Xəbər lenti
20/08/2017 [21:03]:
"011"-in baqajınında gedən "qaqalar"
20/08/2017 [20:56]:
Xəzər dənizində bir nəfər bataraq öldü
20/08/2017 [20:46]:
Serj Sarkisyan Rusiyada 18 nəfəri öldürmüş canini əfv edəcək
20/08/2017 [20:37]:
Paytaxtda KQB-nin gizli tuneli tapıldı - FOTO
20/08/2017 [20:36]:
Putinin siyasi və iqtisadi tankı “Rosneft” - heyrətamiz faktlar
20/08/2017 [20:28]:
Erməni komandir ölkəsini biabır etdi: “Xəstə uşaqları Qarabağa göndərirlər”
20/08/2017 [19:28]:
Oğuzda ağır yol qəzası: 3 ölü, 4 yaralı
20/08/2017 [19:25]:
Rusiyanın dünya çempionunu öldürən azərbaycanlı axtarışa verildi
20/08/2017 [19:22]:
Adnan Oktar: "Azərbaycan üçün canımızı verərik" – VİDEO
20/08/2017 [19:10]:
Rafiq Abbasovun Naxçıvanın DİN rəhbəri təyin olunması xəbəri yalan çıxdı
20/08/2017 [18:41]:
Jirinovskinin gənclik fotosu yayıldı- FOTO
20/08/2017 [18:38]:
Bəşər Əsəd Türkiyə prezidentini “siyasi yoxsul” adlandırdı
20/08/2017 [18:25]:
19 yaşlı İŞİD terrorçusu Artur Hacıyev belə öldürüldü- VİDEO
20/08/2017 [18:23]:
Əri tərəfindən döyülən qadın həmin anları kameraya çəkib polisə verdi - VİDEO
20/08/2017 [17:55]:
Turizm sərgisinə hücum: 4 ölü
20/08/2017 [17:41]:
Prezident “Şəmkir Aqroparkı”nın Logistika Mərkəzinin açılışında olub
20/08/2017 [17:39]:
Azərbaycanın dövlət qurumu Latviya tərəfindən “Ağdam”ın zəbti barədə BƏYANAT
20/08/2017 [17:34]:
İraqda iki gəmi toqquşdu: Ölənlər var
20/08/2017 [17:28]:
"Hələlik Azərbaycanın xarici dövlət borcunun məbləğini riskli hesab etmək olmaz"
20/08/2017 [17:28]:
Xəzərdə batan 3 nəfər xilas edildi
20/08/2017 [17:21]:
İrfan Gündüz:"Müstəqil Kürdüstanın yaradılması İraqın və Suriyanın parçalanmasına səbəb olacaq"
20/08/2017 [17:10]:
“Kürdlər Azərbaycan ərazilərinə iddialarını gizlətmirlər”
20/08/2017 [17:09]:
İQ səviyyəsi Albert Eynşteyndən yüksək olan uşaq
20/08/2017 [17:07]:
Rusiyada zəlzələ baş verdi
20/08/2017 [16:46]:
"Çörək qazanıram" ifadəsi məsuliyyətdən azad edir? - Sürücülər üçün
20/08/2017 [16:34]:
Vücudumuz bizə nədən xəbər verir... - FOTOLAR
20/08/2017 [16:32]:
Parqalı İbrahimin aqibəti və Gülbalanın heykəli - Foto+Video
20/08/2017 [16:17]:
Ali Baş Komandan Mobil Səhra Cərrahiyyə Hospitalında - FOTOLAR
20/08/2017 [16:03]:
Dəməşqdə beynəlxalq sərgi atəşə tutuldu
20/08/2017 [16:02]:
Netanyahu Putinlə görüşməyi planlaşdırır
20/08/2017 [15:59]:
Bərdədə dəhşət: Toy karvanındakı avtomobil 4 nəfəri vurub qaçdı – FOTO
20/08/2017 [15:41]:
Cüdoçumuz Azərbaycana ilk qızıl medalı qazandırdı
20/08/2017 [15:20]:
“Bəzən, yeni çəkilən filmləri görəndə televizoru söndürürəm”- Ənvər Həsənov
20/08/2017 [15:09]:
“Rusiyanı uzaq perspektivdə ciddi sarsıntılar gözləyir”
20/08/2017 [15:03]:
"Azərbaycan və Türkiyə həqiqətlərinin yayılmasında aydınların rolu və vəzifələri" adlı konfrans keçirildi
20/08/2017 [14:45]:
Ölüsünə ehsan vermək istəyən 12 dənə meyvə ağacı əksin – Elmi-lədun
20/08/2017 [14:41]:
Azərbaycanda ən qədim şəxsi kitabxanalar- ARAŞDIRMA
20/08/2017 [14:36]:
Şahdağ Millli Parkındakı yanğın söndürüldü - Yenilənib
20/08/2017 [14:34]:
Prezident “Azərxalça” ASC-nin Şəmkir filialının açılışında -YENİLƏNİB
20/08/2017 [14:32]:
Məşhur aparıcı qardaşı qızı ilə öpüşdü - Hər ikisinin ailəsi dağıldı+ Fotolar
20/08/2017 [14:29]:
““Qarabağ”la oyuna tələsik başlamamalıyıq, əks halda…” - Solbakken
20/08/2017 [14:19]:
Rusiyanın “çılğın eyvanları” – FOTO
20/08/2017 [14:13]:
Qurban Qurbanov: "Mahir Mədətova görə narahatam"
20/08/2017 [14:13]:
Avropa elmini dəyişən müsəlman kəşfləri- 20 misilsiz icad
20/08/2017 [14:10]:
XX əsrin əvvəllərində şimali Azərbaycanda fəlsəfi-siyasi fikir
20/08/2017 [14:06]:
Rusiyada nazirin müşavirini ildırım vurdu
20/08/2017 [14:05]:
Rusiyada dünya çempionunu döyüb öldürdülər – VİDEO
20/08/2017 [13:21]:
Yarımtikilidə ölən kişinin şəxsiyyəti müəyyənləşdi
20/08/2017 [13:17]:
Mərakeş kralı 415 məhkumu əfv etdi
20/08/2017 [13:14]:
“Mən ulu öndərin haqqını itirəcək qədər nankor ola bilmərəm”
20/08/2017 [13:02]:
Daha bir şəhər İŞİD-dən azad edilir - Əməliyyat başladı
20/08/2017 [12:51]:
Prezident Şəmkir-Yeni Göyçə-Dağ Cəyir avtomobil yolunun açılışında iştirak etdi
20/08/2017 [12:39]:
Gədəbəydə Heydər Əliyev Mərkəzinin açılışı oldu
20/08/2017 [12:38]:
İlham Əliyev Şəmkir rayonuna səfər etdi
20/08/2017 [12:29]:
Prezident Gədəbəyin içməli su təchizatı layihəsinin açılışında iştirak etdi
20/08/2017 [12:26]:
Surqutdakı terror aktını Artur Hacıyev həyata keçirib
20/08/2017 [12:23]:
Azərbaycan Tərtər istiqamətində pilotsuz aparat tətbiq edirsə bunun ruslara nə dəxli?
20/08/2017 [12:20]:
Gədəbəydə limonad zavodunun açılışı oldu
20/08/2017 [12:18]:
Ərəb turistə qarşı heyrətamiz dələduzluq - BAKIDA...
20/08/2017 [12:10]:
Prezident İlham Əliyev Gədəbəy rayonunda səfərdədir
20/08/2017 [11:56]:
Məşhur amerikalı aktyor və yazıçı vəfat etdi
20/08/2017 [11:33]:
5 yaşlı uşaqdan NASA-nı heyrətləndirən məktub
20/08/2017 [11:30]:
İraq ordusu Telafərin azad edilməsi əməliyyatına başladı
20/08/2017 [11:21]:
Bəzi xəstəliklər günvurmanın əlamətlərini daha da dərinləşdirir
20/08/2017 [11:14]:
"Elə edin ki, yol polisi ilə sürücülər arasında narazılıq yaşanmasın" - Vaqif Əsədov
20/08/2017 [11:12]:
"Artıq "dosta zəng" qaydası işləmir" - DYP
20/08/2017 [11:10]:
Prezident: "Bir dənə də olsun təmirsiz kənd yolu qalmamalıdır" - FOTO
20/08/2017 [10:48]:
Qurban Qurbanov: "Bu gün Əfran komandaya faydalı oyunçudur"
20/08/2017 [10:44]:
Şahdağ Milli Parkında yanğın oldu
20/08/2017 [10:41]:
Gəncədə 27 yaşlı kişi bıçaqlandı
20/08/2017 [09:59]:
Hindistanda 360-dan çox insan daşqınların qurbanı oldu
20/08/2017 [09:45]:
Hikmət Hacıyev: "Ermənistan barbar siyasətini davam etdirir"
20/08/2017 [09:41]:
Cəbhədə silahlar susmur
20/08/2017 [09:28]:
Rusiyada ağır yol qəzası: ölən var
20/08/2017 [09:26]:
Qaradağda "KAMAZ" yandı
20/08/2017 [09:25]:
Mingəçevirdə mikroavtobus qəzaya düşüb, xəsarət alan var
20/08/2017 [09:00]:
Gəlini Sofiya Rotarunun makiyajsız fotolarını paylaşdı - FOTOLAR
20/08/2017 [08:54]:
İsrail baş naziri Rusiya prezidenti ilə görüşməyi planlaşdırır
20/08/2017 [08:52]:
ABŞ Gömrük xidməti soyuducuda 60 miqrant aşkar etdi
20/08/2017 [08:51]:
Bu adamlara cəhənnəm odu yaxın düşə bilməyəcək...
Bütün arxiv bir sırada
21/04/2017 [13:28] - İqtisadiyyat - ( 3259 dəfə baxılıb)

Manata 6 milyardlıq TƏHLÜKƏ



Qulu İBRAHİMLİ  


Xüsusən manatın 2015-ci ildəki ikinci kəskin devalvasiyası və ondan sonrakı ucuzlaşması ilə bağlı mənim mövqeyim lap əvvəldən belə olub ki, manatın ucuzlaşması ilə Azərbaycan Beynəlxalq Bankı (ABB) problemi arasında birbaşa əlaqə vardır. Məhz ABB-nin problemli kreditlərinin Aqrarkreditə ötürülməsi müqabilində Mərkəzi Bankın (AMB) havadan emissiyaya yol verməklə ABB-yə vəsait ayırması, AMB-nin balansında tarazlığın pozulmasına səbəb olur və bu da öz növbəsində manatın inzibati yolla süni ucuzlaşdırılmasını labüd edib. Mövcud olmuş məzənnə rejimi “ABB sindromlu məzənnə rejimi” olub. ABB-nin sağlamlaşdırılması üçün çox yanlış mexanizm müəyyən olundu.
2016-cı ilin ikinci yarısından sonra manatın əhəmiyyətli dərəcədə ucuzlaşması da ABB-yə vəsait ayrılmasının növbəti mərhələsi ilə bağlı olub. Məhz 2017-ci ildən Dövlət Neft Fondundan AMB-yə transfertlər nəzərdə tutulması manatın ABB probleminə görə labüd süni ucuzlaşdırılmasının davam etdirilməsinin qarşısını alıb.
Çox təəssüflər olsun ki, 2017-ci ilin fevral ayından manatın dəyər qazanması mətbuatda guya dövriyyədə manat qıtlığının olması ilə əlaqələndirilməyə başlanıldı. Halbuki rəsmi monetar statistikadan da görünür ki, pul bazasının əsas tərkibi olan "Dövriyyədə nağd pul" məbləği 2017-ci ilin həm yanvar, həm də fevral ayında 6,5 milyard manat olub ki, bu da son 19 ay ərzində, yəni, 2015-ci ilin avqust ayından 2017-ci ilin fevral ayınadək olan dövrdə bütün aylardakından (2016-dekabr istisna olmaqla), həmçinin 2016-ci ilin orta aylıq göstəricisindən (6,1 milyard) yüksək olub. Fevral ayında 6,0 milyard manat olan “Banklardan kənarda nağd pul” və “Banklardakı nağd manat” komponentləri üzrə müqayisə aparsaq, vəziyyət təqribən qeyd etdiyimiz kimidir. Kommersiya banklarının kassasında son 19 ay ərzində hər ay 500-600 milyon manat olub, həmin  dövrdə orta aylıq göstərici 572,0 milyon manat təşkil edib. 2017-ci ilin yanvar və fevral aylarında banklarda, müvafiq olaraq, 618,1 və 541,1 milyon manat nağd manat olub.

 
 
İqtisadiyyatın kiçilməsini də nəzərə almaq lazımdır. Hesab edirəm ki, dövriyyədə manat qıtlığı və əlavə manat kütləsinin buraxılmasından sonra manatın ucuzlaşacağı ilə bağlı söylənilənlər təbliğata xidmət edir. Kimlərsə ya bilərəkdən, ya da bilməyərəkdən bu təbliğata xidmət edir. Ona görə ki, Mərkəzi Bankın havadan emissiya ilə ABB-yə ayrıdığı vəsaitlərdən  6,0 milyard manatı (2016-cı ilin birinci yarısının rəqəmi) və bəlkə də daha çoxu Mərkəzi Banka illik 5%-lə depozit yatırılıb. Azərbaycan Beynəlxalq Bankı bu vəsaiti gələcək aylarda Mərkəzi Bankdakı hesabından çıxara, dövriyyədəki manat kütləsi arta bilər. İndidən ictimai rəy hazırlanır. Manata real təhlükə bu depozitdir.
2016-cı ilin dövlət büdcəsinin icrası ilə Mərkəzi Bankın analitik balansı düz gəlmir.
Fizika, kimya elminin araşdırmalar üçün öz laboratoriyaları olduğu kimi, pul siyasətinin də əsas laboratoriyası Mərkəzi Bankın icmal və analitik balansları, pul-kredit statistikasıdır. Məhz balans maddələrinin vəziyyəti və onlarda baş verən dəyişikliklər araşdırılmalıdır. Əks halda, söylənən fikirlərin heç bir elmi əsası olmaz.
Əgər manatın məzənnəsi ilə pul bazası arasında əlaqəni və ümumilikdə yürüdülən pul siyasətini elmi əsaslarla ciddi şəkildə kimsə həqiqətən araşdırıb dərinliklərə baş vursaydı, dərinliklərdən “quru” deyil, müəyyən məsələlərə bulaşıb “yaş” çıxmalıydı. Məsələn, Beynəlxalq Bankın Mərkəzi Banka “yatırdığı” depozitin manatın məzənnəsinə olan təsirlərini görməliydi. Halbuki bu məbləğ, həm Mərkəzi Bankın rəsmi xalis valyuta ehtiyatlarının manat ifadəsində məbləğinə, həm də pul bazasına təqribən bərabərdir. Bu boyda təsiri görməmək olarmı?! 2016-cı ilin dövlət büdcəsinin icrası barədə məlumatla, daha doğrusu Neft Fondundan illik edilməli transfertin yarıya qədərinin ilin sonuncu ayında – dekabrda baş verməsi ilə Mərkəzi Bankın analitik balansı arasında uyğunsuzluğu görməli idi, müəyyən şübhələr yaranmalıydı.
Pul bazası barədə Mərkəzi Bankın məlumatı düz deyil.
Hesab edirəm ki, Mərkəzi Bankın pul bazası barədə statistikası konseptual baxımdan yanlışdır. Əslində, pul bazası elan olunandan daha çoxdur. Məsələn, Dövlət Xəzinədarlığının Mərkəzi Bankdakı hesablarında saxlanılan vergi ödəyicilərinin ƏDV depozit hesabı məbləğləri pul bazasına salınırmı? Halbuki bu məbləğlər də pul bazasına daxil edilməlidir. Beynəlxalq Bankın Mərkəzi Bankda bloklaşdırılan xarici valyutası da dollarla pul bazasına daxil edilməyib. ABB-nin MB-dakı bəhs etdiyim manat depozitinə də, əslində, pul bazası kimi baxmaq lazımdır. Bu vəsaitlərin iqtisadiyyata daxil olma forması fərqlənsə də, emissiya təsirləri dövriyyədəki nağd vəsaitlərlərlə eyni gücə malikdir. Qeyd edilənləri nəzərə alanda görürük ki, MB-ın analitik balansında “Mərkəzi Bankın pulu” tarixində rekord həddə çatıb.
Fevralda manatın məzənnəsi ilə bağlı nə baş verib?
2017-ci ilin 02 fevralında çərşənbə axşamı manat pik həddə ucuzlaşdırılıb, USD/AZN məzənnəsi 1,9200 manata yüksəldilib və fevralın 16-da (yenə çərşənbə axşamı) ayın ən aşağı səviyyəsi olan 1,7296 manata salınıb, növbəti gün isə yenidən manat ucuzlaşdırılmağa (1,7352) başlanıb.
Hesab edirəm ki, bu hal təsadüfi olmayıb. İki həftə ərzində ABB-nin problemli kreditlərinin növbəti hissəsinin ötürülməsinin və ona vəsait ayrılmasının baş verdiyini düşünürəm. Fikrimcə, fevralın 2-də ABB-nin dollarla olan problemli aktivləri ən yüksək məzənnə əsasında (1,92) manatla qiymətləndirilib Aqrarkreditə ötürülüb ki, Mərkəzi Bankdan daha çox vəsait alınsın. Fevralın 15-16-da da Neft Fondundan Mərkəzi Banka valyuta transferti məbləğindən ABB-yə xarici valyuta ödənib. Ona görə də manat həmin gün bahalaşdırılıb ki, daha çox xarici valyuta ödənsin. Fevralın sonrakı günlərində manat yenidən ucuzlaşdırılb.
Hazırda manatın gələcək məzənnəsi “ABB sindromlu məzənnə rejimi”ndən və Beynəlxalq Bankın Mərkəzi Bankdakı depozit hesabındakı məbləğin taleyindən asılıdır. “Təbliğatçılar” bu depozitin indi hansı məbləğdə olduğunu ilk növbədə araşdırıb, sonra proqnozlar versinlər.


Ovqat.com

Turizm sərgisinə hücum: 4 ölü
Bu adamlara cəhənnəm odu yaxın düşə bilməyəcək...
“Biz terrorçu deyil, müsəlmanıq” - Barselonada etiraz aksiyası...
Məkkəyə nəşə ilə uçmaq istədi: "Sonuncu dəfə istifadə edib tövbə edəcəm"
Bu gün aprel Şəhidimizin doğum günüdür - FOTOLAR
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Dünya
Əri tərəfindən döyülən qadın həmin anları kameraya çəkib polisə verdi - VİDEO
Maraqlı
Vücudumuz bizə nədən xəbər verir... - FOTOLAR
Cəmiyyət
Parqalı İbrahimin aqibəti və Gülbalanın heykəli - Foto+Video
Mədəniyyət
“Bəzən, yeni çəkilən filmləri görəndə televizoru söndürürəm”- Ənvər Həsənov
Siyasət
"Sən kimsən ki, bizə göstəriş verirsən?"
Həftənin ən çox oxunanları
Qənirə Paşayeva Əli Həsənova müraciət göndərdi - Gözlər "Qaçqınkom" sədrində... (VİDEO)
Ermənistanda konsertə hazırlaşan Ququş: “Yaşasın Azərbaycan, qurban olum…” – VİDEO
“Mənim qardaşım Naxçıvanın yiyəsidir, mən nə desəm, o da olacaq!”
Rüfət Aslanlı haqqında şok iddia: Şərab şüşəsi üzərindəki "mesaj"lar deşifrə ediləcəkmi?
Prezidentə və 1-ci Vitse Prezidentə Xaçmaz sahibkarlarından tükürpədici MÜRACİƏT...
Toyuğun kəsib atdığımız bu hissəsi Çinə 50 milyon dollara satılır 
Adnan Oktar Azərbaycan xalqını təhqir etdi -Video
Antibiotik istifadə etmədən, boğaz ağrılarından xilas olmağın ən sadə yolu
Putin istefa verir və Hollandiyaya qızının yanına gedir...
“Axı o, Lütfi Zadədir, Köçəryan deyil...”
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
e-mail: [email protected]
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin