Xəbər lenti
27/04/2017 [11:11]:
Sabah son seçimdir: İrəvan razılaşmasa, müharibə...
27/04/2017 [11:09]:
“Rusiya Azərbaycanı Abşerondan ibarət subyektə çevirmək istəyir”
27/04/2017 [11:02]:
Hacıbala Abutalıbovun və oliqarxların gül kimi biznesi batdı -Dövlət qazandı
27/04/2017 [10:57]:
Sabiq nazir rayon icra hakimiyyətlərinin ləğvini təklif etdi
27/04/2017 [10:48]:
Dolların alış qiyməti bahalaşdı
27/04/2017 [10:02]:
“Porno-asılılıq insanlarda sonsuzluq yaradır..” - Senator
27/04/2017 [09:38]:
“Əcnəbi tələbələrin fikir platforması”nın qalibləri – UNEC tələbələri
27/04/2017 [09:20]:
Prezidentin Xoşbəxt Yusifzadə ilə maraqlı dialoqu - “Film çəkməyə gəlmişdilər..."
27/04/2017 [09:15]:
Yalanın vurduğu 6 ictimai ziyan...
27/04/2017 [09:09]:
FHN Lənkərandakı ağır qəza ilə bağlı məlumat yaydı
27/04/2017 [09:06]:
Dünya bazarında neftin qiymətləri
27/04/2017 [01:52]:
28 apreldə Azərbaycan bir daha işğal olunacaqmı?
27/04/2017 [01:43]:
"O, erməni olsa belə, Ermənistanın deyil, Ukraynanın daxili işlər naziridir və..."
27/04/2017 [01:29]:
Şəxsi münasibətlərdə təşəbbüskar olun - Günün qoroskopu
27/04/2017 [01:19]:
“Sahibkarlar bu fərmandan yararlana bilərlər”
27/04/2017 [01:03]:
Avtomobil qəzasına düşmüş xəstənin ayağını tərs tikdilər - Foto
27/04/2017 [00:55]:
90 yaşlı görünən zavallı qızcığaz - FOTOLAR
27/04/2017 [00:37]:
Gözəllik kraliçası - “Allaha dua edirdim ki, gözəlliyimi al, amma gözlərim görsün...”
27/04/2017 [00:30]:
ABŞ 150 saniyəyə raketlərimizi vurar -Rusiyadan etiraf
27/04/2017 [00:17]:
Traktorçu həkimliklə 500 min dollar qazandı - Şok
27/04/2017 [00:03]:
ABŞ qitələrarası ballistik raketi sınaqdan keçirdi
26/04/2017 [23:37]:
Dünyanın ən çox siqaret çəkən gənci siqareti tərgidib arıqladı - FOTO
26/04/2017 [23:34]:
Əbədiyyətin qorunduğu məkandan-"Cavid muzeyi"ndən REPORTAJ-FOTOLAR
26/04/2017 [23:30]:
“iPhone 8”in konseptual videosu yayıldı - Video
26/04/2017 [23:29]:
"İllər keçir, amma acıları bitmir" - Qənirə Paşayeva Çernobıl faciəsindən yazır...
26/04/2017 [23:22]:
Jurnalistin avtobobili yarasız hala salındı - FOTO
26/04/2017 [23:16]:
İstanbulda tələbələri daşıyan mikroavtobus yandı - FOTOLAR
26/04/2017 [23:11]:
"Qarabağda, hətta Zəngəzurda heç kim qalmayacaq" - Erməni ekspert
26/04/2017 [22:54]:
Türkiyədə rus generalın meyiti tapıldı
26/04/2017 [22:47]:
Kremldən Ərdoğana cavab: " Dəyişməyib"
26/04/2017 [22:39]:
Köhnə avtomobillər istifadədən yığışdırıla bilər – TƏKLİF
26/04/2017 [22:35]:
Ağ saçlı albinos uşaq görənləri heyrətləndirdi - FOTOLAR
26/04/2017 [22:34]:
İtlərin toyuna görə Aşıqlar Birliyindən qovulan danışdı - Video
26/04/2017 [22:31]:
Azərbaycanda bu saytlara giriş qadağan olunur - Nazirlik məhkəməyə müraciət etdi
26/04/2017 [22:18]:
Din xadimi nazirin yanında Quran oxuyarkən öldü - VİDEO
26/04/2017 [21:43]:
"Yaşı 70-i keçmiş bir şəxslə bu formada prinsip aparmaq doğru hal deyil”
26/04/2017 [21:39]:
"Mama" Merkelin "bəxtəvər" əri... - Elə hər zavod bir maşın hədiyyə eləsə...
26/04/2017 [21:23]:
Əli İnsanovun 7 il cəza aldığı məhkəmədəki son sözü -“Mən bu yola kəfənlə çıxmışam”
26/04/2017 [21:20]:
"Erməni xalqı cinayətkar rejimin girovuna çevrilib" -Əli Həsənov
26/04/2017 [21:07]:
Aqiyə Naxçıvanlı vətəndaşları qəbul etdi
26/04/2017 [20:58]:
“Metsamor” problemi hər kəsdən çox erməniləri narahat etməlidir”
26/04/2017 [20:37]:
“Abşeron” Gənclər Şəhərciyinə qazın verilməsi dayandırılıb - Etiraz
26/04/2017 [20:32]:
Nəcməddin Sadıkov beynəlxalq müdafiə sərgisində
26/04/2017 [20:12]:
“Prezident Administrasiyası ləğv edilə bilməz”
26/04/2017 [19:38]:
Ədliyyə naziri Goranboy rayonunda vətəndaşları qəbul etdi
26/04/2017 [19:28]:
İADC-nin Avropadakı Əməliyyatlar üzrə regional vitse-prezidenti ADNSU-da oldu
26/04/2017 [19:07]:
Türkmənistanlı tələbə: “Mənə ADU ilə maraqlanmağı məsləhət gördülər”
26/04/2017 [19:04]:
Komitə əməkdaşları monitorinq keçirdi
26/04/2017 [19:02]:
"Növbəti dilemma qarşısında qalmışıq..." -Təhsil eksperti
26/04/2017 [18:53]:
Əli İnsanova daha 7 il 5 gün həbs cəzası verildi
26/04/2017 [18:51]:
ADU-da SABAH qruplarına seçimlə bağlı görüş keçirildi
26/04/2017 [18:49]:
İnterpol dövlət əmlaknını talayan azərbaycanlını axtarır
26/04/2017 [18:47]:
Prezident: "Bu il 2 milyard ton neftin hasil olunmasını qeyd edəcəyik"
26/04/2017 [18:05]:
Azərbaycanda 91 şagird yazıb-oxumağı bacarmır - IX və XI siniflərdə
26/04/2017 [17:59]:
Mərkəzi Bank sabahın məzənnəsini açıqladı
26/04/2017 [17:21]:
“Kasıbçılıq, səfalət idi” - Prezident
26/04/2017 [17:15]:
Qərb Universitetində millət vəkili Qənirə Paşayeva ilə görüş keçirildi
26/04/2017 [16:59]:
Qitələr birləşəcək, dənizlər yox olacaq - Ailimlərdən ŞOK İDDİALAR
26/04/2017 [16:54]:
“Sahibkarlar Günü”nə həsr olunan Konfrans keçirildi
26/04/2017 [16:47]:
Prokuror Əli İnsanova daha 8 il iş istədi
26/04/2017 [16:45]:
Deputatdan Azərbaycan kommunistlərinin rəhbərinə ağır sözlər: “Xəcalət çəkin”
26/04/2017 [16:39]:
İspaniyalı professor ADU-da seminar keçirildi
26/04/2017 [16:28]:
2040-da neft bitəcək - Dünyadan gizlədilən 50 həqiqət
26/04/2017 [16:24]:
“Əmək haqları 1 manat artırıldı” kimi təqdimatlar yanlışdır
26/04/2017 [16:20]:
Yeni qanun layihəsi yoxsullaşma probleminin həllinə kömək edəcək
26/04/2017 [16:13]:
Goranboyda daha bir əcaib toy - Milli Qəhrəman meymununu evləndirib?
26/04/2017 [16:01]:
“Moskva görüşü ciddi siyasi nəticələrə səbəb olmayacaq, amma...”
26/04/2017 [15:58]:
“Bu, çox aşağılayıcı bir hərəkətdir” - Aydın Mirzəzadə
26/04/2017 [15:53]:
Evimizdə Hipatit B-ni yayan ən böyük təhlükə- Uzaq durun
26/04/2017 [15:36]:
"Samir Şərifov Azərbaycanın maliyyə sektorunu çökdürüb" - "Həbs olunmalıdır..."
26/04/2017 [15:29]:
Milli Məclisin növbəti iclasının vaxtı və GÜNDƏLİYİ
26/04/2017 [15:28]:
Şagird qızlara alt paltarı hədiyyə edən müəllim həbs olundu
26/04/2017 [15:16]:
Ərdoğan: "Suriya münaqişəsini həll etmək olmaz..."
26/04/2017 [15:16]:
Tanrılarla baş-başa - Qədim Elladadan fotolu-xəyali, tarixi-mifik reportaj
26/04/2017 [15:12]:
“Bilsəydim ki, Cəmil müəllim də namizədliyini irəli sürəcək...”
26/04/2017 [14:59]:
Hind fəlsəfəsinin 4 qızıl qaydası
26/04/2017 [14:37]:
İlham Əliyevə Kəbə örtüyünün bir fraqmenti hədiyyə edildi -Foto
26/04/2017 [14:35]:
“İŞİD” Messini əsir götürübmüş... - İri məbləğdə pul üçün
26/04/2017 [14:33]:
İtlərin toyundakı balabançı Aşıqlar Birliyindən qovuldu - Bəyanat
26/04/2017 [14:31]:
"O, qız uşağıdır, toy etməsəydim, verməzdilər" - 60 yaşlı polkovnik
Bütün arxiv bir sırada
18/04/2017 [00:56] - Araşdırma - ( 4910 dəfə baxılıb)

Nasist düşərgələrində 800 min qaraçı qətlə yetirilib  - ARAŞDIRMA - FOTOLAR

Vətənsiz xalq - QARAÇILAR



Qaraçıların həyatı tamamilə başqadır, köçəri həyatın rənglərini dünyanın hər yerinə daşıyıblar. Ancaq zidd həyat şəkilləri səbəbindən cəmiyyətin böyük hissəsi tərəfindən təcrid olunublar. Moderator.az-ın təqdim etdiyi bu yazıda Qaraçılar haqqında bəzi məlumatlar əldə edəcəksiniz.

Qaraçı adının mənşəyi haradan gəlir?

Qaraçı sözü yunanca "tsinganos" sözündən törəyib. Qədim yunanlar Qaraçı xalqının Misir mənşəli olduğuna inandıqları üçün bu sözü "Misirli" mənasında istifadə ediblər. Qərb dillərində Qaraçılar üçün istifadə edilən "Gyspy" adı da buradan gəlir. Dünyanın dörd bir tərəfinə dağılmış Qaraçılar üçün hər regionda fərqli adlardan istifadə edilir. Yunanıstanda  Athingani, İtaliyada Cingali, Macarıstanda Cigany, Polşada Cyganie, İngiltərədə Gypsy, İspaniyada Gitano, İranda Luri, Misirdə Nuri, Rusiyada – Çigani, Türkiyədə Çingene. Törkiyənin Artvin, Ərzurum və Qars bölgəsində "Poşa" kimi tanınan və ana dilləri erməni dili olan Qaraçılar yaşayır. 



Qaraçılar dünyaya necə səpələnib?

Qaraçılar Hindistan, Pakistan və Əfqanıstanın da daxil olmaqla bütün dünyaya yayılmış Hind-Avropa mənşəli xalqdır. Qəti olaraq hansı tarixdə və hansı səbəblərlə köç etdikləri məlum deyil. Ümumi olaraq 5-ci və 14-cu əsrlər arasında fərqli dalğalarla əvvəl Hindistandan İrana, daha sonra Suriya və Ermənistan ərazisindən Anadoluya köç edərək dünyaya səpələniblər. 15-ci əsrdən etibarən Avropaya, 19-cu əsrin sonlarına doğru isə Şimali Amerikaya köç ediblər. Qaraçıların vətənlərini nə üçün tərk etdikləri ilə bağlı konkret bir mülahizə yoxdur. Amma bu məsələ ilə bağlı üç fikir ortaya atılır.
1. Gazneli Mahmudun Hindistan səfəri zamanı 500.000 Hindlini əsir aldığı və müsəlmanların da qaraçıları qul kimi alıb ölkələrinə apardıqları ən geniş yayılmış mülahizədir.
2. Hindistanda ən aşağı kasta olduğu güman edilən Qaraçıların müsəlman qoşunları tərəfindən pullu əsgər olaraq istifadə edildiyi və məğlubiyyətdən sonra köç etmək məcburiyyətində qaldıqları ilə bağlı bir mülahizə var.
3. Firdovsinin “Şahnamə”sinə görə 420-ci illərdə vətənlərini tərk edib dünyaya yayılan 12.000 nəfərlik Luri xalqının miqrasiyası isə Qaraçıların dünyaya yayılmaları ilə başqa bir mülahizədir.

vatansiz-bir-halk-cingeneler


Qaraçıların dərilərinin rənginin mifologiyası nədir?

Qaraçı mifologiyasına görə, əsmər (qarayanız) dərili yaradılmalarının səbəbləri bu şəkildə izah edilir: "Tanrı yer üzündə yaşayacaq insanı yaratma işini bitirdikdə bir az da cənnət odunu aldı və onu formalaşdıraraq qızartmağa qərar verdi. Amma tanrı öz əsərini sobadan bir az tez çıxardığı üçün bişirmə tonu kobuddu və nəticədə yaranan ağ adam idi. Daha yaxşısını etmək ümidi ilə bu dəfə palçığı uzun müddət sobada qoydu və nəticə qara adamdı. Nəhayət, tanrı üçüncü sınaqı keçirtdi və uzun intizardan sonra qarayanız adam, yəni yaradılışı baş verdi".

vatansiz-bir-halk-cingeneler1


Qaraçıların həyat tərzləri necədir?

Qaraçıların böyük hissəsi adət, ənənə və idarəetmə formalarını qoruyub saxlayıblar. Köçəri həyat Qaraçılar üçün əvəzolunmaz bir həyat şəklidir. Onların sevimli qızıl qəfəsə belə yerləşdirilsələr yerlərində durmurlar. Lakin günümüzdə bir çox bölgədə Qaraçılar oturaq həyata keçirib, öz ənənələrini davam etdirirlər. 
Qaraçılar, geniş ailə quruluşuna malikdir və ailə quruluşuna yüksək qiymət verirlər. Ailə həyat məktəbi kimi qəbul edildiyi üçün uşaqsız ailələr bədbəxt sayılır və sonsuzluq boşanma səbəbi kimi qəbul edilir. Bu səbəblə çoxuşaqlı ailə quruluşunu davam etdirirlər. Evliliklərdə qrup içi ailələr olur və bu ailələr erkən yaşda qurulur.

Image result for qaraçılar




Qaraçılar dünyanın ən rəngli xalqlarından biridir. Musiqi və rəqs həyatlarının əvəzolunmaz hissəsidir. Bununla yanaşı, falçılıq və cadugərlik, dəmirçilik, nalbəndlik, misgərlik, qalayçılıq, səbətçilik, ələkçilik, ayı oynatma və dilənçilik Qaraçıların geniş peşələri arasında yer alır. Ailədə nüfuz sahibi ata olsa da adətən, ağır işlər qadınlara qalır.
Qaraçıları fərqləndirən ən mühüm xüsusiyyətlərindən biri də geyimləridir. Xüsusilə qadın geyimlərində canlı rənglərə üstünlük verilir. Geyimlərdə çəhrayı rəng ön plana çıxarkən, qırmızı rəng Qaraçılar üçün uğurlu sayılır, yaşıl rəng isə qaraçılığın göstəricisi olaraq qəbul edilir.

vatansiz-bir-halk-cingeneler3

Qaraçıların həyat tərzləri oturaq cəmiyyətlərdən olduqca fərqlidir. Bu fərqlər üzündən çox vaxt yerli xalqlar tərəfindən oğurluq, cadugərlik, uşaq qaçırma kimi cinayətlərdə günahlandırılıblar. Bu səbəblərdən də xalq tərəfindən lənətlənmiş və təcrid olunmuş millət kimi qəbul ediliblər.


Image result for çingene

Günümüzdə Qaraçılar hansı vəziyyətdədir?

XX əsrin ortalarında kənd yerlərindən şəhərlərə edilən köçlər nəticəsində Qaraçıların böyük bir qismi şəhərlərə köç edərək oturaq həyata keçib. Hazırda köçəri həyatını davam etdirən çox az sayda Qaraçı mövcuddur.
Tarix boyu fərqli həyat tərzlərindən görə heç bir yerdə arzu edilməyən  Qaraçılar bir çox ölkələrdən qovulublar. Günümüzdə də yaşadıqları bir çox yerdə ayrı-seçkiliyə məruz qalırlar. Bu səbəbdən də bir çoxu Qaraçı olduğunu gizlətmək məcburiyyətində qalır. 

vatansiz-bir-halk-cingeneler5


II Dünya Müharibəsi zamanı aşağı irqdən olduqları səbəbilə Nasist düşərgələrində 200.000 - 800.000 arasında Qaraçı qətlə yetirilib. Bu hadisə Qaraçı xalqı tərəfindən "porajmos", yəni "parçalanmaq" adlandırılır.

Image result for çingene









Qaraçıların problemlərini müzakirə etmək məqsədilə 1971-ci ildə ildə ilk dəfə Böyük Britaniyada "Beynəlxalq Qaraçılar Konqresi" toplanıb. Bu konqresə istinadən 8 aprel tarixi "Dünya Qaraçılar Günü" kimi qeyd edilir.



Hazırladı: Zəhra

Dünyanın ən çox siqaret çəkən gənci siqareti tərgidib arıqladı - FOTO
"İllər keçir, amma acıları bitmir" - Qənirə Paşayeva Çernobıl faciəsindən yazır...
Jurnalistin avtobobili yarasız hala salındı - FOTO
İstanbulda tələbələri daşıyan mikroavtobus yandı - FOTOLAR
“Prezident Administrasiyası ləğv edilə bilməz”
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
Maraqlı
“Porno-asılılıq insanlarda sonsuzluq yaradır..” - Senator
Müsahibə
"O, erməni olsa belə, Ermənistanın deyil, Ukraynanın daxili işlər naziridir və..."
Hadisə
Gözəllik kraliçası - “Allaha dua edirdim ki, gözəlliyimi al, amma gözlərim görsün...”
Reportaj
Əbədiyyətin qorunduğu məkandan-"Cavid muzeyi"ndən REPORTAJ-FOTOLAR
Hadisə
Din xadimi nazirin yanında Quran oxuyarkən öldü - VİDEO
Həftənin ən çox oxunanları
Ərdoğan ermənilərə başsağlığı verdi -“Sizləri sevgi və hörmətlə salamlayıram"
Türkiyə doğrudanmı Azərbaycana xəyanət etdi?
"Allaha, Qurana and olsun ki, məmurla sevgili deyiləm"
Həkimdən xəstə qadına qarşı alçaq hərəkət - "Sağalacaqsan" deyib...
Dünyanı heyrətə salan intim adətlər: Qızlar hamiləlikdən qorunmağa çalışsalar da...
Artur Rasizadədən qərar: Əməkhaqqı 1 manat artırıldı
Zakir Həsənovdan "müharibəyə hazır olun" əmri: komandirlərə tapşırıq verildi
Cinsiyyət dəyişdirmə əməliyyatında cinsi orqan necə əldə edilir? - FOTOLAR
Toyuq kimi "kürt yatan" kişi 3 həftə sonra cücə çıxardı - İNANILMAZ
Mehriban Əliyeva ilə general arasında dialoq: "Bu məsələ öz həllini tapmalıdır"
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
e-mail: [email protected]
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin