Xəbər lenti
18/01/2018 [08:03]:
Nə edək ki, 2 yol ayrıcında qalmayaq? - Halal, yoxsa haram...?
18/01/2018 [00:54]:
Tiflisdə 20 Yanvar faciəsinə həsr olunan anım tədbiri keçirildi - FOTO
18/01/2018 [00:51]:
Oteldə başına oyun açılan vətəndaş daxili işlər nazirindən kömək istədi
18/01/2018 [00:47]:
“Yeni orfoqrafiya yazı-pozu ilə məşğul olan insanların ayağında buxova, qollarında qandala çevriləcək"
18/01/2018 [00:42]:
Vəli Axundovdan gənc qələm sahiblərinə gözlənilməz jest...
18/01/2018 [00:39]:
Türkmənbaşıdan telekanallarda seks və zərərli vərdişlər barədə qadağa - İBRƏTAMİZ...
18/01/2018 [00:06]:
Bürclər - 18 YANVAR
17/01/2018 [23:55]:
“Üç gün əvvəl doğulan oğlunu görmədi...”- Şəhid zabitimizin anası...
17/01/2018 [23:47]:
“Orfoqrafiya qaydalarının “-iyyat” və “-iyyət” şəkilçiləri ilə bağlı bəndində ciddi qüsurlar var"- ərəbşünasdan izahlar
17/01/2018 [23:35]:
Özünü qəbiristanlıqda asmaq istəyən qadını son anda xilas etdilər - Şəkidə
17/01/2018 [23:19]:
Vaşinqton Türkiyə əleyhinə niyə bu qədər addım atır?
17/01/2018 [23:13]:
Dünyaca məşhur xanım alimin Rəsulzadə və Cümhuriyyət sevgisi- Gizi tarix
17/01/2018 [23:05]:
Hikmətin poeziyası, poeziyanın hikməti - Sərdar Cəlaloğlu
17/01/2018 [22:57]:
Azərbaycan nağılları: Göydən 5 rayon düşdü...
17/01/2018 [22:51]:
Bakıda tragikomik hadisə - İllərdir, yığdığı pulu ev almağa gedərkən itirdi - VİDEO
17/01/2018 [22:39]:
KXDR və Cənubi Koreya birləşib
17/01/2018 [22:17]:
Ermənistan prezidentinin varis istəyi...
17/01/2018 [22:15]:
Alman hamam vannasında uçdu - VİDEO
17/01/2018 [22:05]:
Türkiyədə fövqəladə vəziyyət rejimi uzadılır
17/01/2018 [21:34]:
2017-ci ildə sahibkarlara 146 milyon manat güzəştli kredit verilib
17/01/2018 [21:29]:
Polis avtomobilini Qazaxıstan prezidentinin iqamətgahının hasarına çırpıb – FOTO
17/01/2018 [21:27]:
Ərdoğanın anonsunu verdiyi MÜHARİBƏ BAŞLADI - İlk zərbədə çoxlu ölən var
17/01/2018 [21:24]:
Peyğəmbər şəhəri silkələndi - Gözlənilməz
17/01/2018 [21:22]:
Üçüncü növbədə təhsil alan şagirdlərin sayı açıqlandı
17/01/2018 [21:16]:
Dilçilik İnstitutunun keçmiş direktoru yeni orfoqrafiya qaydalarını tənqid etdi - MÜSAHİBƏ
17/01/2018 [21:10]:
“Avropadakı anti-türk qüvvələri sanki dopinq alıb”
17/01/2018 [21:08]:
Analoqu olmayan nazirlik yaradıldı - MARAQLI
17/01/2018 [21:03]:
Sürücülərə şad xəbər: Bütün qərarsız MMX-lar silindi
17/01/2018 [21:02]:
"Cümhuriyyət İlində Qarabağ işğaldan azad olunmalıdır"
17/01/2018 [20:55]:
Azay Quliyev Şura Katibliyinin baş məsləhətçisini Fəxri Fərman ilə təltif etdi
17/01/2018 [20:54]:
"Qarabağ münaqişəsi regional fəlakətə çevrilə bilər"
17/01/2018 [20:51]:
FHN itkin düşmüş alpinistlərin axtarışı ilə bağlı məlumat yaydı - FOTO
17/01/2018 [20:10]:
Siyasi Partiyaların Əməkdaşlıq Mərkəzinin növbəti yığıncağı keçirildi
17/01/2018 [20:08]:
“Bitcoin” 10 min dollardan da aşağı düşdü
17/01/2018 [20:05]:
“Judo Club 2012”nin yetirmələri Xorvatiyadan 2 qızılla qayıtdı
17/01/2018 [20:02]:
General oğlu 4 il 6 ay müddətinə azadlıqdan məhrum olundu
17/01/2018 [20:00]:
Prezident jurnalisti mətbuat konfransından qovdu - VİDEO
17/01/2018 [19:59]:
Peskov:" Putin tam sağlamdır və çoxlarından üstündür"
17/01/2018 [19:55]:
Türkiyədə hərbi təyyarə qəzaya uğradı - 3 hərbçi həlak oldu
17/01/2018 [19:52]:
Qənirə Paşayeva ABŞ, Sinqapur və Livanın tanınmış qadın təşkilat rəhbərləri ilə görüşdü
17/01/2018 [19:47]:
Peşə məktəblərində çalışan müəllimlərin maaşı iki dəfə artırılıb
17/01/2018 [19:46]:
Xərçəng xəstələrinə tarixi keçmiş dərman verdilər
17/01/2018 [19:30]:
"Köhnə azərbaycanlı"nın yeni hekayəsi
17/01/2018 [19:21]:
Rza şah Pəhləvinin oğlu İranı “ən seksual ölkə” adlandırdı...
17/01/2018 [19:09]:
Ənənəvi festivalda buğa 3 nəfəri öldürdü - VİDEO
17/01/2018 [18:57]:
Arvadı ilə 20 il “bacı-qardaş” olan Əli Mirəliyev: “Əşi, sizə nə dəxli var?”
17/01/2018 [18:54]:
Zərdüşt Əlizadə: “Xəlil Rza ermənilərə qarğışlar yağdırdı, nəticədə biz Qarabağı itirdik...”
17/01/2018 [18:51]:
ADNSU və Bilik Fondu 20 Yanvar şəhidlərinə həsr olunmuş birgə tədbir keçirdi
17/01/2018 [18:43]:
“Atlas” Prezident kitabxanasına təqdim edildi
17/01/2018 [18:33]:
20 Yanvar Şəhidləri yad edildi - FOTO
17/01/2018 [18:32]:
Orxan Pamukun çəkdiyi mənasız selfi - Nobel mükafatçısı bununla nə demək istəyir?
17/01/2018 [18:27]:
Ağır xəstəlikdən əziyyət çəkən xalq artistimiz bu saatlarda VƏFAT ETDİ - FOTO
17/01/2018 [18:24]:
Könül Xasıyevanın həyat yoldaşı kimdir? – Sensasion müsahibə – VİDEO
17/01/2018 [18:21]:
Əmək hüquqlarına dair maarifləndirmə seminarı keçirildi
17/01/2018 [17:47]:
“Bakıbus” avtobuslarındakı yaddaşda Xankəndi niyə qeyd olunmur? - FOTO
17/01/2018 [17:42]:
Prezident Administrasiyasında təyinat oldu - Yeni şöbə müdirinin tərcümeyi-halı
17/01/2018 [17:28]:
Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ
17/01/2018 [16:52]:
Kərəm Həsənovun Şamaxıda keçirəcəyi vətəndaş qəbulunun tarixi dəyişdirildi
17/01/2018 [16:47]:
Əkrəmlərdən kəramətlərə gedən yol...
17/01/2018 [16:46]:
Milli Məclis “Azərbaycan Ordusu haqqında” sənədi müzakirəyə çıxaracaq
17/01/2018 [16:43]:
ADPU-da seminar keçirildi
17/01/2018 [16:38]:
“Mən İlhamə Quliyevanı təriflədikcə, o məni pisləyirdi” – Brilliant Dadaşova
17/01/2018 [16:32]:
Vikipediyada general Cahangir bəy Novruzov haqqında məqalə yeniləndi
17/01/2018 [16:28]:
“Bu baş versə, erməni dövlətçiliyindən heç bir şey qalmayacaq”
17/01/2018 [16:25]:
Qəbul imtahanında ödəniş dəyişəcək? – DİM-dən AÇIQLAMA
17/01/2018 [16:15]:
SOCAR İstiqrazına pul qoyanlara faiz ödənildi
17/01/2018 [16:08]:
Nazın Türkiyədə gecə klubunda maraqlı videosu yayıldı - VİDEO
17/01/2018 [16:06]:
"Yeni orfoqrafiya qaydaları yaratmağa ehtiyac yoxdur"
17/01/2018 [16:02]:
Bakı yollarında nöqsanlar aşkarlandı – RƏSMİ
17/01/2018 [15:58]:
Azərbaycanın hələ də tam öyrənilməyən dünya əhəmiyyətli xəzinəsi - palçıq vulkanları
17/01/2018 [15:51]:
Nərgiz Paşayeva qızı ilə konsertdə - FOTOLAR
17/01/2018 [15:48]:
Aida Qəmbər: “İsa Qəmbər sabah evə buraxılacaq”
17/01/2018 [15:43]:
Ötən il dağılan ailələrin sayı – STATİSTİKA
17/01/2018 [15:43]:
Azərbaycan avtomobil benzini istehsalını 5% artırıb
17/01/2018 [15:42]:
Azərbaycan jurnalistləri 2017-ci ildə: JuHİ illik hesabatını açıqlayıb
17/01/2018 [15:37]:
Keçən il məktəbi bitirən məzunlardan neçəsinin attestat aldığı açıqlandı
17/01/2018 [15:36]:
“Təhsil müəssisələrinin media ilə əməkdaşlığı alqışlanmalıdır”
17/01/2018 [15:29]:
Bu ilin buraxılış, qəbul və sınaq imtahanlarının tarixləri elan edildi - SİYAHI
17/01/2018 [15:17]:
Yeni virus “WhatsApp” yazışmalarını oğurlaya bilir
17/01/2018 [15:13]:
Azərbaycanda əhalinin sayı açıqlandı
Bütün arxiv bir sırada
21/04/2017 [13:28] - İqtisadiyyat - ( 3390 dəfə baxılıb)

Manata 6 milyardlıq TƏHLÜKƏ



Qulu İBRAHİMLİ  


Xüsusən manatın 2015-ci ildəki ikinci kəskin devalvasiyası və ondan sonrakı ucuzlaşması ilə bağlı mənim mövqeyim lap əvvəldən belə olub ki, manatın ucuzlaşması ilə Azərbaycan Beynəlxalq Bankı (ABB) problemi arasında birbaşa əlaqə vardır. Məhz ABB-nin problemli kreditlərinin Aqrarkreditə ötürülməsi müqabilində Mərkəzi Bankın (AMB) havadan emissiyaya yol verməklə ABB-yə vəsait ayırması, AMB-nin balansında tarazlığın pozulmasına səbəb olur və bu da öz növbəsində manatın inzibati yolla süni ucuzlaşdırılmasını labüd edib. Mövcud olmuş məzənnə rejimi “ABB sindromlu məzənnə rejimi” olub. ABB-nin sağlamlaşdırılması üçün çox yanlış mexanizm müəyyən olundu.
2016-cı ilin ikinci yarısından sonra manatın əhəmiyyətli dərəcədə ucuzlaşması da ABB-yə vəsait ayrılmasının növbəti mərhələsi ilə bağlı olub. Məhz 2017-ci ildən Dövlət Neft Fondundan AMB-yə transfertlər nəzərdə tutulması manatın ABB probleminə görə labüd süni ucuzlaşdırılmasının davam etdirilməsinin qarşısını alıb.
Çox təəssüflər olsun ki, 2017-ci ilin fevral ayından manatın dəyər qazanması mətbuatda guya dövriyyədə manat qıtlığının olması ilə əlaqələndirilməyə başlanıldı. Halbuki rəsmi monetar statistikadan da görünür ki, pul bazasının əsas tərkibi olan "Dövriyyədə nağd pul" məbləği 2017-ci ilin həm yanvar, həm də fevral ayında 6,5 milyard manat olub ki, bu da son 19 ay ərzində, yəni, 2015-ci ilin avqust ayından 2017-ci ilin fevral ayınadək olan dövrdə bütün aylardakından (2016-dekabr istisna olmaqla), həmçinin 2016-ci ilin orta aylıq göstəricisindən (6,1 milyard) yüksək olub. Fevral ayında 6,0 milyard manat olan “Banklardan kənarda nağd pul” və “Banklardakı nağd manat” komponentləri üzrə müqayisə aparsaq, vəziyyət təqribən qeyd etdiyimiz kimidir. Kommersiya banklarının kassasında son 19 ay ərzində hər ay 500-600 milyon manat olub, həmin  dövrdə orta aylıq göstərici 572,0 milyon manat təşkil edib. 2017-ci ilin yanvar və fevral aylarında banklarda, müvafiq olaraq, 618,1 və 541,1 milyon manat nağd manat olub.

 
 
İqtisadiyyatın kiçilməsini də nəzərə almaq lazımdır. Hesab edirəm ki, dövriyyədə manat qıtlığı və əlavə manat kütləsinin buraxılmasından sonra manatın ucuzlaşacağı ilə bağlı söylənilənlər təbliğata xidmət edir. Kimlərsə ya bilərəkdən, ya da bilməyərəkdən bu təbliğata xidmət edir. Ona görə ki, Mərkəzi Bankın havadan emissiya ilə ABB-yə ayrıdığı vəsaitlərdən  6,0 milyard manatı (2016-cı ilin birinci yarısının rəqəmi) və bəlkə də daha çoxu Mərkəzi Banka illik 5%-lə depozit yatırılıb. Azərbaycan Beynəlxalq Bankı bu vəsaiti gələcək aylarda Mərkəzi Bankdakı hesabından çıxara, dövriyyədəki manat kütləsi arta bilər. İndidən ictimai rəy hazırlanır. Manata real təhlükə bu depozitdir.
2016-cı ilin dövlət büdcəsinin icrası ilə Mərkəzi Bankın analitik balansı düz gəlmir.
Fizika, kimya elminin araşdırmalar üçün öz laboratoriyaları olduğu kimi, pul siyasətinin də əsas laboratoriyası Mərkəzi Bankın icmal və analitik balansları, pul-kredit statistikasıdır. Məhz balans maddələrinin vəziyyəti və onlarda baş verən dəyişikliklər araşdırılmalıdır. Əks halda, söylənən fikirlərin heç bir elmi əsası olmaz.
Əgər manatın məzənnəsi ilə pul bazası arasında əlaqəni və ümumilikdə yürüdülən pul siyasətini elmi əsaslarla ciddi şəkildə kimsə həqiqətən araşdırıb dərinliklərə baş vursaydı, dərinliklərdən “quru” deyil, müəyyən məsələlərə bulaşıb “yaş” çıxmalıydı. Məsələn, Beynəlxalq Bankın Mərkəzi Banka “yatırdığı” depozitin manatın məzənnəsinə olan təsirlərini görməliydi. Halbuki bu məbləğ, həm Mərkəzi Bankın rəsmi xalis valyuta ehtiyatlarının manat ifadəsində məbləğinə, həm də pul bazasına təqribən bərabərdir. Bu boyda təsiri görməmək olarmı?! 2016-cı ilin dövlət büdcəsinin icrası barədə məlumatla, daha doğrusu Neft Fondundan illik edilməli transfertin yarıya qədərinin ilin sonuncu ayında – dekabrda baş verməsi ilə Mərkəzi Bankın analitik balansı arasında uyğunsuzluğu görməli idi, müəyyən şübhələr yaranmalıydı.
Pul bazası barədə Mərkəzi Bankın məlumatı düz deyil.
Hesab edirəm ki, Mərkəzi Bankın pul bazası barədə statistikası konseptual baxımdan yanlışdır. Əslində, pul bazası elan olunandan daha çoxdur. Məsələn, Dövlət Xəzinədarlığının Mərkəzi Bankdakı hesablarında saxlanılan vergi ödəyicilərinin ƏDV depozit hesabı məbləğləri pul bazasına salınırmı? Halbuki bu məbləğlər də pul bazasına daxil edilməlidir. Beynəlxalq Bankın Mərkəzi Bankda bloklaşdırılan xarici valyutası da dollarla pul bazasına daxil edilməyib. ABB-nin MB-dakı bəhs etdiyim manat depozitinə də, əslində, pul bazası kimi baxmaq lazımdır. Bu vəsaitlərin iqtisadiyyata daxil olma forması fərqlənsə də, emissiya təsirləri dövriyyədəki nağd vəsaitlərlərlə eyni gücə malikdir. Qeyd edilənləri nəzərə alanda görürük ki, MB-ın analitik balansında “Mərkəzi Bankın pulu” tarixində rekord həddə çatıb.
Fevralda manatın məzənnəsi ilə bağlı nə baş verib?
2017-ci ilin 02 fevralında çərşənbə axşamı manat pik həddə ucuzlaşdırılıb, USD/AZN məzənnəsi 1,9200 manata yüksəldilib və fevralın 16-da (yenə çərşənbə axşamı) ayın ən aşağı səviyyəsi olan 1,7296 manata salınıb, növbəti gün isə yenidən manat ucuzlaşdırılmağa (1,7352) başlanıb.
Hesab edirəm ki, bu hal təsadüfi olmayıb. İki həftə ərzində ABB-nin problemli kreditlərinin növbəti hissəsinin ötürülməsinin və ona vəsait ayrılmasının baş verdiyini düşünürəm. Fikrimcə, fevralın 2-də ABB-nin dollarla olan problemli aktivləri ən yüksək məzənnə əsasında (1,92) manatla qiymətləndirilib Aqrarkreditə ötürülüb ki, Mərkəzi Bankdan daha çox vəsait alınsın. Fevralın 15-16-da da Neft Fondundan Mərkəzi Banka valyuta transferti məbləğindən ABB-yə xarici valyuta ödənib. Ona görə də manat həmin gün bahalaşdırılıb ki, daha çox xarici valyuta ödənsin. Fevralın sonrakı günlərində manat yenidən ucuzlaşdırılb.
Hazırda manatın gələcək məzənnəsi “ABB sindromlu məzənnə rejimi”ndən və Beynəlxalq Bankın Mərkəzi Bankdakı depozit hesabındakı məbləğin taleyindən asılıdır. “Təbliğatçılar” bu depozitin indi hansı məbləğdə olduğunu ilk növbədə araşdırıb, sonra proqnozlar versinlər.


Ovqat.com

...
Oteldə başına oyun açılan vətəndaş daxili işlər nazirindən kömək istədi
"Cümhuriyyət İlində Qarabağ işğaldan azad olunmalıdır"
Xərçəng xəstələrinə tarixi keçmiş dərman verdilər
Ənənəvi festivalda buğa 3 nəfəri öldürdü - VİDEO
20 Yanvar Şəhidləri yad edildi - FOTO
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
“Üç gün əvvəl doğulan oğlunu görmədi...”- Şəhid zabitimizin anası...
Siyasət
“Avropadakı anti-türk qüvvələri sanki dopinq alıb”
Dünya
Analoqu olmayan nazirlik yaradıldı - MARAQLI
Ədəbiyyat
İnstitutdan qovulan,həbsxanada yatan, oğlunu savaşda itirən şair- Nəsiman Yaqublunun yazısı
Cəmiyyət
Pediatrdan valideynlərə şad xəbər: "Tez-tez qrip olan uşaqlarınız sağlamdır”
Həftənin ən çox oxunanları
"Putini 48 ildir tanıyan bir insan kimi deyirəm" - "Qarabağ düyününü açmaq onun iradəsindən asılı olsaydı..."
Qız alt paltarında, "dini" verilişdə "ilahiyyatçı" üçün erotik rəqs etdi - VIDEO
Fazil Məmmədovun "Qara qutu"ları sonadək açılacaqmı? - Gözlər Mikayıl Cabbarovda
Yemək qızdırmaq istəyən əsgər 28 milyonluq BTR-i məhv etdi – VİDEO
Təkər gətirənlər tələyə düşdü - Həyəcan təbili...
Kənd qızları bakirəliyini şəhər qızlarından tez itirir - ARAŞDIRMA
“Əbiyev gəlmirdi, Zakir Həsənov isə bir neçə dəfə bizi ziyarət edib” - Fəriköy məzarlığında...
Təlim zamanı ip qopdu əsgərlər vertolyotdan yerə düşdülər - VİDEO
“Dövlətim əmr versə ki, əmim Sərdar Cəlaloğlunun evini tankla yıx.." -Şəhid komandir Rasim Məmmədov
Arvadı kənddən Bakıya gedib bacısının qeyri-rəsmi əri ilə “yatdı”, sonra... - 3 uşaq atasından dəhşətli əməl
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin