Xəbər lenti
21/09/2017 [16:04]:
"Əgər o kürsüdən Sarkisyan kimi müharibə canisi çıxış edirsə..."
21/09/2017 [15:58]:
Damladan Mirəliyevə cavab - “Maskalanıb efirdə oturmuram…”
21/09/2017 [15:55]:
"O biri dünya" Vyetnamda tapıldı -  MÖHTƏŞƏM FOTOLAR
21/09/2017 [15:29]:
“İlham Əliyev Sərkisyanın Xocalı soyqırımındakı iştirakını faktlarla isbatladı”
21/09/2017 [15:28]:
“Bunu Sarkisyan da, ermənilər də bilir” - Əliyevin çıxışına şərh
21/09/2017 [15:26]:
ADNSU-da Neft-Mexanika fakültəsinin tələbələri ilə görüş keçirildi
21/09/2017 [15:25]:
Elçin Quliyev “Azərbaycan Bayrağı” ordeni ilə təltif edildi
21/09/2017 [15:16]:
Bu avtobuslara ancaq qadınlar minə biləcək - İNANILMAZ YENİLİK
21/09/2017 [15:09]:
"YAP-ın yarandığı vaxtdan milli dövlətçiliyimizə xidmətlərlə zəngin şərəfli bir yol keçib"
21/09/2017 [14:59]:
"Tramp it kimi hürərək bizi qorxutmağa çalışır..." - Gərginlik yüksəlir
21/09/2017 [14:45]:
Kanalizasiyaya düşən 150 kiloluq donuz belə xilas edildi - VİDEO
21/09/2017 [14:37]:
Moldova prezidentinin istefası təklif edildi
21/09/2017 [14:34]:
Sabahdan Məhərrəm ayı başlayır
21/09/2017 [14:33]:
Həcc ziyarətini tam icra etmiş ilk avropalı qadın - NADİR FOTO...
21/09/2017 [14:31]:
Meksikanın Azərbaycandakı səfirliyi: Meksika xalqının həmrəyliyi bir daha bəlli olur
21/09/2017 [14:30]:
ADU-da “Konfutsi İnstitutu tələbələrinin Çin sərgüzəştləri” mövzusunda seminar keçirildi
21/09/2017 [14:29]:
"Mamaroza" qalmaqalı böyüdü: Kərimlə evli olanda, başqa kişi ilə... - Uşağın kimdəndir?
21/09/2017 [14:28]:
Moderator.az Qars müqaviləsinin imzalandığı vaqonu haradan tapdı? - FOTOLAR
21/09/2017 [14:28]:
Afaq Aslan Azərbaycanı təmsil edəcək: “23 gözəldən biri də mənəm” - FOTO
21/09/2017 [14:22]:
Aralıq dənizində faciə - 100-dən çox itkin var
21/09/2017 [14:22]:
İlham Əliyev BMT baş katibi ilə görüşüb
21/09/2017 [14:18]:
Azərbaycan Cümhuriyyətinin ərazisi və əhalisi ilə bağlı dəqiq rəqəmlər- İngilisdilli mənbələrdən tərcümə
21/09/2017 [14:18]:
Əli Həsənov islam ölkələrini Ermənistanla əlaqələri dayandırmağa çağırdı
21/09/2017 [13:58]:
Arakanlı müsəlmanlara yardım aparan gəmiyə hücum edildi
21/09/2017 [13:58]:
Azərbaycan İŞİD-dən xilas edilən uşaqları gətirmək üçün işə başladı
21/09/2017 [13:54]:
Balakəndə zəlzələ oldu
21/09/2017 [13:42]:
14 yaşından bəri 1000 nəfərin təcavüzünə məruz qalıb 
21/09/2017 [13:32]:
"Judo Club 2012" Avropa birinciliyində uğur qazanan yetirməsini mükafatlandırıb - FOTOLAR
21/09/2017 [13:30]:
Lənkəranskiyə görə adam öldürənə hökm oxundu
21/09/2017 [13:29]:
İqtisad Universitetinin rəhbərliyinə cinayət işi açıldı - Rəsmi
21/09/2017 [13:18]:
Almaniyanın ilk azərbaycanlı millət vəkili kim olub?
21/09/2017 [13:14]:
İnsanın ölümdən 10 dəqiqə sonrakı “düşüncələri” hamını təəccübləndirdi- MARAQLI
21/09/2017 [13:12]:
Mehriban Əliyeva birinci xanımların iştirak etdiyi ziyafətdə
21/09/2017 [13:12]:
Mərkəzi Bankda dollar hərracı keçirildi
21/09/2017 [13:07]:
Şimşək çaxacaq, qısamüddətli yağış yağacaq
21/09/2017 [12:46]:
ABŞ-dan Bərzaninin referendum qərarına sərt reaksiya
21/09/2017 [12:44]:
Qasırğa Trampın və milyarderlərin villalarını darmadağın etdi - FOTO/VİDEO
21/09/2017 [12:33]:
ADNSU-nun “eazi START” Startap və İnnovasiya Mərkəzi tələbə qəbulu elan edir
21/09/2017 [12:32]:
“Sabah xəyanət yazışmaların yayımlanacaq” - Gülbənə sərt sözlər
21/09/2017 [12:25]:
Azərbaycan neftinin dünya bazar qiymətinin yenilənmiş UNEC proqnozu
21/09/2017 [12:17]:
Ziya Məmmədovun bacısı buna görə işdən azad olunub -Video
21/09/2017 [12:16]:
“Onun bizə sevgisi, bizimsə ona borcumuz böyükdür”
21/09/2017 [12:12]:
Erməni deputatlar bu gün Bakıya gəlir
21/09/2017 [11:51]:
Jurnalist Azər Hüseynbala infarkt keçirib
21/09/2017 [11:46]:
Ustad Şəhriyar haqqında müəmmalar: “O, Bakıya niyə gələ bilmədi?”
21/09/2017 [11:44]:
Əmək və sosial müdafiə sahələri üzrə 30-a yaxın elektron xidmət əhalinin istifadəsindədir
21/09/2017 [11:33]:
Deputat Hacı Qalibin həbsini tələb edir
21/09/2017 [11:32]:
“Bu, gecikmiş olsa da, uğurlu addımdır”
21/09/2017 [11:30]:
Prezidentin “Dövlət qulluğu haqqında” qanunda dəyişikliklərə etirazı qəbul edildi
21/09/2017 [11:29]:
Ölkəmizin iqtisadi və siyasi həyatında möhtəşəm mərhələ - Kamaləddin Qafarov
21/09/2017 [11:07]:
Toyda bəyə “Bictoin” taxıldı - Türkiyədə
21/09/2017 [10:36]:
Xəzərin hüquqi statusu ilə bağlı işçi qrupunun növbəti görüşü Tehranda keçiriləcək
21/09/2017 [10:35]:
BAO türkmanların durumunu müzakirə edəcək
21/09/2017 [10:31]:
SOCAR-da işləyənlərin sayı bəlli oldu
21/09/2017 [10:30]:
Azad Cavadov və Rüfət Aslanlı haqqında növbəti ittiham: 11 bankın əmlakı talanıb...
21/09/2017 [10:21]:
İraq ordusu Kərkükün bölgələrinə yeridildi
21/09/2017 [10:19]:
Vətənpərvərlik ölkə təhlükəsizliyinin qarantıdır - Polkovnik...
21/09/2017 [10:17]:
London teraktı ilə bağlı daha bir nəfər saxlanıldı
21/09/2017 [09:45]:
Erməni tərəfi atəşkəs rejimini pozdu
21/09/2017 [09:39]:
Ziya Məmmədov üçün çətin seçim: Həbs təhlükəsi ilə yaşamaq, yoxsa sürgün...?
21/09/2017 [09:36]:
Bakıda yüksək dozada narkotik maddə qəbul edən gənc öldü
21/09/2017 [09:33]:
Los Ancelesdəki Baş Konsulluqdan Lütfi Zadə ilə bağlı – AÇIQLAMA
21/09/2017 [09:30]:
Azərbaycan prezidentinin ABŞ-a səfəri yekunlaşdı
21/09/2017 [09:25]:
Cığal uşağın ənənəvi erməniçiliyi...
21/09/2017 [09:16]:
"Belə görünür ki, onlar üçün neft erası hələ bitməyib..." - İTTİHAM
21/09/2017 [09:09]:
Ad günü keçirmək qadağan olundu - MƏMURLARA XƏBƏRDARLIQ...
21/09/2017 [02:35]:
Səhvləri aşkarlayın, dürüst qərarların məntiqi ardıcıllığını hazırlayın - Günün qoroskopu
21/09/2017 [00:41]:
Yadplanetlilər Yerə çox asanlıqla yaxınlaşa biləcəklər
21/09/2017 [00:29]:
“Türkiyə Azərbaycanı dəstəkləməkdən heç vaxt imtina etməyəcək”
20/09/2017 [23:16]:
"2034-cü ildən sonra qaz dünyada əsas enerji mənbəyi olacaq"
20/09/2017 [23:15]:
Yeni nəqliyyat növü istifadəyə verildi: Yalnız qadınlar istifadə edəcək
20/09/2017 [22:55]:
Direktorun işdən çıxarıldığını eşidən valideynlər etiraz etdilər: Müəllimlər göz yaşı tökdülər
20/09/2017 [22:47]:
Rövnəq Abdullayev tarixi qərardan danışdı
20/09/2017 [22:45]:
FES-dən dolların taleyi ilə bağlı - Qərar
20/09/2017 [22:24]:
500 illik ağacın içindən qəribə skelet çıxdı - FOTO
20/09/2017 [22:23]:
Danışıq qabiliyyətini itirən, iflic olan 8 yaşlı qızın təcili köməyə ehtiyacı var - FOTOLAR
20/09/2017 [22:08]:
"Əgər qarşıma çıxan hərtərəfli məni qane edərsə, sənəti ataram və ərə gedərəm" FOTO
20/09/2017 [22:01]:
“Avroliqa”nın finalı Bakıda, Super Kubok oyunu isə İstanbulda keçiriləcək- 2019-cu ildə
20/09/2017 [22:01]:
Dövlət başçısı: "2004-cü ildən bu yana Azərbaycan iqtisadiyyatı 3 dəfədən çox inkişaf edib"
20/09/2017 [21:27]:
İlham Əliyev Trampla görüşdü - FOTO
Bütün arxiv bir sırada
15/04/2017 [11:46] - Araşdırma - ( 1210 dəfə baxılıb)

Tanrıçılıq fəlsəfəsi - ARAŞDIRMA...



Hazırda dünyada bir çox xalqların fəlsəfəsindən və filosoflarından bəhs edildiyi halda, “Türk fəlsəfəsi” ilə “Türk filosofu” anlayışlarına nadir hallarda rast gəlmək mümkündür. Bütövlükdə isə “Türk fəlsəfəsi” və “Türk filosofu” anlayışlarının dünya fəlsəfəsində, dünya fəlsəfə tarixində özünəməxsus bir yeri olması fikrini söyləmək çox çətindir. Ən yaxşı halda Türk düşüncəsi İudaizm, Buddizm, Zərdüştizm, Xristian, İslam kimi dini-fəlsəfi təlimlərin, mədəniyyətlərin müəyyən bir tərkib hissəsi kimi verilərək, onun müstəqil varlığından isə qətiyyən bəhs olunmur. Məsələn, Hind fəlsəfi təlimi buddizmə, Çin fəlsəfi təlimi konfusiliyə, Yunan fəlsəfi təlimi  kosmologiyaya, İran/Fars fəlsəfi təlimi zərdüştlüyə türk bilgələrin hər hansı əlavələrinin, şərhlərinin olması haqqında bilgilər verildiyi halda, müstəqil bir Türk dini-fəlsəfi təlimin adı çəkilməmişdir. Bizcə, “Türk fəlsəfəsi”, “Türk filosofu” anlayışlarının dünya fəlsəfəsinə ya da dünya fəlsəfə tarixinə daxil olmamasına əsas səbəb də, ancaq həmin dini-fəlsəfi təlimlərin tərkib hissəsi kimi göstərilməsi olmuşdur. Məhz bunun nəticə olaraq, ən yaxşı halda ilk Türk fəlsəfəsinin, türk filosoflarının adları Orta əsrlərdə çəkilir ki, onların özləri də əsasən İslam mədəniyyətinin ya da ərəbdilli fəlsəfənin nümayəndələri kimi qələmə verilirlər.

Əski Türk düşüncəsi, Türk dünyagörüşü Tanrıçılıq (Göy Tanrı) fəlsəfəsiylə bağlıdır ki, onun da Sami, Yunan, Çin, Hind-İran, Misir fəlsəfələrindən daha öncə var olmasına qətiyyən şübhə etmirik. Hər halda Turan-Türk uluslarından hesab olunan, m.ö. IV minillikdə İkiçayarasında mövcud olmuş Sumer sivilizasiyasının varlığı da Turan/Türk kosmoqoniya­sının İran, Çin, Hind, Misir kosmoqoniyalarından qədimliyinə dəlalət edir. Sumerlərdə və digər Turani qövmlərdə görünən Göy Tanrı dininin (Göy Tanrı və Asra-Yağız Yer ikiliyi) digər dinlərdən daha əski olması, üstəlik onlara təsir göstərməsi yavaş-yavaş dünya elmində də qəbul olunmaqdadır. Eyni zamanda Türklərin Sumerlərdən öncə və Sumerlər dövründən indiyə qədər şüurlarında yaşat­dıqları “Ana haqqı – Tanrı haqqı”, “Tanrı haqqı”, “Göy haqqı”, “Su haqqı”, “Torpaq haq­qı”, “Yer haqqı”, “Günəş haqqı” anlayışları, eləcə də ailə­də ataya, ağsaqqala sonsuz hörmət, ailə törəsi, el törəsi, atalar sözləri də Tanrıçılıq fəlsəfəsiylə sıx şəkildə bağlıdır.

Tanrıçılıq ideyası Sumerlərə qədər mövcud olmuş, Türk soylu ya da Türklərlə başqa bir xalqın qaynayıb qarışması olan Sumerlər də bu fəlsəfəni m.ö. IV-III minilliklərdə davam etdirmişlər. Hər halda Tanrıya “Dingir” deyən Sumerlərlə, Tanrıya “Cingir baba”, yəni Tanrı baba deyən əski Azərbaycan türkləri arasında yalnız dil qohumluğu deyil, dini-mənəvi eynilik də düşündürücüdür. Prototürk Subarlar isə Tanrıya Tenger demişlər. Türklərin, o cümlədən Azərbaycan türklərinin baş tanrı Tenqri/Dingirlə yanaşı Turan, Turkan, Tork, Turuk, Aras, Baba, Asar, Kuer, Qut, Qaşqay, Günəş kimi iyəadları da olmuşdur. Ümumilikdə, “Tanrı” ilə “Göy Tanrı” kəlimələri Türk xalqlarında müxtəlif şəkillərdə (dingir, tenqri, tanrı, tarı, tenqri və b.) səslənsə də mahiyyət birdir. Türkiyə və Azərbaycan türkləri baş tanrıya Tan­rı, altaylar və şorlar tenqri, xaqaslar tiqir, şumerlər din­qir, yakutlar tanqara adlandırmışlar.

Tanrının sinonimi olan Dinqir sözünə, “Dinqir Rusaşe” şəklində Urartu mixiyazılı kitablarında rast gəlirik. Görünür, “Dinqir Rusaşe” Tanrı Rusanın ya da Tanrı Uruzun övladları anlamındadır. Digər tərəfdən Urartu çarlarının adı olan Rusa adı Uruz şəklində Tanrı adına sinonim kimi eyniləşdirilməklə yanaşı, o da iddia olunur ki, Uruz m.ö. I minillikdə etrusk tayfa ittifaqının sevgi və incəsənət tanrısı, Turan isə ilahəsi idi.

Bizcə, Türk və Tanrı sözlərində də yaxınlıq, doğmalıq vardır. Avestada adı keçən turanlı Dureketay Turuq-taydır ki, onu da Tenqritay/Taqritalyla eyniləşdirmək mümkündür. Tenqri, Tanrı  və Türük sözlərinin doğmalığı Türk şəxs adlarında da öz əksini tapmışdır.

Ziya Bünyadov «Tanrı» və «Göy Tan­rı» anlayışları ilə bağlı yazırdı ki, bugünkü Orta Asiya türk şivələrinin əksəriy­yətində tenqri «Tanrı» və «Göy» mənalarını ifadə edir. Onun fik­rincə, Türkiyə türkcəsində isə, bu söz (olduqca qədimləşmiş) yalnız «Allah» mənasında işlənmişdir: «Orxon-Yenisey ki­ta­bələr­ində Tenqri daim ilahi bir qüdrət kimi göstərilir: onun iradəsi ilə kaan (xaqan, hökmdar) iqtidara gəlir və şəx­sən bu hökmdar Tenqri kimi və Tenqri doğumludur və Tenqri tərəfindən yaradılmışdır. Tenqri türk xalqını qoru­yur, onun milli varlığı, daimliyini təmin edir və türk bəy­lə­rinin düşmən üzərində qələbə çalmalarını dəstəkləyir. Bu si­fətilə, xüsusən türklərin hamisi olaraq türk Tenqrisi adlanır».

Türk-Azərbaycan etnoqonik miflərinin birində də göstərilir ki, Uğuz-Oğuz Tanrını qəbul etməyən atasına qarşı çıxmış və yer üzündə tək tanrıçılığı – Göy Tanrıya inamı yaymışdır. Əslində Uğuzun/Oğuzun digər bir adının Buğa/Öküz/Okuz xan olması da bunu təsdiq edir. Oğuz dastanına görə də ilk Türk hökmdarlarından biri olan Buğuhan tək Tanrıçılıq dinini təsis etmişdi. F.Rə­şi­dəddin də yazır ki, tanrıçılıq dinini Oğuz xan for­ma­laşdırıb və türklər arasında yayıb. Oğuz xan dastanına görə, türklər həmişə tək Tanrıya ya da Göy Tanrıya inanmış, çoxallahlı olmamışlar. Şamanizm və Maniçilik kimi digər Uzaq Doğu kökənli dinlər Türklər arasında kiçik zümrələr xaricində heç bir zaman yayğınlıq qazanmamışdır. F.Ağasıoğlu yazır: “Özlərini təbiətin yavrusu sayan türklər, özəlliklə bozqır türkləri hər bir təbii varlığın yiyəsi olduğuna inanır, onlara öz qamları vasitəsilə münasibət bildirir, ancaq bütün varlığın yaradıcısı kimi bir Tanrıya (Tenqri) tapınırdılar. Sumerlərin də dinqir dediyi bu teonim həm Tanrını, həm də onun simvolu olan Göyü (səmanı) bildirirdi”. Emin əl-Razi, İbn Fadlan kimi müəlliflərə görə də, Türklər, o cümlədən xəzərlər bir Tanrıya tapınırıdlar.

Çox güman ki, türklərdə Tanrı, Tanrıçılıq ideyası ya da fəlsəfəsi formalaşana qədər mifik-dini təfəkkürün bəlli inkişaf dövrlərindən keçmişdir. Hər halda  Tanrı ideyasının müəyyən təka­mül prosesinin məhsulu olması artıq çoxlarında şübhə doğurmur. Bu anlamda Tanrıçılıq fəlsəfəsi Türk dini-mifik təfəkkürünün yekun nəticəsidir. Nizami Cəfərov yazır: «Tanrıçılıq dünyagörüşünün müəyyən­ləş­məsi ilə ona qədərki bütün etnik-ideoloji idrak formaları tan­rıçılığa tabe olur, mifologiya bundan sonra məhz bu mü­kəm­məl dünyagörüş­ünün (tanrıçılığın) «məntiqi» ilə yaşayır, onu tamamlayır və qədim türk cəmiyyətində kütləvi düşün­cə­dən fərqli olaraq, «professional» düşüncə (yuxarı silkin, cəmiyyətin yüksək təbəqələrinin düşüncəsi) daha çox tan­rı­çılığa əsaslanır». Onun fikrinə görə, Tanrı – göylər aləmi ilə bağlıdır, lakin Türkün yaşadığı torpağın da, cəmiyyətin də, qəbilənin də taleyini Tanrı müəyyənləşdirir: «Əgər Tanrı is­tə­məsə, kimsə türk cəmiyyətinin hökmdarı (kağanı) ola bilməz. Ona görə də türklərdə hökmdar kultu möv­cud olmuş, hətta tanrıçılığın tənəzzülündən sonra da ya­şa­mışdır».

XIX-XX əsrlərdə Tanrıçılıqla bağlı dini-fəlsəfi inanclar Avropa və Rusiya elmində daha çox “şamanizm” ya da “qamlıq” kimi verilməyə çalışılmışdır. Özəlliklə, Avropa alimləri tərəfindən “şamanizm” adlandırılan, ancaq əski dönəmlərdə qamların fəlsəfi dünyagörüşünü əks etdirən biliklər Tanrıçılıqdan başqa bir şey deyildir. Başqa sözlə, “Qam” ya da “Şaman” Tanrıçılıq dinində “filosof” rolunu oynadığı üçün, bu dini Qamlıq ya da Şamanizm adlandırmaq yanlışdır. Birincisi, Tanrıçılığı təbliğ edən “şaman” deyil, Qam olmuşdur. Bu baxımdan indi “şamanizm” kimi qələmə verilən dini-mifoloji inanclar daha çox Qamların təbliğ etdiyi Tanrıçılıqla bağlıdır. Bu anlamda türk filosofu Hilmi Ziya Ülken doğru qeyd etmişdir ki, əski Türklər dini rəislərinə “toyon”, sehirbazlara “kam” dedikləri halda, avropalılar bu kəliməni “şaman” olaraq almışlardır: “Sehir, dinin ziddi qiymətlərə malikdir: Əski Türk dini sağı, şamanizm solu uğurlu sayırdı. Din sağdakı erkəyə, şamanizm soldakı qadına qiymət verirdi. Bundan dolayı “kam”lar ya həqiqətən qadınlardır; yaxud da  qadın qiyafətinə girmiş və bütün hərəkətlərində onu təqlid edən erkəklərdi. Şaman bir növü ibtidai təbib və texnikdi: sinir xəstəliklərini müalicə edər; yağmur, hasad, bərəkət üçün  sehirli tədbirlər alır; sehirbazlıq və kahinlik yapardı. Kamlar, əllərində, rəqs və ayin əsnasında qamçılar buludururdular. Kəlimə də göstərir ki, bu alət qamlara, yəni Şamanlara məxsusdur”.

Bizcə, Tanrıçılıq dini-fəlsəfi təlimini Avropalılar əski Türk dünyagörüşünü dar anlamda “şamanizm” adlandırıb ona kölgə salmağa çalışsalar da, zamanla əski Türk fəlsəfəsinin daha geniş anlamda Tanrıçılıqla bağlı olması ortaya çıxmaqdadır. Məhz bütün türk xalqlarının əski dünyagörüşünü özündə əks etdirməsi anlamında Azərbaycan türk bilginlərindən tanınmış alim, türkoloq Cavad Heyət də bir­mə­nalı şəkildə iddia edir ki, türklər qədim dövrlərdə “şamanizm”ə, “totemizm”ə deyil, məhz təktanrıçı təlim olan Göy Tanrı dininə inanmışlar. Digər tərəfdən Tanrıçılıq fəlsəfəsini təbliğ edənlər Qamlar idilər ki, «əski türklərdə Kam və ya Qam ruhani mənasına gəlir, lakin şaman sözü hind-avropalı bir termindir». Ona görə də, Ümit Hassanın yazması ki, şamanlıq/qamlıq arxaik kökə dayanır, dünyanın inkişafı baxımından mədəniyyətin olmadığı tarix öncəsinə, yəni tarixi sivilizasiyanın doğuşundan çox-çox əvvəllərə – 20 və ya 25 min il öncəyə aiddir, burada ancaq Tanrıçılıq fəlsəfəsinin ilkin dövründən bəhs oluna bilər. Çünki bu müəllifə görə, qədim türklərin fəlsəfəsi əsasən Tanrıçılıqda öz əksini tapmışdır ki,  «Tenqri» kəlməsi də əvvəlcə göyü, sonra isə bəzi fonetik dəyişikliklər nəticəsində Tanrını ifadə etmişdir. Türklərdə, bir çox hallarda göyün Tanrı, yaxud səma, mavinin isə Yer mənasında işlədilməsinə rast gəlinir. Məhz bunları daha dərindən dərk edən Hikmət Tanyu da göstərmişdir ki, əski Türklərin dini-fəlsəfi təlimi olaraq “şamanizm” ya da “totemizm” deyil Tanrıçılıq olmuşdur.

Dos., Dr. Faiq Qəzənfəroğlu

"Belə görünür ki, onlar üçün neft erası hələ bitməyib..." - İTTİHAM
Danışıq qabiliyyətini itirən, iflic olan 8 yaşlı qızın təcili köməyə ehtiyacı var - FOTOLAR
"Əgər qarşıma çıxan hərtərəfli məni qane edərsə, sənəti ataram və ərə gedərəm" FOTO
“Avroliqa”nın finalı Bakıda, Super Kubok oyunu isə İstanbulda keçiriləcək- 2019-cu ildə
9 aylıq uşağa qarşı dayə zorakılığı - VİDEO
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Gündəm
“İlham Əliyev Sərkisyanın Xocalı soyqırımındakı iştirakını faktlarla isbatladı”
Cəmiyyət
Azərbaycan Cümhuriyyətinin ərazisi və əhalisi ilə bağlı dəqiq rəqəmlər- İngilisdilli mənbələrdən tərcümə
Maraqlı
İnsanın ölümdən 10 dəqiqə sonrakı “düşüncələri” hamını təəccübləndirdi- MARAQLI
Dünya
ABŞ-dan Bərzaninin referendum qərarına sərt reaksiya
Ədəbiyyat
Ustad Şəhriyar haqqında müəmmalar: “O, Bakıya niyə gələ bilmədi?”
Həftənin ən çox oxunanları
Bəy qadın qonaqları sıraya düzüb qıçlarını əllədi- VİDEO
İsraildən Azərbaycana arxadan zərbə?
11 yaşında taxta çıxıb, 2 qardaşını öldürüb, 28 yaşında 32 uşağı olub  - MARAQLI
18 yaşlı qızı mobil telefon öldürdü- Anasının gözü qarşısında
"Bunu edən şərəfsizə, namussuza çox ağır cəza istəyirik ki..."
Həyat yoldaşını öpmək istədi, biabır oldu - VİDEO
Arktikada tapılan tunellərdə naməlum dünyanın izləri aşkarlandı - Elm dünyası şokda - VİDEO
1995-ci ilin OMON hadisələrinin suçlusundan şok açıqlama - "Heydər Əliyev istəsəydi..."
"Əlamətləri gerçəkləşdi, qiyamət yaxındadır..." - Tanınmış ilahiyyatçı
"7 rayonun əvəzinə buna getsək, Dağlıq Qarabağı itirmiş olacağıq"
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin