Xəbər lenti
22/11/2017 [01:29]:
Rəsulzadənin maraqlı və gizli imzaları- “Sosialist”, “Niş”, “Haman”
22/11/2017 [01:15]:
Abşeronda avtomobil bacı-qardaşı vurdu - Qardaş öldü, bacının vəziyyəti ağırdır
22/11/2017 [00:59]:
Bu qarətçilər bank yarmaq üçün yarım il tunel qazıblar
22/11/2017 [00:48]:
Nadir Qafarzadə erotik klip çəkdi VİDEO
22/11/2017 [00:35]:
“Cümhuriyyət hökuməti qərar verməzdən əvvəl bu jurnalistin yazılarından faydalanırdı”- TARİX
22/11/2017 [00:31]:
Rəsulzadənin xanımının qəbri xristian məzarlığında tapıldı - FOTOLAR
22/11/2017 [00:26]:
“Bu sanksiyalar iqtisadi maraqlarımız üçün təhlükə kəsb etmir”
22/11/2017 [00:19]:
Tovuzda azyaşlı uşaq yandı
22/11/2017 [00:18]:
Lavrova sual verməkdən çəkiniriksə... - İLHAM İSMAYIL
22/11/2017 [00:13]:
MMT İB Latviyanın müstəqilliyinin ildönümünü təntənəli şəkildə qeyd etdi - FOTOLAR
22/11/2017 [00:06]:
“Şəhriyarın Məşhəddəki heykəli təhqir olunub, Təbrizdəki büstü oğurlanıb, burada erməni əli var”- FOTO
22/11/2017 [00:03]:
Azərbaycanda gömrük rüsumları dəyişəcək
21/11/2017 [23:56]:
Azərbaycanda bu şəxslərin əməkhaqqı artırıldı
21/11/2017 [23:49]:
Nazirlik: Apteklərdə yoxlama aparılmasına səbəb olan şikayətlər daxil olmayıb
21/11/2017 [23:33]:
Azərbaycan neftinin SON QİYMƏTİ
21/11/2017 [23:29]:
“Uşaqlara qayğı dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biridir”
21/11/2017 [23:22]:
Beşiktaş növbəti mərhələdə
21/11/2017 [23:07]:
Şəkər dərmanları arıqladır və... öldürür
21/11/2017 [23:05]:
Sərxoş oldu, ayılanda şok yaşadı... - FOTOLAR
21/11/2017 [23:00]:
Ərini öldürüb kanalizasiya quyusuna atdı - Cibindən prezervativ tapdığına görə...
21/11/2017 [22:58]:
Uşaqlarını sünnət etdirmək istəyən valideyinlərin nəzərinə – VİDEO
21/11/2017 [22:56]:
Saç tökülməsini əngəlləyən maddə kəşf edildi - Keçəllərə şad xəbər...
21/11/2017 [22:55]:
Putin və Tramp arasında telefon danışığı olub
21/11/2017 [22:41]:
Baş nazir: İŞİD məğlub oldu
21/11/2017 [22:31]:
Fransada Rusiya senatoru saxlanıldı
21/11/2017 [22:10]:
Gömrükçülərin vətəndaşı qanunsuz yoxlaması barədə iddiaya – RƏSMİ CAVAB
21/11/2017 [22:03]:
Azərbaycanda ilk dəfə olaraq ““Poliqon” Strateji İntellekt oyunu üzrə Universiada” keçirilir – FOTO
21/11/2017 [21:51]:
İnterpol adam öldürən 27 yaşlı azərbaycanlını axtarır – FOTO
21/11/2017 [21:51]:
Az yatmaq beynimizə zərər verir
21/11/2017 [21:48]:
Fransız elm adamlarından ürək əməliyyatı ilə bağlı maraqlı araşdırma - Günortadan sonra...
21/11/2017 [21:37]:
Deputatlar hansı benzindən istifadə edir? - SORĞU
21/11/2017 [21:31]:
"20 minə yaxın tələbəsi olan BDU-da bir dənə də tələbə yataqxanası yoxdur"
21/11/2017 [21:13]:
Jirinovski prezidentliyə namizədliyini irəli sürür – VİDEO
21/11/2017 [21:11]:
Yoldan keçən miqrant 9-cu mərtəbədən yıxılan qadını xilas etdi – VİDEO
21/11/2017 [21:09]:
Qaçan məhbuslara görə həbs edilən müğənnidən – XƏBƏR VAR
21/11/2017 [20:36]:
Muqabe istefa verdi
21/11/2017 [20:35]:
Əkiz bacılar 101-ci doğum günlərini qeyd etdilər - FOTOLAR
21/11/2017 [20:14]:
Məmmədyarov: “Azərbaycan terrorçuluğun bütün formalarına qarşı mübarizəni dəstəkləyir”
21/11/2017 [20:08]:
Goranboyda yol qəzası baş verib, 12 nəfər xəstəxanaya yerləşdirilib - YENİLƏNİB
21/11/2017 [19:59]:
Siçovul metro vaqonunda təşviş yaratdı - FOTO+VİDEO
21/11/2017 [19:55]:
"Artan təkcə yağın qiyməti deyil, bütün əsas məhsulların qiymətləri artır və..."
21/11/2017 [19:52]:
Azərbaycanda inzibati ərazi vahidləri arasında ərazi mübahisələri 15 gün ərzində həll ediləcək
21/11/2017 [19:39]:
Qənirə Paşayeva MM-də Tovuzun ciddi problemlərini dilə gətirib
21/11/2017 [19:36]:
Heyvanlarla qalan azyaşlının görüntüləri hamını təəcübləndirdi - FOTOLAR
21/11/2017 [19:29]:
"Monopoliya yoxdursa, niyə Rəqabət Məcəlləsini qəbul etmirik?" - ÇƏTİN SUAL...
21/11/2017 [19:26]:
"Naxçıvanda hələ də Azad İqtisadi Zonanın yaradılmamasına aydınlıq gətirilməlidir"
21/11/2017 [19:09]:
Azərbaycanda vaqonda yaşayan məcburi köçkünün üçəm qızı oldu: Mehriban, Leyla və Arzu
21/11/2017 [19:07]:
Əli Məsimli: "Problemli kreditləri həll etmədən maliyyə sağlamlığına nail olmaq mümkün deyil”
21/11/2017 [19:05]:
“Elm haqqında” qanuna dəyişiklik oldu –Prezident fərman verdi
21/11/2017 [19:02]:
Polis generalı "Qarabağ" Çelsi" oyunu haqqında: "Təhlükəsizlik tam təmin olunacaq"
21/11/2017 [19:01]:
Dövlət müşaviri və PA rəhbərinin müavini vəzifələri ləğv edildi
21/11/2017 [18:23]:
Yunanıstan səfiri BSU-da qonaq oldu - FOTO
21/11/2017 [18:20]:
ADU-nun rektoru Kamal Abdulla Polşa səfiri ilə görüşüb
21/11/2017 [18:19]:
İxrac missiyalarının yekunlarına həsr olunmuş mətbuat konfransı keçirilib
21/11/2017 [18:07]:
Zahid Oruc: “Bunlar Azərbaycana daha böyük problemlər yaradıblar”
21/11/2017 [18:06]:
Qüdrət Həsənquliyev: “Bu insanlar 25 ildir qəzalı evlərdə yaşayırlar”
21/11/2017 [18:04]:
Nigeriyada məscid partladılıb, 50 nəfər həlak olub
21/11/2017 [18:02]:
Qüdrət Həsənquliyev elektromobil buraxan zavod yaradılmasını təklif etdi
21/11/2017 [17:55]:
Sürücülərin nəzərinə: eyni protokol 20 gün sonra yenə yazıla bilər
21/11/2017 [17:40]:
Bakıda "Çelsi"nin ulduz futbolçularına görə BÖYÜK İZDİHAM - Ərəblər rəqibimizə dəstək verdi (VİDEO)
21/11/2017 [17:27]:
Azərbaycanda şagird dəftərlərinin üzərində Ermənistan bayrağı...– FOTO
21/11/2017 [17:07]:
Azərbaycanda yanacaqdoldurma məntəqəsində güclü partlayış: Yaralılar var (FOTO)
21/11/2017 [17:02]:
Deputat Milli Məclisdə bankları sərt tənqid etdi
21/11/2017 [17:02]:
Bütün dünyanı sarsıdan qadın ixtiraları– İnanmayacaqsınız...
21/11/2017 [16:59]:
Amerikalı folklorşünas alim Aşıq Şəmşir müzeyini ziayrət edib - FOTO
21/11/2017 [16:52]:
Azərbaycan alimlərinin bu il nə qədər məqaləsi xaricdə çap olunub?- RƏSMİ
21/11/2017 [16:48]:
Qənirə Paşayeva mükafata layiq görüldü - VİDEO
21/11/2017 [16:45]:
ADU-da “Azərbaycan-Çin: partiyalararası dialoq” mövzusunda seminar keçirildi
21/11/2017 [16:43]:
Bako Saakyanın Fransaya səfəri ilə əlaqədar bu ölkənin Bakıdakı səfiri XİN-ə çağırıldı
21/11/2017 [16:43]:
AVP “Anti-Separatizm Hərəkatı”-nın yaradılması təşəbbüsünü dəstəkləyir - Bəyanat
21/11/2017 [16:36]:
Gənc Ana və Uşaqların Maarifləndirilməsi İctimai Birliyi tədbir keçirdi
21/11/2017 [16:34]:
Nəticəsiz danışıqlara cavab olaraq aprel savaşı kimi hadisələrin təkrarlanmasına ehtiyac var — Politloq şərhi
21/11/2017 [16:31]:
Mübariz Mənsimovdan haqqında çıxan xəbərlərə cavab: "Yazıq oğrular" (Yenilənib)
21/11/2017 [16:28]:
"Məni "Quska" döydürməyib..." — Sərdar Cəlaloğludan sensasion açıqlamalar
21/11/2017 [16:13]:
Yalnız köməksiz ahılları və körpələri öldürürlər - Dünyanın ən dəhşətli qadın silsilə qatilləri haqda ARAŞDIRMA
21/11/2017 [16:08]:
Hikmət Ərən: “Rəsmi İrəvan öz mənfi və işğalçı siyasətini hər şeydən üstün tutur”
21/11/2017 [16:06]:
“Evi mən vermirəm...” - “Qaçqınkom”un Mingəçevirdəki nümayəndəsi - FOTO
21/11/2017 [16:05]:
İran vətəndaşına qarşı quldurluq edən futbolçumuz məhkəmə zalında həbs edildi
21/11/2017 [16:01]:
"Sərt xarici şok baş verməzsə, gələn il valyuta bazarında sabitlik qorunacaq" - Elman Rüstəmov
21/11/2017 [15:48]:
Bakıda daha bir marşrut xətti dəyişdirildi
Bütün arxiv bir sırada
21/04/2017 [13:28] - İqtisadiyyat - ( 3355 dəfə baxılıb)

Manata 6 milyardlıq TƏHLÜKƏ



Qulu İBRAHİMLİ  


Xüsusən manatın 2015-ci ildəki ikinci kəskin devalvasiyası və ondan sonrakı ucuzlaşması ilə bağlı mənim mövqeyim lap əvvəldən belə olub ki, manatın ucuzlaşması ilə Azərbaycan Beynəlxalq Bankı (ABB) problemi arasında birbaşa əlaqə vardır. Məhz ABB-nin problemli kreditlərinin Aqrarkreditə ötürülməsi müqabilində Mərkəzi Bankın (AMB) havadan emissiyaya yol verməklə ABB-yə vəsait ayırması, AMB-nin balansında tarazlığın pozulmasına səbəb olur və bu da öz növbəsində manatın inzibati yolla süni ucuzlaşdırılmasını labüd edib. Mövcud olmuş məzənnə rejimi “ABB sindromlu məzənnə rejimi” olub. ABB-nin sağlamlaşdırılması üçün çox yanlış mexanizm müəyyən olundu.
2016-cı ilin ikinci yarısından sonra manatın əhəmiyyətli dərəcədə ucuzlaşması da ABB-yə vəsait ayrılmasının növbəti mərhələsi ilə bağlı olub. Məhz 2017-ci ildən Dövlət Neft Fondundan AMB-yə transfertlər nəzərdə tutulması manatın ABB probleminə görə labüd süni ucuzlaşdırılmasının davam etdirilməsinin qarşısını alıb.
Çox təəssüflər olsun ki, 2017-ci ilin fevral ayından manatın dəyər qazanması mətbuatda guya dövriyyədə manat qıtlığının olması ilə əlaqələndirilməyə başlanıldı. Halbuki rəsmi monetar statistikadan da görünür ki, pul bazasının əsas tərkibi olan "Dövriyyədə nağd pul" məbləği 2017-ci ilin həm yanvar, həm də fevral ayında 6,5 milyard manat olub ki, bu da son 19 ay ərzində, yəni, 2015-ci ilin avqust ayından 2017-ci ilin fevral ayınadək olan dövrdə bütün aylardakından (2016-dekabr istisna olmaqla), həmçinin 2016-ci ilin orta aylıq göstəricisindən (6,1 milyard) yüksək olub. Fevral ayında 6,0 milyard manat olan “Banklardan kənarda nağd pul” və “Banklardakı nağd manat” komponentləri üzrə müqayisə aparsaq, vəziyyət təqribən qeyd etdiyimiz kimidir. Kommersiya banklarının kassasında son 19 ay ərzində hər ay 500-600 milyon manat olub, həmin  dövrdə orta aylıq göstərici 572,0 milyon manat təşkil edib. 2017-ci ilin yanvar və fevral aylarında banklarda, müvafiq olaraq, 618,1 və 541,1 milyon manat nağd manat olub.

 
 
İqtisadiyyatın kiçilməsini də nəzərə almaq lazımdır. Hesab edirəm ki, dövriyyədə manat qıtlığı və əlavə manat kütləsinin buraxılmasından sonra manatın ucuzlaşacağı ilə bağlı söylənilənlər təbliğata xidmət edir. Kimlərsə ya bilərəkdən, ya da bilməyərəkdən bu təbliğata xidmət edir. Ona görə ki, Mərkəzi Bankın havadan emissiya ilə ABB-yə ayrıdığı vəsaitlərdən  6,0 milyard manatı (2016-cı ilin birinci yarısının rəqəmi) və bəlkə də daha çoxu Mərkəzi Banka illik 5%-lə depozit yatırılıb. Azərbaycan Beynəlxalq Bankı bu vəsaiti gələcək aylarda Mərkəzi Bankdakı hesabından çıxara, dövriyyədəki manat kütləsi arta bilər. İndidən ictimai rəy hazırlanır. Manata real təhlükə bu depozitdir.
2016-cı ilin dövlət büdcəsinin icrası ilə Mərkəzi Bankın analitik balansı düz gəlmir.
Fizika, kimya elminin araşdırmalar üçün öz laboratoriyaları olduğu kimi, pul siyasətinin də əsas laboratoriyası Mərkəzi Bankın icmal və analitik balansları, pul-kredit statistikasıdır. Məhz balans maddələrinin vəziyyəti və onlarda baş verən dəyişikliklər araşdırılmalıdır. Əks halda, söylənən fikirlərin heç bir elmi əsası olmaz.
Əgər manatın məzənnəsi ilə pul bazası arasında əlaqəni və ümumilikdə yürüdülən pul siyasətini elmi əsaslarla ciddi şəkildə kimsə həqiqətən araşdırıb dərinliklərə baş vursaydı, dərinliklərdən “quru” deyil, müəyyən məsələlərə bulaşıb “yaş” çıxmalıydı. Məsələn, Beynəlxalq Bankın Mərkəzi Banka “yatırdığı” depozitin manatın məzənnəsinə olan təsirlərini görməliydi. Halbuki bu məbləğ, həm Mərkəzi Bankın rəsmi xalis valyuta ehtiyatlarının manat ifadəsində məbləğinə, həm də pul bazasına təqribən bərabərdir. Bu boyda təsiri görməmək olarmı?! 2016-cı ilin dövlət büdcəsinin icrası barədə məlumatla, daha doğrusu Neft Fondundan illik edilməli transfertin yarıya qədərinin ilin sonuncu ayında – dekabrda baş verməsi ilə Mərkəzi Bankın analitik balansı arasında uyğunsuzluğu görməli idi, müəyyən şübhələr yaranmalıydı.
Pul bazası barədə Mərkəzi Bankın məlumatı düz deyil.
Hesab edirəm ki, Mərkəzi Bankın pul bazası barədə statistikası konseptual baxımdan yanlışdır. Əslində, pul bazası elan olunandan daha çoxdur. Məsələn, Dövlət Xəzinədarlığının Mərkəzi Bankdakı hesablarında saxlanılan vergi ödəyicilərinin ƏDV depozit hesabı məbləğləri pul bazasına salınırmı? Halbuki bu məbləğlər də pul bazasına daxil edilməlidir. Beynəlxalq Bankın Mərkəzi Bankda bloklaşdırılan xarici valyutası da dollarla pul bazasına daxil edilməyib. ABB-nin MB-dakı bəhs etdiyim manat depozitinə də, əslində, pul bazası kimi baxmaq lazımdır. Bu vəsaitlərin iqtisadiyyata daxil olma forması fərqlənsə də, emissiya təsirləri dövriyyədəki nağd vəsaitlərlərlə eyni gücə malikdir. Qeyd edilənləri nəzərə alanda görürük ki, MB-ın analitik balansında “Mərkəzi Bankın pulu” tarixində rekord həddə çatıb.
Fevralda manatın məzənnəsi ilə bağlı nə baş verib?
2017-ci ilin 02 fevralında çərşənbə axşamı manat pik həddə ucuzlaşdırılıb, USD/AZN məzənnəsi 1,9200 manata yüksəldilib və fevralın 16-da (yenə çərşənbə axşamı) ayın ən aşağı səviyyəsi olan 1,7296 manata salınıb, növbəti gün isə yenidən manat ucuzlaşdırılmağa (1,7352) başlanıb.
Hesab edirəm ki, bu hal təsadüfi olmayıb. İki həftə ərzində ABB-nin problemli kreditlərinin növbəti hissəsinin ötürülməsinin və ona vəsait ayrılmasının baş verdiyini düşünürəm. Fikrimcə, fevralın 2-də ABB-nin dollarla olan problemli aktivləri ən yüksək məzənnə əsasında (1,92) manatla qiymətləndirilib Aqrarkreditə ötürülüb ki, Mərkəzi Bankdan daha çox vəsait alınsın. Fevralın 15-16-da da Neft Fondundan Mərkəzi Banka valyuta transferti məbləğindən ABB-yə xarici valyuta ödənib. Ona görə də manat həmin gün bahalaşdırılıb ki, daha çox xarici valyuta ödənsin. Fevralın sonrakı günlərində manat yenidən ucuzlaşdırılb.
Hazırda manatın gələcək məzənnəsi “ABB sindromlu məzənnə rejimi”ndən və Beynəlxalq Bankın Mərkəzi Bankdakı depozit hesabındakı məbləğin taleyindən asılıdır. “Təbliğatçılar” bu depozitin indi hansı məbləğdə olduğunu ilk növbədə araşdırıb, sonra proqnozlar versinlər.


Ovqat.com

...
“Uşaqlara qayğı dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biridir”
Fransada Rusiya senatoru saxlanıldı
Deputatlar hansı benzindən istifadə edir? - SORĞU
"Artan təkcə yağın qiyməti deyil, bütün əsas məhsulların qiymətləri artır və..."
Qüdrət Həsənquliyev elektromobil buraxan zavod yaradılmasını təklif etdi
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Maraqlı
Saç tökülməsini əngəlləyən maddə kəşf edildi - Keçəllərə şad xəbər...
Araşdırma
Az yatmaq beynimizə zərər verir
Maraqlı
Fransız elm adamlarından ürək əməliyyatı ilə bağlı maraqlı araşdırma - Günortadan sonra...
Dünya
Bütün dünyanı sarsıdan qadın ixtiraları– İnanmayacaqsınız...
Cəmiyyət
Azərbaycan alimlərinin bu il nə qədər məqaləsi xaricdə çap olunub?- RƏSMİ
Həftənin ən çox oxunanları
Limonla sodanın qarışığından alınan ilahi möcüzə - FOTOLAR
Tağıyevin məzarı belə bilinməyən oğlunun nadir fotoları- İlk dəfə
"Gəl burdan rədd olaq, elə bilərlər bizi də kimsə saxlayır..." - İCTİMAİ QINAQ
""Quska"nın yaraqlıları Hacı İbrahimin kabinetini Kalaşnikovla gülləbaran edirlər..."
Zeynəb Xanlarova Rasim Balayevin müdafiəsinə qalxdı: “Desəm öldürərlər, deməsəm ölləm!”
Bakirəliyini rekord qiymətə satan qız: “Pulu təhsilimə və səyahətə xərcləyəcəm...” -FOTOLAR
Prokuror hakimi güllələdi- Gözlənilməz
Ömrü uzadacaq qidanın adı açıqlandı - FOTO
Azərbaycanda 6 bal gücündə zəlzələ baş verdi - Əhali evlərini tərk etdi...
“Döyüşdə bir gözünü itirdi, başının bir tərəfi yoxdur və sol tərəfi iflic olub...”
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin