Xəbər lenti
26/03/2017 [02:46]:
Yeni dostlar və müttəfiqləriniz olacaq - Günün qoroskopu
26/03/2017 [01:31]:
Bu məhsullar xərçəng yaradır  - DİQQƏTLİ OLUN
26/03/2017 [00:29]:
Sabunçu rayonunda canlı aləm diri-diri basdırılır- FOTOLAR
26/03/2017 [00:26]:
Əmisi tərəfindən zorlanan 14 yaşlı qız hamilədir - QƏSƏBƏ ŞOKDA 
25/03/2017 [23:54]:
112 yaşlı qadına ad günü hədiyyəsi - Yanğınsöndürən maşın (FOTO)
25/03/2017 [23:11]:
ABŞ səkkiz Rusiya şirkətinə qarşı sanksiya tətbiq edib
25/03/2017 [23:09]:
Osmanlı sultanının nəvəsi görün Atatürk haqqında nələr dedi  
25/03/2017 [23:07]:
Türk Hava Yolları ilə uçmaq daha da maraqlı olacaq- Yenilik
25/03/2017 [22:38]:
Hindistan hərbi zavodunda partlayış olub, 20 nəfər yaralanıb
25/03/2017 [22:36]:
Qoyunlara hücum edən canavar gizli kameraya düşdü - VİDEO
25/03/2017 [22:32]:
Vasif Talıbovun tapşırığı ilə qəbristanlıqlarda iməclik keçirilib - FOTO
25/03/2017 [22:26]:
Sarkisyan Qarabağdan hədələdi: “İskəndər”dən istifadə edəcəyəm”
25/03/2017 [21:49]:
Lukaşenko Belarus müxalifətinə divan tutdu - FOTOLAR
25/03/2017 [21:39]:
İnsan enerjisinə görə Allahdan sonra ikinci qüdrətli varlıqdır...
25/03/2017 [21:35]:
Samvel Babayan silah qaçaqmalçılığında iştirakını etiraf etdi
25/03/2017 [21:29]:
Azərbaycan millisinin Almaniya ilə oyun üçün heyəti müəyyənləşib
25/03/2017 [21:26]:
Prosineçki: "Almaniyaya qarşı oynamağın yolunu tapmışam" - MÜSAHİBƏ
25/03/2017 [21:11]:
Rəşad Sadıqov: “Almaniya xırda səhvi belə bağışlamayan komandadır”
25/03/2017 [21:04]:
Sarkisyan hərbi formada Qarabağdan Ermənistana mesaj verdi - FOTO
25/03/2017 [20:53]:
Kılıçdaroğlu yenə gündəmdə - Bu dəfə zirehli avtomobillə...+ Foto
25/03/2017 [20:49]:
Sağlam qidalanmağın 20 şərti...
25/03/2017 [20:07]:
Almaniya futbolçuları Bakı küçələrini gəzdilər – VİDEO
25/03/2017 [19:56]:
"Qırğından iki gün öncə Tamerlan Qarayev Ayaz Mütəllibova teleqram vurub ki..." - VİDEO
25/03/2017 [19:33]:
40 polisin başı kəsildi
25/03/2017 [19:25]:
Köhnə hissələrdən özünə “limuzin” düzəltdi- FOTO
25/03/2017 [18:52]:
Məşhur türk şoumen azərbaycanlı qızla sevgilidir
25/03/2017 [18:46]:
Gülənin İbrahim Tatlısəsin başına açdığı oyun üzə çıxdı
25/03/2017 [18:44]:
Rusiya sovet ampluasında - Avropanı şərqdən, Türkiyəni hər yandan dövrəyə alır..
25/03/2017 [16:55]:
Sarkisyan Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərinə gəldi
25/03/2017 [16:47]:
"Bunlara beş keçi verin, onu da qoruya bilməyəcəklər" - Ərdoğan Kılıçdaroğluna...
25/03/2017 [16:43]:
Samvel Babayanı 8 ilədək həbs gözləyir -Ittiham məlum oldu
25/03/2017 [16:11]:
"Xoşqədəm mənə dedi ki, çıx efirdə ağla, sənə kömək edək"
25/03/2017 [16:00]:
“Cənub Qaz Dəhlizi” illik 7% gəlirli istiqraz buraxdı
25/03/2017 [15:45]:
Vidadi Zeynalovun balıq tutduğu gizli məkan... - FOTOLAR
25/03/2017 [15:42]:
Azərbaycan millisinin hər futbolçusuna 100 min manat veriləcək, amma...
25/03/2017 [15:29]:
AFFA Renat Dadaşova 1 milyon dollar vә ev verib? - Açıqlama + Yeniləndi
25/03/2017 [15:21]:
Azər Həsrət Brüsseldə media azadlığından danışıb – VIDEO
25/03/2017 [15:15]:
Buzovnalı babanın “Papito” rəqsi interneti “partlatdı” – VİDEO
25/03/2017 [15:13]:
Bananın qiyməti kəskin qalxdı
25/03/2017 [15:11]:
“N brothers”in üzvünün atası anasını öldürdü
25/03/2017 [15:03]:
Xəzərdə zəlzələ olub
25/03/2017 [14:44]:
Putinin İNANILMAZ GEDİŞİ: Ermənistan Qarabağın qaytarılması prosesinə hazırlanır
25/03/2017 [14:07]:
DİM abituriyentlərdən üzr istədi
25/03/2017 [13:41]:
İmtahan baş tutmadı: "10 günə 2 milyon manat qazanıblar, qurduqları serverlərinə bax"
25/03/2017 [13:39]:
Bir ailənin 5 üzvünün yaşadığı qarderob ev...- FOTOLAR
25/03/2017 [13:12]:
Erməni terrorunun qurbanı olmuş Behbud Xan Cavanşir İstanbulda anılıb- FOTO
25/03/2017 [13:06]:
Kişilər 1000 ildir ki, bu kəndə qadınların girməsini qadağan edib- FOTOLAR
25/03/2017 [13:05]:
Nazir: "Bakı-Tbilisi-Qars layihəsi Qara dənizdən çəkiləcək dəmir yoluna birləşdiriləcək"
25/03/2017 [13:02]:
Saakaşvili bu telekanalda şou aparıcısı oldu
25/03/2017 [12:54]:
"Bild": Renat Dadaşov 1 milyon dollar müqabilində Azərbaycan millisini seçib
25/03/2017 [12:52]:
Yunker: "Balkan yarımadasında müharibə başlaya bilər"
25/03/2017 [12:45]:
Azərbaycanda uzunqulaqlar niyə yoxa çıxır? - Ət alarkən diqqətli olun! - VİDEO
25/03/2017 [12:39]:
23 yaşlı qız canlı yayımda ölümcül qəzaya düşdü – VİDEO 18+
25/03/2017 [12:29]:
Nişanlı olan Natavan: "Çox hozu adamın sevgilisiyəm"
25/03/2017 [12:28]:
Trampa görə heç kim Nyu Yorka getmir
25/03/2017 [12:17]:
Xoşbəxt insan yetişdirən Çin məktəbləri...
25/03/2017 [11:57]:
Azərbaycan və Rusiya arasında pul köçürmələrinin həcmi azalıb - TƏHLİL
25/03/2017 [11:34]:
Maşın bazarı bomboş qaldı - nə alan var, nə də satan (FOTO)
25/03/2017 [11:20]:
Dünyanın ən gözəl gül bağı quş uçuşu ucalığından...- VIDEO
25/03/2017 [11:12]:
Yaralı erməni əsgərin atasından şok müraciət - FOTO
25/03/2017 [10:34]:
Çində mədən qəzası: Ölənlər var
25/03/2017 [10:28]:
Manatın orta məzənnəsi açıqlandı
25/03/2017 [10:17]:
Qarabağ canisi 2 aylıq həbs edildi -Məhkəmə qərar verdi
25/03/2017 [10:10]:
Xəyal Əhmədov sabah rinqə çıxacaq
25/03/2017 [10:05]:
ABŞ-ın dövlət katibi Ərdoğanla görüşəcək
25/03/2017 [09:56]:
ABŞ-da təyyarə yaşayış evinin üstünə düşdü
25/03/2017 [09:43]:
Suriya ordusu Dəməşqin şərqindəki sənaye zonasını azad etdi
25/03/2017 [09:36]:
“Bəzi şeylər qarşımı alırdı” - Tolik Sevil və Sevincdən ayrıldı
25/03/2017 [09:35]:
Məscid axundu təyyarədən paraşütlə atıldı - Gözlənilməz
25/03/2017 [09:32]:
Angela Merkel Aİ-ni səhvləri düzəltməyə çağırdı
25/03/2017 [09:28]:
DÇ-2018-in seçmə mərhələsinin növbəti oyunları keçirilib - NƏTİCƏLƏR
25/03/2017 [09:24]:
Azərbaycanda yeni tipli 332 məktəb yaradılacaq
25/03/2017 [09:22]:
Qarabağdan İrəvana gətirilən əsgər meyitləri...
25/03/2017 [09:21]:
Abşeronda dəhşətli qətl: arvadını və onun bacısı qızını qətlə yetirdi
25/03/2017 [01:58]:
Şəhid gizirimizin doğum günüdür - VİDEO
25/03/2017 [01:48]:
Yuxuda ölməməsi üçün körpə necə yatırılmalı?  - Amerikanlar açıqladı
25/03/2017 [01:42]:
Zəka geninin uşağa anadan keçdiyi açıqlandı
25/03/2017 [01:03]:
Bir dostumuz qürbətdə can üstədirsə, necə rahat yaşayalım, Allahım...
25/03/2017 [00:54]:
Qıçları olmasa da günə 1000 dollar qazanır - FOTOLAR
25/03/2017 [00:44]:
Xristianlara müsəlman qadınlarla bağlı Rəsmi XƏBƏRDARLIQ
Bütün arxiv bir sırada
09/12/2016 [22:51] - Siyasət - ( 5624 dəfə baxılıb)

"Tarixə nəzər salıb, nəticə çıxarmaq bu qədərmi çətindi?" - TƏHLİL...

"Dövlət rəhbərləri millətin son maraqlarını öz emosiyalarına qurban verən andan onun çökməsi başamalıdı..."


Bu gün FB dostlarımızdan, eyni zamanda gün ərzində Türkiyə, Rusiya, Azərbaycandan tələbələrimizdən, aspirantlardan, mütəxəssislərdən ciddi bir sual gəlir, əcəba, Türkiyənin dollardan imtina etməsinə necə baxırsınız? 

Məsələnin regionun inkişafına, ölkələrimizin taleyinə ciddi təsir edə biləcəyini nəzərə alaraq daha dərin təhlilinə qərar verdim.

Əvvəla onu deyim ki, Türkiyənin bu işə qoşulmasına mənim fikrim və hesab edirəm məsələnin mahiyyətini dərindən dərk edənlərin hamısının fikri mənfidi. Çünki, bu gün üçün hər kəs razılaşsa da icrası mümkün olan şey deyil. Bütün valyutalar dollara - ən güclü valyutaya bağlıdı. Valyutaların kurslarını dollarla müəyyən edib, bir-biri ilə alış veriş yapacaqlarsa, korrespondet hesablar necə qurulacaq. Rezerv pullar hansı valyutada saxlanılacaq, BVF və SDR iştirak etmirsə, yeni rezerv valyutasının kurslarına kim cavab verəcək. İranla Rusiya və Çin öz aralarında neçə illərdi ki, etmək istəyirlər və Türkiyə bankirlərinin xəbəri olmamış deyil ki, bu böyük korrupsiya alətinə çevrildi, pulların köçürülməsi iş adamları ən azı 5%-ə başa gəlirdi. Əcəba, Türk qardaşlarımız hazırdılarmı bu alverə, yəni korrupsiyaya, yolsuzluğa - kommunistlərlə müsəlmanların alveri rüşvətsiz keçinməsi çox təsadüf ola bilər. Yoxsa, Türkiyədə heç müzakirəyə çıxarılmayıb bu məsələ? Dünya bazarlarında o valyuta liderlik edə bilər ki, bütün rəqabət göstəricilərinə görə başqalarından üstün olsun. İstehsalın həcmi, qızıl və valyuta ehtiyyatları, maliyyə resursları, iqtisadi potensial, siyasi çəki, beynəlxalq qurumlardakı çəki, SDR-də pay və s. Bu göstəricilərin hamısı ABŞ dollarının xeyrinədi. Türkiyənin müttəfiq olmaq istədiyi bütün ölkələrin hamısının gücü bir yerdə yenə də ABŞ-ın iqtisadi potensialından xeyli aşağıdı. Nə vaxt ki, bütün müttəfiqlərin bir yerdə gücü ABŞ-a çatacaq, dərhal bunun haqqında müzakirə asçmaq olar. Dolların iqtisadi gücü yalnız ABŞ-ın müqayisə olunmaz iqtisadi gücü ilə deyil, həm də Beynəlxalq qurumlardakı (BVF, DB, AİB, AİYB, hötta İİB) ən yüksək payı, bu valyutaya insanların etibarı, kommunikasiyaların hamısının ABŞ-a məxsus olması və s. digər amillərlə də əlaqədardı. 220 ildən çox tarixində dollar lirənin və ya rublun bir aylıq devalvasiyasına uğramaylb. Yalnız R. T. Ərdoğanın hakimiyyəti dövründa Türk lirəsi 3 dəfədən çox dəyərdən düşüb, hələ lirənin 1000000 lara çatdığı vaxtları demirəm. Bütün kommunikasiyalar, virtual dünya ABŞ-a məxsusdur. İnternetsiz hansı istehsalçı, nəqliyyat vasitəsi, rabitə, banklar, valyuta köçürmələri işləyə bilər? SWIFT başlıca köçürmə kanalına nəzarət yenə də bu ölkəyə məxsusdu. İran vaxtı ilə yalnız SWİFT-dən çıxarılanda bir gecəyə milli valyutası iki dəfəyə yaxın devalvasiya olmuşdu və faktiki olaraq ölkənin iqtisadiyyatı iflic vəziyyətinə düşmüşdü, beynəlxalq transferlər orta əsrlərdəki kimi sərraflar vasitəsilə torbalarda daşınmağa başlamışdı. Iran tez səhvləri düzəldə bildi və yenidən normal hesablaşmaları bərpa etdi. Analoji səhvləri Türkiyə də etmək istəyirsə, bu Türk iqtisadiyyatına çox baha başa gələcək. Həm də müsəlmanlar hələ ki, yuxudadı, ABŞ başqa planetlərin zəngin resurslarına yiyələnib, o resurslar ki, yer kürəsinin bütün resurslarından xeyli çoxdur.

Mən Anadolu türklərinin millət yolunda fədakarlığını çox yüksək dəyərləndirirəm, hər bir türk öz dövləti yolunda nəinki dollardan, hətta həyatlarından keçməyə hazırdı. 

Amma hər bir qurbanın bir məqsədi və nəticəsi olmalıdı. Əgər bu yalnız ehtirasını, emosiyalarını sakitləşdirmək üçün edilirsə, çox pisdi. Milli liderlər, dövlət rəhbərləri millətin son maraqlarını öz emosiyalarına qurban verən andan onun çökməsi başamalıdı, bu çox təhlükəlidi. Əgər Amerika təhlükəli düşmən olsaydı mən də gəlib Anadolu qardaşlarımıza qoşulardım. Amma ABŞ həmişə Türkiyə ilə bir cəbhədə olmuş, Türkiyəsiz heç bir beynəlxalq məsələ həll etməmişdi, indi də NATO kimi nəhəng gücün iki ən vacib qanadlarından biri ABŞ - dırsa, digəri Türkiyədi. Türkiyə kimi ABŞ-a zəruri olan ikinci qüvvə də yoxdur. Digər tərəfdən, mənim gördüyüm, təhlillərim bir qanunauyğunluğu isbat edir: ABŞ hansı məmləkətdə oturmuşdursa orada inkişaf, çiçəklənmə, insana hörmət, yüksək rifah var, harada ki, əks qütblər meydan sulayır, orada ölüm, dəhşət, müharibələr, aclıq, səfalət var. Uzağa getməyə ehtiyac yoxdu, Qərbi Almaniya ilə Şərqi Almaniyanı, Cənubi Koreya ilə Şimali Koreyanı, Sinqapurla Kambocanı, BƏƏ ilə Yəməni, ya elə Suriyanı, və ya Venesuela, Kuba və s. müqayisə etsəniz mənim izahatıma ehtiyac qalmayacaq. Cənubi Koreyanı kommunist rejimindən azad edən və Şimali Koreya hücumlarından xilas edən əsasən ABŞ-la Türkiyə olub, təbii ki, Avropada iştirak edib, amma canlı qüvvə ilə əsas döyüşənlər bu iki dost ölkə olub. Bu xalqlar ayrılan vaxtı Cənubi Koreya dünyanın ən kasıblarından biri olub (adambaşına ÜDM - 65 dollar), əsas təbii resurslar, iri zavodlar, yararlı torpaqlar da Şimalda qalıb. Həm də Türkiyənin yaşayış şəraiti və iqtisadi gücü o vaxt on dəfələrlə Cənubi Koreyadan yüksək olub. İndi Cənubi Koreya (Təqribi Azərbaycan qədər ərazidə) Şimali Koreyadan 50 dəfə, Türkiyədən 2 dəfə, Rusiyadan 1.25 dəfə, Azərbaycandan isə 45 dəfə çox məhsul istehsal edir. Bunun hamısı ABŞ-ın birbaşa dəstəyi ilə həyata keçirilmişdir. Kommunistlər aydındı, niyə geri qalır, Çimali Koreya dünyanın ən geridə qalmış ölkəsidi, Cənubi Koreya isə ən inkişaf etmiş ölkələrindən biridi. Amma Türkiyə niyə bu nəhəng potensialdan istifadə edib inkişaf etmiş ölkələr sırasına daxil ola bilmədi, bu sual çox müəmmalıdı və hər bir türkü düşündürməlidi. Səbəb əcaba bu günkü əhvalat növündən deyil ki... 

ABŞ-da indi 10 trilyona yaxın sərbəst vəsait toplanıb qalıb, bir o qədər də Avropa ölkələrində. Hətta bir çox ölkələrdə kreditlər tarixdə ilk dəfə olaraq mənfi faizlə verilir. Türkiyədə isə dollardan azad olub, rublu, lirəni .... işlədərək 8-15%-lə kreditlə vətəndaşlarını soyurlar (baxın müsəlman ölkəsi - faiz haramdı 8-15%, xristian ölkələri mənfi faizlə verirlər-faiz haram deyil). Həm də bu günkü qədər Türkiyədə investisiyalara böyük tələbat olmamışdı. Təhlillərdən yalnız emosiyalar hiss olunur və görünür. 

ABŞ çox kəskin şüaları olan günəşə bənzəyir, agılla yanaşanı işığa qərq edir, cənnətə çevirir, yanlış yanaşanı isə özünü lampaya çarpan kəpənək kimi külə döndərir. Tarixə nəzər salıb, nəticə çıxarmaq bu qədərmi çətindi? ABŞ-ın iki-üç vətəndaşının hasil etdiyini 80 milyon Türkiyəli, 10 milyon da Azərbaycanlı birlikdə edə bilmir. Türkiyə, Rusiya və Azərbaycanın cəmi bir yerdə büdcələri ABŞ-ın büdcəsinin profisit (defisitindən) xeyli azdı. Emosiyalar nə qədər gözümüzü qapayıb ki, bizə dost kimi yanaşan belə nəhəng potensialdan istifadə etməyək?

Saleh Məmmədov, 
keçmiş maliyyə naziri, tanınmış iqtisadçı alim, professor

40 polisin başı kəsildi
Köhnə hissələrdən özünə “limuzin” düzəltdi- FOTO
DİM abituriyentlərdən üzr istədi
Elza Seyidcahandan yeni şeir: "Verdi.. Basdı... Çaldı..."
Qənirə Paşayeva Türkiyə QHT-lərini erməni yalanlarına qarşı fəallığa çağırdı
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
Maraqlı
Bu məhsullar xərçəng yaradır  - DİQQƏTLİ OLUN
Hadisə
Əmisi tərəfindən zorlanan 14 yaşlı qız hamilədir - QƏSƏBƏ ŞOKDA 
Maraqlı
Osmanlı sultanının nəvəsi görün Atatürk haqqında nələr dedi  
Hadisə
Lukaşenko Belarus müxalifətinə divan tutdu - FOTOLAR
Cəmiyyət
Dünyanın ən gözəl gül bağı quş uçuşu ucalığından...- VIDEO
Həftənin ən çox oxunanları
“Gecə məzarları açıb, meyitləri çıxarırlar” - Kənd həyəcanda, polis rəisi isə…
Elza Seyidcahandan yeni şeir: "Verdi.. Basdı... Çaldı..."
Ermənilər Azərbaycana raket zərbəsi endirmək üçün imza toplayır - VİDEO
İslam ölkəsi işğalçı prezidentə qucaq açdı - Video
256 il yaşamış insandan uzunömürlülüyün resepti: "İt kimi yat"
Hindistanda Səddam Hüseyn şoku  - Pasport üçün məhkəməyə müraciət edib
İsrail Suriyada “rus raketi”ni vurdu: İki ölkə arasında gərginlik pik həddə...
İbrət olsun deyə fahişələri asıb cəsədlərini nümayiş etdirdilər - FOTOLAR
Dünyanın ən yaxşı qorunan 5 lideri - Video
Fahişəlik və maraqlı tarixi – “Müqəddəs fahişələr”
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
e-mail: [email protected]
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin