 [19:32]:
Mehriban və xeyirxah hesab etdiyimiz 15 təhlükəli heyvan - MARAQLI FOTOLAR...
18/10/2017 [19:31]:
ABŞ-da silahlı hücum, 5 nəfər öldü
18/10/2017 [19:18]:
“WhatsApp”da dostların yerini izləmək mümkün olacaq
18/10/2017 [19:16]:
Prezident beynəlxalq tədbir iştirakçılarını qəbul etdi
18/10/2017 [19:15]:
“Polis haqqında” qanunda dəyişiklik edildi - Sərəncam
18/10/2017 [19:12]:
Avtomobillərin dövlət qeydiyyat nişanlarının standartı açıqlandı
18/10/2017 [19:10]:
Partiya sədri sosial şəbəkədə üzləşdiyi təxribatla bağlı müraciət yaydı
18/10/2017 [19:03]:
“Saakaşvilinin əsl məqsədi hakimiyyəti ələ keçirməkdir” - Prezidentin partiya lideri
18/10/2017 [18:57]:
"Bu dinləmələrin məqsədi Ermənistanın cinayətkar əməllərini leqallaşdırmağa yönəlib"
18/10/2017 [18:55]:
Nazirlikdən əlillərə müavinətlərin verilməyəcəyi ilə bağlı xəbərə - Münasibət
18/10/2017 [18:45]:
Aydın Mirzəzadə ADU tələbələrinə mühazirə oxudu
18/10/2017 [18:36]:
Qeyri-qanuni dini ayinlər icra edən şəxslər saxlanıldı -DTX Bakıda əməliyyat keçirdi
18/10/2017 [18:26]:
Partiya sədri sosial şəbəkədə təxribatla üzləşib - Müraciət
18/10/2017 [18:22]:
“Onların qərarını dəstəkləmək bizim borcumuzdur”
18/10/2017 [18:20]:
Azərbaycanda korrupsiya məhkəmələrinin fəaliyyətinə ehtiyac varmı?
18/10/2017 [18:19]:
BSU-da Azərbaycanın Dövlət Müstəqilliyi Günü qeyd edildi
18/10/2017 [18:10]:
Moskva aeroportları və vağzalları bomba xəbərdarlığına görə boşaldıldı
18/10/2017 [18:06]:
Rusiya və Türkiyə "pomidor razılığı"na gəldilər
18/10/2017 [18:03]:
Çingiz Abdullayev kainat gözəli seçilən Afaqı təbrik etdi - FOTO
18/10/2017 [18:02]:
Tacikistanda əxlaq əməliyyatı: Bütün homoseksuallar...
18/10/2017 [18:00]:
"Ərbil bunlardan məhrum oldu" - Ərdoğan
18/10/2017 [17:58]:
"Azərbaycan, cansan tənə..." - Çavuşoğlu
18/10/2017 [17:54]:
Qənirə Paşayeva Türkiyədə "Ailə, Toplum və Dövlət" simpoziumunda geniş məruzə ilə çıxış etdi
18/10/2017 [17:48]:
“Qarabağ”dan azarkeşlərə şad xəbər - Xüsusi avtobuslar ayrıldı
18/10/2017 [17:46]:
ADU-da “Çin mətbəxi” mövzusunda master-klass keçirildi
Bütün arxiv bir sırada
09/12/2016 [22:51] - Siyasət - ( 5738 dəfə baxılıb)

"Tarixə nəzər salıb, nəticə çıxarmaq bu qədərmi çətindi?" - TƏHLİL...

"Dövlət rəhbərləri millətin son maraqlarını öz emosiyalarına qurban verən andan onun çökməsi başamalıdı..."


Bu gün FB dostlarımızdan, eyni zamanda gün ərzində Türkiyə, Rusiya, Azərbaycandan tələbələrimizdən, aspirantlardan, mütəxəssislərdən ciddi bir sual gəlir, əcəba, Türkiyənin dollardan imtina etməsinə necə baxırsınız? 

Məsələnin regionun inkişafına, ölkələrimizin taleyinə ciddi təsir edə biləcəyini nəzərə alaraq daha dərin təhlilinə qərar verdim.

Əvvəla onu deyim ki, Türkiyənin bu işə qoşulmasına mənim fikrim və hesab edirəm məsələnin mahiyyətini dərindən dərk edənlərin hamısının fikri mənfidi. Çünki, bu gün üçün hər kəs razılaşsa da icrası mümkün olan şey deyil. Bütün valyutalar dollara - ən güclü valyutaya bağlıdı. Valyutaların kurslarını dollarla müəyyən edib, bir-biri ilə alış veriş yapacaqlarsa, korrespondet hesablar necə qurulacaq. Rezerv pullar hansı valyutada saxlanılacaq, BVF və SDR iştirak etmirsə, yeni rezerv valyutasının kurslarına kim cavab verəcək. İranla Rusiya və Çin öz aralarında neçə illərdi ki, etmək istəyirlər və Türkiyə bankirlərinin xəbəri olmamış deyil ki, bu böyük korrupsiya alətinə çevrildi, pulların köçürülməsi iş adamları ən azı 5%-ə başa gəlirdi. Əcəba, Türk qardaşlarımız hazırdılarmı bu alverə, yəni korrupsiyaya, yolsuzluğa - kommunistlərlə müsəlmanların alveri rüşvətsiz keçinməsi çox təsadüf ola bilər. Yoxsa, Türkiyədə heç müzakirəyə çıxarılmayıb bu məsələ? Dünya bazarlarında o valyuta liderlik edə bilər ki, bütün rəqabət göstəricilərinə görə başqalarından üstün olsun. İstehsalın həcmi, qızıl və valyuta ehtiyyatları, maliyyə resursları, iqtisadi potensial, siyasi çəki, beynəlxalq qurumlardakı çəki, SDR-də pay və s. Bu göstəricilərin hamısı ABŞ dollarının xeyrinədi. Türkiyənin müttəfiq olmaq istədiyi bütün ölkələrin hamısının gücü bir yerdə yenə də ABŞ-ın iqtisadi potensialından xeyli aşağıdı. Nə vaxt ki, bütün müttəfiqlərin bir yerdə gücü ABŞ-a çatacaq, dərhal bunun haqqında müzakirə asçmaq olar. Dolların iqtisadi gücü yalnız ABŞ-ın müqayisə olunmaz iqtisadi gücü ilə deyil, həm də Beynəlxalq qurumlardakı (BVF, DB, AİB, AİYB, hötta İİB) ən yüksək payı, bu valyutaya insanların etibarı, kommunikasiyaların hamısının ABŞ-a məxsus olması və s. digər amillərlə də əlaqədardı. 220 ildən çox tarixində dollar lirənin və ya rublun bir aylıq devalvasiyasına uğramaylb. Yalnız R. T. Ərdoğanın hakimiyyəti dövründa Türk lirəsi 3 dəfədən çox dəyərdən düşüb, hələ lirənin 1000000 lara çatdığı vaxtları demirəm. Bütün kommunikasiyalar, virtual dünya ABŞ-a məxsusdur. İnternetsiz hansı istehsalçı, nəqliyyat vasitəsi, rabitə, banklar, valyuta köçürmələri işləyə bilər? SWIFT başlıca köçürmə kanalına nəzarət yenə də bu ölkəyə məxsusdu. İran vaxtı ilə yalnız SWİFT-dən çıxarılanda bir gecəyə milli valyutası iki dəfəyə yaxın devalvasiya olmuşdu və faktiki olaraq ölkənin iqtisadiyyatı iflic vəziyyətinə düşmüşdü, beynəlxalq transferlər orta əsrlərdəki kimi sərraflar vasitəsilə torbalarda daşınmağa başlamışdı. Iran tez səhvləri düzəldə bildi və yenidən normal hesablaşmaları bərpa etdi. Analoji səhvləri Türkiyə də etmək istəyirsə, bu Türk iqtisadiyyatına çox baha başa gələcək. Həm də müsəlmanlar hələ ki, yuxudadı, ABŞ başqa planetlərin zəngin resurslarına yiyələnib, o resurslar ki, yer kürəsinin bütün resurslarından xeyli çoxdur.

Mən Anadolu türklərinin millət yolunda fədakarlığını çox yüksək dəyərləndirirəm, hər bir türk öz dövləti yolunda nəinki dollardan, hətta həyatlarından keçməyə hazırdı. 

Amma hər bir qurbanın bir məqsədi və nəticəsi olmalıdı. Əgər bu yalnız ehtirasını, emosiyalarını sakitləşdirmək üçün edilirsə, çox pisdi. Milli liderlər, dövlət rəhbərləri millətin son maraqlarını öz emosiyalarına qurban verən andan onun çökməsi başamalıdı, bu çox təhlükəlidi. Əgər Amerika təhlükəli düşmən olsaydı mən də gəlib Anadolu qardaşlarımıza qoşulardım. Amma ABŞ həmişə Türkiyə ilə bir cəbhədə olmuş, Türkiyəsiz heç bir beynəlxalq məsələ həll etməmişdi, indi də NATO kimi nəhəng gücün iki ən vacib qanadlarından biri ABŞ - dırsa, digəri Türkiyədi. Türkiyə kimi ABŞ-a zəruri olan ikinci qüvvə də yoxdur. Digər tərəfdən, mənim gördüyüm, təhlillərim bir qanunauyğunluğu isbat edir: ABŞ hansı məmləkətdə oturmuşdursa orada inkişaf, çiçəklənmə, insana hörmət, yüksək rifah var, harada ki, əks qütblər meydan sulayır, orada ölüm, dəhşət, müharibələr, aclıq, səfalət var. Uzağa getməyə ehtiyac yoxdu, Qərbi Almaniya ilə Şərqi Almaniyanı, Cənubi Koreya ilə Şimali Koreyanı, Sinqapurla Kambocanı, BƏƏ ilə Yəməni, ya elə Suriyanı, və ya Venesuela, Kuba və s. müqayisə etsəniz mənim izahatıma ehtiyac qalmayacaq. Cənubi Koreyanı kommunist rejimindən azad edən və Şimali Koreya hücumlarından xilas edən əsasən ABŞ-la Türkiyə olub, təbii ki, Avropada iştirak edib, amma canlı qüvvə ilə əsas döyüşənlər bu iki dost ölkə olub. Bu xalqlar ayrılan vaxtı Cənubi Koreya dünyanın ən kasıblarından biri olub (adambaşına ÜDM - 65 dollar), əsas təbii resurslar, iri zavodlar, yararlı torpaqlar da Şimalda qalıb. Həm də Türkiyənin yaşayış şəraiti və iqtisadi gücü o vaxt on dəfələrlə Cənubi Koreyadan yüksək olub. İndi Cənubi Koreya (Təqribi Azərbaycan qədər ərazidə) Şimali Koreyadan 50 dəfə, Türkiyədən 2 dəfə, Rusiyadan 1.25 dəfə, Azərbaycandan isə 45 dəfə çox məhsul istehsal edir. Bunun hamısı ABŞ-ın birbaşa dəstəyi ilə həyata keçirilmişdir. Kommunistlər aydındı, niyə geri qalır, Çimali Koreya dünyanın ən geridə qalmış ölkəsidi, Cənubi Koreya isə ən inkişaf etmiş ölkələrindən biridi. Amma Türkiyə niyə bu nəhəng potensialdan istifadə edib inkişaf etmiş ölkələr sırasına daxil ola bilmədi, bu sual çox müəmmalıdı və hər bir türkü düşündürməlidi. Səbəb əcaba bu günkü əhvalat növündən deyil ki... 

ABŞ-da indi 10 trilyona yaxın sərbəst vəsait toplanıb qalıb, bir o qədər də Avropa ölkələrində. Hətta bir çox ölkələrdə kreditlər tarixdə ilk dəfə olaraq mənfi faizlə verilir. Türkiyədə isə dollardan azad olub, rublu, lirəni .... işlədərək 8-15%-lə kreditlə vətəndaşlarını soyurlar (baxın müsəlman ölkəsi - faiz haramdı 8-15%, xristian ölkələri mənfi faizlə verirlər-faiz haram deyil). Həm də bu günkü qədər Türkiyədə investisiyalara böyük tələbat olmamışdı. Təhlillərdən yalnız emosiyalar hiss olunur və görünür. 

ABŞ çox kəskin şüaları olan günəşə bənzəyir, agılla yanaşanı işığa qərq edir, cənnətə çevirir, yanlış yanaşanı isə özünü lampaya çarpan kəpənək kimi külə döndərir. Tarixə nəzər salıb, nəticə çıxarmaq bu qədərmi çətindi? ABŞ-ın iki-üç vətəndaşının hasil etdiyini 80 milyon Türkiyəli, 10 milyon da Azərbaycanlı birlikdə edə bilmir. Türkiyə, Rusiya və Azərbaycanın cəmi bir yerdə büdcələri ABŞ-ın büdcəsinin profisit (defisitindən) xeyli azdı. Emosiyalar nə qədər gözümüzü qapayıb ki, bizə dost kimi yanaşan belə nəhəng potensialdan istifadə etməyək?

Saleh Məmmədov, 
keçmiş maliyyə naziri, tanınmış iqtisadçı alim, professor

"Vaxtı keçmiş kreditlər üzrə bocların həcmi qırmızı xətti keçdi" - HƏYƏCAN TƏBİLİ...
Şəmistan Əlizamanlının mahnısı Ərdoğana klip oldu- VİDEO
“Hacılar mənə intim mesajlar göndərir” – Aktrisadan ŞOK AÇIQLAMA
Fərhad Əliyev ailəsi ilə birlikdə Türkiyəyə köçdü...
Kağız arsızdır, qızarmır, bəs ekran...?
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Siyasət
"Naxçıvandakı möhtəşəm parad Serj Sarkisyanın sərsəmləməsinə tutarlı cavabdır"
Hadisə
Kimyaterapiyasız xərçəng müalicəyə tabe oldu - Tibb elmində inqilab...
Hadisə
Fənərbaxçanın üzvü həyatını itirdi - Mədəkiçiltmə əməliyyatı daha bir can aldı...
Dünya
"Yeni ümumdünya inqilabı başlandı!.."- Mərkəzi Bankı yandıran rəssam
Cəmiyyət
"Qayıdıb Ali Baş Komandana məruzə edəcəyik ki..."- Video
Həftənin ən çox oxunanları
"Nə vaxta kimi bu millətin biqeyrətlərini, psixi xəstələrini, fahişələrini reklam edəcəksiniz?"
"Hafka"nın saxlandığı xəbəri yayıldı - Silahlı basqına görə
Qadın ərinin ikinci arvadıyla toyuna gəldi... - Gözlənilməz (Fotolar)
“Əgər müharibə başlasa, onlar rus ordusu qarşısında dözüm gətirə bilməyəcək”
Laçın rayonun bütün kəndlərinin kosmosdan hazırkı görüntüləri - VİDEO
Gecələdiyi avtobusda ölüsü tapılan aktyor - FOTOLAR
"Fərhad Əliyev orda-burda deyir ki, 4 milyard verib ölkəyə gəlmişəm" - ŞOK İDDİA...
“Düşmən bilməlidir ki, müharibə Ermənistan ərazisinə də keçə bilər”
14 yaşlı qızının seks videolarını çəkib sevgilisinə yollayan ana da varmış - DƏHŞƏT...
"Əgər İraq ordusu ildırım sürətiylə Kərkükü döyüşsüz ələ keçirdisə..."
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin