Xəbər lenti
20/01/2018 [08:57]:
ABŞ-dan Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə xəyanət- sensasion faktlar
20/01/2018 [02:08]:
2017-ci ildə “ASAN” kommunal vasitəsi ilə Azərişıq “ASC”-yə 140 min müraciət daxil olub
20/01/2018 [01:43]:
Faiq Ağayev Nazın hərəkətinə əsəbiləşdi - "Kimdir onun valideynləri?"
20/01/2018 [01:43]:
“Orfoqrafik lüğətlə bağlı müzakirələrin vaxtı uzadılmalıdır” - MÜSAHİBƏ
20/01/2018 [01:23]:
“20 yanvar günü Bakıda qırğın törədən ermənilər Qroznıda məhv edildi”
20/01/2018 [01:08]:
Saakaşvili Putinin buzlu suda çimmək "rekord"unu təzələdi - FOTOLAR
20/01/2018 [01:08]:
Etibar Məmmədov: "Onların xalqla əlaqələri yox idi"
20/01/2018 [00:55]:
"AXC və kommunistlərin Azərbaycanın bütün tarixi faciələrinin üzərində əməkdaşlığı olub"
20/01/2018 [00:52]:
"Qırğızıstana təklif etmişəm ki, borcun qarşılığında İssık- Qul gölünü 99 illiyə bizə icarəyə verin"
20/01/2018 [00:27]:
Azərbaycanda Ümumxalq Hüzn Günüdür
20/01/2018 [00:16]:
20 Yanvar: müasir tariximizin şəhid qanı ilə yazılmış hünər səhifəsi...
20/01/2018 [00:05]:
"Niyə Dövlət Departameni bu cür ermənipərəst konqresmenləri başa salmır ki..."
19/01/2018 [23:55]:
20 yanvar Şəhidləri İğdırda anıldı - FOTOLAR
19/01/2018 [23:53]:
Hər 5 saniyədən bir feysbukda 205 min status paylaşılır - MARAQLI
19/01/2018 [23:51]:
"Mən həqiqətən də bu məxluqların milllətinin düşməniyəm..."
19/01/2018 [23:37]:
Lavrov qoşunların Afrindən çəkilməsini təkzib etdi
19/01/2018 [23:35]:
Yaqub Mahmudov: "Universitetin adı mənim təklifimlə dəyişdirilib"
19/01/2018 [23:27]:
"Cümhuriyyət İli" kimlərin ilidir?
19/01/2018 [23:18]:
Bələdiyyələrə yeni səlahiyyət verildi
19/01/2018 [23:15]:
Saqarecoda 20 Yanvar şəhidləri anıldı
19/01/2018 [23:11]:
Qarabağda 1000-ə yaxın yeni erməni ailəsi quruldu...- Tələsmək gərəkdir!
19/01/2018 [23:08]:
Tariximizə şəhidlərimizin qanı ilə yazılan gün
19/01/2018 [22:54]:
İstintaq təcridxanalarında saxlanılanların sayı 24 faizədək azaldı
19/01/2018 [22:54]:
Salyan sakinindən 3 kiloqramdan çox narkotik vasitə götürüldü
19/01/2018 [22:36]:
Danimarkada "Palmali"ya məxsus tanker saxlanıldı
19/01/2018 [22:18]:
Almaniyada 2017-ci ilin ən yaxşı futbolçusu məlum oldu
19/01/2018 [22:12]:
Musa Musayev saxlanıldı
19/01/2018 [22:12]:
Mingəçevirdə qəssabdan qaçan öküz yaşlı qadını xəstəxanalıq etdi
19/01/2018 [22:02]:
"Palmali"nin yük tankeri Danimarka limanında saxlanıldı
19/01/2018 [21:46]:
Cəsur Kəşfiyyatçımızla bağlı Prezidentə və 1-ci Vitse-Prezidentə MÜRACİƏT...
19/01/2018 [21:44]:
Rəsulzadə Səməd Vurğun haqqında- ”Bu pyesində vətənpərvərlik nişanələri var”
19/01/2018 [21:24]:
Ekspert: Yaxın gələcəkdə səhm qiymətləri artacaq
19/01/2018 [21:22]:
Tehran kitabxanasından türklərə aid nadir tarixi nüsxə əldə edilib
19/01/2018 [20:50]:
"Lotu Quli" həbs olundu
19/01/2018 [20:49]:
Ölən qadın morqda uşaq dünyaya gətirdi - Tabutu açanlar gözlərinə inanmadı (FOTOLAR)
19/01/2018 [20:28]:
Moldovada 20 Yanvar qurbanlarının xatirəsi anıldı
19/01/2018 [20:25]:
Vəkilliyə namizədlərin imtahan vaxtı açıqlandı
19/01/2018 [20:17]:
Güllələndi, baltalandı, üzərindən traktor keçdi, amma sağ qaldı
19/01/2018 [20:16]:
“Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələri haqqında” yeni qanun qüvvəyə minib
19/01/2018 [20:04]:
“Mən Xalq Cəbhəsini 20 Yanvara görə günahlandıra bilmərəm...” - Ayaz Mütəllibov
19/01/2018 [20:03]:
180 min dollarlıq tort -FOTOLAR
19/01/2018 [19:59]:
Nəşriyyat rəhbəri naşir həmkarlarını qınadı - "Vicdan haqqı, bəsdi!"
19/01/2018 [19:49]:
Bu, qarşıdakı yüzillikdə müharibələrin əsas səbəbi olacaq – NASA-dan qorxunc proqnoz
19/01/2018 [19:47]:
Krım və Donbas üçün SİQNAL: Ukrayna yeni müharibəyə hazırlaşır
19/01/2018 [19:46]:
SHXÇDX-də 20 Yanvar şəhidlərinin anım mərasimi keçirilib
19/01/2018 [19:39]:
"Məmur uniformama ləkə gətirməmək üçün Rövşənlə şəklim olmayıb" -Lənkəranskinin qardaşı
19/01/2018 [19:35]:
Kremlin gizli və muzdlu orduları -Hər başa 88 dollar qazananlar
19/01/2018 [19:28]:
Qoada hərəkət iflic oldu - Taksi sürücüləri tətilə çıxdı
19/01/2018 [19:27]:
Yerevanda bahalaşmaya qarşı etiraz aksiyası keçirilir
19/01/2018 [19:26]:
Ağsuda mənşəyi məlum olmayan bir ton ət aşkarlandı
19/01/2018 [19:25]:
"Bakı Metropoliteni" QSC: "Hazırda həmin qatarı xətdən çıxartmağa çalışırıq"
19/01/2018 [19:24]:
Şəhid olan əsgər Neftçalada dəfn ediləcək
19/01/2018 [19:22]:
"SSRİ-nin qılıncı kəsərli olduğu günlərdə Heydər Əliyev Kremlə meydan suladı"
19/01/2018 [19:20]:
Dünyada ilk dəfə əməliyyatsız mədə kiçiltmə prosesi aparıldı
19/01/2018 [19:19]:
Ana ilə körpəsi ölümdən saniyələrlə xilas oldu - VİDEO
19/01/2018 [19:17]:
Millimiz Ermənistan yığması ilə oynayacaq - FOTO
19/01/2018 [19:16]:
Formula 1-də əslən bakılı olan avtopilot çıxış edəcək
19/01/2018 [19:15]:
Metroda çətin anlar: Evə tələsən sərnişinlər yolda qaldı
19/01/2018 [19:14]:
Dünya birjalarının dəyəri açıqlandı – RƏQƏMLƏR
19/01/2018 [19:14]:
Azərbaycanda vərəmlə bağlı xəritə yaradılacaq
19/01/2018 [19:13]:
Türkiyədən ev alan azərbaycanlıların sayı artdı
19/01/2018 [19:08]:
Axşam Bakının bu yolları bağlı olacaq
19/01/2018 [19:05]:
“Onların arasında Saratovdan, Krosnadardan çağırılan ermənilər olub”
19/01/2018 [18:58]:
Azərbaycan prezidenti QMİ-yə 4 milyon manat ayırıb
19/01/2018 [18:27]:
"Xəlil Rza poeziyasını mən də sevmirəm" - Daha bir yazar "Ulutürk" mövzusunda Kəramətin fikrinə münasibət bildirdi - FOTOFAKT
19/01/2018 [18:09]:
Krakovda növbəti Azərbaycan nağılı: Bu dəfə kreativ yalan...
19/01/2018 [17:55]:
Azərbaycana Rusiyadan müasir hərbi texnikalar gətirildi FOTO/VİDEO
19/01/2018 [17:55]:
Ayaz Mütəllibovun keçmiş mətbuat katibinə hökm oxundu
19/01/2018 [17:54]:
Şair Saday Şəkərli azadlığa buraxıla bilər
19/01/2018 [17:53]:
Rusiyanın xarici borcu 529 milyard dolları keçdi
19/01/2018 [17:52]:
Nümayəndə heyəti yenilənmiş tərkiblə AŞPA-ya gedir
19/01/2018 [17:50]:
Alışanov xanım direktoru işdən çıxarıb - AzTV-də nə baş verib?
19/01/2018 [17:39]:
Nizami Kino Mərkəzindən 20 Yanvarla bağlı jest- Yalnız bu film olacaq
19/01/2018 [17:36]:
Nərimanovda müsabiqə qaliblərinin mükafatlandırılma mərasimi keçirildi - FOTOLAR
19/01/2018 [17:26]:
Manat və dolların 3 günlük MƏZƏNNƏSİ
19/01/2018 [17:24]:
“Elmin sürət qatarı” layihəsi başa çatdı
19/01/2018 [17:21]:
BSU-da 20 Yanvar faciəsi anıldı
19/01/2018 [16:59]:
20 Yanvar tariximizə birlik və şərəf günü kimi yazılıb - FOTOLAR
19/01/2018 [16:54]:
““Tənqid etmək” və “təpki göstərmək” ayrı-ayrı şeylərdir...” -EKSPERT
19/01/2018 [16:42]:
Rusiya hərbçiləri Suriyanın Afrin rayonundan çəkilir
Bütün arxiv bir sırada
26/04/2017 [23:34] - Reportaj - ( 3482 dəfə baxılıb)

Əbədiyyətin qorunduğu məkandan-"Cavid muzeyi"ndən REPORTAJ-FOTOLAR





İstər yazıçılar, istərsə də filosoflar, hamısı muzey ziyarətini zamanda səyahət, keçmişdə gəzinti adlandırıblar. Keçmişin bütün ruhu, aurası, rəngi muzeylərdə qalıb və oranın ən dəyərli eksponatına çevrilib. Biz əslində, hər hansı muzeyə gedərkən, oradakı maddi nümunələri deyil, həmin ruhu, auranı eksponat olaraq gözdən keçiririk....

Hazırsınızsa, Moderator.az vasitəsilə müqəddəs bir məkanda- böyük Hüseyn Cavidin Ev Muzeyindəki uzaq və qorxulu 1937-ci ildən qalma auraya, rəngə baş çəkək. Dahi Cavidin əvvəlcə axırına çıxan, sonra isə onu yaşadan illərin həmin muzeydəki donmuş aurasına qonaq olaq....


Gəlin, əvvəlcə qaydanı pozaq. Yəni, sırf Hüseyn Cavidin Ev Muzeyinə aid bir qaydanı... Çünki muzey 4 hissəyə bölünür. Qapıdan içəri keçən kimi üzümüzə (Qeyd edək ki, orada olanlar yaxşı bilirlər. Əvvəlcə, AMEA-nın Əlyazmalar İnstitutuna məxsus olan məkana daxil olub, ikinci mərtəbəyə qalxırıq. O binadakı kiçik evdə vaxtikən Hüseyn Cavid öz ailəsi ilə birgə yaşayıb və onları müəllim maaşı ilə dolandırıb) muzeyin ilk hissəsi “Giriş otağı” açılır. Bu otaq  barəsində bəlkə, lap axırda danışaq? Çünki necə də olmasa, “Cavid ömrü”, “Cavid faciəsi” , “Cavidin şöhrəti” adlanan otaqlarda gəzişib, həmin otaqların adlarına uyğun eksponatları ilə tanış olandan sonra muzeyi  istər-istəməz elə “Giriş otağı”ndan tərk edəcəyik. Odur ki, bunu axıra saxlayaq. 


Gəlin, “Cavidin faciəsi” adlanan ikinci otaqdan başlayaq. Böyük Cavidi sürgünə göndərən, ailəsini isə min bir əziyyətə salan o acı illər sanki burada donub qalıb. Cavid əfəndi öz şəxsi əşyaları ilə belə zamanın fövqünə çıxaraq onu dondurub. O illəri öz rəngi, öz ətrində görürük. Bozlaşıb, lap Cavidin üzünə duran boz insanlar kimi. Elə söhbətin bu yerində həmin donmuş zamana -1937-ci ilə səyahət edək: yay vaxtıdır. Daha dəqiq desək, 3 iyun gecəsidir. Amma işıqları sönən əksər evlərdə hakim olan səksəkə, qorxu  heç kimi yatmağa qoymur. İnsanlar hər ayaq səsindən, hər maşın siqnalından diksinirlər. “Görəsən, bu dəfə kimi aparacaqlar” deyə düşünürlər. Qara “EMADİN” özünü Cavid əfəndi üçün gcikdirmir. Elə həmin 3 iyun gecəsi bu balaca evin daxması döyülür. Əvvəlcə, Cavid əfəndi, sonra isə Müşkünaz xanım səksəkəli halda oyanır. Qapını açan şair DTX leytenantı Pavlovun idbar sifəti ilə qarşılaşır. Vəssəlam, bu da son... Artıq hər şey məlum idi. “Evinizdə axtarış aparmalıyıq” deyilir və içəri hərbi formada olan başqa bir neçə nəfər də daxil olur. Nə axtarış? Bu balaca, ikigözlü evdə nə olacaqdı ki, guya? Məram-məqsəd hamıya aydın idi. Cavid əfəndinin sümüyü səksənir. Bir-birini əvəz edən danlaq dolu iclasları, haqqında yazılar danosları gözünün önünə gətirir. “Axtarın, axtarın, hər yeri axtarın” deyə qışqıran Pavlovun səsi onu yenidən bu dar otağa qaytarır. Pavlov və qulbeçələri guya nəyisə tapırlar: Cavid əfəndinin əlyazma və məktubları, yazı üçün mürəkkəbqabı, qələm, kağızlar, 8 manat 56 qəpik də pul. Vəssəlam, şüttəmam. Yalandan nəyisə yazır, guya protokollaşdırırlar. Artıq uzatmağın bir mənasının da olmadığını görüb Cavid əfəndiyə hazırlaşmağını və onlarla gəlməyini buyururlar. Yalnız indi eynəyini gözünə taxa-taxa, yuxulu halda otağa gələn Ərtoğrul nələrin baş verdiyini anlamır. Turan isə şirin-şirin yatır. Beləcə, böyük Cavid əfəndi bu otağı tərk edir...


Nə isə, tarixdə çox qalmayaq. O qaralı, namərd tarixdə...  1937-ci ilin içindən, aurasından çıxaq. Xatırladım ki, bayaqdan “Cavid faciəsi” adlanan otaqda idik, məkanımız da eyni idi. Sadəcə, bu ildən o ilə adlamışdıq. Baş verənlərin hamısı burada olub. Bax, Cavid əfəndinin yazı masası da buradadır. “Azəri düşünərkən” adlı şeirinin əlyazması da. (həmin 3 iyun gecəsi ən son bu əlyazmanın üzərində işləyib). Özünəməxsus eynəyi, cib saatı isə başqa yerdə qorunur. Cavid əfəndiyə xatir onlara toxunmaq, bir vaxtlar onun gözündə olan eynəyə əl vurmaq istəsək də, soyuq 1937-ci il adamın əlini yarı yolda saxlayır. Görün, bu eynək nələr görüb? O həm “İblis”, “Şeyx Sənan” kimi böyük əsərlərin necə yazıldığını, həm də Cavidin üzü-üzünə dayanıb ona xırda burjuaziya şairi deyən insanları da görüb. Yox, hörmətli eynək, biz sənə toxuna bilmərik... Həə, bu otaqda bir masa da var ki, üzərində Sibirdəki məzarından götürülən torpaq, özəl əşyalar və həbsini təsdiqləyən sənədlər var...Bülbülə, Üzüyir bəyə yazdığı məktubların əlyazmaları isə divarda saxlanılır. 


Keçək “Cavidin ömrü” otağına... Cavidlər ailəsinin acılı-fərəhli günləri ən çox burada keçib. Burada həm gülüblər, şadyanalıq ediblər, tapdıqlarından yeyib, tapmadıqlarına şükür ediblər. O biri otaqda tək Cavidin incimiş ruhu gəzirdisə, bu otağın hər qarışında Müşkünaz xanım da var. Ona aid olan ev əşyaları, paltar tikən maşın, ailəyə məxsus kiçik  rəf, o rəfdəki çıraq, divar saatı, yemək masası bizi yenidən o illərə aparır. Bilirəm, çətindi. Amma daha keçib, gəlin, bir daha həmin 1937-38-ci ilə gedək. Elə bu otaqda qalacağıq amma zamanımız fərqli olacaq:

-Ata, mən Sevdanı gördüm. Onunla tanış oldum..
-Həə, ay mənim ağıllı qızım...

Cavid həbs olunandan sonra hələ Sibirə aparılmamış ailəsi onunla qısa görüş alır. O qısa görüşdə Cavid kövrələ-kövrələ baxdığı Turandan gözlərini çəkə bilmir. Elə onda balaca Turan bu sözləri deyir. “İblisin intiqamı” əsərindəki Sevda ilə “görüşdüyünü” xəbər verir. Sən demə, bu otaqdakı yemək masasının siyirmələrində Cavid əfəndinin bir sıra əlyazmaları xilas olmuşdu. Turan da bunu ustalıqla atasına xəbər vermişdi ki, bəlkə, bir az təsəlli tapa.

Nə isə, qayıdaq yenə bu günümüzə...  Bax, həmin masa da bu otaqdadır, düz mərkəzdə. O masanı, ailəyə məxsus olan sandığı və başqa bir neçə eksponatı çıxsaq, sırf Cavidlərdən bizə qalan maddi nümunələr azdı. Otaqdakılar əsasən, ithaf xarakterli eksponatlardı: kimi Cavidlərin şərəfinə xalça toxuyub, kimi portret çəkib və s. Amma təbii ki, onlar da bizim üçün çox dəyərlidir. 


Soldakı otaq isə “Cavid şöhrəti” adlanır. Buranın da maraqlı aurası var. Şəxsən bizim üçün ən maraqlı eksponat Cavid əfəndiyə aid nərdtaxta oldu. Bir də divardan asılı böyük portret. Özümüzü saxlaya bilməyib burada bir foto çəkdiririk. Bayaqkı otaqlarda sanki böyük Hüseyn Cavidin faciəsi, ömrünün acı illəri qalaqlandığından foto heç yada da düşməmişdi. Amma burada isə layiq olduğu şöhrətinə çatan Cavid əfəndi var. Yox, təkcə, o, yox. Ərtoğrul da burdadır. Kifayət qədər istedadlı, lakin talesiz və bəxstsiz Ərtoğrul... Ona aid olan pianino, kitablar, daha nələr, nələr... Kaş Ərtoğrul gənc yaşında vərəmdən ölməyib bir az çox yaşaya idi. Heyif, səd-heyif... O gənc görün, nələr edə bilərdi...
İndisə çıxmaq vaxtıdır. Gəlin, necə birlikdə gəlmişiksə, o cür də buradan çıxaq. Təbii ki, əgər ürəyinizdə qaldısa, səyahəti davam etdirmək istəyirsinizsə, buyurun, şəhərin düz mərkəzində- “İçərişəhər” metrosundan çıxıb Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin binasını keçərsiniz və Elmlər Akademiyasının Rəyasət Heyətinin binasına çatmamış sizi Hüseyn Cavidin Ev Muzeyi qarşılayacaq. Biz isə öz sözümüzdə dayanmalıyıq. Axı əvvəldə demişdik ki, muzeyin birinci hissəsi olan “giriş otağı”na axırda baş çəkəcəyik. Elə də edirik. Bax, bura “Cavid əbədiyyəti” otağı adlanır. Bayaqkı otaqlar öz yerində, amma əsl Cavid bax, buradadır. Əbədiyyətin içində... 

Elmin Nuri



...
"Niyə Dövlət Departameni bu cür ermənipərəst konqresmenləri başa salmır ki..."
Yaqub Mahmudov: "Universitetin adı mənim təklifimlə dəyişdirilib"
Dünyada ilk dəfə əməliyyatsız mədə kiçiltmə prosesi aparıldı
Ana ilə körpəsi ölümdən saniyələrlə xilas oldu - VİDEO
Metroda çətin anlar: Evə tələsən sərnişinlər yolda qaldı
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Gündəm
“20 yanvar günü Bakıda qırğın törədən ermənilər Qroznıda məhv edildi”
Hadisə
20 yanvar Şəhidləri İğdırda anıldı - FOTOLAR
Cəmiyyət
Tehran kitabxanasından türklərə aid nadir tarixi nüsxə əldə edilib
Cəmiyyət
“Onların arasında Saratovdan, Krosnadardan çağırılan ermənilər olub”
Mədəniyyət
Nizami Kino Mərkəzindən 20 Yanvarla bağlı jest- Yalnız bu film olacaq
Həftənin ən çox oxunanları
"Putini 48 ildir tanıyan bir insan kimi deyirəm" - "Qarabağ düyününü açmaq onun iradəsindən asılı olsaydı..."
Qız alt paltarında, "dini" verilişdə "ilahiyyatçı" üçün erotik rəqs etdi - VIDEO
“Dövlətim əmr versə ki, əmim Sərdar Cəlaloğlunun evini tankla yıx.." -Şəhid komandir Rasim Məmmədov
Təkər gətirənlər tələyə düşdü - Həyəcan təbili...
“Əbiyev gəlmirdi, Zakir Həsənov isə bir neçə dəfə bizi ziyarət edib” - Fəriköy məzarlığında...
Dünya Əzimovun hazırladığı tortdan danışır - VİDEO
Yol polisindən MMX-sı olan sürücülərə "qara" xəbər... - VİDEO
Ziya Məmmədov xüsusi təyinatlılarla biznesmenin oğlunu tutdu: "Atana de ki..."
Qarabağı azad etmək fürsəti - “Belə şans həmişə ələ düşmür...”
"Doğuşdan ölənə qədər rüşvət..." - Prezidentin köməkçilərinin gözləri Mübariz Qurbanlıda...
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin