Xəbər lenti
28/07/2017 [03:09]:
Uyğun arealın seçilməsi üçün əlverişli zamandır - Günün qoroskopu
28/07/2017 [00:48]:
Dünyanın ən təhlükəli balığı... - FOTO / VİDEO
28/07/2017 [00:27]:
Tələbələri ilə sevişən müəllimə ifşa edildi - FOTO
28/07/2017 [00:04]:
Viran qalmış Ağdamda "Qarabağ"ın qələbəsinə sevinmək həsrəti - Aqil Abbasa cavab
27/07/2017 [23:35]:
Dünyanın ən maraqlı meşəsi: Şimala doğru əyilmiş ağaclar... -FOTO / VİDEO
27/07/2017 [22:43]:
Wikileaks dünyanı sarsıdacaq sənədlər açıqladı
27/07/2017 [22:28]:
Qalmaqallı sürət həvəskarı Baqdasaryan saxlanıldı -Video
27/07/2017 [22:23]:
Məşhur model dənizdə sevgilisi ilə ehtiraslı öpüşün "qurban"ı oldu - FOTOLAR
27/07/2017 [22:19]:
Azərbaycana gələn erməni məmurun arvadını... – ŞOK HADİSƏ
27/07/2017 [22:12]:
Kağız fabrikini ildırım vurdu –Şiddətli partlayış və yanğın baş verdi
27/07/2017 [22:10]:
Azərbaycan Pakistandan hərbi təyyarələr aldı – TARİXİ SAZİŞ
27/07/2017 [22:00]:
Sel və qasırğa İstanbulu iflic etdi -Şəhər qaranlığa qərq oldu, Məscid uçdu
27/07/2017 [21:44]:
Rusiyada bəbir uşağa hücum etdi – VİDEO
27/07/2017 [21:42]:
Nabranda istirahət mərkəzində kütləvi dava -Video
27/07/2017 [21:11]:
Tarixçi alim Nizami Cəfərova cavab verdi - QALMAQAL...
27/07/2017 [21:10]:
Nənəsinin yas mərasimində oğurluq edən şəxs yaxalandı -Video
27/07/2017 [21:07]:
Dünya şöhrətli simalar Bakıda - FOTOLAR
27/07/2017 [20:09]:
Deputat partlayış baş verən fabrikində - Ölənin adı açıqlandı
27/07/2017 [20:06]:
“Vicdan haqqı”nın aktyoruna protez qoyulub - Foto
27/07/2017 [19:54]:
Avropada 20 avro, bizdə 2 manat
27/07/2017 [19:53]:
İcra məmurundan nazir Fikrət Məmmədova şikayət - FOTO
27/07/2017 [19:43]:
Pivə içərkən görüntülənən aparıcı işdən qovuldu - FOTO
27/07/2017 [19:40]:
Bacısını çarpayıda oturub mesajlaşan gördü və... – Şamaxıda QƏTL
27/07/2017 [19:26]:
“Space”də əlbəyaxa dava - İki xanım işdən qovuldu +Yenilənib
27/07/2017 [19:12]:
İstanbulda 17 İŞİD üzvü saxlanıldı
27/07/2017 [19:06]:
Bu il Azərbaycanda baş verən partlayışlarda 11 nəfər öldü
27/07/2017 [18:59]:
Azərbaycan Prezidenti həmkarını təbrik etdi
27/07/2017 [18:36]:
Vətənin başladığı yerdə…
27/07/2017 [18:24]:
Kor qızcığazın Quran oxuması milyonları kövrəltdi...- Video
27/07/2017 [17:54]:
“Adamın şərəfi, ləyaqəti olar...” 
27/07/2017 [17:52]:
Qarabağdan Aksaraya könül körpüsü: Azərbaycan-Türkiyə Qardaşlıq Gecəsi - FOTO
27/07/2017 [17:25]:
Bakıda sürücü ilə sərnişin arasında mübahisə: velosipedə görə avtobus 23 dəqiqə dayandı (VİDEO)
27/07/2017 [17:24]:
Anidən qeyb olmuş şəhərlər -  - MARAQLI TARİX - FOTOLAR
27/07/2017 [17:20]:
ƏƏSMN 2447 nəfər şəxsi birdəfəlik müavinətlə təmin edib
27/07/2017 [17:15]:
İxtisas seçimi edənlər üçün: Bu universitetdə imtahan formasını tələbələr müəyyən edir
27/07/2017 [17:13]:
95 min hektar torpaq sahəsinin təyinatı dəyişdirilib
27/07/2017 [17:07]:
ADNSU-da UFAZ-a qəbul imtahanıı keçirildi
27/07/2017 [16:59]:
“Azərsu” ASC-nin “Sukanal” Elmi-Tədqiqat və Layihə İnstitutu doktorant hazırlayacaq
27/07/2017 [16:52]:
Mahmud Hacıyevdən gündəmi dəyişəcək sensasion müsahibə...
27/07/2017 [16:45]:
“Planet” şadlıq sarayının rəhbəri ağac kəsiminə görə həbs olundu
27/07/2017 [16:13]:
Erməni zabiti çəkməsini təmizləməyən əsgəri döydü – “DEDOVŞİNA”
27/07/2017 [16:11]:
İşdən çıxarılan üç min müəllimlə bağlı qərar verildi
27/07/2017 [15:57]:
Şəhidin medalı ailəsinə təqdim olundu
27/07/2017 [15:55]:
Yevlax RİH: "Xəstəxanada yanğın elektrik kabellərindəki qısaqapanmadan baş verib"
27/07/2017 [15:53]:
Yevlax xəstəxanasından xəstələri təxliyyə edən ambulans qəzaya düşdü
27/07/2017 [15:46]:
Qadın özünü körpüdən atdı – FOTO
27/07/2017 [15:43]:
Demokratiya çölündə “ilan balası”...
27/07/2017 [15:34]:
Yevlax Rayon Mərkəzi Xəstəxanasında baş verən yanğın söndürüldü- FOTO
27/07/2017 [15:19]:
DTX və DSX birgə əməliyyat keçirdi – FOTO
27/07/2017 [15:07]:
“Allah bu cür xəstə düşüncəli insanların hər iki dünyada cəzasını verəcək”
27/07/2017 [14:55]:
80 yaşlı qadından yaşıdlarına örnək olacaq addım - VİDEO
27/07/2017 [14:44]:
Yevlaxda xəstəxana yanır...- FOTO
27/07/2017 [14:17]:
İbrahimoviç öz pulunu təqdim etdi – VİDEO
27/07/2017 [14:15]:
UEFA-nın vitse-prezidenti istefa verib
27/07/2017 [14:14]:
Pərvanənin uşaqları ilə birgə özünü qatarın altına atmasının səbəbi məlum oldu – TƏFƏRRÜAT
27/07/2017 [14:13]:
Tarixin ən varlı, ən səxavətli, ən xoşbəxt insanı - ARAŞDIRMA
27/07/2017 [14:11]:
Mixeil Saakaşvili ABŞ-dadır
27/07/2017 [13:49]:
DİM rezidenturanın boş qalan plan yerlərinə ərizə qəbulu elan etdi
27/07/2017 [13:46]:
İki rayonda helikopterlərin iştirakı ilə əməliyyat keçirildi – Saxlanılanlar var
27/07/2017 [13:40]:
Fotoqraf bu kitabın terapektiv bir gücə malik olduğunu söyləyir... - FOTOLAR
27/07/2017 [13:30]:
Alzheimer  xəstəsi olmamaq üçün bunlara əməl edin - 9 MƏSLƏHƏT
27/07/2017 [13:11]:
Amerikalı general:"Tramp əmr versə, Çinə nüvə zərbəsi endirməyə hazırıq"
27/07/2017 [13:02]:
İstanbulda iki təyyarə toqquşdu – Xəsarət alanlar barədə məlumat verilmir
27/07/2017 [12:57]:
"Aztelekom" və "AzİnTelekom”un sabiq baş direktorları azadlığa buraxıldı
27/07/2017 [12:53]:
Dolların manata qarşı ucuzlaşması davam edir
27/07/2017 [12:48]:
Sabah havanın hərarəti 40 dərəcəyə çatacaq
27/07/2017 [12:48]:
Qətər əmiri haqqında ilginc iddia - HOMOSEKSUALDIR? - FOTO
27/07/2017 [12:44]:
Lerikdə broyler fabrikində partlayış nəticəsində iki nəfər yaralandı - YENİLƏNİB
27/07/2017 [12:43]:
Vidadi Zeynalov və Beytulla Hüseynova hökm oxundu
27/07/2017 [12:42]:
Toyuq ətində ölüm təhlükəsi  - XƏBƏRDARLIQ 
27/07/2017 [12:39]:
Şəhid Həsən Həsənovun ailəsinə mənzil verildi
27/07/2017 [12:37]:
Luna-parkda dəhşətli qəza: 1 ölü 6 yaralı - FOTO / VİDEO
27/07/2017 [12:33]:
“Rusiya bu adamlara prezidentlik vəd edərək onları hökumətin üzərinə qaldırır”
27/07/2017 [12:31]:
Hindlilərin möcüzəvi “Ölməzlik eliksiri”
27/07/2017 [12:27]:
Röya həbs olunanan keçmiş qayınatası haqda “Onu az baltalayın”
27/07/2017 [12:18]:
Qarabağda müharibə başlaya bilər - Azərbaycan supergüclərə mesaj verir...
27/07/2017 [11:37]:
Lapşin İsrail diplomatları ilə görüşdü
27/07/2017 [11:25]:
Vətəndaşlar nazir müavinindən narazıdır - məmur özbaşınalığı
27/07/2017 [11:10]:
FED-in qərarından sonra dollar illik minimuma endi
27/07/2017 [10:56]:
Saakaşvili: “Ukrayna hökuməti məni vətəndaşlıqdan məhrum edə bilməyəcək”
Bütün arxiv bir sırada
21/04/2017 [13:28] - İqtisadiyyat - ( 3195 dəfə baxılıb)

Manata 6 milyardlıq TƏHLÜKƏ



Qulu İBRAHİMLİ  


Xüsusən manatın 2015-ci ildəki ikinci kəskin devalvasiyası və ondan sonrakı ucuzlaşması ilə bağlı mənim mövqeyim lap əvvəldən belə olub ki, manatın ucuzlaşması ilə Azərbaycan Beynəlxalq Bankı (ABB) problemi arasında birbaşa əlaqə vardır. Məhz ABB-nin problemli kreditlərinin Aqrarkreditə ötürülməsi müqabilində Mərkəzi Bankın (AMB) havadan emissiyaya yol verməklə ABB-yə vəsait ayırması, AMB-nin balansında tarazlığın pozulmasına səbəb olur və bu da öz növbəsində manatın inzibati yolla süni ucuzlaşdırılmasını labüd edib. Mövcud olmuş məzənnə rejimi “ABB sindromlu məzənnə rejimi” olub. ABB-nin sağlamlaşdırılması üçün çox yanlış mexanizm müəyyən olundu.
2016-cı ilin ikinci yarısından sonra manatın əhəmiyyətli dərəcədə ucuzlaşması da ABB-yə vəsait ayrılmasının növbəti mərhələsi ilə bağlı olub. Məhz 2017-ci ildən Dövlət Neft Fondundan AMB-yə transfertlər nəzərdə tutulması manatın ABB probleminə görə labüd süni ucuzlaşdırılmasının davam etdirilməsinin qarşısını alıb.
Çox təəssüflər olsun ki, 2017-ci ilin fevral ayından manatın dəyər qazanması mətbuatda guya dövriyyədə manat qıtlığının olması ilə əlaqələndirilməyə başlanıldı. Halbuki rəsmi monetar statistikadan da görünür ki, pul bazasının əsas tərkibi olan "Dövriyyədə nağd pul" məbləği 2017-ci ilin həm yanvar, həm də fevral ayında 6,5 milyard manat olub ki, bu da son 19 ay ərzində, yəni, 2015-ci ilin avqust ayından 2017-ci ilin fevral ayınadək olan dövrdə bütün aylardakından (2016-dekabr istisna olmaqla), həmçinin 2016-ci ilin orta aylıq göstəricisindən (6,1 milyard) yüksək olub. Fevral ayında 6,0 milyard manat olan “Banklardan kənarda nağd pul” və “Banklardakı nağd manat” komponentləri üzrə müqayisə aparsaq, vəziyyət təqribən qeyd etdiyimiz kimidir. Kommersiya banklarının kassasında son 19 ay ərzində hər ay 500-600 milyon manat olub, həmin  dövrdə orta aylıq göstərici 572,0 milyon manat təşkil edib. 2017-ci ilin yanvar və fevral aylarında banklarda, müvafiq olaraq, 618,1 və 541,1 milyon manat nağd manat olub.

 
 
İqtisadiyyatın kiçilməsini də nəzərə almaq lazımdır. Hesab edirəm ki, dövriyyədə manat qıtlığı və əlavə manat kütləsinin buraxılmasından sonra manatın ucuzlaşacağı ilə bağlı söylənilənlər təbliğata xidmət edir. Kimlərsə ya bilərəkdən, ya da bilməyərəkdən bu təbliğata xidmət edir. Ona görə ki, Mərkəzi Bankın havadan emissiya ilə ABB-yə ayrıdığı vəsaitlərdən  6,0 milyard manatı (2016-cı ilin birinci yarısının rəqəmi) və bəlkə də daha çoxu Mərkəzi Banka illik 5%-lə depozit yatırılıb. Azərbaycan Beynəlxalq Bankı bu vəsaiti gələcək aylarda Mərkəzi Bankdakı hesabından çıxara, dövriyyədəki manat kütləsi arta bilər. İndidən ictimai rəy hazırlanır. Manata real təhlükə bu depozitdir.
2016-cı ilin dövlət büdcəsinin icrası ilə Mərkəzi Bankın analitik balansı düz gəlmir.
Fizika, kimya elminin araşdırmalar üçün öz laboratoriyaları olduğu kimi, pul siyasətinin də əsas laboratoriyası Mərkəzi Bankın icmal və analitik balansları, pul-kredit statistikasıdır. Məhz balans maddələrinin vəziyyəti və onlarda baş verən dəyişikliklər araşdırılmalıdır. Əks halda, söylənən fikirlərin heç bir elmi əsası olmaz.
Əgər manatın məzənnəsi ilə pul bazası arasında əlaqəni və ümumilikdə yürüdülən pul siyasətini elmi əsaslarla ciddi şəkildə kimsə həqiqətən araşdırıb dərinliklərə baş vursaydı, dərinliklərdən “quru” deyil, müəyyən məsələlərə bulaşıb “yaş” çıxmalıydı. Məsələn, Beynəlxalq Bankın Mərkəzi Banka “yatırdığı” depozitin manatın məzənnəsinə olan təsirlərini görməliydi. Halbuki bu məbləğ, həm Mərkəzi Bankın rəsmi xalis valyuta ehtiyatlarının manat ifadəsində məbləğinə, həm də pul bazasına təqribən bərabərdir. Bu boyda təsiri görməmək olarmı?! 2016-cı ilin dövlət büdcəsinin icrası barədə məlumatla, daha doğrusu Neft Fondundan illik edilməli transfertin yarıya qədərinin ilin sonuncu ayında – dekabrda baş verməsi ilə Mərkəzi Bankın analitik balansı arasında uyğunsuzluğu görməli idi, müəyyən şübhələr yaranmalıydı.
Pul bazası barədə Mərkəzi Bankın məlumatı düz deyil.
Hesab edirəm ki, Mərkəzi Bankın pul bazası barədə statistikası konseptual baxımdan yanlışdır. Əslində, pul bazası elan olunandan daha çoxdur. Məsələn, Dövlət Xəzinədarlığının Mərkəzi Bankdakı hesablarında saxlanılan vergi ödəyicilərinin ƏDV depozit hesabı məbləğləri pul bazasına salınırmı? Halbuki bu məbləğlər də pul bazasına daxil edilməlidir. Beynəlxalq Bankın Mərkəzi Bankda bloklaşdırılan xarici valyutası da dollarla pul bazasına daxil edilməyib. ABB-nin MB-dakı bəhs etdiyim manat depozitinə də, əslində, pul bazası kimi baxmaq lazımdır. Bu vəsaitlərin iqtisadiyyata daxil olma forması fərqlənsə də, emissiya təsirləri dövriyyədəki nağd vəsaitlərlərlə eyni gücə malikdir. Qeyd edilənləri nəzərə alanda görürük ki, MB-ın analitik balansında “Mərkəzi Bankın pulu” tarixində rekord həddə çatıb.
Fevralda manatın məzənnəsi ilə bağlı nə baş verib?
2017-ci ilin 02 fevralında çərşənbə axşamı manat pik həddə ucuzlaşdırılıb, USD/AZN məzənnəsi 1,9200 manata yüksəldilib və fevralın 16-da (yenə çərşənbə axşamı) ayın ən aşağı səviyyəsi olan 1,7296 manata salınıb, növbəti gün isə yenidən manat ucuzlaşdırılmağa (1,7352) başlanıb.
Hesab edirəm ki, bu hal təsadüfi olmayıb. İki həftə ərzində ABB-nin problemli kreditlərinin növbəti hissəsinin ötürülməsinin və ona vəsait ayrılmasının baş verdiyini düşünürəm. Fikrimcə, fevralın 2-də ABB-nin dollarla olan problemli aktivləri ən yüksək məzənnə əsasında (1,92) manatla qiymətləndirilib Aqrarkreditə ötürülüb ki, Mərkəzi Bankdan daha çox vəsait alınsın. Fevralın 15-16-da da Neft Fondundan Mərkəzi Banka valyuta transferti məbləğindən ABB-yə xarici valyuta ödənib. Ona görə də manat həmin gün bahalaşdırılıb ki, daha çox xarici valyuta ödənsin. Fevralın sonrakı günlərində manat yenidən ucuzlaşdırılb.
Hazırda manatın gələcək məzənnəsi “ABB sindromlu məzənnə rejimi”ndən və Beynəlxalq Bankın Mərkəzi Bankdakı depozit hesabındakı məbləğin taleyindən asılıdır. “Təbliğatçılar” bu depozitin indi hansı məbləğdə olduğunu ilk növbədə araşdırıb, sonra proqnozlar versinlər.


Ovqat.com

Kor qızcığazın Quran oxuması milyonları kövrəltdi...- Video
Yevlaxda xəstəxana yanır...- FOTO
Fotoqraf bu kitabın terapektiv bir gücə malik olduğunu söyləyir... - FOTOLAR
"Qərb-Rusiya qarşıdurması Qarabağ konfliktinin həllində yeni imkanlar yarada bilər"
Gündə 2 saatdan çox maşın sürmək beyini sarsıdır, yaddaşı öldürür- ELM
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Maraqlı
Məşhur model dənizdə sevgilisi ilə ehtiraslı öpüşün "qurban"ı oldu - FOTOLAR
Dünya
Kağız fabrikini ildırım vurdu –Şiddətli partlayış və yanğın baş verdi
Araşdırma
Anidən qeyb olmuş şəhərlər -  - MARAQLI TARİX - FOTOLAR
Araşdırma
Alzheimer  xəstəsi olmamaq üçün bunlara əməl edin - 9 MƏSLƏHƏT
Dünya
Qətər əmiri haqqında ilginc iddia - HOMOSEKSUALDIR? - FOTO
Həftənin ən çox oxunanları
Şiə lideri oğlunu xristian kişi ilə “evləndirdi” və... - Foto+Video
“Sənə dörd şey öyrədimmi həkimə ehtiyacın olmasın?” - İmam Əlidən oğluna tövsiyə...
Çılpaq qızların ofisiantlıq etdiyi restoranda sıxlıq yaşandı - FOTOLAR
10 yaşlı qızı manyakın təcavüzündən Quran ayələri xilas etdi - Ayətəl-kürsi
Aysel Əlizadə: "O fahişə ağızlardan..."
Ən gözəl qadınları olan on ölkə...- FOTO
Surət Hüseynovun yeni fotoları- Artur Rasi-zadə daha cavan qalıb
Luna-parkda dəhşətli qəza: 1 ölü 6 yaralı - FOTO / VİDEO
Çılğın qadın sinəsini Lukaşenko və Poroşenkoya göstərmək istədi - Video
Yenidən fəaliyyətə başlayacaq "Əbu-Bəkr" məscidi haqda İLGİNC FAKTLAR...
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
e-mail: [email protected]
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin