Xəbər lenti
27/06/2017 [20:00]:
Millət vəkili AŞPA-da Moldovanın Baş naziri və Qazaxıstan heyəti ilə görüşdü
27/06/2017 [19:39]:
Nazirlik Xətaidə ağac qətliamını aktlaşdırdı - 32 Eldar şamı məhv edilib...
27/06/2017 [18:59]:
Məhşur rəssamın məzarı açılacaq: 300 milyon avroluq miras-FOTO
27/06/2017 [18:52]:
Mehriban Əliyeva: "Sizin həyatınızda yeni dövr başlayır" – FOTO
27/06/2017 [18:31]:
TAP-ın rəhbəri dəyişdi
27/06/2017 [18:26]:
Hacıqabulda “Land Cruiser” aşdı: 2 nəfər öldü (FOTO)
27/06/2017 [18:23]:
Bollivud ulduzu: Azərbaycanda olmaqdan çox xoşbəxtəm
27/06/2017 [18:10]:
Ermənistana indi də Azərbaycanın quru südünü aparırlar
27/06/2017 [18:03]:
Toxunsanız oyanacaq - 500 ildir yatan qız - İnanılmaz fotolar
27/06/2017 [17:32]:
Dünyada nadir idi: Türkiyədə öldürdülər 
27/06/2017 [17:31]:
Oqtay Əsədov Seulda Rusiya Dövlət Dumasının sədri ilə görüşdü
27/06/2017 [17:26]:
Əxlaqsızlıq və kafirlikdə günahlandırılan, daşlanan, yandırılan qadın filosoflar
27/06/2017 [17:24]:
ABŞ səfirinin oğlu Bakıda öz rəsm əsərlərini sərgiləyəcək
27/06/2017 [17:21]:
“Formula-1”ə görə 18 marşrutda edilən dəyişiklik ləğv olundu
27/06/2017 [17:21]:
"Bunu edənlər nakişilərdir, onların damarında azərbaycanlı qanı axmır"
27/06/2017 [17:19]:
Ermənistan hərbi rəhbərliyinin nitqi niyə tutuldu...
27/06/2017 [17:16]:
Körpü çökdü, insanlar aşağı düşdü -Video
27/06/2017 [17:14]:
Ermənistan-Rusiya qoşun qruplaşması: Putini general Pankov təmsil edəcək
27/06/2017 [17:11]:
Cənnətə pasport verildi -Foto
27/06/2017 [16:43]:
Bu rəsmdən seçdiyiniz göz forması gizlin kimliyinizi ortaya çıxaracaq - İnanılmaz test
27/06/2017 [16:12]:
Ronaldo azərbaycanlı dostunu belə qarşıladı -Video
27/06/2017 [16:11]:
AŞPA-da qurumun sədrini vəzifədən uzaqlaşdırmağa əsas verən sənəd qəbul olundu
27/06/2017 [16:10]:
“Google” 2,4 milyard avro məbləğində cərimələndi
27/06/2017 [16:04]:
Baş nazir əlillərin pensiyasını qaldıracaq - 1100 dollaradək...
27/06/2017 [15:50]:
Azərbaycan-Polşa sənədləri imzalandı - FOTOLAR
27/06/2017 [15:49]:
Yenidən dünyaya gələn uşaq qatilini tutdurdu  -ŞOK HADİSƏ - VİDEO
27/06/2017 [15:25]:
Bu universitetdə qızlarla oğlanlar eyni tualetə gedəcək  - VİDEO 
27/06/2017 [15:20]:
“Elələri vardı ki, qeybət etmək üçün səbrsizliklə iftarı gözləyirdi”
27/06/2017 [15:19]:
Azərbaycanlı müğənninin yediyi sosiskadan milçək çıxdı - FOTO
27/06/2017 [14:56]:
Moskvada erməni iş adamı güllələndi
27/06/2017 [14:51]:
Yüz əlli nəfərlik turist gəmisi batdı, 6 nəfər həlak oldu- VİDEO
27/06/2017 [14:43]:
Emin Ağalarov Əminə ilə yeni FOTOlarını paylaşdı
27/06/2017 [14:17]:
Ağcabədi sakini əməliyyat masasında öldü
27/06/2017 [14:12]:
İdarəetməni itirən avtomobil su hovuzuna düşdü- VİDEO
27/06/2017 [14:12]:
İnsan vücuduna dair 5 inanılmaz həqiqət - Ulduz tozundan əmələ gəlmişik
27/06/2017 [14:11]:
Bakının bir hissəsinin işıqsız qalmasının səbəbi açıqlandı – YENİLƏNİB
27/06/2017 [13:49]:
Ölən balıq gəncin həyatını məhv etdi  - Video
27/06/2017 [13:38]:
Kiyevdə yüksək vəzifəli zabitin avtomobili partladıldı – VİDEO
27/06/2017 [13:33]:
Hərbi kəşfiyyatın xüsusi təyinatlılarının rəhbəri öldürüldü -Video
27/06/2017 [13:32]:
Prezidentlərinin təkbətək görüşü oldu - FOTOLAR
27/06/2017 [13:32]:
İsrail Ermənistana silah satmaq istəyib, amma...- Keçmiş yəhudi deputat
27/06/2017 [13:29]:
Sabaha olan hava proqnozu açıqlandı
27/06/2017 [13:28]:
Xalq artisti ilə vida mərasimi keçirilir - FOTOLAR
27/06/2017 [13:12]:
Yer üzünə ayaq basmış ən qorxulu insan - 1000-dən çox təcavüz...FOTOLAR
27/06/2017 [12:48]:
“Cocuq Mərcanlı bütövlükdə Qarabağın simvoluna çevriləcək”
27/06/2017 [12:37]:
85 yaşlı ağsaqqal hamını heyrətləndirir:  "Atasından öyrənib" - FOTOLAR
27/06/2017 [12:27]:
Səhər yeməyində bu qidalardan uzaq durun- Əks halda....
27/06/2017 [12:27]:
Çin-Hindistan sərhədində gərginlik
27/06/2017 [12:21]:
“Facebook”un bizimlə keçirdiyi gizli sınaqlar – ARAŞDIRMA
27/06/2017 [12:18]:
Tələbə qızlar daha çox kolleclərdə, yoxsa ali məktəblərdə oxuyur?
27/06/2017 [12:07]:
İran ABŞ-ın yeni sanksiyalarını şərh etdi
27/06/2017 [12:01]:
Türkiyəli müğənni silikonları ilə diqqət çəkdi - FOTOLAR
27/06/2017 [11:58]:
Meydana inək girdi - Oyun dayandı + Video
27/06/2017 [11:29]:
Sənət adamlarını qaçıran və ölümlə hədələyən diktatorlar- MARAQLI
27/06/2017 [10:13]:
Solistdən Azərbaycan Radiosununa irad...
27/06/2017 [10:12]:
“Azərbaycan Qarabağı qaytarmaq üçün müharibəyə hazırlaşır” – Rusiyalı hərbi ekspert
27/06/2017 [10:05]:
Azərbaycan Neft Fondunun payçısı olan bank erməni əsgərin borcunu silib - İDDİA...
27/06/2017 [09:57]:
Bakıda sərxoş sürücü 7 qonşunun avtomobilini əzdi – FOTO
27/06/2017 [09:55]:
Sünnət edilməmiş kişi namaz qılıb oruc tuta bilərmi? - MARAQLI
27/06/2017 [09:52]:
Rusiyada kafedə namaz qılan azərbaycanlı cəzalandırıldı
27/06/2017 [09:39]:
Lavrovla Tillerson arasında telefon danışığı oldu
27/06/2017 [09:38]:
Maradona: “Mən Putinin fanatıyam”
27/06/2017 [09:35]:
Müdafiə Nazirliyi cəbhədəki vəziyyətlə bağlı məlumat yaydı
27/06/2017 [09:08]:
Polis universiteti mühasirəyə aldı - Silahlı şəxs axtarılır
27/06/2017 [08:56]:
İlham Əliyev Polşadadır - FOTO
27/06/2017 [08:43]:
15 aylıq körpənin qarnından çıxan kütlə həkimləri təəccübləndirdi
27/06/2017 [08:29]:
Ataya dəfn etdiyi oğlundan zəng gəldi
27/06/2017 [00:56]:
Vəziyyət yaxşılığa doğru dəyişəcək - Günün qoroskopu
26/06/2017 [23:45]:
Azərbaycanlı homoseksuallar Kanadada “gey parad”a qatıldı- VİDEO
26/06/2017 [23:40]:
Qətərin XİN rəhbəri ABŞ-a səfər edəcək
26/06/2017 [23:02]:
İranın neft emalı zavodunda yanğın – 100 yaralı
26/06/2017 [23:00]:
Ağ Ev: “Tramp hesab edir ki, Rusiya ABŞ-dakı seçkilərə müdaxilə edə bilərdi”
26/06/2017 [22:25]:
Pişik mırıltısının müalicəvi gücü - İNANILMAZ
26/06/2017 [22:06]:
Mançesterdə təyyarə təcili eniş etdi
26/06/2017 [21:59]:
Daşkəsəndə kabab çəkən gənc özünü yandırdı
26/06/2017 [21:58]:
İlham Əliyev Polşada rəsmi səfərdədir
26/06/2017 [21:55]:
Kölgəyə “həyat” verənlər – FOTO
26/06/2017 [21:54]:
“Ermənilər fikirləşirsə ki, Laçına hücum planını gətirmişəm...”
26/06/2017 [21:48]:
Hindistanda dörd əli və dörd ayağı olan uşaq doğuldu – VİDEO
26/06/2017 [21:45]:
AZAL “erməni yeməyi”nə görə “Aeroflot”dan izahat tələb edəcək
Bütün arxiv bir sırada
21/04/2017 [13:28] - İqtisadiyyat - ( 3109 dəfə baxılıb)

Manata 6 milyardlıq TƏHLÜKƏ



Qulu İBRAHİMLİ  


Xüsusən manatın 2015-ci ildəki ikinci kəskin devalvasiyası və ondan sonrakı ucuzlaşması ilə bağlı mənim mövqeyim lap əvvəldən belə olub ki, manatın ucuzlaşması ilə Azərbaycan Beynəlxalq Bankı (ABB) problemi arasında birbaşa əlaqə vardır. Məhz ABB-nin problemli kreditlərinin Aqrarkreditə ötürülməsi müqabilində Mərkəzi Bankın (AMB) havadan emissiyaya yol verməklə ABB-yə vəsait ayırması, AMB-nin balansında tarazlığın pozulmasına səbəb olur və bu da öz növbəsində manatın inzibati yolla süni ucuzlaşdırılmasını labüd edib. Mövcud olmuş məzənnə rejimi “ABB sindromlu məzənnə rejimi” olub. ABB-nin sağlamlaşdırılması üçün çox yanlış mexanizm müəyyən olundu.
2016-cı ilin ikinci yarısından sonra manatın əhəmiyyətli dərəcədə ucuzlaşması da ABB-yə vəsait ayrılmasının növbəti mərhələsi ilə bağlı olub. Məhz 2017-ci ildən Dövlət Neft Fondundan AMB-yə transfertlər nəzərdə tutulması manatın ABB probleminə görə labüd süni ucuzlaşdırılmasının davam etdirilməsinin qarşısını alıb.
Çox təəssüflər olsun ki, 2017-ci ilin fevral ayından manatın dəyər qazanması mətbuatda guya dövriyyədə manat qıtlığının olması ilə əlaqələndirilməyə başlanıldı. Halbuki rəsmi monetar statistikadan da görünür ki, pul bazasının əsas tərkibi olan "Dövriyyədə nağd pul" məbləği 2017-ci ilin həm yanvar, həm də fevral ayında 6,5 milyard manat olub ki, bu da son 19 ay ərzində, yəni, 2015-ci ilin avqust ayından 2017-ci ilin fevral ayınadək olan dövrdə bütün aylardakından (2016-dekabr istisna olmaqla), həmçinin 2016-ci ilin orta aylıq göstəricisindən (6,1 milyard) yüksək olub. Fevral ayında 6,0 milyard manat olan “Banklardan kənarda nağd pul” və “Banklardakı nağd manat” komponentləri üzrə müqayisə aparsaq, vəziyyət təqribən qeyd etdiyimiz kimidir. Kommersiya banklarının kassasında son 19 ay ərzində hər ay 500-600 milyon manat olub, həmin  dövrdə orta aylıq göstərici 572,0 milyon manat təşkil edib. 2017-ci ilin yanvar və fevral aylarında banklarda, müvafiq olaraq, 618,1 və 541,1 milyon manat nağd manat olub.

 
 
İqtisadiyyatın kiçilməsini də nəzərə almaq lazımdır. Hesab edirəm ki, dövriyyədə manat qıtlığı və əlavə manat kütləsinin buraxılmasından sonra manatın ucuzlaşacağı ilə bağlı söylənilənlər təbliğata xidmət edir. Kimlərsə ya bilərəkdən, ya da bilməyərəkdən bu təbliğata xidmət edir. Ona görə ki, Mərkəzi Bankın havadan emissiya ilə ABB-yə ayrıdığı vəsaitlərdən  6,0 milyard manatı (2016-cı ilin birinci yarısının rəqəmi) və bəlkə də daha çoxu Mərkəzi Banka illik 5%-lə depozit yatırılıb. Azərbaycan Beynəlxalq Bankı bu vəsaiti gələcək aylarda Mərkəzi Bankdakı hesabından çıxara, dövriyyədəki manat kütləsi arta bilər. İndidən ictimai rəy hazırlanır. Manata real təhlükə bu depozitdir.
2016-cı ilin dövlət büdcəsinin icrası ilə Mərkəzi Bankın analitik balansı düz gəlmir.
Fizika, kimya elminin araşdırmalar üçün öz laboratoriyaları olduğu kimi, pul siyasətinin də əsas laboratoriyası Mərkəzi Bankın icmal və analitik balansları, pul-kredit statistikasıdır. Məhz balans maddələrinin vəziyyəti və onlarda baş verən dəyişikliklər araşdırılmalıdır. Əks halda, söylənən fikirlərin heç bir elmi əsası olmaz.
Əgər manatın məzənnəsi ilə pul bazası arasında əlaqəni və ümumilikdə yürüdülən pul siyasətini elmi əsaslarla ciddi şəkildə kimsə həqiqətən araşdırıb dərinliklərə baş vursaydı, dərinliklərdən “quru” deyil, müəyyən məsələlərə bulaşıb “yaş” çıxmalıydı. Məsələn, Beynəlxalq Bankın Mərkəzi Banka “yatırdığı” depozitin manatın məzənnəsinə olan təsirlərini görməliydi. Halbuki bu məbləğ, həm Mərkəzi Bankın rəsmi xalis valyuta ehtiyatlarının manat ifadəsində məbləğinə, həm də pul bazasına təqribən bərabərdir. Bu boyda təsiri görməmək olarmı?! 2016-cı ilin dövlət büdcəsinin icrası barədə məlumatla, daha doğrusu Neft Fondundan illik edilməli transfertin yarıya qədərinin ilin sonuncu ayında – dekabrda baş verməsi ilə Mərkəzi Bankın analitik balansı arasında uyğunsuzluğu görməli idi, müəyyən şübhələr yaranmalıydı.
Pul bazası barədə Mərkəzi Bankın məlumatı düz deyil.
Hesab edirəm ki, Mərkəzi Bankın pul bazası barədə statistikası konseptual baxımdan yanlışdır. Əslində, pul bazası elan olunandan daha çoxdur. Məsələn, Dövlət Xəzinədarlığının Mərkəzi Bankdakı hesablarında saxlanılan vergi ödəyicilərinin ƏDV depozit hesabı məbləğləri pul bazasına salınırmı? Halbuki bu məbləğlər də pul bazasına daxil edilməlidir. Beynəlxalq Bankın Mərkəzi Bankda bloklaşdırılan xarici valyutası da dollarla pul bazasına daxil edilməyib. ABB-nin MB-dakı bəhs etdiyim manat depozitinə də, əslində, pul bazası kimi baxmaq lazımdır. Bu vəsaitlərin iqtisadiyyata daxil olma forması fərqlənsə də, emissiya təsirləri dövriyyədəki nağd vəsaitlərlərlə eyni gücə malikdir. Qeyd edilənləri nəzərə alanda görürük ki, MB-ın analitik balansında “Mərkəzi Bankın pulu” tarixində rekord həddə çatıb.
Fevralda manatın məzənnəsi ilə bağlı nə baş verib?
2017-ci ilin 02 fevralında çərşənbə axşamı manat pik həddə ucuzlaşdırılıb, USD/AZN məzənnəsi 1,9200 manata yüksəldilib və fevralın 16-da (yenə çərşənbə axşamı) ayın ən aşağı səviyyəsi olan 1,7296 manata salınıb, növbəti gün isə yenidən manat ucuzlaşdırılmağa (1,7352) başlanıb.
Hesab edirəm ki, bu hal təsadüfi olmayıb. İki həftə ərzində ABB-nin problemli kreditlərinin növbəti hissəsinin ötürülməsinin və ona vəsait ayrılmasının baş verdiyini düşünürəm. Fikrimcə, fevralın 2-də ABB-nin dollarla olan problemli aktivləri ən yüksək məzənnə əsasında (1,92) manatla qiymətləndirilib Aqrarkreditə ötürülüb ki, Mərkəzi Bankdan daha çox vəsait alınsın. Fevralın 15-16-da da Neft Fondundan Mərkəzi Banka valyuta transferti məbləğindən ABB-yə xarici valyuta ödənib. Ona görə də manat həmin gün bahalaşdırılıb ki, daha çox xarici valyuta ödənsin. Fevralın sonrakı günlərində manat yenidən ucuzlaşdırılb.
Hazırda manatın gələcək məzənnəsi “ABB sindromlu məzənnə rejimi”ndən və Beynəlxalq Bankın Mərkəzi Bankdakı depozit hesabındakı məbləğin taleyindən asılıdır. “Təbliğatçılar” bu depozitin indi hansı məbləğdə olduğunu ilk növbədə araşdırıb, sonra proqnozlar versinlər.


Ovqat.com

Nazirlik Xətaidə ağac qətliamını aktlaşdırdı - 32 Eldar şamı məhv edilib...
Ermənistan hərbi rəhbərliyinin nitqi niyə tutuldu...
Moskvada erməni iş adamı güllələndi
Solistdən Azərbaycan Radiosununa irad...
Maralların davası kameraya düşdü -Video
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
Dünya
Cənnətə pasport verildi -Foto
Maraqlı
Bu rəsmdən seçdiyiniz göz forması gizlin kimliyinizi ortaya çıxaracaq - İnanılmaz test
Hadisə
Yenidən dünyaya gələn uşaq qatilini tutdurdu  -ŞOK HADİSƏ - VİDEO
Dünya
Yüz əlli nəfərlik turist gəmisi batdı, 6 nəfər həlak oldu- VİDEO
Dünya
İsrail Ermənistana silah satmaq istəyib, amma...- Keçmiş yəhudi deputat
Həftənin ən çox oxunanları
Leyla Əliyeva DTX rəisinin oğlu ilə yeni fotolarını paylaşdı
Moskva-Bakı təyyarəsində qalmaqal: Sərnişinlərə erməni yeməyi verildi və.../VİDEO
Aşıq Ələsgər xərçəngin dərmanını deyibmiş - MARAQLI
Məhkumlar insan cəsədləri yeyir, bir-birlərinin penisini, başını kəsib futbol oynayır - DƏHŞƏT- VİDEO (+18)
"Biz bu dəhşətli həqiqəti 20 il ərzində AMEA rəhbərliyinə başa sala bilmədik"
Ölkə başçısına və 1-ci vitse prezidentə müraciət: - Həmin icra başçıları cəzalandırılsın...
Gözləri görməyən qız əməliyyatdan sonra anasını ilk dəfə belə gördü - VİDEO
"Gecikmədən səfərbərlik elan edilməli, müharibəyə başlanılmalıdır"
Emin Ağalarov sevgilisi ilə belə istirahət edir - VİDEO
Generalın İrəvana xəbərdarlığı -Dərhal və amansızlıqla...
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
e-mail: [email protected]
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin