Xəbər lenti
20/11/2017 [11:18]:
Lavrov: “Rusiya və Azərbaycan strateji tərəfdaşdır”
20/11/2017 [11:12]:
Bəy toy gecəsi evdən qaçdı - VİDEO
20/11/2017 [11:03]:
Axirət yoxdur, cənnət yalandır... – Floradan ilginc açıqlamalar
20/11/2017 [10:54]:
“Kimsə o pulları yeyib, özünə villalar, yaxtalar alıb”
20/11/2017 [10:49]:
Yanlış informasiyaya görə kimin hansı məsuliyyəti var?
20/11/2017 [10:47]:
“Ədəbiyyatdan ideoloji silah kimi istifadə etmək doğru deyil”
20/11/2017 [10:47]:
"Yeni il"in bayram günləri açıqlandı - 5 gün istirahət
20/11/2017 [10:43]:
Putinin “ağır topu” Bakıda - Kremlin iki hədəfi
20/11/2017 [10:39]:
Yeni il bayramında Azərbaycanda 5 gün istirahət olacaq
20/11/2017 [10:38]:
Qubada ağır yol-nəqliyyat hadisəsi - Ər-arvad dünyasını dəyişdi
20/11/2017 [10:34]:
Bakı bulvarında faciə: Gənc oğlan öldü
20/11/2017 [10:32]:
2018-ci ilin dövlət büdcəsi layihəsi müzakirəyə çıxarılır
20/11/2017 [10:22]:
Sabirabadda “Mercedes”lə “KamAZ” toqquşdu - Ailənin bir üzvü öldü, üçü xəsarət aldı
20/11/2017 [10:22]:
Misir müğənnisi açıq-saçıq klipinə görə həbs olundu – VİDEO
20/11/2017 [10:20]:
Bakıda bahalı avtomobilin üzərinə paltaryuyan maşın atdılar – FOTO
20/11/2017 [09:44]:
Həyatını səhnədə “əridən” aşiq aktrisa - “Aşiq olmağımın səbəbkarı Şəfiqə Məmmədovadı”...
20/11/2017 [09:29]:
Ermənistanlı çoban minaya düşdü - Qarabağda...
20/11/2017 [09:27]:
"Putin bu hadisədən dəli olmuşdu" - “O Kim Çın In-dan da təhlükəli düşməndir”
20/11/2017 [09:13]:
ABŞ-ın məşhur brendi yeni sviter buraxdı... - Üzərində separatçı “Artsax” bayrağı - VİDEO
20/11/2017 [01:07]:
Türkiyə bu qadınla ilkə imza atır - FOTOLAR
20/11/2017 [01:04]:
Nərimanovun Leninə qəzəbli məktubu: "Müstəqil Azərbaycan” sözü sizin dilinizdən çıxmamışdırmı?"
20/11/2017 [00:59]:
"Neftçi"yə qol vuran "Qəbələ"li futbolçu etiraf etdi: "Bəli, top məndən meydanı tərk etmişdi"
20/11/2017 [00:48]:
Azərbaycanlı şou-biznes nümayəndələrinin xaricdəki mülkləri
20/11/2017 [00:34]:
"Bu nə tərbiyəsizlik, nə əxlaqsızlıq...?"
20/11/2017 [00:33]:
Çində dəhşətli yanğın - 19 nəfər həlak oldu
20/11/2017 [00:22]:
Ölüm saçan diş fırçaları - Dəhşətli araşdırma
20/11/2017 [00:06]:
Netanyahunun evinə polis basqın etdi: Baş nazir sorğuya alındı
20/11/2017 [00:01]:
Qarakənd faciəsindən 26 il ötdü QANLI TARİX
19/11/2017 [23:59]:
Ərdoğanın mühafizəçiləri qəzaya düşdü - 4 yaralı
19/11/2017 [23:54]:
Avropa İttifaqı Ermənistandan Metsamor AES-i bağlamağı tələb edir- ARAŞDIRMA
19/11/2017 [23:52]:
“Faiq Azərbaycan kişisinin namusuna düşən ləkədir”
19/11/2017 [23:41]:
Saçlarınızdakı ağları qoz qabığı ilə qaraldın - Effektiv və sərfəli üsul
19/11/2017 [23:32]:
Bu il Azərbaycana idxal olunan telefonların sayı açıqlandı
19/11/2017 [23:28]:
"Lavrov “fəal səylər dedikdə” əslində topu Azərbaycanın meydanına atır ki..."
19/11/2017 [23:24]:
Səudiyyə Ərəbistanının başçılıq ediyi qüvvələr Yəmənə zərbə endirdi - 11 dinc sakin həlak oldu
19/11/2017 [23:22]:
Mübariz Mənsimov anası ilə atasının fotosunu paylaşdı - FOTO
19/11/2017 [23:22]:
“Bizim üçün Qarabağ qədər, Türkmən dağı, o cümlədən Bayırbucaq eli də qutsaldır”
19/11/2017 [23:19]:
Saakaşvili Ukraynada “xalq impiçmenti”nin başlanmasının tarixini açıqladı...
19/11/2017 [23:08]:
Robert Muqabe postunu tərk etməyə razılaşdı - YENİLƏNİB
19/11/2017 [22:58]:
“Atletiko"nun futbolçusu: ““Qarabağ”a qalib gəlsəydik...”
19/11/2017 [22:47]:
Lavrov: “Rusiya Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli istiqamətində irəliləyişi təmin etməkdə maraqlıdır"
19/11/2017 [22:45]:
Xoruldamaqla köklük arasında əlaqə tapıldı - MARAQLI...
19/11/2017 [22:44]:
Xüms raketlə vuruldu: 12 ölü, 27 yaralı
19/11/2017 [22:39]:
İlham Əliyev: "Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin tezliklə nizamlanmasında son dərəcə maraqlıdır"
19/11/2017 [22:26]:
Mərakəşdə humanitar yardım alan şəxslər bir-birini tapdalayıb öldürdü 15 ölü, 40 yaralı
19/11/2017 [22:09]:
Dünya silkələnməkdə davam edir - Daha bir güclü zəlzələ - 6,7 bal
19/11/2017 [22:00]:
"Dünya düzdür" toplantısı keçirildi - İlginc
19/11/2017 [21:39]:
Prezident seçkisi cəmiyyət üçün növbəti fürsət ola bilərmi?
19/11/2017 [21:38]:
İstanbulda dəhşətli terakt hazırlığı: polis ayağa qalxdı - FOTO
19/11/2017 [21:26]:
Qarabağda ermənilərin gözlədiyi 11-ci qızıl ordunun ayaq səsləri...
19/11/2017 [21:13]:
"Artıq Türkiyə adlı "siyasi qatar" Qərb "platformasını" tərk etməkdədir..."
19/11/2017 [20:50]:
Senin gibi çok NATO-lar görmüşüz, çok PKK, çok FETÖ-lar görmüşüz...
19/11/2017 [20:49]:
Ukrayna ABŞ-la birləşir: Rusiyaya qarşı ittifaq
19/11/2017 [20:40]:
İlham Əliyev Sergey Lavrovu qəbul etdi
19/11/2017 [20:34]:
İtaliyada zəlzələ olub
19/11/2017 [20:19]:
Saakaşvili: "Ukraynanın baş naziri olmağa hazıram"
19/11/2017 [20:08]:
Xristian dünyasına şok: İŞİD "Yeni İl"də Papanı öldürəcək (FOTO)
19/11/2017 [19:59]:
Qurban Qurbanov bu futbolçunu "Qarabağ"dan qovdu - FOTO
19/11/2017 [19:57]:
Son 12 ayda dünyanın 4 sakinindən biri rüşvət verib - SOS...
19/11/2017 [19:44]:
İlin ən gənc milyonçuları onlardır – FOTO
19/11/2017 [19:38]:
Ağstafada 8 yaşlı oğlan faciəvi şəkildə öldü
19/11/2017 [19:30]:
Nüvə düyməsi Trampdan alına bilər - “O, sabit və dərrakəli deyil”
19/11/2017 [19:19]:
Şamaxıda içərisində ailənin 3 üzvü olan avtomobil dərəyə aşdı – YENİLƏNİB
19/11/2017 [19:15]:
Bakı bulvarında dənizə düşən pişiyi xilas etmək üçün hər kəs ayağa qalxdı – VİDEO
19/11/2017 [19:11]:
Salyanda hoteldə baş vermiş yanğın söndürülüb - YENİLƏNİB
19/11/2017 [18:49]:
Adil Əliyev: “NATO Atatürkün kim olduğunu bilmirmi...?”
19/11/2017 [18:21]:
Saakaşvilinin sürücüsünü amansızcasına döydülər
19/11/2017 [18:19]:
Vahid Dünya Dövləti qurulmayınca Qarabağ “münaqişəsi” həll edilməyəcək...-
19/11/2017 [17:46]:
6 şəxsin meyiti Azərbaycana qaytarılıb - Qızıl Xaç Komitəsinin HESABATI
19/11/2017 [17:44]:
Brüssel Prokurorluğu Puçdemonun İspaniyaya verilməsini tələb edib
19/11/2017 [17:41]:
Zimbabvenin hakim partiyası prezident Muqabeni istefa verməyə çağırıb - YENİLƏNİB
19/11/2017 [17:33]:
Lavrov İrəvanda Qarabağ münaqişəsinin tənzimlənməsi perspektivini müzakirə edəcək
19/11/2017 [17:04]:
Zimbabve prezidenti aclıq aksiyasına başladı
19/11/2017 [16:57]:
Ələtdə ağır qəza - Bir ailənin 4 üzvü yaralandı
19/11/2017 [16:42]:
Polis cərimə yazdı: Sürücü küsüb getdi – VİDEO
19/11/2017 [16:28]:
Limonla sodanın qarışığından alınan ilahi möcüzə - FOTOLAR
19/11/2017 [16:15]:
Bu məhşurların ölümü hələ də şübhə altındadır – Araşdırma – FOTOLAR
19/11/2017 [16:05]:
“Kəpəz” PFK-nın Müşahidə Şurasının iclası keçirildi - FOTOLAR
19/11/2017 [15:39]:
""Quska"nın yaraqlıları Hacı İbrahimin kabinetini Kalaşnikovla gülləbaran edirlər..."
19/11/2017 [15:32]:
Sloveniyada "Mixaylo"nun adına layiq möhtəşəm abidə ucaldıldı - FOTOLAR
Bütün arxiv bir sırada
26/04/2017 [23:34] - Reportaj - ( 3427 dəfə baxılıb)

Əbədiyyətin qorunduğu məkandan-"Cavid muzeyi"ndən REPORTAJ-FOTOLAR





İstər yazıçılar, istərsə də filosoflar, hamısı muzey ziyarətini zamanda səyahət, keçmişdə gəzinti adlandırıblar. Keçmişin bütün ruhu, aurası, rəngi muzeylərdə qalıb və oranın ən dəyərli eksponatına çevrilib. Biz əslində, hər hansı muzeyə gedərkən, oradakı maddi nümunələri deyil, həmin ruhu, auranı eksponat olaraq gözdən keçiririk....

Hazırsınızsa, Moderator.az vasitəsilə müqəddəs bir məkanda- böyük Hüseyn Cavidin Ev Muzeyindəki uzaq və qorxulu 1937-ci ildən qalma auraya, rəngə baş çəkək. Dahi Cavidin əvvəlcə axırına çıxan, sonra isə onu yaşadan illərin həmin muzeydəki donmuş aurasına qonaq olaq....


Gəlin, əvvəlcə qaydanı pozaq. Yəni, sırf Hüseyn Cavidin Ev Muzeyinə aid bir qaydanı... Çünki muzey 4 hissəyə bölünür. Qapıdan içəri keçən kimi üzümüzə (Qeyd edək ki, orada olanlar yaxşı bilirlər. Əvvəlcə, AMEA-nın Əlyazmalar İnstitutuna məxsus olan məkana daxil olub, ikinci mərtəbəyə qalxırıq. O binadakı kiçik evdə vaxtikən Hüseyn Cavid öz ailəsi ilə birgə yaşayıb və onları müəllim maaşı ilə dolandırıb) muzeyin ilk hissəsi “Giriş otağı” açılır. Bu otaq  barəsində bəlkə, lap axırda danışaq? Çünki necə də olmasa, “Cavid ömrü”, “Cavid faciəsi” , “Cavidin şöhrəti” adlanan otaqlarda gəzişib, həmin otaqların adlarına uyğun eksponatları ilə tanış olandan sonra muzeyi  istər-istəməz elə “Giriş otağı”ndan tərk edəcəyik. Odur ki, bunu axıra saxlayaq. 


Gəlin, “Cavidin faciəsi” adlanan ikinci otaqdan başlayaq. Böyük Cavidi sürgünə göndərən, ailəsini isə min bir əziyyətə salan o acı illər sanki burada donub qalıb. Cavid əfəndi öz şəxsi əşyaları ilə belə zamanın fövqünə çıxaraq onu dondurub. O illəri öz rəngi, öz ətrində görürük. Bozlaşıb, lap Cavidin üzünə duran boz insanlar kimi. Elə söhbətin bu yerində həmin donmuş zamana -1937-ci ilə səyahət edək: yay vaxtıdır. Daha dəqiq desək, 3 iyun gecəsidir. Amma işıqları sönən əksər evlərdə hakim olan səksəkə, qorxu  heç kimi yatmağa qoymur. İnsanlar hər ayaq səsindən, hər maşın siqnalından diksinirlər. “Görəsən, bu dəfə kimi aparacaqlar” deyə düşünürlər. Qara “EMADİN” özünü Cavid əfəndi üçün gcikdirmir. Elə həmin 3 iyun gecəsi bu balaca evin daxması döyülür. Əvvəlcə, Cavid əfəndi, sonra isə Müşkünaz xanım səksəkəli halda oyanır. Qapını açan şair DTX leytenantı Pavlovun idbar sifəti ilə qarşılaşır. Vəssəlam, bu da son... Artıq hər şey məlum idi. “Evinizdə axtarış aparmalıyıq” deyilir və içəri hərbi formada olan başqa bir neçə nəfər də daxil olur. Nə axtarış? Bu balaca, ikigözlü evdə nə olacaqdı ki, guya? Məram-məqsəd hamıya aydın idi. Cavid əfəndinin sümüyü səksənir. Bir-birini əvəz edən danlaq dolu iclasları, haqqında yazılar danosları gözünün önünə gətirir. “Axtarın, axtarın, hər yeri axtarın” deyə qışqıran Pavlovun səsi onu yenidən bu dar otağa qaytarır. Pavlov və qulbeçələri guya nəyisə tapırlar: Cavid əfəndinin əlyazma və məktubları, yazı üçün mürəkkəbqabı, qələm, kağızlar, 8 manat 56 qəpik də pul. Vəssəlam, şüttəmam. Yalandan nəyisə yazır, guya protokollaşdırırlar. Artıq uzatmağın bir mənasının da olmadığını görüb Cavid əfəndiyə hazırlaşmağını və onlarla gəlməyini buyururlar. Yalnız indi eynəyini gözünə taxa-taxa, yuxulu halda otağa gələn Ərtoğrul nələrin baş verdiyini anlamır. Turan isə şirin-şirin yatır. Beləcə, böyük Cavid əfəndi bu otağı tərk edir...


Nə isə, tarixdə çox qalmayaq. O qaralı, namərd tarixdə...  1937-ci ilin içindən, aurasından çıxaq. Xatırladım ki, bayaqdan “Cavid faciəsi” adlanan otaqda idik, məkanımız da eyni idi. Sadəcə, bu ildən o ilə adlamışdıq. Baş verənlərin hamısı burada olub. Bax, Cavid əfəndinin yazı masası da buradadır. “Azəri düşünərkən” adlı şeirinin əlyazması da. (həmin 3 iyun gecəsi ən son bu əlyazmanın üzərində işləyib). Özünəməxsus eynəyi, cib saatı isə başqa yerdə qorunur. Cavid əfəndiyə xatir onlara toxunmaq, bir vaxtlar onun gözündə olan eynəyə əl vurmaq istəsək də, soyuq 1937-ci il adamın əlini yarı yolda saxlayır. Görün, bu eynək nələr görüb? O həm “İblis”, “Şeyx Sənan” kimi böyük əsərlərin necə yazıldığını, həm də Cavidin üzü-üzünə dayanıb ona xırda burjuaziya şairi deyən insanları da görüb. Yox, hörmətli eynək, biz sənə toxuna bilmərik... Həə, bu otaqda bir masa da var ki, üzərində Sibirdəki məzarından götürülən torpaq, özəl əşyalar və həbsini təsdiqləyən sənədlər var...Bülbülə, Üzüyir bəyə yazdığı məktubların əlyazmaları isə divarda saxlanılır. 


Keçək “Cavidin ömrü” otağına... Cavidlər ailəsinin acılı-fərəhli günləri ən çox burada keçib. Burada həm gülüblər, şadyanalıq ediblər, tapdıqlarından yeyib, tapmadıqlarına şükür ediblər. O biri otaqda tək Cavidin incimiş ruhu gəzirdisə, bu otağın hər qarışında Müşkünaz xanım da var. Ona aid olan ev əşyaları, paltar tikən maşın, ailəyə məxsus kiçik  rəf, o rəfdəki çıraq, divar saatı, yemək masası bizi yenidən o illərə aparır. Bilirəm, çətindi. Amma daha keçib, gəlin, bir daha həmin 1937-38-ci ilə gedək. Elə bu otaqda qalacağıq amma zamanımız fərqli olacaq:

-Ata, mən Sevdanı gördüm. Onunla tanış oldum..
-Həə, ay mənim ağıllı qızım...

Cavid həbs olunandan sonra hələ Sibirə aparılmamış ailəsi onunla qısa görüş alır. O qısa görüşdə Cavid kövrələ-kövrələ baxdığı Turandan gözlərini çəkə bilmir. Elə onda balaca Turan bu sözləri deyir. “İblisin intiqamı” əsərindəki Sevda ilə “görüşdüyünü” xəbər verir. Sən demə, bu otaqdakı yemək masasının siyirmələrində Cavid əfəndinin bir sıra əlyazmaları xilas olmuşdu. Turan da bunu ustalıqla atasına xəbər vermişdi ki, bəlkə, bir az təsəlli tapa.

Nə isə, qayıdaq yenə bu günümüzə...  Bax, həmin masa da bu otaqdadır, düz mərkəzdə. O masanı, ailəyə məxsus olan sandığı və başqa bir neçə eksponatı çıxsaq, sırf Cavidlərdən bizə qalan maddi nümunələr azdı. Otaqdakılar əsasən, ithaf xarakterli eksponatlardı: kimi Cavidlərin şərəfinə xalça toxuyub, kimi portret çəkib və s. Amma təbii ki, onlar da bizim üçün çox dəyərlidir. 


Soldakı otaq isə “Cavid şöhrəti” adlanır. Buranın da maraqlı aurası var. Şəxsən bizim üçün ən maraqlı eksponat Cavid əfəndiyə aid nərdtaxta oldu. Bir də divardan asılı böyük portret. Özümüzü saxlaya bilməyib burada bir foto çəkdiririk. Bayaqkı otaqlarda sanki böyük Hüseyn Cavidin faciəsi, ömrünün acı illəri qalaqlandığından foto heç yada da düşməmişdi. Amma burada isə layiq olduğu şöhrətinə çatan Cavid əfəndi var. Yox, təkcə, o, yox. Ərtoğrul da burdadır. Kifayət qədər istedadlı, lakin talesiz və bəxstsiz Ərtoğrul... Ona aid olan pianino, kitablar, daha nələr, nələr... Kaş Ərtoğrul gənc yaşında vərəmdən ölməyib bir az çox yaşaya idi. Heyif, səd-heyif... O gənc görün, nələr edə bilərdi...
İndisə çıxmaq vaxtıdır. Gəlin, necə birlikdə gəlmişiksə, o cür də buradan çıxaq. Təbii ki, əgər ürəyinizdə qaldısa, səyahəti davam etdirmək istəyirsinizsə, buyurun, şəhərin düz mərkəzində- “İçərişəhər” metrosundan çıxıb Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin binasını keçərsiniz və Elmlər Akademiyasının Rəyasət Heyətinin binasına çatmamış sizi Hüseyn Cavidin Ev Muzeyi qarşılayacaq. Biz isə öz sözümüzdə dayanmalıyıq. Axı əvvəldə demişdik ki, muzeyin birinci hissəsi olan “giriş otağı”na axırda baş çəkəcəyik. Elə də edirik. Bax, bura “Cavid əbədiyyəti” otağı adlanır. Bayaqkı otaqlar öz yerində, amma əsl Cavid bax, buradadır. Əbədiyyətin içində... 

Elmin Nuri



...
“Ədəbiyyatdan ideoloji silah kimi istifadə etmək doğru deyil”
"Lavrov “fəal səylər dedikdə” əslində topu Azərbaycanın meydanına atır ki..."
Prezident seçkisi cəmiyyət üçün növbəti fürsət ola bilərmi?
Adil Əliyev: “NATO Atatürkün kim olduğunu bilmirmi...?”
Azərbaycanlı qadın hərbçi partlayış zamanı şəhid oldu - FOTO
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
Yanlış informasiyaya görə kimin hansı məsuliyyəti var?
Siyasət
"Putin bu hadisədən dəli olmuşdu" - “O Kim Çın In-dan da təhlükəli düşməndir”
Cəmiyyət
Nərimanovun Leninə qəzəbli məktubu: "Müstəqil Azərbaycan” sözü sizin dilinizdən çıxmamışdırmı?"
Maraqlı
Xoruldamaqla köklük arasında əlaqə tapıldı - MARAQLI...
Kriminal
""Quska"nın yaraqlıları Hacı İbrahimin kabinetini Kalaşnikovla gülləbaran edirlər..."
Həftənin ən çox oxunanları
Prezidentdən Cavid Qurbanovla bağlı - Sərəncam
""Avo"nun qolunun birini qanırıb dizimin altına qoydum, başını da, qolunu da kəsdim"
Üç bacı kabab yeyəndən sonra dünyasını dəyişdi - ÖLKƏ ŞOKDA...
Limonla sodanın qarışığından alınan ilahi möcüzə - FOTOLAR
Tağıyevin məzarı belə bilinməyən oğlunun nadir fotoları- İlk dəfə
"Gəl burdan rədd olaq, elə bilərlər bizi də kimsə saxlayır..." - İCTİMAİ QINAQ
Zeynəb Xanlarova Rasim Balayevin müdafiəsinə qalxdı: “Desəm öldürərlər, deməsəm ölləm!”
Zəlzələdən sonra su anbarında təhlükəli vəziyyət - Əhali təcili köçürülür - VİDEO
Prokuror hakimi güllələdi- Gözlənilməz
Bakirəliyini rekord qiymətə satan qız: “Pulu təhsilimə və səyahətə xərcləyəcəm...” -FOTOLAR
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin