Xəbər lenti
26/04/2017 [09:43]:
“Hər an hər şey ola bilər” - Ərdoğan
26/04/2017 [09:37]:
Xalq artisti Yusif Muxtarovun anım günüdür
26/04/2017 [02:17]:
Qəfil görüşlər olacaq - Günün qoroskopu
26/04/2017 [02:16]:
7000 araşdırma təsdiq etdi – Sarıkök həyatı xilas edir!
26/04/2017 [00:54]:
Çilidə 7 ballıq zəlzələ - Sunami xəbərdarlığı...
26/04/2017 [00:42]:
"“Azərkitab"ın mənəvi varisiyəm və öhdəmə düşənləri layiqincə yerinə yetirəcəm”
25/04/2017 [22:55]:
Sabiq “Qalatasaray”lı dünya ulduzu parlamentdən qovuldu- FOTO
25/04/2017 [22:52]:
"Yuxularımız real həyatımızın yarıfantastik davamıdır"
25/04/2017 [22:30]:
“Əgər bu ermənilərdə olsaydı...” - Tarixçidən həyəcan təbili
25/04/2017 [21:57]:
"Lənkəranda şəhid ailələrinə daim diqqət və qayğı göstərilir" - Şəhid atası
25/04/2017 [21:43]:
Cəbhədə daha bir erməni hərbçi öldürüldü
25/04/2017 [21:41]:
Oğurlanıb zorlanan müəllimə iş veriləcək - NAZİRLİYİN AÇIQLAMASI
25/04/2017 [21:23]:
"Türkiyə heç bir halda 1915-ci il hadisələrini soyqırım olaraq tanımır"
25/04/2017 [21:18]:
Vaqif Sultanlının "seçilmiş əsərləri" Amerikada nəşr olundu
25/04/2017 [20:58]:
Yüzlərlə QHT rəhbəri prezident İlham Əliyevə müraciət etdi
25/04/2017 [20:47]:
"Onun kimi bir şəxsin AŞPA rəhbəri seçilməsi qurumun nüfuzuna zərbə vurmuşdu"
25/04/2017 [20:09]:
Britaniya kraliçası illüminatların planını açıqladı! - III Dünya savaşı başlayır?
25/04/2017 [20:06]:
İllərdir qızlarına təcavüz edən "ata" həbs olundu - Foto
25/04/2017 [19:57]:
Azərbaycan-Latviya: Hüquqi əlaqələr genişlənir
25/04/2017 [19:55]:
Prezident Administrasiyası ləğv olunur? - Əliməmməd Nuriyevdən açıqlama
25/04/2017 [19:53]:
Prostat və böyrək daşından əziyyət çəkirsinizsə OXUMADAN KEÇMƏYİN...
25/04/2017 [19:52]:
"Bu məktub Ərdoğanın ermənilərə ünvanladığı mesaj idi"
25/04/2017 [19:49]:
Ukraynanın Azərbaycandakı səfiri "Azərbaycan Dəmir Yolları" QSC - də oldu
25/04/2017 [19:48]:
Şuşaya gedən yol hazırdır- FOTO + VİDEO
25/04/2017 [19:36]:
Azərbaycan Dəmiryolçularının MHİRK-nin XXIII hesabat-seçki Konfransı keçirildi
25/04/2017 [19:30]:
İsmayıl Əsədova yüksək vəzifə verildi
25/04/2017 [19:05]:
ADU-da Əziz Əliyevin xatirəsi anıldı
25/04/2017 [18:58]:
Ədliyyə orqanlarına qulluğa qəbulla bağlı sənəd qəbulu başa çatır
25/04/2017 [18:50]:
Türkiyədən acı xəbər: 5 şəhid
25/04/2017 [18:45]:
Robotlar insanları “yeyəcək”- Avropa və Amerika təşvişdə
25/04/2017 [18:33]:
Siyavuş Novruzov: “Ancaq orucluq vaxtı namaz qılıram”
25/04/2017 [18:12]:
Bu proqramın sayəsində telefondakı cərəyan bitməyəcək
25/04/2017 [18:05]:
Prezident bir qrup sahibkarı mükafatlandırdı
25/04/2017 [18:02]:
Əflatun Amaşov “Şöhrət” ordeni ilə təltif edildi
25/04/2017 [18:00]:
Artur Rasizadədən qərar: Əməkhaqqı 1 manat artırıldı
25/04/2017 [17:34]:
Qəribə inancları ilə fərqlənən dövlətlər - FOTOLAR
25/04/2017 [17:13]:
Şeir yazmayan şair...
25/04/2017 [16:59]:
Qaralmaq ehtirası sönməyən qadın - FOTOLAR
25/04/2017 [16:48]:
“Özləri etiraf edib ki, İsrailə bağlıdırlar” - Azərbaycanda sitayiş edilən dinlə bağlı ŞOK
25/04/2017 [16:43]:
Bu gün əfsanəvi tankçımızın doğum günüdür- FOTO/VİDEO
25/04/2017 [16:39]:
Rövşən Lənkəranskinin heç yerdə görmədiyiniz görüntüləri - VİDEO
25/04/2017 [16:31]:
Bakı Atatürk Liseyi uşaqlar üçün möhtəşəm bayram şənliyi təşkil etdi - FOTOLAR
25/04/2017 [16:31]:
Cəmil Quliyev növbəti dəfə İTV-nin baş direktoru seçilib
25/04/2017 [16:28]:
Milli Məclisdə siqaret çəkmək qadağan olundu
25/04/2017 [16:13]:
Zakir Həsənov SQ-nin Baş Klinik Hospitalında...- FOTOLAR
25/04/2017 [16:08]:
Avropa Şurası Türkiyəni "ibtidai sinif"ə göndərdi...
25/04/2017 [15:56]:
Azərbaycanda rayona göndərilmiş müəlliməni qaçırıb zorladılar
25/04/2017 [15:51]:
Ramil Usubov rəisi işdən çıxardı
25/04/2017 [15:50]:
“Cüdo Klub 2012”: 17 yaşlı idmançımız Vətənə medalla döndü
25/04/2017 [15:38]:
Qənirə Paşayeva MM-də orqan və toxuma transplantasiyasından danışdı
25/04/2017 [15:27]:
4 yaşlı uşağı döyən bağça müəlliməsi açıqlama verməkdən imtina etdi- FOTOLAR
25/04/2017 [15:20]:
"Ölkəni talayanlara Ziya Məmmədov nümunə olmalıdır"- Partiya sədri
25/04/2017 [15:16]:
Fərqli barmaqlara sahib olan məhşurlar – “ PİŞİK QADIN ” / FOTO
25/04/2017 [15:02]:
Deputat: "Xalq çaşıb qalıb, əslində, bizi fırladırlar"
25/04/2017 [15:00]:
ADU-da Çin dili günü qeyd edildi
25/04/2017 [14:45]:
“Biz onları sadəcə türk və ya türkman olduqları üçün müdafiə etməməliyik...”
25/04/2017 [14:24]:
Bakıda polis intihar edən şəxsi öz əllərində təcili yardıma çatdırdı- FOTO
25/04/2017 [14:01]:
ADPU-da tədris-yardımçı heyətin bilik və peşəkarlıq səviyyəsi yoxlanılır
25/04/2017 [13:50]:
İlham Əliyevin Birinci vitse-prezidentlə bağlı təklifi qəbul edildi
25/04/2017 [13:49]:
“Nazirliklə Palata arasında ciddi toqquşma baş verəcək” - Millət vəkili
25/04/2017 [13:42]:
Dostları Ədalət Şükürovun ad günündə "pul" yedilər - VİDEO
25/04/2017 [13:36]:
Dul qadınlara 500 manat yardım ediləcək - Siyahı dəqiqləşdirilir
25/04/2017 [13:31]:
Ukraynadakı səfirimizdən XİN-ə ŞİKAYƏT...
25/04/2017 [13:25]:
Türk soyqırımlarının tarixi-siyasi səbəbləri...
25/04/2017 [13:23]:
Azərbaycandan Trampın təklifinə - Reaksiya
25/04/2017 [13:17]:
Əziz Seyidova yeni vəzifə verildi
25/04/2017 [13:14]:
“Rus istehsalı olan maşınları yol hərəkətindən çıxaraq” - Deputat
25/04/2017 [13:10]:
Hafiz Hacıyev yaxın günlərdə mitinq keçirməyə hazırlaşır – Açıqlama
25/04/2017 [12:58]:
Atəşkəsi pozan erməni əsgər öldürüldü
25/04/2017 [12:39]:
Maykl Cekson əməliyyat olunmasaydı və yaşasaydı belə olardı- FOTOLAR
25/04/2017 [12:19]:
Rəsmi Bakı Suriyadakı türkman qətliamına etiraz etməlidirmi?
25/04/2017 [12:14]:
Quba məzarlığının qorunması üçün gərəkli olan vəsait niyə tapılmır?
25/04/2017 [12:07]:
MMP-də toplantı - Yeni tapşırıqlar verildi
25/04/2017 [12:06]:
“Holcim”in İŞİD-ə pul ödədiyi üzə çıxdı
25/04/2017 [12:05]:
Türkiyədə bir şəxs "vəhy gəldi" deyərək anasının başını kəsdi- FOTO
25/04/2017 [12:03]:
Atatürkün oğurlanan hədiyyəsi rus serialında- FOTO
25/04/2017 [11:59]:
İbtidai siniflər üçün əlavə yaz tətili başlayır
25/04/2017 [11:49]:
ADU-nun tələbəsi: “Yaponiyada məşhur azərbaycanlı iş qadını kimi tanınacağıma inanıram”
25/04/2017 [11:46]:
Ayı 20 illik “həyat yoldaşı”nın ayrılığına dözə bilməyib öldü
25/04/2017 [11:43]:
3 ildir ölmüş nənəni evdə saxlayırlar  - TÜKÜRPƏDİCİ FOTOLAR
Bütün arxiv bir sırada
21/04/2017 [13:28] - İqtisadiyyat - ( 2992 dəfə baxılıb)

Manata 6 milyardlıq TƏHLÜKƏ



Qulu İBRAHİMLİ  


Xüsusən manatın 2015-ci ildəki ikinci kəskin devalvasiyası və ondan sonrakı ucuzlaşması ilə bağlı mənim mövqeyim lap əvvəldən belə olub ki, manatın ucuzlaşması ilə Azərbaycan Beynəlxalq Bankı (ABB) problemi arasında birbaşa əlaqə vardır. Məhz ABB-nin problemli kreditlərinin Aqrarkreditə ötürülməsi müqabilində Mərkəzi Bankın (AMB) havadan emissiyaya yol verməklə ABB-yə vəsait ayırması, AMB-nin balansında tarazlığın pozulmasına səbəb olur və bu da öz növbəsində manatın inzibati yolla süni ucuzlaşdırılmasını labüd edib. Mövcud olmuş məzənnə rejimi “ABB sindromlu məzənnə rejimi” olub. ABB-nin sağlamlaşdırılması üçün çox yanlış mexanizm müəyyən olundu.
2016-cı ilin ikinci yarısından sonra manatın əhəmiyyətli dərəcədə ucuzlaşması da ABB-yə vəsait ayrılmasının növbəti mərhələsi ilə bağlı olub. Məhz 2017-ci ildən Dövlət Neft Fondundan AMB-yə transfertlər nəzərdə tutulması manatın ABB probleminə görə labüd süni ucuzlaşdırılmasının davam etdirilməsinin qarşısını alıb.
Çox təəssüflər olsun ki, 2017-ci ilin fevral ayından manatın dəyər qazanması mətbuatda guya dövriyyədə manat qıtlığının olması ilə əlaqələndirilməyə başlanıldı. Halbuki rəsmi monetar statistikadan da görünür ki, pul bazasının əsas tərkibi olan "Dövriyyədə nağd pul" məbləği 2017-ci ilin həm yanvar, həm də fevral ayında 6,5 milyard manat olub ki, bu da son 19 ay ərzində, yəni, 2015-ci ilin avqust ayından 2017-ci ilin fevral ayınadək olan dövrdə bütün aylardakından (2016-dekabr istisna olmaqla), həmçinin 2016-ci ilin orta aylıq göstəricisindən (6,1 milyard) yüksək olub. Fevral ayında 6,0 milyard manat olan “Banklardan kənarda nağd pul” və “Banklardakı nağd manat” komponentləri üzrə müqayisə aparsaq, vəziyyət təqribən qeyd etdiyimiz kimidir. Kommersiya banklarının kassasında son 19 ay ərzində hər ay 500-600 milyon manat olub, həmin  dövrdə orta aylıq göstərici 572,0 milyon manat təşkil edib. 2017-ci ilin yanvar və fevral aylarında banklarda, müvafiq olaraq, 618,1 və 541,1 milyon manat nağd manat olub.

 
 
İqtisadiyyatın kiçilməsini də nəzərə almaq lazımdır. Hesab edirəm ki, dövriyyədə manat qıtlığı və əlavə manat kütləsinin buraxılmasından sonra manatın ucuzlaşacağı ilə bağlı söylənilənlər təbliğata xidmət edir. Kimlərsə ya bilərəkdən, ya da bilməyərəkdən bu təbliğata xidmət edir. Ona görə ki, Mərkəzi Bankın havadan emissiya ilə ABB-yə ayrıdığı vəsaitlərdən  6,0 milyard manatı (2016-cı ilin birinci yarısının rəqəmi) və bəlkə də daha çoxu Mərkəzi Banka illik 5%-lə depozit yatırılıb. Azərbaycan Beynəlxalq Bankı bu vəsaiti gələcək aylarda Mərkəzi Bankdakı hesabından çıxara, dövriyyədəki manat kütləsi arta bilər. İndidən ictimai rəy hazırlanır. Manata real təhlükə bu depozitdir.
2016-cı ilin dövlət büdcəsinin icrası ilə Mərkəzi Bankın analitik balansı düz gəlmir.
Fizika, kimya elminin araşdırmalar üçün öz laboratoriyaları olduğu kimi, pul siyasətinin də əsas laboratoriyası Mərkəzi Bankın icmal və analitik balansları, pul-kredit statistikasıdır. Məhz balans maddələrinin vəziyyəti və onlarda baş verən dəyişikliklər araşdırılmalıdır. Əks halda, söylənən fikirlərin heç bir elmi əsası olmaz.
Əgər manatın məzənnəsi ilə pul bazası arasında əlaqəni və ümumilikdə yürüdülən pul siyasətini elmi əsaslarla ciddi şəkildə kimsə həqiqətən araşdırıb dərinliklərə baş vursaydı, dərinliklərdən “quru” deyil, müəyyən məsələlərə bulaşıb “yaş” çıxmalıydı. Məsələn, Beynəlxalq Bankın Mərkəzi Banka “yatırdığı” depozitin manatın məzənnəsinə olan təsirlərini görməliydi. Halbuki bu məbləğ, həm Mərkəzi Bankın rəsmi xalis valyuta ehtiyatlarının manat ifadəsində məbləğinə, həm də pul bazasına təqribən bərabərdir. Bu boyda təsiri görməmək olarmı?! 2016-cı ilin dövlət büdcəsinin icrası barədə məlumatla, daha doğrusu Neft Fondundan illik edilməli transfertin yarıya qədərinin ilin sonuncu ayında – dekabrda baş verməsi ilə Mərkəzi Bankın analitik balansı arasında uyğunsuzluğu görməli idi, müəyyən şübhələr yaranmalıydı.
Pul bazası barədə Mərkəzi Bankın məlumatı düz deyil.
Hesab edirəm ki, Mərkəzi Bankın pul bazası barədə statistikası konseptual baxımdan yanlışdır. Əslində, pul bazası elan olunandan daha çoxdur. Məsələn, Dövlət Xəzinədarlığının Mərkəzi Bankdakı hesablarında saxlanılan vergi ödəyicilərinin ƏDV depozit hesabı məbləğləri pul bazasına salınırmı? Halbuki bu məbləğlər də pul bazasına daxil edilməlidir. Beynəlxalq Bankın Mərkəzi Bankda bloklaşdırılan xarici valyutası da dollarla pul bazasına daxil edilməyib. ABB-nin MB-dakı bəhs etdiyim manat depozitinə də, əslində, pul bazası kimi baxmaq lazımdır. Bu vəsaitlərin iqtisadiyyata daxil olma forması fərqlənsə də, emissiya təsirləri dövriyyədəki nağd vəsaitlərlərlə eyni gücə malikdir. Qeyd edilənləri nəzərə alanda görürük ki, MB-ın analitik balansında “Mərkəzi Bankın pulu” tarixində rekord həddə çatıb.
Fevralda manatın məzənnəsi ilə bağlı nə baş verib?
2017-ci ilin 02 fevralında çərşənbə axşamı manat pik həddə ucuzlaşdırılıb, USD/AZN məzənnəsi 1,9200 manata yüksəldilib və fevralın 16-da (yenə çərşənbə axşamı) ayın ən aşağı səviyyəsi olan 1,7296 manata salınıb, növbəti gün isə yenidən manat ucuzlaşdırılmağa (1,7352) başlanıb.
Hesab edirəm ki, bu hal təsadüfi olmayıb. İki həftə ərzində ABB-nin problemli kreditlərinin növbəti hissəsinin ötürülməsinin və ona vəsait ayrılmasının baş verdiyini düşünürəm. Fikrimcə, fevralın 2-də ABB-nin dollarla olan problemli aktivləri ən yüksək məzənnə əsasında (1,92) manatla qiymətləndirilib Aqrarkreditə ötürülüb ki, Mərkəzi Bankdan daha çox vəsait alınsın. Fevralın 15-16-da da Neft Fondundan Mərkəzi Banka valyuta transferti məbləğindən ABB-yə xarici valyuta ödənib. Ona görə də manat həmin gün bahalaşdırılıb ki, daha çox xarici valyuta ödənsin. Fevralın sonrakı günlərində manat yenidən ucuzlaşdırılb.
Hazırda manatın gələcək məzənnəsi “ABB sindromlu məzənnə rejimi”ndən və Beynəlxalq Bankın Mərkəzi Bankdakı depozit hesabındakı məbləğin taleyindən asılıdır. “Təbliğatçılar” bu depozitin indi hansı məbləğdə olduğunu ilk növbədə araşdırıb, sonra proqnozlar versinlər.


Ovqat.com

Prostat və böyrək daşından əziyyət çəkirsinizsə OXUMADAN KEÇMƏYİN...
Bu proqramın sayəsində telefondakı cərəyan bitməyəcək
Əflatun Amaşov “Şöhrət” ordeni ilə təltif edildi
Bu gün əfsanəvi tankçımızın doğum günüdür- FOTO/VİDEO
Quba məzarlığının qorunması üçün gərəkli olan vəsait niyə tapılmır?
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
Maraqlı
7000 araşdırma təsdiq etdi – Sarıkök həyatı xilas edir!
Hadisə
Çilidə 7 ballıq zəlzələ - Sunami xəbərdarlığı...
Siyasət
"Türkiyə heç bir halda 1915-ci il hadisələrini soyqırım olaraq tanımır"
Maraqlı
Qaralmaq ehtirası sönməyən qadın - FOTOLAR
Cəmiyyət
Rövşən Lənkəranskinin heç yerdə görmədiyiniz görüntüləri - VİDEO
Həftənin ən çox oxunanları
Ərdoğan ermənilərə başsağlığı verdi -“Sizləri sevgi və hörmətlə salamlayıram"
232 dişli gənc həkimləri dəhşətə gətirdi  - TÜKÜRPƏDİCİ FOTOLAR
Türkiyə doğrudanmı Azərbaycana xəyanət etdi?
Həkimdən xəstə qadına qarşı alçaq hərəkət - "Sağalacaqsan" deyib...
"Allaha, Qurana and olsun ki, məmurla sevgili deyiləm"
Dünyanı heyrətə salan intim adətlər: Qızlar hamiləlikdən qorunmağa çalışsalar da...
"Sultan" Ərdoğanın dəbdəbəli sarayı: 1100 otaq və 9 milyon dollarlıq xalçalar (FOTO)
Zakir Həsənovdan "müharibəyə hazır olun" əmri: komandirlərə tapşırıq verildi
Cinsiyyət dəyişdirmə əməliyyatında cinsi orqan necə əldə edilir? - FOTOLAR
Toyuq kimi "kürt yatan" kişi 3 həftə sonra cücə çıxardı - İNANILMAZ
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
e-mail: [email protected]
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin