Xəbər lenti
30/05/2017 [15:09]:
Yaponiyanın heyvan yaşayan ən ilginc ada və qəsəbələri -FOTOLAR
30/05/2017 [15:03]:
Diş çəkdirənin orucu pozulurmu? –Ramazan sual-cavabı
30/05/2017 [15:01]:
Mehman Əliyev: “Müxalifətin qarşıdakı seçkilərdə yerini görümürəm”
30/05/2017 [14:55]:
Cəmi 2 saata tikilən 300 illik evlər- FOTOIAR
30/05/2017 [14:33]:
Misirli tədqiqatçı Qərb Universitetinin tələbələri üçün seminar keçdi
30/05/2017 [14:30]:
Müsəlmanları hiddətləndirəcək ramazan -FƏTVASI
30/05/2017 [14:21]:
ƏƏSMN tərəfindən 80 nəfər əlilliyi olan şəxs istirahətə yola salındı
30/05/2017 [14:18]:
Ermənistan şirkətinin rəhbəri: “Ekvador bananını Azərbaycan üzərindən İrana idxal edəcəyik”
30/05/2017 [14:11]:
UNEC Avropa təhsil məkanına inteqrasiyanı genişləndirir
30/05/2017 [14:10]:
Sınaq imtahanlarının doğru cavabları açıqlandı
30/05/2017 [14:09]:
Mehriban Əliyeva yeni köçkün şəhərciyinin təməlqoyma mərasimində iştirak etdi
30/05/2017 [14:08]:
ADU-da “Duanu” ənənəvi bayramı qeyd edildi
30/05/2017 [14:06]:
“Hacı pivəsi”nin tərkibində spirt var – XƏBƏRDARLIQ
30/05/2017 [13:57]:
Müdafiə Nazirliyi ehtiyat zabit və gizir hazırlığı kurslarına qəbul elan etdi
30/05/2017 [13:55]:
“Narazılıq edənlərin əksəriyyəti oxumayan tələbələrdir”
30/05/2017 [13:44]:
Nazirlikdən səyahət edən vətəndaşlara – XƏBƏRDARLIQ
30/05/2017 [13:42]:
Tahir Mirkişili: "ATƏT Ermənistanın dağıdıcılıq siyasətinin qarşısını almalıdır"
30/05/2017 [13:37]:
“Porsche”-ilə 2 uşaq anasını öldürən Ağəli ev dustağı edildi - Fotolar
30/05/2017 [13:26]:
Hava haqda xəbərdarlıq - Şimşək çaxacaq, dolu düşəcək
30/05/2017 [13:02]:
Pələng baxıcısını öldürdü - Fotolar
30/05/2017 [12:52]:
Sosial evlərlə bağlı izdiham - Fotolar
30/05/2017 [12:31]:
“Rusiyada baş verənlərin Qarabağın azadlığı üçün fürsət yaradacağını düşünmürəm”
30/05/2017 [12:18]:
Sumqayıtda “Böyük Hindistan toyu” nümayiş olundu - Fotolar
30/05/2017 [12:05]:
Milan Ticarət Palatasının ekspertləri BBF-də...
30/05/2017 [11:59]:
Diqqətlə baxın - Əslində milyonlarla insanı aldadıblar  - FOTOLAR
30/05/2017 [11:52]:
Elektriki kəşf edən alimdən 2035-ci illə bağlı İDDİALI PROQNOZLAR
30/05/2017 [11:50]:
Devrilmiş lider öldü -Foto
30/05/2017 [11:41]:
Bakıda növbəti "Porşe" qəzası -Polis öldü
30/05/2017 [11:35]:
Sabiq deputat Fərhad Qəribovun ailəsində faciə
30/05/2017 [11:24]:
Keçmiş müstəntiqin Ali Məhkəməyə kassasiya şikayətinin tarixi bəlli oldu
30/05/2017 [10:57]:
ABŞ-dakı beynəlxalq festivaldan Azərbaycan filminə təklif gəldi
30/05/2017 [10:56]:
Bakıda süni ət hazırlanması ilə bağlı ŞOK görüntülər (VİDEO)
30/05/2017 [10:42]:
Hitler 1984-cü ilə qədər ucqar kənddə yaşayıb– ABŞ təsdiqlədi
30/05/2017 [10:35]:
Baş bankirdən manat proqnozu - “İlin sonunadək ucuzlaşmayacaq”
30/05/2017 [10:24]:
Ermənilər cəbhədə gərginliyi artırırlar
30/05/2017 [10:09]:
“Müasir İnkişaf” İctimai Birliyinin “Vətənpərvər Gənclər” Klubu tədbir keçirdi
30/05/2017 [09:59]:
Bu şəxsləri işdən çıxaranlar daha çox cərimələnəcəklər
30/05/2017 [09:56]:
İqtisadi aqibətimizin "qara qutuları" - Cəmiyyət onların "deşifrə" olunmasını gözləyir...
30/05/2017 [09:46]:
Allahın Kremlə qəzəbi tutdu...? - Foto/Video
30/05/2017 [09:33]:
"Əgər Putin olmasaydı..." - Jirinovski
30/05/2017 [09:22]:
Eldar Mahmudov MTN-i və Namiq Abbasov “KQB”-si...
30/05/2017 [09:08]:
Ziya Məmmədov istintaq üçün ABŞ-a təhvil verilə bilərmi...
30/05/2017 [09:01]:
Vahid Əhmədov: "Qonşu dövlətlər tərəfindən təhdidlərlə üzləşmişik”
30/05/2017 [08:56]:
Qadın voleybolçularımız dünya çempionatına vəsiqə uğrunda mübarizəyə başlayır
30/05/2017 [08:55]:
Səmada Ramazan təbriki yazıldı - Foto+Video
30/05/2017 [08:53]:
Prezident diplomatların qovulmasını pislədi
30/05/2017 [08:48]:
Baş redaktor qətlə yetirildi
30/05/2017 [08:40]:
Qarın piylərini əridən ən ucuz vasitə
30/05/2017 [08:29]:
"Putin İŞİD-dən təhlükəlidir..."
30/05/2017 [08:14]:
"2016-cı ildə Azərbaycan Gürcüstana ən çox sərmayə qoyan ölkə olub"
30/05/2017 [01:18]:
Azərbaycan filmi beynəlxalq festivalın mükafatına layiq görüldü- FOTO
30/05/2017 [01:04]:
Tənqidi fikirlərinizlə kimisə incidə bilərsiniz - Günün qoroskopu
30/05/2017 [00:50]:
Qısa zamanda yoxa çıxacaq xalqlar- FOTOLAR
30/05/2017 [00:50]:
Fermer köpən inəyi qeyri-adi üsulla ölümdən qurtardı - VİDEO
30/05/2017 [00:29]:
Makron Putinin başını "pambıqla kəsdi"...
29/05/2017 [23:54]:
Rusiya patriarxı homoseksuallığa üsyan etdi: "Gəlin onda faşizmi də leqallaşdıraq"
29/05/2017 [23:45]:
“Qarabağ tənzimlənməsinin yükü Əliyevlə Sarkisyanın çiyinlərindədir”
29/05/2017 [23:42]:
Karaulov: "Putini öldürmək istəyən oturub Bakının 42 kilometrliyində..."
29/05/2017 [23:36]:
Putin: "Dövləti yıxaraq terrorla mübarizə aparmaq olmaz"
29/05/2017 [23:03]:
Gənc müəllimin dərs metodu internetdə izlənmə rekordu qırır - İsmayıllıda (VİDEO)
29/05/2017 [22:48]:
Amerikanın ən yaraşıqlı və ehtiraslı kişisi: Hətta atasının məşuqəsi ilə...
29/05/2017 [22:30]:
"Görünür, biz hələ aşkarlıq və şəffaflığa tam açıq deyilik..."
29/05/2017 [21:59]:
İldırım qoyun sürüsünü tələf etdi - FOTO
29/05/2017 [20:40]:
"Ölkəmizə gələn ermənilərlə bağlı xüsusi qayda tətbiq olunmalıdır"
29/05/2017 [20:38]:
Ölkə istidən yanır – Hərarət 53,5-ə yüksəldi
29/05/2017 [20:26]:
Moskvada fırtına – 7 ölü, 40-dan çox yaralı var
29/05/2017 [20:15]:
Rusiyalı politoloq: “Tramp siyasətdə tənha, amma güclü adamdır” – Müsahibə
29/05/2017 [20:12]:
Könül Xasıyeva oğluna vəsiyyət etdi - Video
29/05/2017 [19:55]:
“Vurdum ki, birdəfəlik səsini kəssin”- Coratda dəhşətli qətl törədənin cəzası azaldıldı
29/05/2017 [19:44]:
Türkiyə səfiri əsirlərə görə hərbi gəmi ilə Nargin adasına getdi - Fotolar
29/05/2017 [19:19]:
“UNEC Ekspert”in xüsusi buraxılışı: “Strateji Yol Xəritələri”
29/05/2017 [18:28]:
Hindistanda sel suları 200 nəfərin həyatına son qoydu- FOTOLAR
29/05/2017 [18:27]:
Ramazan ayının dördüncü gününün – DUASI VƏ TƏQVİMİ
29/05/2017 [18:18]:
DİN: Masallıda məktəb yoldaşını qətlə yetirən şagird tutuldu
29/05/2017 [18:17]:
“Məktəblərdə bir deyil, bir neçə psixoloqun olması daha faydalı olar”
29/05/2017 [18:06]:
Yeni doğulmuş körpə yeriməyə başladı - VİDEO
29/05/2017 [18:03]:
Qarabağda müharibənin yeni iştirakçıları...
29/05/2017 [18:00]:
Suriyada 17 kənd terrorçulardan azad edildi
29/05/2017 [17:58]:
Bakıda qadınların çantalarına girənlər tutuldu
29/05/2017 [17:56]:
Avropa İttifaqı Suriyaya qarşı sanksiyaların müddətini uzatdı
Bütün arxiv bir sırada
21/04/2017 [13:28] - İqtisadiyyat - ( 3062 dəfə baxılıb)

Manata 6 milyardlıq TƏHLÜKƏ



Qulu İBRAHİMLİ  


Xüsusən manatın 2015-ci ildəki ikinci kəskin devalvasiyası və ondan sonrakı ucuzlaşması ilə bağlı mənim mövqeyim lap əvvəldən belə olub ki, manatın ucuzlaşması ilə Azərbaycan Beynəlxalq Bankı (ABB) problemi arasında birbaşa əlaqə vardır. Məhz ABB-nin problemli kreditlərinin Aqrarkreditə ötürülməsi müqabilində Mərkəzi Bankın (AMB) havadan emissiyaya yol verməklə ABB-yə vəsait ayırması, AMB-nin balansında tarazlığın pozulmasına səbəb olur və bu da öz növbəsində manatın inzibati yolla süni ucuzlaşdırılmasını labüd edib. Mövcud olmuş məzənnə rejimi “ABB sindromlu məzənnə rejimi” olub. ABB-nin sağlamlaşdırılması üçün çox yanlış mexanizm müəyyən olundu.
2016-cı ilin ikinci yarısından sonra manatın əhəmiyyətli dərəcədə ucuzlaşması da ABB-yə vəsait ayrılmasının növbəti mərhələsi ilə bağlı olub. Məhz 2017-ci ildən Dövlət Neft Fondundan AMB-yə transfertlər nəzərdə tutulması manatın ABB probleminə görə labüd süni ucuzlaşdırılmasının davam etdirilməsinin qarşısını alıb.
Çox təəssüflər olsun ki, 2017-ci ilin fevral ayından manatın dəyər qazanması mətbuatda guya dövriyyədə manat qıtlığının olması ilə əlaqələndirilməyə başlanıldı. Halbuki rəsmi monetar statistikadan da görünür ki, pul bazasının əsas tərkibi olan "Dövriyyədə nağd pul" məbləği 2017-ci ilin həm yanvar, həm də fevral ayında 6,5 milyard manat olub ki, bu da son 19 ay ərzində, yəni, 2015-ci ilin avqust ayından 2017-ci ilin fevral ayınadək olan dövrdə bütün aylardakından (2016-dekabr istisna olmaqla), həmçinin 2016-ci ilin orta aylıq göstəricisindən (6,1 milyard) yüksək olub. Fevral ayında 6,0 milyard manat olan “Banklardan kənarda nağd pul” və “Banklardakı nağd manat” komponentləri üzrə müqayisə aparsaq, vəziyyət təqribən qeyd etdiyimiz kimidir. Kommersiya banklarının kassasında son 19 ay ərzində hər ay 500-600 milyon manat olub, həmin  dövrdə orta aylıq göstərici 572,0 milyon manat təşkil edib. 2017-ci ilin yanvar və fevral aylarında banklarda, müvafiq olaraq, 618,1 və 541,1 milyon manat nağd manat olub.

 
 
İqtisadiyyatın kiçilməsini də nəzərə almaq lazımdır. Hesab edirəm ki, dövriyyədə manat qıtlığı və əlavə manat kütləsinin buraxılmasından sonra manatın ucuzlaşacağı ilə bağlı söylənilənlər təbliğata xidmət edir. Kimlərsə ya bilərəkdən, ya da bilməyərəkdən bu təbliğata xidmət edir. Ona görə ki, Mərkəzi Bankın havadan emissiya ilə ABB-yə ayrıdığı vəsaitlərdən  6,0 milyard manatı (2016-cı ilin birinci yarısının rəqəmi) və bəlkə də daha çoxu Mərkəzi Banka illik 5%-lə depozit yatırılıb. Azərbaycan Beynəlxalq Bankı bu vəsaiti gələcək aylarda Mərkəzi Bankdakı hesabından çıxara, dövriyyədəki manat kütləsi arta bilər. İndidən ictimai rəy hazırlanır. Manata real təhlükə bu depozitdir.
2016-cı ilin dövlət büdcəsinin icrası ilə Mərkəzi Bankın analitik balansı düz gəlmir.
Fizika, kimya elminin araşdırmalar üçün öz laboratoriyaları olduğu kimi, pul siyasətinin də əsas laboratoriyası Mərkəzi Bankın icmal və analitik balansları, pul-kredit statistikasıdır. Məhz balans maddələrinin vəziyyəti və onlarda baş verən dəyişikliklər araşdırılmalıdır. Əks halda, söylənən fikirlərin heç bir elmi əsası olmaz.
Əgər manatın məzənnəsi ilə pul bazası arasında əlaqəni və ümumilikdə yürüdülən pul siyasətini elmi əsaslarla ciddi şəkildə kimsə həqiqətən araşdırıb dərinliklərə baş vursaydı, dərinliklərdən “quru” deyil, müəyyən məsələlərə bulaşıb “yaş” çıxmalıydı. Məsələn, Beynəlxalq Bankın Mərkəzi Banka “yatırdığı” depozitin manatın məzənnəsinə olan təsirlərini görməliydi. Halbuki bu məbləğ, həm Mərkəzi Bankın rəsmi xalis valyuta ehtiyatlarının manat ifadəsində məbləğinə, həm də pul bazasına təqribən bərabərdir. Bu boyda təsiri görməmək olarmı?! 2016-cı ilin dövlət büdcəsinin icrası barədə məlumatla, daha doğrusu Neft Fondundan illik edilməli transfertin yarıya qədərinin ilin sonuncu ayında – dekabrda baş verməsi ilə Mərkəzi Bankın analitik balansı arasında uyğunsuzluğu görməli idi, müəyyən şübhələr yaranmalıydı.
Pul bazası barədə Mərkəzi Bankın məlumatı düz deyil.
Hesab edirəm ki, Mərkəzi Bankın pul bazası barədə statistikası konseptual baxımdan yanlışdır. Əslində, pul bazası elan olunandan daha çoxdur. Məsələn, Dövlət Xəzinədarlığının Mərkəzi Bankdakı hesablarında saxlanılan vergi ödəyicilərinin ƏDV depozit hesabı məbləğləri pul bazasına salınırmı? Halbuki bu məbləğlər də pul bazasına daxil edilməlidir. Beynəlxalq Bankın Mərkəzi Bankda bloklaşdırılan xarici valyutası da dollarla pul bazasına daxil edilməyib. ABB-nin MB-dakı bəhs etdiyim manat depozitinə də, əslində, pul bazası kimi baxmaq lazımdır. Bu vəsaitlərin iqtisadiyyata daxil olma forması fərqlənsə də, emissiya təsirləri dövriyyədəki nağd vəsaitlərlərlə eyni gücə malikdir. Qeyd edilənləri nəzərə alanda görürük ki, MB-ın analitik balansında “Mərkəzi Bankın pulu” tarixində rekord həddə çatıb.
Fevralda manatın məzənnəsi ilə bağlı nə baş verib?
2017-ci ilin 02 fevralında çərşənbə axşamı manat pik həddə ucuzlaşdırılıb, USD/AZN məzənnəsi 1,9200 manata yüksəldilib və fevralın 16-da (yenə çərşənbə axşamı) ayın ən aşağı səviyyəsi olan 1,7296 manata salınıb, növbəti gün isə yenidən manat ucuzlaşdırılmağa (1,7352) başlanıb.
Hesab edirəm ki, bu hal təsadüfi olmayıb. İki həftə ərzində ABB-nin problemli kreditlərinin növbəti hissəsinin ötürülməsinin və ona vəsait ayrılmasının baş verdiyini düşünürəm. Fikrimcə, fevralın 2-də ABB-nin dollarla olan problemli aktivləri ən yüksək məzənnə əsasında (1,92) manatla qiymətləndirilib Aqrarkreditə ötürülüb ki, Mərkəzi Bankdan daha çox vəsait alınsın. Fevralın 15-16-da da Neft Fondundan Mərkəzi Banka valyuta transferti məbləğindən ABB-yə xarici valyuta ödənib. Ona görə də manat həmin gün bahalaşdırılıb ki, daha çox xarici valyuta ödənsin. Fevralın sonrakı günlərində manat yenidən ucuzlaşdırılb.
Hazırda manatın gələcək məzənnəsi “ABB sindromlu məzənnə rejimi”ndən və Beynəlxalq Bankın Mərkəzi Bankdakı depozit hesabındakı məbləğin taleyindən asılıdır. “Təbliğatçılar” bu depozitin indi hansı məbləğdə olduğunu ilk növbədə araşdırıb, sonra proqnozlar versinlər.


Ovqat.com

Devrilmiş lider öldü -Foto
Keçmiş müstəntiqin Ali Məhkəməyə kassasiya şikayətinin tarixi bəlli oldu
"Görünür, biz hələ aşkarlıq və şəffaflığa tam açıq deyilik..."
Ölkə istidən yanır – Hərarət 53,5-ə yüksəldi
“Yerləşdiyimiz coğrafiyada yaxın gələcəkdə böyük dəyişikliklər baş verəcək”
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
Dünya
Müsəlmanları hiddətləndirəcək ramazan -FƏTVASI
Maraqlı
Diqqətlə baxın - Əslində milyonlarla insanı aldadıblar  - FOTOLAR
Maraqlı
Elektriki kəşf edən alimdən 2035-ci illə bağlı İDDİALI PROQNOZLAR
Siyasət
"Putin İŞİD-dən təhlükəlidir..."
İqtisadiyyat
"2016-cı ildə Azərbaycan Gürcüstana ən çox sərmayə qoyan ölkə olub"
Həftənin ən çox oxunanları
Cinsi orqanını kəsib tualetə atdı  - Qanı ilə divara bu sözləri yazdı
16 yaşlı qızın qəfil ölümünün səbəbi bilinəndə hər kəs şok oldu  - FOTOLAR- VİDEO
"Məni təcili öldürün, saat 4-də cənnətə qəbul mərasiminə yetişməliyəm" - ŞOK İSTƏK
Erməni Kardaşyanın Türk tayı ortaya çıxdı - İDDALI FOTOLAR + VİDEO
Geyimlərinə görə biabır olan məşhurların lüt əndamları - FOTOLAR
Yeni doğulmuş körpə yeriməyə başladı - VİDEO
Haqqin.az-ın əməkdaşı ermənilərə satıldı: Erməni xalqından üzr istəyib
Rus balıqçının qarşılaşdığı heç yerdə görmədiyiniz dəniz canlıları - ŞOK FOTOLAR...
Diabet və yüksək arterial təzyiqi, şiş xəstəliklərini... - MÖCÜZƏ GİLƏMEYVƏ
Ramazanın ilk 3 günündə bunları yemək olmaz- Əks halda...
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
e-mail: [email protected]
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin