Xəbər lenti
21/09/2017 [16:04]:
"Əgər o kürsüdən Sarkisyan kimi müharibə canisi çıxış edirsə..."
21/09/2017 [15:58]:
Damladan Mirəliyevə cavab - “Maskalanıb efirdə oturmuram…”
21/09/2017 [15:55]:
"O biri dünya" Vyetnamda tapıldı -  MÖHTƏŞƏM FOTOLAR
21/09/2017 [15:29]:
“İlham Əliyev Sərkisyanın Xocalı soyqırımındakı iştirakını faktlarla isbatladı”
21/09/2017 [15:28]:
“Bunu Sarkisyan da, ermənilər də bilir” - Əliyevin çıxışına şərh
21/09/2017 [15:26]:
ADNSU-da Neft-Mexanika fakültəsinin tələbələri ilə görüş keçirildi
21/09/2017 [15:25]:
Elçin Quliyev “Azərbaycan Bayrağı” ordeni ilə təltif edildi
21/09/2017 [15:16]:
Bu avtobuslara ancaq qadınlar minə biləcək - İNANILMAZ YENİLİK
21/09/2017 [15:09]:
"YAP-ın yarandığı vaxtdan milli dövlətçiliyimizə xidmətlərlə zəngin şərəfli bir yol keçib"
21/09/2017 [14:59]:
"Tramp it kimi hürərək bizi qorxutmağa çalışır..." - Gərginlik yüksəlir
21/09/2017 [14:45]:
Kanalizasiyaya düşən 150 kiloluq donuz belə xilas edildi - VİDEO
21/09/2017 [14:37]:
Moldova prezidentinin istefası təklif edildi
21/09/2017 [14:34]:
Sabahdan Məhərrəm ayı başlayır
21/09/2017 [14:33]:
Həcc ziyarətini tam icra etmiş ilk avropalı qadın - NADİR FOTO...
21/09/2017 [14:31]:
Meksikanın Azərbaycandakı səfirliyi: Meksika xalqının həmrəyliyi bir daha bəlli olur
21/09/2017 [14:30]:
ADU-da “Konfutsi İnstitutu tələbələrinin Çin sərgüzəştləri” mövzusunda seminar keçirildi
21/09/2017 [14:29]:
"Mamaroza" qalmaqalı böyüdü: Kərimlə evli olanda, başqa kişi ilə... - Uşağın kimdəndir?
21/09/2017 [14:28]:
Moderator.az Qars müqaviləsinin imzalandığı vaqonu haradan tapdı? - FOTOLAR
21/09/2017 [14:28]:
Afaq Aslan Azərbaycanı təmsil edəcək: “23 gözəldən biri də mənəm” - FOTO
21/09/2017 [14:22]:
Aralıq dənizində faciə - 100-dən çox itkin var
21/09/2017 [14:22]:
İlham Əliyev BMT baş katibi ilə görüşüb
21/09/2017 [14:18]:
Azərbaycan Cümhuriyyətinin ərazisi və əhalisi ilə bağlı dəqiq rəqəmlər- İngilisdilli mənbələrdən tərcümə
21/09/2017 [14:18]:
Əli Həsənov islam ölkələrini Ermənistanla əlaqələri dayandırmağa çağırdı
21/09/2017 [13:58]:
Arakanlı müsəlmanlara yardım aparan gəmiyə hücum edildi
21/09/2017 [13:58]:
Azərbaycan İŞİD-dən xilas edilən uşaqları gətirmək üçün işə başladı
21/09/2017 [13:54]:
Balakəndə zəlzələ oldu
21/09/2017 [13:42]:
14 yaşından bəri 1000 nəfərin təcavüzünə məruz qalıb 
21/09/2017 [13:32]:
"Judo Club 2012" Avropa birinciliyində uğur qazanan yetirməsini mükafatlandırıb - FOTOLAR
21/09/2017 [13:30]:
Lənkəranskiyə görə adam öldürənə hökm oxundu
21/09/2017 [13:29]:
İqtisad Universitetinin rəhbərliyinə cinayət işi açıldı - Rəsmi
21/09/2017 [13:18]:
Almaniyanın ilk azərbaycanlı millət vəkili kim olub?
21/09/2017 [13:14]:
İnsanın ölümdən 10 dəqiqə sonrakı “düşüncələri” hamını təəccübləndirdi- MARAQLI
21/09/2017 [13:12]:
Mehriban Əliyeva birinci xanımların iştirak etdiyi ziyafətdə
21/09/2017 [13:12]:
Mərkəzi Bankda dollar hərracı keçirildi
21/09/2017 [13:07]:
Şimşək çaxacaq, qısamüddətli yağış yağacaq
21/09/2017 [12:46]:
ABŞ-dan Bərzaninin referendum qərarına sərt reaksiya
21/09/2017 [12:44]:
Qasırğa Trampın və milyarderlərin villalarını darmadağın etdi - FOTO/VİDEO
21/09/2017 [12:33]:
ADNSU-nun “eazi START” Startap və İnnovasiya Mərkəzi tələbə qəbulu elan edir
21/09/2017 [12:32]:
“Sabah xəyanət yazışmaların yayımlanacaq” - Gülbənə sərt sözlər
21/09/2017 [12:25]:
Azərbaycan neftinin dünya bazar qiymətinin yenilənmiş UNEC proqnozu
21/09/2017 [12:17]:
Ziya Məmmədovun bacısı buna görə işdən azad olunub -Video
21/09/2017 [12:16]:
“Onun bizə sevgisi, bizimsə ona borcumuz böyükdür”
21/09/2017 [12:12]:
Erməni deputatlar bu gün Bakıya gəlir
21/09/2017 [11:51]:
Jurnalist Azər Hüseynbala infarkt keçirib
21/09/2017 [11:46]:
Ustad Şəhriyar haqqında müəmmalar: “O, Bakıya niyə gələ bilmədi?”
21/09/2017 [11:44]:
Əmək və sosial müdafiə sahələri üzrə 30-a yaxın elektron xidmət əhalinin istifadəsindədir
21/09/2017 [11:33]:
Deputat Hacı Qalibin həbsini tələb edir
21/09/2017 [11:32]:
“Bu, gecikmiş olsa da, uğurlu addımdır”
21/09/2017 [11:30]:
Prezidentin “Dövlət qulluğu haqqında” qanunda dəyişikliklərə etirazı qəbul edildi
21/09/2017 [11:29]:
Ölkəmizin iqtisadi və siyasi həyatında möhtəşəm mərhələ - Kamaləddin Qafarov
21/09/2017 [11:07]:
Toyda bəyə “Bictoin” taxıldı - Türkiyədə
21/09/2017 [10:36]:
Xəzərin hüquqi statusu ilə bağlı işçi qrupunun növbəti görüşü Tehranda keçiriləcək
21/09/2017 [10:35]:
BAO türkmanların durumunu müzakirə edəcək
21/09/2017 [10:31]:
SOCAR-da işləyənlərin sayı bəlli oldu
21/09/2017 [10:30]:
Azad Cavadov və Rüfət Aslanlı haqqında növbəti ittiham: 11 bankın əmlakı talanıb...
21/09/2017 [10:21]:
İraq ordusu Kərkükün bölgələrinə yeridildi
21/09/2017 [10:19]:
Vətənpərvərlik ölkə təhlükəsizliyinin qarantıdır - Polkovnik...
21/09/2017 [10:17]:
London teraktı ilə bağlı daha bir nəfər saxlanıldı
21/09/2017 [09:45]:
Erməni tərəfi atəşkəs rejimini pozdu
21/09/2017 [09:39]:
Ziya Məmmədov üçün çətin seçim: Həbs təhlükəsi ilə yaşamaq, yoxsa sürgün...?
21/09/2017 [09:36]:
Bakıda yüksək dozada narkotik maddə qəbul edən gənc öldü
21/09/2017 [09:33]:
Los Ancelesdəki Baş Konsulluqdan Lütfi Zadə ilə bağlı – AÇIQLAMA
21/09/2017 [09:30]:
Azərbaycan prezidentinin ABŞ-a səfəri yekunlaşdı
21/09/2017 [09:25]:
Cığal uşağın ənənəvi erməniçiliyi...
21/09/2017 [09:16]:
"Belə görünür ki, onlar üçün neft erası hələ bitməyib..." - İTTİHAM
21/09/2017 [09:09]:
Ad günü keçirmək qadağan olundu - MƏMURLARA XƏBƏRDARLIQ...
21/09/2017 [02:35]:
Səhvləri aşkarlayın, dürüst qərarların məntiqi ardıcıllığını hazırlayın - Günün qoroskopu
21/09/2017 [00:41]:
Yadplanetlilər Yerə çox asanlıqla yaxınlaşa biləcəklər
21/09/2017 [00:29]:
“Türkiyə Azərbaycanı dəstəkləməkdən heç vaxt imtina etməyəcək”
20/09/2017 [23:16]:
"2034-cü ildən sonra qaz dünyada əsas enerji mənbəyi olacaq"
20/09/2017 [23:15]:
Yeni nəqliyyat növü istifadəyə verildi: Yalnız qadınlar istifadə edəcək
20/09/2017 [22:55]:
Direktorun işdən çıxarıldığını eşidən valideynlər etiraz etdilər: Müəllimlər göz yaşı tökdülər
20/09/2017 [22:47]:
Rövnəq Abdullayev tarixi qərardan danışdı
20/09/2017 [22:45]:
FES-dən dolların taleyi ilə bağlı - Qərar
20/09/2017 [22:24]:
500 illik ağacın içindən qəribə skelet çıxdı - FOTO
20/09/2017 [22:23]:
Danışıq qabiliyyətini itirən, iflic olan 8 yaşlı qızın təcili köməyə ehtiyacı var - FOTOLAR
20/09/2017 [22:08]:
"Əgər qarşıma çıxan hərtərəfli məni qane edərsə, sənəti ataram və ərə gedərəm" FOTO
20/09/2017 [22:01]:
“Avroliqa”nın finalı Bakıda, Super Kubok oyunu isə İstanbulda keçiriləcək- 2019-cu ildə
20/09/2017 [22:01]:
Dövlət başçısı: "2004-cü ildən bu yana Azərbaycan iqtisadiyyatı 3 dəfədən çox inkişaf edib"
20/09/2017 [21:27]:
İlham Əliyev Trampla görüşdü - FOTO
Bütün arxiv bir sırada
18/04/2017 [00:56] - Araşdırma - ( 5208 dəfə baxılıb)

Nasist düşərgələrində 800 min qaraçı qətlə yetirilib  - ARAŞDIRMA - FOTOLAR

Vətənsiz xalq - QARAÇILAR



Qaraçıların həyatı tamamilə başqadır, köçəri həyatın rənglərini dünyanın hər yerinə daşıyıblar. Ancaq zidd həyat şəkilləri səbəbindən cəmiyyətin böyük hissəsi tərəfindən təcrid olunublar. Moderator.az-ın təqdim etdiyi bu yazıda Qaraçılar haqqında bəzi məlumatlar əldə edəcəksiniz.

Qaraçı adının mənşəyi haradan gəlir?

Qaraçı sözü yunanca "tsinganos" sözündən törəyib. Qədim yunanlar Qaraçı xalqının Misir mənşəli olduğuna inandıqları üçün bu sözü "Misirli" mənasında istifadə ediblər. Qərb dillərində Qaraçılar üçün istifadə edilən "Gyspy" adı da buradan gəlir. Dünyanın dörd bir tərəfinə dağılmış Qaraçılar üçün hər regionda fərqli adlardan istifadə edilir. Yunanıstanda  Athingani, İtaliyada Cingali, Macarıstanda Cigany, Polşada Cyganie, İngiltərədə Gypsy, İspaniyada Gitano, İranda Luri, Misirdə Nuri, Rusiyada – Çigani, Türkiyədə Çingene. Törkiyənin Artvin, Ərzurum və Qars bölgəsində "Poşa" kimi tanınan və ana dilləri erməni dili olan Qaraçılar yaşayır. 



Qaraçılar dünyaya necə səpələnib?

Qaraçılar Hindistan, Pakistan və Əfqanıstanın da daxil olmaqla bütün dünyaya yayılmış Hind-Avropa mənşəli xalqdır. Qəti olaraq hansı tarixdə və hansı səbəblərlə köç etdikləri məlum deyil. Ümumi olaraq 5-ci və 14-cu əsrlər arasında fərqli dalğalarla əvvəl Hindistandan İrana, daha sonra Suriya və Ermənistan ərazisindən Anadoluya köç edərək dünyaya səpələniblər. 15-ci əsrdən etibarən Avropaya, 19-cu əsrin sonlarına doğru isə Şimali Amerikaya köç ediblər. Qaraçıların vətənlərini nə üçün tərk etdikləri ilə bağlı konkret bir mülahizə yoxdur. Amma bu məsələ ilə bağlı üç fikir ortaya atılır.
1. Gazneli Mahmudun Hindistan səfəri zamanı 500.000 Hindlini əsir aldığı və müsəlmanların da qaraçıları qul kimi alıb ölkələrinə apardıqları ən geniş yayılmış mülahizədir.
2. Hindistanda ən aşağı kasta olduğu güman edilən Qaraçıların müsəlman qoşunları tərəfindən pullu əsgər olaraq istifadə edildiyi və məğlubiyyətdən sonra köç etmək məcburiyyətində qaldıqları ilə bağlı bir mülahizə var.
3. Firdovsinin “Şahnamə”sinə görə 420-ci illərdə vətənlərini tərk edib dünyaya yayılan 12.000 nəfərlik Luri xalqının miqrasiyası isə Qaraçıların dünyaya yayılmaları ilə başqa bir mülahizədir.

vatansiz-bir-halk-cingeneler


Qaraçıların dərilərinin rənginin mifologiyası nədir?

Qaraçı mifologiyasına görə, əsmər (qarayanız) dərili yaradılmalarının səbəbləri bu şəkildə izah edilir: "Tanrı yer üzündə yaşayacaq insanı yaratma işini bitirdikdə bir az da cənnət odunu aldı və onu formalaşdıraraq qızartmağa qərar verdi. Amma tanrı öz əsərini sobadan bir az tez çıxardığı üçün bişirmə tonu kobuddu və nəticədə yaranan ağ adam idi. Daha yaxşısını etmək ümidi ilə bu dəfə palçığı uzun müddət sobada qoydu və nəticə qara adamdı. Nəhayət, tanrı üçüncü sınaqı keçirtdi və uzun intizardan sonra qarayanız adam, yəni yaradılışı baş verdi".

vatansiz-bir-halk-cingeneler1


Qaraçıların həyat tərzləri necədir?

Qaraçıların böyük hissəsi adət, ənənə və idarəetmə formalarını qoruyub saxlayıblar. Köçəri həyat Qaraçılar üçün əvəzolunmaz bir həyat şəklidir. Onların sevimli qızıl qəfəsə belə yerləşdirilsələr yerlərində durmurlar. Lakin günümüzdə bir çox bölgədə Qaraçılar oturaq həyata keçirib, öz ənənələrini davam etdirirlər. 
Qaraçılar, geniş ailə quruluşuna malikdir və ailə quruluşuna yüksək qiymət verirlər. Ailə həyat məktəbi kimi qəbul edildiyi üçün uşaqsız ailələr bədbəxt sayılır və sonsuzluq boşanma səbəbi kimi qəbul edilir. Bu səbəblə çoxuşaqlı ailə quruluşunu davam etdirirlər. Evliliklərdə qrup içi ailələr olur və bu ailələr erkən yaşda qurulur.

Image result for qaraçılar




Qaraçılar dünyanın ən rəngli xalqlarından biridir. Musiqi və rəqs həyatlarının əvəzolunmaz hissəsidir. Bununla yanaşı, falçılıq və cadugərlik, dəmirçilik, nalbəndlik, misgərlik, qalayçılıq, səbətçilik, ələkçilik, ayı oynatma və dilənçilik Qaraçıların geniş peşələri arasında yer alır. Ailədə nüfuz sahibi ata olsa da adətən, ağır işlər qadınlara qalır.
Qaraçıları fərqləndirən ən mühüm xüsusiyyətlərindən biri də geyimləridir. Xüsusilə qadın geyimlərində canlı rənglərə üstünlük verilir. Geyimlərdə çəhrayı rəng ön plana çıxarkən, qırmızı rəng Qaraçılar üçün uğurlu sayılır, yaşıl rəng isə qaraçılığın göstəricisi olaraq qəbul edilir.

vatansiz-bir-halk-cingeneler3

Qaraçıların həyat tərzləri oturaq cəmiyyətlərdən olduqca fərqlidir. Bu fərqlər üzündən çox vaxt yerli xalqlar tərəfindən oğurluq, cadugərlik, uşaq qaçırma kimi cinayətlərdə günahlandırılıblar. Bu səbəblərdən də xalq tərəfindən lənətlənmiş və təcrid olunmuş millət kimi qəbul ediliblər.


Image result for çingene

Günümüzdə Qaraçılar hansı vəziyyətdədir?

XX əsrin ortalarında kənd yerlərindən şəhərlərə edilən köçlər nəticəsində Qaraçıların böyük bir qismi şəhərlərə köç edərək oturaq həyata keçib. Hazırda köçəri həyatını davam etdirən çox az sayda Qaraçı mövcuddur.
Tarix boyu fərqli həyat tərzlərindən görə heç bir yerdə arzu edilməyən  Qaraçılar bir çox ölkələrdən qovulublar. Günümüzdə də yaşadıqları bir çox yerdə ayrı-seçkiliyə məruz qalırlar. Bu səbəbdən də bir çoxu Qaraçı olduğunu gizlətmək məcburiyyətində qalır. 

vatansiz-bir-halk-cingeneler5


II Dünya Müharibəsi zamanı aşağı irqdən olduqları səbəbilə Nasist düşərgələrində 200.000 - 800.000 arasında Qaraçı qətlə yetirilib. Bu hadisə Qaraçı xalqı tərəfindən "porajmos", yəni "parçalanmaq" adlandırılır.

Image result for çingene









Qaraçıların problemlərini müzakirə etmək məqsədilə 1971-ci ildə ildə ilk dəfə Böyük Britaniyada "Beynəlxalq Qaraçılar Konqresi" toplanıb. Bu konqresə istinadən 8 aprel tarixi "Dünya Qaraçılar Günü" kimi qeyd edilir.



Hazırladı: Zəhra

"Belə görünür ki, onlar üçün neft erası hələ bitməyib..." - İTTİHAM
Danışıq qabiliyyətini itirən, iflic olan 8 yaşlı qızın təcili köməyə ehtiyacı var - FOTOLAR
"Əgər qarşıma çıxan hərtərəfli məni qane edərsə, sənəti ataram və ərə gedərəm" FOTO
“Avroliqa”nın finalı Bakıda, Super Kubok oyunu isə İstanbulda keçiriləcək- 2019-cu ildə
9 aylıq uşağa qarşı dayə zorakılığı - VİDEO
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Gündəm
“İlham Əliyev Sərkisyanın Xocalı soyqırımındakı iştirakını faktlarla isbatladı”
Cəmiyyət
Azərbaycan Cümhuriyyətinin ərazisi və əhalisi ilə bağlı dəqiq rəqəmlər- İngilisdilli mənbələrdən tərcümə
Maraqlı
İnsanın ölümdən 10 dəqiqə sonrakı “düşüncələri” hamını təəccübləndirdi- MARAQLI
Dünya
ABŞ-dan Bərzaninin referendum qərarına sərt reaksiya
Ədəbiyyat
Ustad Şəhriyar haqqında müəmmalar: “O, Bakıya niyə gələ bilmədi?”
Həftənin ən çox oxunanları
Bəy qadın qonaqları sıraya düzüb qıçlarını əllədi- VİDEO
İsraildən Azərbaycana arxadan zərbə?
11 yaşında taxta çıxıb, 2 qardaşını öldürüb, 28 yaşında 32 uşağı olub  - MARAQLI
18 yaşlı qızı mobil telefon öldürdü- Anasının gözü qarşısında
"Bunu edən şərəfsizə, namussuza çox ağır cəza istəyirik ki..."
Həyat yoldaşını öpmək istədi, biabır oldu - VİDEO
Arktikada tapılan tunellərdə naməlum dünyanın izləri aşkarlandı - Elm dünyası şokda - VİDEO
1995-ci ilin OMON hadisələrinin suçlusundan şok açıqlama - "Heydər Əliyev istəsəydi..."
"Əlamətləri gerçəkləşdi, qiyamət yaxındadır..." - Tanınmış ilahiyyatçı
"7 rayonun əvəzinə buna getsək, Dağlıq Qarabağı itirmiş olacağıq"
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin