Xəbər lenti
22/02/2018 [16:46]:
Radyo aparıcısı canlı yayım zamanı doğdu - VİDEO
22/02/2018 [16:44]:
Oyun oynayan uşağın boğazına çubuq sancıldı - FOTO
22/02/2018 [16:42]:
Yumurtladığını iddia edən uşaq həkimləri çaşqına çevirdi
22/02/2018 [16:41]:
Vəfalı it 12 il ölən sahibinin məzarı başında gözlədi - VİDEO
22/02/2018 [16:37]:
Prokuror MTN generalına 16 il iş istəyib
22/02/2018 [16:37]:
“Ermənistanın sabiq naziri millətinin həyasızlığını bir daha ortaya qoydu...”
22/02/2018 [16:35]:
“Təmizlənəcək suların bir hissəsi əkin sahələrinə, bir hissəsi isə dənizə axıdılacaq...”
22/02/2018 [16:29]:
Milli Məclisin 3 komitəsi “Ələt azad iqtisadi zonası”na görə toplandı
22/02/2018 [16:19]:
Qarabağda erməni hərbçi məhv edildi
22/02/2018 [16:10]:
Dünyanın ən zənginləri daha da varlanıb -YENİ SİYAHI
22/02/2018 [16:09]:
İş adamı Anar Əliyev Moskvada güllələndi - VİDEO
22/02/2018 [16:07]:
Azərbaycan Cümhuriyyətinin qəbul etdiyi ən vacib qərarlardan birinin FOTOSURƏTİ
22/02/2018 [16:07]:
Mehdi Hüseynzadənin uyuduğu məzarlıqdan FOTOREPORTAJ
22/02/2018 [16:04]:
Hər gün milyonlarla mahnılar smartfonunuzda
22/02/2018 [16:01]:
Peyğəmbərin vaxtında hamı lüt gəzirdi, çünki... - Tarixçi
22/02/2018 [15:56]:
Azay Quliyev erməni deputatı susdurdu - ATƏT PA-da QALMAQAL
22/02/2018 [15:42]:
Birinci vitse-prezidentliyin 1 İLİ - Deputatlar DANIŞDILAR
22/02/2018 [15:39]:
UNEC-in gənc müəllimləri Türkiyədə Xocalı soyqırımından bəhs ediblər - FOTOLAR
22/02/2018 [15:37]:
“Mehriban xanım cənab prezidentə bir nömrəli dayaqdır” - Siyavuş Novruzov
22/02/2018 [15:29]:
Bakıda məktəbdə qalmaqal: Şagirdin görüntüləri yayıldı
22/02/2018 [15:20]:
“Air France” beynəlxalq uçuşların yarısını ləğv edib - İşçilər tətildə
22/02/2018 [15:13]:
“O, həmin qolla bütün Bakını ayağa qaldırmışdı”
22/02/2018 [15:12]:
Oğuzda Xocalılarla daha bir görüş keçirildi
22/02/2018 [14:59]:
Dövlət qulluğuna qəbul olmaq istəyənlərin 30 faizi... - DİM AÇIQLADI
22/02/2018 [14:49]:
Təhsil Nazirliyi tələbə köçürülməsinin nəticələrini AÇIQLADI
22/02/2018 [14:33]:
ABŞ Olimpiya çempionu oldu
22/02/2018 [14:27]:
Novruz bayramı ilə bağlı heç zaman eşitmədiyimiz əfsanə və miflər -TARİX
22/02/2018 [14:27]:
Saleh Məmmədov Azərbaycanın ilk pullu yolu haqda danışdı
22/02/2018 [14:22]:
Prokuror MTN generallarına cəza istəyir
22/02/2018 [14:15]:
“Google”u Sultan Əbdülhəmid kəşf edib - Türkiyəli professordan ŞOK AÇIQLAMA
22/02/2018 [14:14]:
“O cür dəhşətli gözləri ömrüm boyu görməmişəm” - Əli Həsənovun kitab təqdimatında
22/02/2018 [14:07]:
İlahiyyatçı alimdən yorğanla bağlı SENSASİYALI AÇIQLAMA
22/02/2018 [14:05]:
Nemtsovun qatilinin cəzası ağırlaşdırıldı
22/02/2018 [14:03]:
Azərbaycanın müdafiə naziri Belarusa gedib
22/02/2018 [13:57]:
Ata məhkəmədə hönkürtü ilə ağladı: "Bunu tikə-tikə eləsələr..."
22/02/2018 [13:53]:
Nazir partlayış baş verən zavodun baş direktorunu işdən çıxardı
22/02/2018 [13:48]:
“Moody’s”: 2019-cu ildə Azərbaycanda ÜDM 2% artacaq”
22/02/2018 [13:45]:
“Misir Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin Azərbaycan xalqının arzusuna uyğun həll olunmasını istəyir”
22/02/2018 [13:40]:
Bir həftədə iki sərəncam – Xalçaçılığa yönəldilən vəsait ölkəmizə nə vəd edir?
22/02/2018 [13:36]:
ADU-da “Xocalı həqiqətləri Çin dilində” adlı tədbir keçirildi
22/02/2018 [13:34]:
Əli Nağıyev: “Heç kim İlham Əliyevdən artıq iş görməyəcək”
22/02/2018 [13:27]:
"Müxtəlif ölkələrdə Xocalı soyqırımının tanınması erməni lobbisinə zərbədir"
22/02/2018 [13:22]:
Aygün Kazımova fərqli görnüşdə - FOTO
22/02/2018 [13:22]:
Qərbi Kaspi Universitetində açıq mühazirələr başlayır
22/02/2018 [13:18]:
Sabaha olan hava proqnozu açıqlandı
22/02/2018 [13:10]:
ADP sənədləri MSK-ya təqdim etdi
22/02/2018 [13:06]:
Danimarkalı ekspert ADAU-nun rektoru ilə görüşdü
22/02/2018 [13:01]:
Rusiyalı cütlük Olimpiya medalından məhrum olundu
22/02/2018 [12:56]:
Sərdar Cəlaloğlu: “Müxalifətin bizi qınamağa haqqı yoxdur”
22/02/2018 [12:54]:
Azərbaycanda bu yol pullu olacaq - ƏHALİNİN NƏZƏRİNƏ
22/02/2018 [12:54]:
Azərbaycana gələn əcnəbilərin maraqlı STATİSTİKASI - Ərəblərin sayı artıb, iranlılar azalıb
22/02/2018 [12:53]:
“Zeytun budağı”nda 1829-cu terrorçu zərərsizləşdirildi
22/02/2018 [12:50]:
Avropa Birliyi Ermənistana 160 milyon avro ayıracaq
22/02/2018 [12:49]:
Heydər Əliyevin 95 illiyinə həsr olunmuş I Beynəlxalq elmi konfrans keçiriləcək
22/02/2018 [12:48]:
Bahar Muradova: “Xocalı soyqırımını törədənlər məhkum kimi cavab verəcəklər”
22/02/2018 [12:34]:
Bakı, Ankara və Kiyev üçtərəfli əməkdaşlıq formatı yaradır
22/02/2018 [12:33]:
“Facebook”da 3D statuslar dərc etmək mümkün oldu - MÖHTƏŞƏM YENİLİK
22/02/2018 [12:27]:
İki həftə əvvəl ana olmuşdu... - Əri boğazını kəsdi
22/02/2018 [12:19]:
Gəncə yol polisi rəisinin işdən çıxarıldığı rəsmən təsdiqləndi
22/02/2018 [12:13]:
Bakıda FACİƏ: məktəbli qızın meyiti tapıldı
22/02/2018 [12:12]:
Taleh Bağırovun məhkəməsi təxirə salındı
22/02/2018 [12:10]:
Bu rayonlarda insanlar çox yaşamır - Maraqlı rəqəmlər
22/02/2018 [12:07]:
Gözlənilməz təklif - “Müəllimləri silahlandıraq”
22/02/2018 [12:04]:
Bakıda “Gülənçi” olan 2 türkiyəli məhkəmədən yoxa çıxdı
22/02/2018 [12:02]:
Cəmi bir idmançımız var idi, o da finişə çata bilmədi
22/02/2018 [11:54]:
Prezident seçkilərini izləmək üçün beynəlxalq təşkilatlara müraciətlər göndərilir
22/02/2018 [11:53]:
Yeyib-içdi, ofisiant xanımı və 3 polis əməkdaşını... - QUBADA
22/02/2018 [11:47]:
“Təhsil strategiyasının əsas dayağı: səriştə əsaslı təhsil” mövzusunda dinləmə keçirildi
22/02/2018 [11:43]:
İngiltərədə yaşayan azərbaycanlı vəkildən Qarabağ qazisinə dəstək
22/02/2018 [11:38]:
Bakıda I sinfə qəbul başladı
22/02/2018 [11:29]:
İki bəbir ilk görüşdə savaşdılar, sonra da... - MARAQLI VİDEOGÖRÜNTÜ...
22/02/2018 [11:24]:
İlham Əliyev Fəttah Heydərova “İstiqlal” ordeni təqdim etdi
22/02/2018 [11:20]:
“Elə biliblər ki, ölmüşəm, götürüb zibilliyə atıblar...” - Əsirlikdə səkkiz gün...
22/02/2018 [11:09]:
Ölkədə taxıl və un böhranı yaşandı: 1 kisə un alırsansa qeydiyyatını göstər...
22/02/2018 [11:09]:
Vyanada Azərbaycan və Rusiya dəmir yolları rəhbərləri arasında görüş keçirildi
22/02/2018 [11:03]:
Lənkəranskiylə “Ded Xasan”ın qatilləri eyni adamlardır? - Generalın şəxsi qeydlərindən...
22/02/2018 [11:02]:
Qarabağ problemi, Xocalı soyqırımı ilə bağlı konfrans keçirildi - VİDEO
22/02/2018 [10:59]:
Rusiyalı turistlər Azərbaycan sərhədini pozaraq İstisuda istirahət edir - Yeni video-görüntülər
22/02/2018 [10:59]:
XİN və Baş Prokurorluq Sumqayıt hadisələri ilə bağlı birgə bəyanat yaydı
22/02/2018 [10:55]:
Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu ilə sərnişin daşınması bu ilin sonunadək başlaya bilər
Bütün arxiv bir sırada
09/12/2016 [22:51] - Siyasət - ( 5784 dəfə baxılıb)

"Tarixə nəzər salıb, nəticə çıxarmaq bu qədərmi çətindi?" - TƏHLİL...

"Dövlət rəhbərləri millətin son maraqlarını öz emosiyalarına qurban verən andan onun çökməsi başamalıdı..."


Bu gün FB dostlarımızdan, eyni zamanda gün ərzində Türkiyə, Rusiya, Azərbaycandan tələbələrimizdən, aspirantlardan, mütəxəssislərdən ciddi bir sual gəlir, əcəba, Türkiyənin dollardan imtina etməsinə necə baxırsınız? 

Məsələnin regionun inkişafına, ölkələrimizin taleyinə ciddi təsir edə biləcəyini nəzərə alaraq daha dərin təhlilinə qərar verdim.

Əvvəla onu deyim ki, Türkiyənin bu işə qoşulmasına mənim fikrim və hesab edirəm məsələnin mahiyyətini dərindən dərk edənlərin hamısının fikri mənfidi. Çünki, bu gün üçün hər kəs razılaşsa da icrası mümkün olan şey deyil. Bütün valyutalar dollara - ən güclü valyutaya bağlıdı. Valyutaların kurslarını dollarla müəyyən edib, bir-biri ilə alış veriş yapacaqlarsa, korrespondet hesablar necə qurulacaq. Rezerv pullar hansı valyutada saxlanılacaq, BVF və SDR iştirak etmirsə, yeni rezerv valyutasının kurslarına kim cavab verəcək. İranla Rusiya və Çin öz aralarında neçə illərdi ki, etmək istəyirlər və Türkiyə bankirlərinin xəbəri olmamış deyil ki, bu böyük korrupsiya alətinə çevrildi, pulların köçürülməsi iş adamları ən azı 5%-ə başa gəlirdi. Əcəba, Türk qardaşlarımız hazırdılarmı bu alverə, yəni korrupsiyaya, yolsuzluğa - kommunistlərlə müsəlmanların alveri rüşvətsiz keçinməsi çox təsadüf ola bilər. Yoxsa, Türkiyədə heç müzakirəyə çıxarılmayıb bu məsələ? Dünya bazarlarında o valyuta liderlik edə bilər ki, bütün rəqabət göstəricilərinə görə başqalarından üstün olsun. İstehsalın həcmi, qızıl və valyuta ehtiyyatları, maliyyə resursları, iqtisadi potensial, siyasi çəki, beynəlxalq qurumlardakı çəki, SDR-də pay və s. Bu göstəricilərin hamısı ABŞ dollarının xeyrinədi. Türkiyənin müttəfiq olmaq istədiyi bütün ölkələrin hamısının gücü bir yerdə yenə də ABŞ-ın iqtisadi potensialından xeyli aşağıdı. Nə vaxt ki, bütün müttəfiqlərin bir yerdə gücü ABŞ-a çatacaq, dərhal bunun haqqında müzakirə asçmaq olar. Dolların iqtisadi gücü yalnız ABŞ-ın müqayisə olunmaz iqtisadi gücü ilə deyil, həm də Beynəlxalq qurumlardakı (BVF, DB, AİB, AİYB, hötta İİB) ən yüksək payı, bu valyutaya insanların etibarı, kommunikasiyaların hamısının ABŞ-a məxsus olması və s. digər amillərlə də əlaqədardı. 220 ildən çox tarixində dollar lirənin və ya rublun bir aylıq devalvasiyasına uğramaylb. Yalnız R. T. Ərdoğanın hakimiyyəti dövründa Türk lirəsi 3 dəfədən çox dəyərdən düşüb, hələ lirənin 1000000 lara çatdığı vaxtları demirəm. Bütün kommunikasiyalar, virtual dünya ABŞ-a məxsusdur. İnternetsiz hansı istehsalçı, nəqliyyat vasitəsi, rabitə, banklar, valyuta köçürmələri işləyə bilər? SWIFT başlıca köçürmə kanalına nəzarət yenə də bu ölkəyə məxsusdu. İran vaxtı ilə yalnız SWİFT-dən çıxarılanda bir gecəyə milli valyutası iki dəfəyə yaxın devalvasiya olmuşdu və faktiki olaraq ölkənin iqtisadiyyatı iflic vəziyyətinə düşmüşdü, beynəlxalq transferlər orta əsrlərdəki kimi sərraflar vasitəsilə torbalarda daşınmağa başlamışdı. Iran tez səhvləri düzəldə bildi və yenidən normal hesablaşmaları bərpa etdi. Analoji səhvləri Türkiyə də etmək istəyirsə, bu Türk iqtisadiyyatına çox baha başa gələcək. Həm də müsəlmanlar hələ ki, yuxudadı, ABŞ başqa planetlərin zəngin resurslarına yiyələnib, o resurslar ki, yer kürəsinin bütün resurslarından xeyli çoxdur.

Mən Anadolu türklərinin millət yolunda fədakarlığını çox yüksək dəyərləndirirəm, hər bir türk öz dövləti yolunda nəinki dollardan, hətta həyatlarından keçməyə hazırdı. 

Amma hər bir qurbanın bir məqsədi və nəticəsi olmalıdı. Əgər bu yalnız ehtirasını, emosiyalarını sakitləşdirmək üçün edilirsə, çox pisdi. Milli liderlər, dövlət rəhbərləri millətin son maraqlarını öz emosiyalarına qurban verən andan onun çökməsi başamalıdı, bu çox təhlükəlidi. Əgər Amerika təhlükəli düşmən olsaydı mən də gəlib Anadolu qardaşlarımıza qoşulardım. Amma ABŞ həmişə Türkiyə ilə bir cəbhədə olmuş, Türkiyəsiz heç bir beynəlxalq məsələ həll etməmişdi, indi də NATO kimi nəhəng gücün iki ən vacib qanadlarından biri ABŞ - dırsa, digəri Türkiyədi. Türkiyə kimi ABŞ-a zəruri olan ikinci qüvvə də yoxdur. Digər tərəfdən, mənim gördüyüm, təhlillərim bir qanunauyğunluğu isbat edir: ABŞ hansı məmləkətdə oturmuşdursa orada inkişaf, çiçəklənmə, insana hörmət, yüksək rifah var, harada ki, əks qütblər meydan sulayır, orada ölüm, dəhşət, müharibələr, aclıq, səfalət var. Uzağa getməyə ehtiyac yoxdu, Qərbi Almaniya ilə Şərqi Almaniyanı, Cənubi Koreya ilə Şimali Koreyanı, Sinqapurla Kambocanı, BƏƏ ilə Yəməni, ya elə Suriyanı, və ya Venesuela, Kuba və s. müqayisə etsəniz mənim izahatıma ehtiyac qalmayacaq. Cənubi Koreyanı kommunist rejimindən azad edən və Şimali Koreya hücumlarından xilas edən əsasən ABŞ-la Türkiyə olub, təbii ki, Avropada iştirak edib, amma canlı qüvvə ilə əsas döyüşənlər bu iki dost ölkə olub. Bu xalqlar ayrılan vaxtı Cənubi Koreya dünyanın ən kasıblarından biri olub (adambaşına ÜDM - 65 dollar), əsas təbii resurslar, iri zavodlar, yararlı torpaqlar da Şimalda qalıb. Həm də Türkiyənin yaşayış şəraiti və iqtisadi gücü o vaxt on dəfələrlə Cənubi Koreyadan yüksək olub. İndi Cənubi Koreya (Təqribi Azərbaycan qədər ərazidə) Şimali Koreyadan 50 dəfə, Türkiyədən 2 dəfə, Rusiyadan 1.25 dəfə, Azərbaycandan isə 45 dəfə çox məhsul istehsal edir. Bunun hamısı ABŞ-ın birbaşa dəstəyi ilə həyata keçirilmişdir. Kommunistlər aydındı, niyə geri qalır, Çimali Koreya dünyanın ən geridə qalmış ölkəsidi, Cənubi Koreya isə ən inkişaf etmiş ölkələrindən biridi. Amma Türkiyə niyə bu nəhəng potensialdan istifadə edib inkişaf etmiş ölkələr sırasına daxil ola bilmədi, bu sual çox müəmmalıdı və hər bir türkü düşündürməlidi. Səbəb əcaba bu günkü əhvalat növündən deyil ki... 

ABŞ-da indi 10 trilyona yaxın sərbəst vəsait toplanıb qalıb, bir o qədər də Avropa ölkələrində. Hətta bir çox ölkələrdə kreditlər tarixdə ilk dəfə olaraq mənfi faizlə verilir. Türkiyədə isə dollardan azad olub, rublu, lirəni .... işlədərək 8-15%-lə kreditlə vətəndaşlarını soyurlar (baxın müsəlman ölkəsi - faiz haramdı 8-15%, xristian ölkələri mənfi faizlə verirlər-faiz haram deyil). Həm də bu günkü qədər Türkiyədə investisiyalara böyük tələbat olmamışdı. Təhlillərdən yalnız emosiyalar hiss olunur və görünür. 

ABŞ çox kəskin şüaları olan günəşə bənzəyir, agılla yanaşanı işığa qərq edir, cənnətə çevirir, yanlış yanaşanı isə özünü lampaya çarpan kəpənək kimi külə döndərir. Tarixə nəzər salıb, nəticə çıxarmaq bu qədərmi çətindi? ABŞ-ın iki-üç vətəndaşının hasil etdiyini 80 milyon Türkiyəli, 10 milyon da Azərbaycanlı birlikdə edə bilmir. Türkiyə, Rusiya və Azərbaycanın cəmi bir yerdə büdcələri ABŞ-ın büdcəsinin profisit (defisitindən) xeyli azdı. Emosiyalar nə qədər gözümüzü qapayıb ki, bizə dost kimi yanaşan belə nəhəng potensialdan istifadə etməyək?

Saleh Məmmədov, 
keçmiş maliyyə naziri, tanınmış iqtisadçı alim, professor

Aygün Kazımova fərqli görnüşdə - FOTO
Vyanada Azərbaycan və Rusiya dəmir yolları rəhbərləri arasında görüş keçirildi
Ana dili və ona monqol təsiri haqqında...
Cavid Qurbanov Vyanada keçirilən beynəlxalq forumda Azərbaycanı təmsil edir - FOTOLAR
Azərbaycan Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyinin sədrinə "Şöhrət"ordeni verildi
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Dünya
Radyo aparıcısı canlı yayım zamanı doğdu - VİDEO
Dünya
Vəfalı it 12 il ölən sahibinin məzarı başında gözlədi - VİDEO
Maraqlı
Novruz bayramı ilə bağlı heç zaman eşitmədiyimiz əfsanə və miflər -TARİX
Hadisə
Ölkədə taxıl və un böhranı yaşandı: 1 kisə un alırsansa qeydiyyatını göstər...
Hadisə
Amerikalı konkisürən qızların intim geyimləri hamını çaşbaş saldı - FOTOLAR
Həftənin ən çox oxunanları
ABŞ ordusunun rus əsgərlərini darmadağın etdiyinin görüntüləri yayıldı - ŞOK VİDEO
Lənkəranski Allahşükür Paşazadəyə yazdığı məktubunda nə istəyirdi?- İstintaq materialları...
"And olsun Allaha, əgər kürd olsaydım, kürdlüyümlə fəxr edərdim, amma...”
”Budur sizin Ağdam, budur sizin Ağdam! Ha haha ha...” - VİDEO
Azərbaycan sərhədlərində MÜHARİBƏ BAŞLAYIR – Ağ Ev tarixini ELAN ETDİ
“Monte Melkonyan məni maşına mindirib bilmədiyim bir evə gətirdi...” - Səkkiz gün erməni əsirliyində...
İsrailin müdafiə naziri erməni deputatları NOKAUT ETDİ: "Qarabağı...”
Dəhşət: Müəllim və şagirdi maşında sevişərkən yaxalandı - VİDEO
Lənkəranskinin “Qara bloknot”unda nə yazılmışdı?- Kriminal avtoritetin şəxsi əşyalarından...
Lütlənən qız-gəlinlərimizlə fəxr etməliyikmi?..
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin