Xəbər lenti
24/09/2017 [02:09]:
Qərarlarınızda qətiyyətli olun - Günün qoroskopu
24/09/2017 [00:54]:
Azərbaycanda ən çox yayılan “xəstəliklər”- CİDDİ TƏHLÜKƏ
24/09/2017 [00:26]:
İtaliyada qeyri-adi nikah- Qadın özü ilə evləndi
23/09/2017 [23:53]:
Səudiyyə Ərəbistanında ilk dəfə qadınlara stadiona getməyə icazə verildi...
23/09/2017 [23:37]:
Azərbaycan filmi növbəti beynəlxalq festivalda- Birinciliyə əsas namizəd
23/09/2017 [23:26]:
Azərbaycan cüdoçuları Serbiyada 3 bürünc medal qazandı
23/09/2017 [23:19]:
Sovet gəncliyini formalaşdıran ilk cizgi filmlərimizdəki ŞİFRƏLƏR...
23/09/2017 [23:16]:
Masallıda 45 yaşlı kişi öz evini yandırdı
23/09/2017 [23:01]:
“Orta Doğuda hərbi-siyasi durum və türkmanların taleyi” mövzusunda dəyirmi masa
23/09/2017 [22:50]:
ABŞ-da iki polis zabiti güllələndi
23/09/2017 [22:34]:
Dağlıq Qarabağla bağlı danışıqlar başladı - FOTO
23/09/2017 [21:54]:
Türkiyə parlamenti İraqda hərbi əməliyyat keçirmə mandatı uzatdı
23/09/2017 [21:31]:
Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirlərinin görüşü başladı
23/09/2017 [21:07]:
Rusiya rəsmisi: "Bakı və İrəvan Qarabağın həllinə yaxınlaşıb"
23/09/2017 [21:03]:
Erməni deputatlar Qız Qalasında - FOTOLAR
23/09/2017 [21:00]:
Mexikoda yeni zəlzələdən sonra dağıntıların təmizlənməsi dayandırıldı
23/09/2017 [20:45]:
Tələbanidən şok: Referendum təxirə salındı
23/09/2017 [20:44]:
Meksikada 6,2 bal gücündə daha bir zəlzələ oldu
23/09/2017 [20:41]:
Lütfi Zadəni Hacıbala Abutalıbov dəfn edəcək
23/09/2017 [20:37]:
Baş nazirə ağır itki
23/09/2017 [20:33]:
Hava şəraiti yağmursuz keçəcək
23/09/2017 [18:52]:
TANAP-ın dəniz hissəsinin tikintisinə başlanıldı
23/09/2017 [18:51]:
Xəyanət qalmaqalı böyüyür - “Onlar cəzalandırılacaq…”
23/09/2017 [18:46]:
Azərbaycan Gürcüstandakı yanğını söndürmək üçün helikopter göndərdi
23/09/2017 [18:46]:
Bakının mərkəzində yerüstü keçiddə xoşagəlməz mənzərə - FOTOLAR
23/09/2017 [18:31]:
Anarın Draçevi öldürdüyü anın yeni görüntüsü yayıldı -Video
23/09/2017 [18:26]:
“Ailə həyatı quranların ən çox qorxduğu məqam xəyanətlə üzləşməkdir”
23/09/2017 [17:45]:
10 yaşlı uşaq təkbaşına silahlı quldurları təqib etdi - Gözlənilməz
23/09/2017 [17:42]:
“Acı qanımı özüm axıtmışam” - 40 yaşlı qadını ilan sancdı - VİDEO
23/09/2017 [17:34]:
Qənirə Paşayevadan mühüm çağırış...
23/09/2017 [17:25]:
Bakı Şəhər Baş Polis İdarəsi mitinqlə bağlı açıqlama yaydı
23/09/2017 [17:11]:
Gədəbəydə dəhşətli qətlin təfərrüatları...
23/09/2017 [17:05]:
Kollec direktoru aprel Şəhidinin portretini sökdürdü - FOTO
23/09/2017 [16:53]:
Aydın Mirzəzadə: Universitetin hicaba qadağa qoyması doğru deyil
23/09/2017 [16:31]:
“TurAz Qartalı - 2017” birgə taktiki təlimləri davam edir - VİDEO
23/09/2017 [16:21]:
Bakıda ilk dəfə olaraq ekstremal “Mübarizlər” yarışı təşkil edilib
23/09/2017 [16:20]:
Bərzani: “Bu yolun sonunda ölüm də olsa, hazırıq”
23/09/2017 [16:15]:
Bakıda Milli Şuranın mitinqi keçirilir – FOTO
23/09/2017 [16:11]:
Arakanlı müsəlmanlara daha bir ölkədən "zərbə"
23/09/2017 [15:50]:
Kino ulduzlarının bahalı avtomobilləri - FOTOLAR
23/09/2017 [15:46]:
Bərzaninin müstəqillik referendumu rəsmən başladı - İlk səslər bu ölkədən gəldi
23/09/2017 [15:40]:
Polşada ukraynalını zəncirləyib tramvayı silməyə məcbur etdilər - FOTO/VİDEO
23/09/2017 [15:11]:
DMX rəisi: Azərbaycanda miqrantlara həssas yanaşılır
23/09/2017 [15:05]:
Kiçik yaşlarında elmi möcüzələrə imza atan uşaqlar- MARAQLI
23/09/2017 [15:05]:
ABŞ TV-lərində qiyamət xəbərdarlığı - "Anlayın, çox dəhşətli zaman gəlir"
23/09/2017 [14:56]:
Müxalifət parlamentin spikerini ağlatdı...- VİDEO
23/09/2017 [14:47]:
"Ədəbiyyatın dünyası, üfüqü genişdir – orda hamıya yer var, hamıya..."
23/09/2017 [14:39]:
Türkiyəli fəallar Xankəndinə gəldi – Bakıda iznsiz
23/09/2017 [14:25]:
Bakıda 9 yaşlı qızı zorlayana hökm oxundu
23/09/2017 [14:20]:
Separatçı rejimin “naziri” partladıldı
23/09/2017 [14:13]:
Şimali İraqdan Türkiyəyə hücum: Ölənlər var – Təcili
23/09/2017 [14:11]:
Eynşteynin dünya alimlərini birliyə səsləyən məktubu: ”Sülh uğrunda birləşin”
23/09/2017 [14:02]:
Bakıda metronun qarşısında ölüm - FOTO
23/09/2017 [14:00]:
“O vaxt çoxlarının anlamadığı Qarsın strateji əhmiyyətini indi hamı görür”
23/09/2017 [13:46]:
Tələbə müəllimin səhvindən məharətlə yararlandı - İmtahana 1.5 kv. metrlik "şparqalka" gətirdi
23/09/2017 [13:31]:
Bakıda keçmiş məmurun qızı muzey kimi evini satır - FOTOLAR
23/09/2017 [13:26]:
Ərəb televiziyasının məşhur jurnalisti: “Azəri deyə bir irq yoxdur...”
23/09/2017 [13:22]:
Fəsillərin kəskin dəyişməsi kimlər üçün təhlükəlidir?
23/09/2017 [12:58]:
Bakıda telekanal rəhbəri səfirlikdə evlənir
23/09/2017 [12:52]:
““Şahnamə”nin türk məktəblərində tədrisini doğru hesab etmirəm”
23/09/2017 [12:46]:
ATƏT PA-nın Cənubi Qafqaz üzrə xüsusi nümayəndəsi Azərbaycana gəlir
23/09/2017 [12:42]:
Qadın alverçisi iş başında yaxalandı – FOTO
23/09/2017 [12:31]:
“Aşotyanın dedikləri Qarabağ məsələsində reallığı əks etdirə bilməz”
23/09/2017 [12:29]:
Azərbaycan neftinin qiyməti 59 dolları keçdi
23/09/2017 [12:28]:
Şimşək çaxacaq, yağış yağacaq
23/09/2017 [12:16]:
Rusiyada azərbaycanlı küçədə öldü
23/09/2017 [12:10]:
Bakıda şirkətdən 266 min manat oğurlandı
23/09/2017 [11:46]:
“Onlar bir yerə sadəcə şəkil çəkdirmək üçün yığışırlar”
23/09/2017 [11:42]:
Meksikada ölənlərin sayı 293-ə çatdı
23/09/2017 [11:30]:
Lütfi Zadəyə Heydər məscidində cənazə namazı qılınacaq
23/09/2017 [11:29]:
İki stulda “oturan” Sərkisyanın tək cəzası – “Qarabağı ABŞ qaytara bilər”
23/09/2017 [11:25]:
“AST Telman”ı kimin ələ verdiyi bilindi - Abbas Abbasov istintaqa cəlb ediləcək
23/09/2017 [11:21]:
İstintaqa cəlb olunan təkcə Şəmsəddin Hacıyev olmayacaq
23/09/2017 [11:03]:
Lapşinin növbəti yaramazlığı: Azərbaycanı Avropa Məhkəməsinə verir, şansı isə yoxdur...
23/09/2017 [11:01]:
“26 lar”ın qəbrini ziyarət edənlər barədə yeni faktlar - qalmaqal böyüyür
23/09/2017 [10:30]:
Elgiz verilişdən qovuldu - ARB-də qalmaqal
23/09/2017 [10:21]:
Azərbaycanda 1.3 milyard pul xərcləyiblər
23/09/2017 [10:13]:
Qənirə Paşayeva Kırşehirdə konfrans verdi
23/09/2017 [10:11]:
Döyülən avtobus sürücüsünün oğlu: "Atam onu bağışlasa, mən onun kimi atadan imtina edəcəyəm"
23/09/2017 [10:06]:
“Müsəlman qardaşlar” hərəkatının sabiq başçısı vəfat etdi
Bütün arxiv bir sırada
21/04/2017 [13:28] - İqtisadiyyat - ( 3317 dəfə baxılıb)

Manata 6 milyardlıq TƏHLÜKƏ



Qulu İBRAHİMLİ  


Xüsusən manatın 2015-ci ildəki ikinci kəskin devalvasiyası və ondan sonrakı ucuzlaşması ilə bağlı mənim mövqeyim lap əvvəldən belə olub ki, manatın ucuzlaşması ilə Azərbaycan Beynəlxalq Bankı (ABB) problemi arasında birbaşa əlaqə vardır. Məhz ABB-nin problemli kreditlərinin Aqrarkreditə ötürülməsi müqabilində Mərkəzi Bankın (AMB) havadan emissiyaya yol verməklə ABB-yə vəsait ayırması, AMB-nin balansında tarazlığın pozulmasına səbəb olur və bu da öz növbəsində manatın inzibati yolla süni ucuzlaşdırılmasını labüd edib. Mövcud olmuş məzənnə rejimi “ABB sindromlu məzənnə rejimi” olub. ABB-nin sağlamlaşdırılması üçün çox yanlış mexanizm müəyyən olundu.
2016-cı ilin ikinci yarısından sonra manatın əhəmiyyətli dərəcədə ucuzlaşması da ABB-yə vəsait ayrılmasının növbəti mərhələsi ilə bağlı olub. Məhz 2017-ci ildən Dövlət Neft Fondundan AMB-yə transfertlər nəzərdə tutulması manatın ABB probleminə görə labüd süni ucuzlaşdırılmasının davam etdirilməsinin qarşısını alıb.
Çox təəssüflər olsun ki, 2017-ci ilin fevral ayından manatın dəyər qazanması mətbuatda guya dövriyyədə manat qıtlığının olması ilə əlaqələndirilməyə başlanıldı. Halbuki rəsmi monetar statistikadan da görünür ki, pul bazasının əsas tərkibi olan "Dövriyyədə nağd pul" məbləği 2017-ci ilin həm yanvar, həm də fevral ayında 6,5 milyard manat olub ki, bu da son 19 ay ərzində, yəni, 2015-ci ilin avqust ayından 2017-ci ilin fevral ayınadək olan dövrdə bütün aylardakından (2016-dekabr istisna olmaqla), həmçinin 2016-ci ilin orta aylıq göstəricisindən (6,1 milyard) yüksək olub. Fevral ayında 6,0 milyard manat olan “Banklardan kənarda nağd pul” və “Banklardakı nağd manat” komponentləri üzrə müqayisə aparsaq, vəziyyət təqribən qeyd etdiyimiz kimidir. Kommersiya banklarının kassasında son 19 ay ərzində hər ay 500-600 milyon manat olub, həmin  dövrdə orta aylıq göstərici 572,0 milyon manat təşkil edib. 2017-ci ilin yanvar və fevral aylarında banklarda, müvafiq olaraq, 618,1 və 541,1 milyon manat nağd manat olub.

 
 
İqtisadiyyatın kiçilməsini də nəzərə almaq lazımdır. Hesab edirəm ki, dövriyyədə manat qıtlığı və əlavə manat kütləsinin buraxılmasından sonra manatın ucuzlaşacağı ilə bağlı söylənilənlər təbliğata xidmət edir. Kimlərsə ya bilərəkdən, ya da bilməyərəkdən bu təbliğata xidmət edir. Ona görə ki, Mərkəzi Bankın havadan emissiya ilə ABB-yə ayrıdığı vəsaitlərdən  6,0 milyard manatı (2016-cı ilin birinci yarısının rəqəmi) və bəlkə də daha çoxu Mərkəzi Banka illik 5%-lə depozit yatırılıb. Azərbaycan Beynəlxalq Bankı bu vəsaiti gələcək aylarda Mərkəzi Bankdakı hesabından çıxara, dövriyyədəki manat kütləsi arta bilər. İndidən ictimai rəy hazırlanır. Manata real təhlükə bu depozitdir.
2016-cı ilin dövlət büdcəsinin icrası ilə Mərkəzi Bankın analitik balansı düz gəlmir.
Fizika, kimya elminin araşdırmalar üçün öz laboratoriyaları olduğu kimi, pul siyasətinin də əsas laboratoriyası Mərkəzi Bankın icmal və analitik balansları, pul-kredit statistikasıdır. Məhz balans maddələrinin vəziyyəti və onlarda baş verən dəyişikliklər araşdırılmalıdır. Əks halda, söylənən fikirlərin heç bir elmi əsası olmaz.
Əgər manatın məzənnəsi ilə pul bazası arasında əlaqəni və ümumilikdə yürüdülən pul siyasətini elmi əsaslarla ciddi şəkildə kimsə həqiqətən araşdırıb dərinliklərə baş vursaydı, dərinliklərdən “quru” deyil, müəyyən məsələlərə bulaşıb “yaş” çıxmalıydı. Məsələn, Beynəlxalq Bankın Mərkəzi Banka “yatırdığı” depozitin manatın məzənnəsinə olan təsirlərini görməliydi. Halbuki bu məbləğ, həm Mərkəzi Bankın rəsmi xalis valyuta ehtiyatlarının manat ifadəsində məbləğinə, həm də pul bazasına təqribən bərabərdir. Bu boyda təsiri görməmək olarmı?! 2016-cı ilin dövlət büdcəsinin icrası barədə məlumatla, daha doğrusu Neft Fondundan illik edilməli transfertin yarıya qədərinin ilin sonuncu ayında – dekabrda baş verməsi ilə Mərkəzi Bankın analitik balansı arasında uyğunsuzluğu görməli idi, müəyyən şübhələr yaranmalıydı.
Pul bazası barədə Mərkəzi Bankın məlumatı düz deyil.
Hesab edirəm ki, Mərkəzi Bankın pul bazası barədə statistikası konseptual baxımdan yanlışdır. Əslində, pul bazası elan olunandan daha çoxdur. Məsələn, Dövlət Xəzinədarlığının Mərkəzi Bankdakı hesablarında saxlanılan vergi ödəyicilərinin ƏDV depozit hesabı məbləğləri pul bazasına salınırmı? Halbuki bu məbləğlər də pul bazasına daxil edilməlidir. Beynəlxalq Bankın Mərkəzi Bankda bloklaşdırılan xarici valyutası da dollarla pul bazasına daxil edilməyib. ABB-nin MB-dakı bəhs etdiyim manat depozitinə də, əslində, pul bazası kimi baxmaq lazımdır. Bu vəsaitlərin iqtisadiyyata daxil olma forması fərqlənsə də, emissiya təsirləri dövriyyədəki nağd vəsaitlərlərlə eyni gücə malikdir. Qeyd edilənləri nəzərə alanda görürük ki, MB-ın analitik balansında “Mərkəzi Bankın pulu” tarixində rekord həddə çatıb.
Fevralda manatın məzənnəsi ilə bağlı nə baş verib?
2017-ci ilin 02 fevralında çərşənbə axşamı manat pik həddə ucuzlaşdırılıb, USD/AZN məzənnəsi 1,9200 manata yüksəldilib və fevralın 16-da (yenə çərşənbə axşamı) ayın ən aşağı səviyyəsi olan 1,7296 manata salınıb, növbəti gün isə yenidən manat ucuzlaşdırılmağa (1,7352) başlanıb.
Hesab edirəm ki, bu hal təsadüfi olmayıb. İki həftə ərzində ABB-nin problemli kreditlərinin növbəti hissəsinin ötürülməsinin və ona vəsait ayrılmasının baş verdiyini düşünürəm. Fikrimcə, fevralın 2-də ABB-nin dollarla olan problemli aktivləri ən yüksək məzənnə əsasında (1,92) manatla qiymətləndirilib Aqrarkreditə ötürülüb ki, Mərkəzi Bankdan daha çox vəsait alınsın. Fevralın 15-16-da da Neft Fondundan Mərkəzi Banka valyuta transferti məbləğindən ABB-yə xarici valyuta ödənib. Ona görə də manat həmin gün bahalaşdırılıb ki, daha çox xarici valyuta ödənsin. Fevralın sonrakı günlərində manat yenidən ucuzlaşdırılb.
Hazırda manatın gələcək məzənnəsi “ABB sindromlu məzənnə rejimi”ndən və Beynəlxalq Bankın Mərkəzi Bankdakı depozit hesabındakı məbləğin taleyindən asılıdır. “Təbliğatçılar” bu depozitin indi hansı məbləğdə olduğunu ilk növbədə araşdırıb, sonra proqnozlar versinlər.


Ovqat.com

10 yaşlı uşaq təkbaşına silahlı quldurları təqib etdi - Gözlənilməz
Səhvən cərimə protokolu alan sürücülərə Kamran Əliyevdən TÖVSİYYƏ...
"Bu məbləğ Azərbaycanın da daxil olduğu 183 ölkənin birlikdə ÜDM-dən çoxdur"
Zəlzələdə ölənlərin sayı 273-ə çatdı
"Erməni deputatların Bakıya dəvət olunması Azərbaycan xalqına xəyanətdir"
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Mədəniyyət
Azərbaycan filmi növbəti beynəlxalq festivalda- Birinciliyə əsas namizəd
Dünya
Kino ulduzlarının bahalı avtomobilləri - FOTOLAR
Dünya
ABŞ TV-lərində qiyamət xəbərdarlığı - "Anlayın, çox dəhşətli zaman gəlir"
Müsahibə
"Ədəbiyyatın dünyası, üfüqü genişdir – orda hamıya yer var, hamıya..."
Dünya
Tələbə müəllimin səhvindən məharətlə yararlandı - İmtahana 1.5 kv. metrlik "şparqalka" gətirdi
Həftənin ən çox oxunanları
11 yaşında taxta çıxıb, 2 qardaşını öldürüb, 28 yaşında 32 uşağı olub  - MARAQLI
18 yaşlı qızı mobil telefon öldürdü- Anasının gözü qarşısında
1995-ci ilin OMON hadisələrinin suçlusundan şok açıqlama - "Heydər Əliyev istəsəydi..."
Arktikada tapılan tunellərdə naməlum dünyanın izləri aşkarlandı - Elm dünyası şokda - VİDEO
"7 rayonun əvəzinə buna getsək, Dağlıq Qarabağı itirmiş olacağıq"
"O biri dünya" Vyetnamda tapıldı -  MÖHTƏŞƏM FOTOLAR
Qarabağa müsəlman ermənilərin köçürülməsi təklif edildi – Məkrli plan
Azad Cavadov və Rüfət Aslanlı haqqında növbəti ittiham: 11 bankın əmlakı talanıb...
"Timsahları mistik qüvvəylə idarə edirəm" - deyib gölə atıldı və... - DƏHŞƏT-VİDEO (+18)
Ermənilər keçmiş SSRİ-də analoqu olmayan abidə tapdı?- Qarabağda (FOTO)
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin