Xəbər lenti
21/10/2017 [02:43]:
Konkret işlərin həlli ilə məşğul olun - Günün qoroskopu
21/10/2017 [00:49]:
SSRİ rəssamlarının sərgisində Xruşovun partlatdığı “bomba” -“Sən homoseksualsan...”
21/10/2017 [00:45]:
"Onların mənliyi olsa Azərbaycan bayrağının altında oturmazlar" - İTTİHAM...
21/10/2017 [00:07]:
Rusiya 33 ton pomidoru Azərbaycana qaytardı
21/10/2017 [00:01]:
Ərbil yaxınlığında döyüş - İraq ordusu qəsəbəni azad etdi
21/10/2017 [00:00]:
Bacısını oğlanla görən 17 yaşlı gənc bıçağa əl atdı
20/10/2017 [23:58]:
Müalicə edilməyən reflyuks xərçəngə səbəb ola bilər - XƏBƏRDARLIQ...
20/10/2017 [23:55]:
Ermənistanda əsgər əsgəri güllələdi
20/10/2017 [22:56]:
Türkiyə mediası Ərdoğanla İlham Əliyevin yaxınlığıdan yazdı - Qardaş səmimiyyəti
20/10/2017 [22:52]:
Sən adlı dərdimin dərmanı yoxdur, bir dərdsən ki, dərman özün, dərd özün...
20/10/2017 [22:33]:
“İdrak” liseyində YAP-ın 25 illik yubileyinə həsr olunmuş tədbir keçirildi - FOTOLAR
20/10/2017 [22:27]:
Qartal 350 metr yüksəklikdə havada uçan dronu parçaladı - FOTOLAR
20/10/2017 [22:23]:
“Şeyx Həmzət” azadlığını 3,6 milyon avroya satın aldı
20/10/2017 [22:17]:
Bakı sakinlərinin qısa ətəyə münasibəti – SORĞU
20/10/2017 [22:09]:
"Şimali İraq Türkiyə ilə birləşdirilsin" - Sensasion təklif...
20/10/2017 [22:06]:
Kaş ki, bir də tələbə olaydım - İnkişaf və tərəqqinin ünvanından təəssüratlar...
20/10/2017 [21:57]:
Qadın mağazanın ortasında ətəyini qaldırıb... - VİDEO
20/10/2017 [21:40]:
Braziliyada yeniyetmə məktəbdə atəş açdı, iki uşaq öldü
20/10/2017 [21:36]:
Eynşteynin həyatı barədə bilmədiyiniz 10 maraqlı məlumat - Hər yerə corabsız gedirdi...
20/10/2017 [21:26]:
Məşhur müğənninin evini yardılar - 50 minlik əşyalarını apardılar
20/10/2017 [21:24]:
“Azərbaycan Rusiyanın tərkibinə daxil olmalıdır” - Rusiyanın baş təlxəyi...
20/10/2017 [21:21]:
“Bu çağırışın önəmini dərk etməyənlər ciddi fəsadlarla üzləşəcək”
20/10/2017 [20:40]:
AXC-nin 100 illiyi ilə bağlı sərəncam - 5 milyon ayrıldı
20/10/2017 [20:38]:
Xoşqədəmin verilişində axtarılan qızın atası özünü asdı
20/10/2017 [20:35]:
Üzərində Ermənistan bayrağı olan avtomobilin sahibi: – “Bu gecə Azərbaycanı tərk edəcəm”
20/10/2017 [20:35]:
Ərdoğan: “Türkiyə və Azərbaycan niyə BMT Təhlükəsizlik Şurasında olmasın?”
20/10/2017 [20:33]:
Vüqar "Maşın"dakı gizlinləri açıb-tökdü: "Bunu eşidəndə dəhşətə gəldim"
20/10/2017 [20:14]:
Kabildə məsciddə partlayış - Azı 30 nəfər öldü
20/10/2017 [19:40]:
“Bakıda böyük partlayış olacaq” - HƏYƏCAN TƏBİLİ...
20/10/2017 [19:38]:
Mənzil gözləyən hərbi qulluqçulara ŞAD XƏBƏR
20/10/2017 [19:31]:
"Yazığın zalımı yox, zalımın zalımı olmalısan" - VİDEO
20/10/2017 [19:16]:
Moskvada ermənilərlə taciklər arasında kütləvi dava oldu
20/10/2017 [19:14]:
Zakir Həsənov yeni zenit-raket sistemlərinin döyüş hazırlığını yoxladı
20/10/2017 [19:14]:
Azercell-dən “Hədsiz” İnternetlə və ilkin ödənişsiz iPhone8 əldə et!
20/10/2017 [19:13]:
Ermənistan ordusunun hərbi hissələrindən birində partlayış -Xeyli sayda ölən və yaralanan var
20/10/2017 [18:50]:
Sadəcə qadınların yaşadığı kənd — Kişilərə giriş qadağandır
20/10/2017 [18:47]:
"Sükan arxasında şirin söhbət etmək də, nağıl danışmaq da olar..."
20/10/2017 [18:37]:
ADU-da Hindistanın milli bayramı olan Divali qeyd edildi
20/10/2017 [18:21]:
Bu ildən iki qrup üzrə imtahan vermək mümkün olacaq -Abituriyentlərə şad xəbər
20/10/2017 [18:16]:
Leyla Şıxlinskayaya qarşı dələduzluq edən qadına hökm oxundu
20/10/2017 [18:13]:
9 ayda “Şimal-Cənub” Beynəlxalq Nəqliyyat Dəhlizi vasitəsilə 7 min konteyner daşınıb...
20/10/2017 [17:50]:
Qardaşı Nərimanovu ölümdən necə xilas etdi?- Tarix
20/10/2017 [17:49]:
Dollar gələn həftə bu qiymətə olacaq
20/10/2017 [17:39]:
İlham Əliyevlə Ərdoğanın D-8 zirvəsindən - Maraqlı fotoları
20/10/2017 [17:32]:
Millət vəkili 2-ci Sosial Elmlər üzrə Beynəlxalq Araşdırmalar Konqresində məruzə ilə çıxış edib
20/10/2017 [17:23]:
Hafiz Hacıyev: “Ölkəmizə qarşı “yerli balta sapları”ndan da istifadə edilir”
20/10/2017 [17:21]:
"Bu üsulla 10 min adam həbsdən xilas olar, dövlət 80 milyon manat qənaət edər" - TƏKLİF
20/10/2017 [17:02]:
ADU-da görkəmli bəstəkar Tofiq Quliyev anıldı
20/10/2017 [17:01]:
Bu gecə bütün Yer sakinləri ulduz axınını izləyə biləcək
20/10/2017 [16:54]:
Dünya türkoloqları Qazaxıstanda toplaşdı- FOTOLAR
20/10/2017 [16:49]:
“Əsas hədəf tələbə biliyini və düşüncəsini inkişaf etdirməkdir”
20/10/2017 [16:42]:
Yüz nəfərin ölümünə səbəb olan erməni ata və oğul həbs edildi - FOTOLAR
20/10/2017 [16:40]:
“Məscidləri dağıdan ölkə dostumuz ola bilməz” - İlham Əliyev
20/10/2017 [16:31]:
Azərbaycanda elmin ağır durumunun əsas səbəbi - hökumətmi, millətmi, islam dinimi?
20/10/2017 [16:25]:
"Azərbaycanda abortların sayı artır" - Millət vəkili
20/10/2017 [16:02]:
Qəbul imtahanlarında maksimum bal 400 olacaq
20/10/2017 [15:59]:
Rəsulzadənin İçərişəhər vurğunluğu və köhnə Bakı ağrısı- Romandan III fəsil
20/10/2017 [15:43]:
ADPU-da “İqtisadi islahatlar: nailiyyətlər və perspektivlər” mövzusunda ictimai mühazirə keçirildi
20/10/2017 [15:20]:
Azərbaycanda hər il “Bakı Beynəlxalq Film Festivalı” keçiriləcək
20/10/2017 [15:20]:
“Naxçıvan Əlahiddə Ümumqoşun Ordusu hər birimizin fəxri və qürur mənbəyidir”
20/10/2017 [15:03]:
Cinayət Məcəlləsinə 300-dən çox dəyişiklik edildi
20/10/2017 [15:01]:
İlham Əliyev D-8 IX Zirvə görüşündə çıxış etdi
20/10/2017 [15:00]:
Şagirdinin alnına “axmaq” sözü yazan müəllimə işdən qovularaq məhkəməyə verildi
20/10/2017 [14:57]:
Prezident: “Özbəkistan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllində Azərbaycanın ədalətli mövqeyini dəstəkləyir”
20/10/2017 [14:57]:
Qənirə Paşayevadan Cümhuriyyət qurucuları ilə bağlı ilginc təklif...
20/10/2017 [14:56]:
Azərbaycan Prezidentinin Türkiyəyə səfəri başa çatdı
20/10/2017 [14:52]:
"Azərbaycana qarşı uzanan məkrli əlləri birlikdə kəsməliyik"
20/10/2017 [14:51]:
Türkiyəyə görə rus çarını acılayan Bakı milyonçusu- Gizli tarix...
20/10/2017 [14:50]:
Ukraynada Saakaşvili ilə bağlı cinayət işi açılır
20/10/2017 [14:49]:
Deputatdan maraqlı təklif
20/10/2017 [14:48]:
Güllələnən azərbaycanlıların yaxınları danışdı - “Pulemyotla atəş açılıb”
20/10/2017 [14:44]:
Leyla Əliyeva “Balaca şahzadə”ni izlədi
20/10/2017 [14:27]:
İspaniyanın məşhur idman nəşri Azərbaycan xalqından üzr istəyib
20/10/2017 [14:24]:
Məhkəmənin barəsində müsbət qərar verdiyi müəllim vəzifəsinə qaytarılmayıb
20/10/2017 [14:04]:
İspaniya hökuməti Kataloniyada yeni seçkilər keçirəcək
20/10/2017 [14:02]:
Gələn ilin dövlət büdcəsində səhiyyə sahəsinə 740 milyon manat vəsait ayrılıb
20/10/2017 [13:44]:
Dövlət sirri təşkil edən məlumatlar qorunacaq
20/10/2017 [13:42]:
Əcnəbilərə vətəndaşlıq verilməsi sadələşdirildi
20/10/2017 [13:40]:
Sabahın hava proqnozu açıqlandı
20/10/2017 [13:37]:
Məhkəmələrdə nümayəndəlik institutunun fəaliyyətini məhdudlaşdıran layihə parlamentin gündəliyindən çıxarıldı
Bütün arxiv bir sırada
21/04/2017 [13:28] - İqtisadiyyat - ( 3331 dəfə baxılıb)

Manata 6 milyardlıq TƏHLÜKƏ



Qulu İBRAHİMLİ  


Xüsusən manatın 2015-ci ildəki ikinci kəskin devalvasiyası və ondan sonrakı ucuzlaşması ilə bağlı mənim mövqeyim lap əvvəldən belə olub ki, manatın ucuzlaşması ilə Azərbaycan Beynəlxalq Bankı (ABB) problemi arasında birbaşa əlaqə vardır. Məhz ABB-nin problemli kreditlərinin Aqrarkreditə ötürülməsi müqabilində Mərkəzi Bankın (AMB) havadan emissiyaya yol verməklə ABB-yə vəsait ayırması, AMB-nin balansında tarazlığın pozulmasına səbəb olur və bu da öz növbəsində manatın inzibati yolla süni ucuzlaşdırılmasını labüd edib. Mövcud olmuş məzənnə rejimi “ABB sindromlu məzənnə rejimi” olub. ABB-nin sağlamlaşdırılması üçün çox yanlış mexanizm müəyyən olundu.
2016-cı ilin ikinci yarısından sonra manatın əhəmiyyətli dərəcədə ucuzlaşması da ABB-yə vəsait ayrılmasının növbəti mərhələsi ilə bağlı olub. Məhz 2017-ci ildən Dövlət Neft Fondundan AMB-yə transfertlər nəzərdə tutulması manatın ABB probleminə görə labüd süni ucuzlaşdırılmasının davam etdirilməsinin qarşısını alıb.
Çox təəssüflər olsun ki, 2017-ci ilin fevral ayından manatın dəyər qazanması mətbuatda guya dövriyyədə manat qıtlığının olması ilə əlaqələndirilməyə başlanıldı. Halbuki rəsmi monetar statistikadan da görünür ki, pul bazasının əsas tərkibi olan "Dövriyyədə nağd pul" məbləği 2017-ci ilin həm yanvar, həm də fevral ayında 6,5 milyard manat olub ki, bu da son 19 ay ərzində, yəni, 2015-ci ilin avqust ayından 2017-ci ilin fevral ayınadək olan dövrdə bütün aylardakından (2016-dekabr istisna olmaqla), həmçinin 2016-ci ilin orta aylıq göstəricisindən (6,1 milyard) yüksək olub. Fevral ayında 6,0 milyard manat olan “Banklardan kənarda nağd pul” və “Banklardakı nağd manat” komponentləri üzrə müqayisə aparsaq, vəziyyət təqribən qeyd etdiyimiz kimidir. Kommersiya banklarının kassasında son 19 ay ərzində hər ay 500-600 milyon manat olub, həmin  dövrdə orta aylıq göstərici 572,0 milyon manat təşkil edib. 2017-ci ilin yanvar və fevral aylarında banklarda, müvafiq olaraq, 618,1 və 541,1 milyon manat nağd manat olub.

 
 
İqtisadiyyatın kiçilməsini də nəzərə almaq lazımdır. Hesab edirəm ki, dövriyyədə manat qıtlığı və əlavə manat kütləsinin buraxılmasından sonra manatın ucuzlaşacağı ilə bağlı söylənilənlər təbliğata xidmət edir. Kimlərsə ya bilərəkdən, ya da bilməyərəkdən bu təbliğata xidmət edir. Ona görə ki, Mərkəzi Bankın havadan emissiya ilə ABB-yə ayrıdığı vəsaitlərdən  6,0 milyard manatı (2016-cı ilin birinci yarısının rəqəmi) və bəlkə də daha çoxu Mərkəzi Banka illik 5%-lə depozit yatırılıb. Azərbaycan Beynəlxalq Bankı bu vəsaiti gələcək aylarda Mərkəzi Bankdakı hesabından çıxara, dövriyyədəki manat kütləsi arta bilər. İndidən ictimai rəy hazırlanır. Manata real təhlükə bu depozitdir.
2016-cı ilin dövlət büdcəsinin icrası ilə Mərkəzi Bankın analitik balansı düz gəlmir.
Fizika, kimya elminin araşdırmalar üçün öz laboratoriyaları olduğu kimi, pul siyasətinin də əsas laboratoriyası Mərkəzi Bankın icmal və analitik balansları, pul-kredit statistikasıdır. Məhz balans maddələrinin vəziyyəti və onlarda baş verən dəyişikliklər araşdırılmalıdır. Əks halda, söylənən fikirlərin heç bir elmi əsası olmaz.
Əgər manatın məzənnəsi ilə pul bazası arasında əlaqəni və ümumilikdə yürüdülən pul siyasətini elmi əsaslarla ciddi şəkildə kimsə həqiqətən araşdırıb dərinliklərə baş vursaydı, dərinliklərdən “quru” deyil, müəyyən məsələlərə bulaşıb “yaş” çıxmalıydı. Məsələn, Beynəlxalq Bankın Mərkəzi Banka “yatırdığı” depozitin manatın məzənnəsinə olan təsirlərini görməliydi. Halbuki bu məbləğ, həm Mərkəzi Bankın rəsmi xalis valyuta ehtiyatlarının manat ifadəsində məbləğinə, həm də pul bazasına təqribən bərabərdir. Bu boyda təsiri görməmək olarmı?! 2016-cı ilin dövlət büdcəsinin icrası barədə məlumatla, daha doğrusu Neft Fondundan illik edilməli transfertin yarıya qədərinin ilin sonuncu ayında – dekabrda baş verməsi ilə Mərkəzi Bankın analitik balansı arasında uyğunsuzluğu görməli idi, müəyyən şübhələr yaranmalıydı.
Pul bazası barədə Mərkəzi Bankın məlumatı düz deyil.
Hesab edirəm ki, Mərkəzi Bankın pul bazası barədə statistikası konseptual baxımdan yanlışdır. Əslində, pul bazası elan olunandan daha çoxdur. Məsələn, Dövlət Xəzinədarlığının Mərkəzi Bankdakı hesablarında saxlanılan vergi ödəyicilərinin ƏDV depozit hesabı məbləğləri pul bazasına salınırmı? Halbuki bu məbləğlər də pul bazasına daxil edilməlidir. Beynəlxalq Bankın Mərkəzi Bankda bloklaşdırılan xarici valyutası da dollarla pul bazasına daxil edilməyib. ABB-nin MB-dakı bəhs etdiyim manat depozitinə də, əslində, pul bazası kimi baxmaq lazımdır. Bu vəsaitlərin iqtisadiyyata daxil olma forması fərqlənsə də, emissiya təsirləri dövriyyədəki nağd vəsaitlərlərlə eyni gücə malikdir. Qeyd edilənləri nəzərə alanda görürük ki, MB-ın analitik balansında “Mərkəzi Bankın pulu” tarixində rekord həddə çatıb.
Fevralda manatın məzənnəsi ilə bağlı nə baş verib?
2017-ci ilin 02 fevralında çərşənbə axşamı manat pik həddə ucuzlaşdırılıb, USD/AZN məzənnəsi 1,9200 manata yüksəldilib və fevralın 16-da (yenə çərşənbə axşamı) ayın ən aşağı səviyyəsi olan 1,7296 manata salınıb, növbəti gün isə yenidən manat ucuzlaşdırılmağa (1,7352) başlanıb.
Hesab edirəm ki, bu hal təsadüfi olmayıb. İki həftə ərzində ABB-nin problemli kreditlərinin növbəti hissəsinin ötürülməsinin və ona vəsait ayrılmasının baş verdiyini düşünürəm. Fikrimcə, fevralın 2-də ABB-nin dollarla olan problemli aktivləri ən yüksək məzənnə əsasında (1,92) manatla qiymətləndirilib Aqrarkreditə ötürülüb ki, Mərkəzi Bankdan daha çox vəsait alınsın. Fevralın 15-16-da da Neft Fondundan Mərkəzi Banka valyuta transferti məbləğindən ABB-yə xarici valyuta ödənib. Ona görə də manat həmin gün bahalaşdırılıb ki, daha çox xarici valyuta ödənsin. Fevralın sonrakı günlərində manat yenidən ucuzlaşdırılb.
Hazırda manatın gələcək məzənnəsi “ABB sindromlu məzənnə rejimi”ndən və Beynəlxalq Bankın Mərkəzi Bankdakı depozit hesabındakı məbləğin taleyindən asılıdır. “Təbliğatçılar” bu depozitin indi hansı məbləğdə olduğunu ilk növbədə araşdırıb, sonra proqnozlar versinlər.


Ovqat.com

Sən adlı dərdimin dərmanı yoxdur, bir dərdsən ki, dərman özün, dərd özün...
“Azərbaycan Rusiyanın tərkibinə daxil olmalıdır” - Rusiyanın baş təlxəyi...
“Bakıda böyük partlayış olacaq” - HƏYƏCAN TƏBİLİ...
Ermənistan ordusunun hərbi hissələrindən birində partlayış -Xeyli sayda ölən və yaralanan var
Bu gecə bütün Yer sakinləri ulduz axınını izləyə biləcək
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
Müalicə edilməyən reflyuks xərçəngə səbəb ola bilər - XƏBƏRDARLIQ...
Cəmiyyət
Türkiyə mediası Ərdoğanla İlham Əliyevin yaxınlığıdan yazdı - Qardaş səmimiyyəti
Siyasət
“Bu çağırışın önəmini dərk etməyənlər ciddi fəsadlarla üzləşəcək”
Gündəm
"Bu üsulla 10 min adam həbsdən xilas olar, dövlət 80 milyon manat qənaət edər" - TƏKLİF
Mədəniyyət
Türkiyəyə görə rus çarını acılayan Bakı milyonçusu- Gizli tarix...
Həftənin ən çox oxunanları
"Nə vaxta kimi bu millətin biqeyrətlərini, psixi xəstələrini, fahişələrini reklam edəcəksiniz?"
“Hər imkanda məni zorlayırdılar” - Olimpiya çempionu+ Fotolar
"Hafka"nın saxlandığı xəbəri yayıldı - Silahlı basqına görə
Laçın rayonun bütün kəndlərinin kosmosdan hazırkı görüntüləri - VİDEO
Mütəxəssislərdən xəbərdarlıq: “İctimai nəqliyyatda yaşlılara yer verməyin...”
Gecələdiyi avtobusda ölüsü tapılan aktyor - FOTOLAR
14 yaşlı qızının seks videolarını çəkib sevgilisinə yollayan ana da varmış - DƏHŞƏT...
“Bundan sonra Sarkisyanla danışıqlara getməyin heç bir mənası yoxdur”
“Düşmən bilməlidir ki, müharibə Ermənistan ərazisinə də keçə bilər”
"Əgər İraq ordusu ildırım sürətiylə Kərkükü döyüşsüz ələ keçirdisə..."
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin