Xəbər lenti
22/07/2017 [02:26]:
Səhhətinizlə bağlı problem riski var - Günün qoroskopu
22/07/2017 [01:59]:
Döyülməkdən huşunu itirən, dağıntılar arasından sağ çıxan Ömər Faiq- Maarifçinin əzabları
22/07/2017 [01:21]:
9 yaşlı uşaq elm aləmini şok etdi  - 1.2 milyon illik sirr ortada - FOTOLAR
22/07/2017 [01:19]:
Türk birliyi: Utopik nəzəriyyə, yoxsa siyasi gerçəklik
22/07/2017 [01:04]:
"Azərbaycan uzun illər ABŞ-ın xarici siyasətində prioritet ölkə olmayıb"
22/07/2017 [00:58]:
Əsəri Marqaret Tetçerin şəxsi kolleksiyasında saxlanılan rəssam – VİDEO
22/07/2017 [00:56]:
Jurnalistika budur: mənəvi zənginlik fonunda SÖZün və imzanın şərəfini qorumaq
22/07/2017 [00:41]:
KİŞİLƏR - Sinəniz bu şəkildədirsə, mütləq həkimə müraciət edin  - FOTOLAR
22/07/2017 [00:18]:
"Allah qızımı da, məni də məyus elədi..."
22/07/2017 [00:05]:
Partiya sədri jurnalistləri təbrik elədi
21/07/2017 [23:47]:
İlham Əliyev Putinlə görüşdü - FOTOLAR
21/07/2017 [23:45]:
Yeddi icra məmuru vəzifəsindən azad edildi
21/07/2017 [23:41]:
Köhnə kişilər bığ maskası qoyurmuşlar- Gecə yatanda-Foto
21/07/2017 [23:41]:
Türkiyə silkələnməkdə davam edir
21/07/2017 [23:29]:
“20-ci əsrin şeyx nəsrullahları kimi düşünürsünüz...”
21/07/2017 [23:22]:
Əflatun Amaşov: “Mənzil ala bilməyən jurnalistləri təmkinli olmağa çağırıram”
21/07/2017 [23:19]:
İlham Əliyev: "Bakının içməli su ilə təminatı yaxşılaşır"
21/07/2017 [23:07]:
“Türk-Müsəlman birliyinin yaradılması daha çox Türkiyədən asılıdır”
21/07/2017 [23:03]:
Putin kəşfiyyatda istifadə etdiyi ləqəbi açıqladı -Video
21/07/2017 [23:01]:
Havalar nə vaxtdan sərinləşəcək?
21/07/2017 [23:00]:
Trampın mətbuat katibi istefa verdi
21/07/2017 [22:58]:
XİN rəsmisi: "Azərbaycan və Çin tarixən İpək Yolunun üzərində mühüm rol oynayıb"
21/07/2017 [22:42]:
İsraildə baş verən iğtişaşlar zamanı yaralananların sayı 377-dək artıb
21/07/2017 [22:38]:
Putin açıqladı: Vəzifədən sonra nə edəcək?
21/07/2017 [22:36]:
ABŞ Rusiya vətəndaşına qarşı sanksiya tətbiq etdi
21/07/2017 [22:35]:
15 nəfər 5 əsgəri ölümcül döydü - Türkiyədə + Video
21/07/2017 [22:33]:
Aktrisa soyunaraq döyməsini göstərdi - FOTO
21/07/2017 [22:32]:
23 yaşlı gənc faciəvi şəkildə öldü
21/07/2017 [22:32]:
“Zəlzələ gündüz olsaydı, indi dənizdən cəsəd toplayırdıq” - Qorxunc iddia
21/07/2017 [22:31]:
Türkiyə və Azərbaycanın işgüzar dairələri bir arada
21/07/2017 [22:29]:
Uber də qiymətləri qaldırdı
21/07/2017 [22:28]:
İlham Əliyev Rusiyaya getdi - FOTO
21/07/2017 [20:03]:
Yusif peyğəmbərin qardaşları tərəfindən atıldığı quyu - VİDEO
21/07/2017 [19:21]:
Putin prezident seçkilərində iştirak edəcək? - Açıqlama
21/07/2017 [19:17]:
ADU-nun rektoru KİV təmsilçiləri ilə görüşdü
21/07/2017 [19:11]:
ADNSU-da Milli Mətbuat günü münasibətilə jurnalistlərlə görüş keçirildi
21/07/2017 [19:06]:
ADNSU ilə “SOCAR Fugro” MMC arasında əməkdaşlıq müqaviləsi imzalandı
21/07/2017 [18:46]:
Ekologiya Nazirliyi şikayəti yerində araşdırdı
21/07/2017 [18:45]:
Kamal Abdulla çinli jurnalistlərə müsahibə verdi
21/07/2017 [18:36]:
“Fənərbağça”nın yeni transferi açıqlandı
21/07/2017 [18:20]:
Ramil Usubovdan yeni təyinatlar
21/07/2017 [18:19]:
Məşhur rəssamın cəsədi qəbirdən çıxardıldı
21/07/2017 [18:18]:
Bakıda qız üstündə qanlı hadisə
21/07/2017 [18:04]:
142 yaşlı Azərbaycan mətbuatı- gizlinlər, əzablar… - ARAŞDIRMA
21/07/2017 [17:53]:
Əliyevlə Putinin qəfil görüşü: Bakını narahat edən məsələlər
21/07/2017 [17:53]:
"Mehriban Əliyevaya müraciət edirəm": "O hakimin əl-ayağını yığsın"
21/07/2017 [17:51]:
DİN-in 14 əməkdaşı kök olduğu üçün işdən azad edildi
21/07/2017 [17:47]:
Dolların bazar ertəsinə olan məzənnəsi açıqlandı
21/07/2017 [17:46]:
Bakıda öpüşmək olar? - "Topuq və saçın görünməsi erotikadır" (VİDEO)
21/07/2017 [17:34]:
Azərbaycanlı polkovnik döyüş zamanı həlak oldu- İranda
21/07/2017 [17:34]:
“Bəlkə, tualetə bir yerdə gediblər” - Lavrovdan zarafat
21/07/2017 [17:31]:
UDİD tələbələrə nələr vəd edir – Bütün sualların cavabı
21/07/2017 [17:16]:
Şuşa bu gün : Ermənilər çadırlar qurub istirahət edir (VİDEO)
21/07/2017 [17:11]:
Dağıstanda fövqəladə vəziyyət - Nazirlik hərəkətə keçdi
21/07/2017 [17:09]:
İsrail nümayəndə heyəti ADU-da oldu
21/07/2017 [17:05]:
Dövlət orqanlarında vakant vəzifələrin tutulması üçün müsahibə elan edildi
21/07/2017 [17:04]:
Cocuq Mərcanlı kəndi telefon və internetlə təmin olundu
21/07/2017 [17:01]:
Jurnalistlər üçün “Gələcəyə sağlam baxış” adlı aksiya keçirildi -FOTOLAR
21/07/2017 [17:00]:
Abituriyentlərə şad xəbər
21/07/2017 [16:58]:
Dollar Trampın fəaliyyətinin araşdırılması səbəbindən ucuzlaşır
21/07/2017 [16:09]:
MTN işində yeni detallar üzə çıxdı: Generallar qanunsuz dinlənilib
21/07/2017 [16:04]:
“Facebook”da xəbər oxumaq pullu ola bilər
21/07/2017 [15:54]:
Direktorlar və müavinləri imtahan verəcək
21/07/2017 [15:39]:
"Dəyərli jurnalistlərlə dost olmağımdan qürur duyuram!"
21/07/2017 [15:37]:
Bu il Azərbaycanda 34 minə yaxın şəxs işlə təmin olunub
21/07/2017 [15:36]:
Dünyanın gizli cənnət guşələri- oralara kimsə getmir
21/07/2017 [15:16]:
Azərbaycanlı tələbə çex professoru belə təəccübləndirdi
21/07/2017 [15:01]:
İlham Əliyevlə Putin görüşəcək - Bu axşam
21/07/2017 [14:59]:
Çinin mübahisəli möhtəşəm Şanşha şəhəri - FOTOLAR
21/07/2017 [14:58]:
Novxanı çimərliyində qadını döydülər
21/07/2017 [14:57]:
“Ərim məni əxlaqsızlıq yuvalarına aparırdı...”
21/07/2017 [14:56]:
Xilasedicilər yanan evdə huşunu itirən iti belə xilas etdilər - VİDEO
21/07/2017 [14:50]:
Paltar əvəzinə bədəninə şəkil çəkdirdi, hamı təəcübləndi - VİDEO
21/07/2017 [14:42]:
İqbal Ağazadə jurnalistləri təbrik etdi
21/07/2017 [14:34]:
Vətənə xəyanət hallarının artmasına səbəb nədir? – Psixoloq izah edir...
21/07/2017 [14:31]:
Rusiyanın S-500 oyunu...
21/07/2017 [14:07]:
Sabah 40 dərəcə isti gözlənilir
21/07/2017 [14:01]:
Səbaildə 6 ayın yekunları müzakirə olundu
21/07/2017 [13:59]:
“Vəzifəm var deyə pulumu tələb edə bilmərəm?”
21/07/2017 [13:49]:
ADU-nun Avropadakı Konfutsi institutları ilə əlaqələri genişlənir
Bütün arxiv bir sırada
26/04/2017 [23:34] - Reportaj - ( 3277 dəfə baxılıb)

Əbədiyyətin qorunduğu məkandan-"Cavid muzeyi"ndən REPORTAJ-FOTOLAR





İstər yazıçılar, istərsə də filosoflar, hamısı muzey ziyarətini zamanda səyahət, keçmişdə gəzinti adlandırıblar. Keçmişin bütün ruhu, aurası, rəngi muzeylərdə qalıb və oranın ən dəyərli eksponatına çevrilib. Biz əslində, hər hansı muzeyə gedərkən, oradakı maddi nümunələri deyil, həmin ruhu, auranı eksponat olaraq gözdən keçiririk....

Hazırsınızsa, Moderator.az vasitəsilə müqəddəs bir məkanda- böyük Hüseyn Cavidin Ev Muzeyindəki uzaq və qorxulu 1937-ci ildən qalma auraya, rəngə baş çəkək. Dahi Cavidin əvvəlcə axırına çıxan, sonra isə onu yaşadan illərin həmin muzeydəki donmuş aurasına qonaq olaq....


Gəlin, əvvəlcə qaydanı pozaq. Yəni, sırf Hüseyn Cavidin Ev Muzeyinə aid bir qaydanı... Çünki muzey 4 hissəyə bölünür. Qapıdan içəri keçən kimi üzümüzə (Qeyd edək ki, orada olanlar yaxşı bilirlər. Əvvəlcə, AMEA-nın Əlyazmalar İnstitutuna məxsus olan məkana daxil olub, ikinci mərtəbəyə qalxırıq. O binadakı kiçik evdə vaxtikən Hüseyn Cavid öz ailəsi ilə birgə yaşayıb və onları müəllim maaşı ilə dolandırıb) muzeyin ilk hissəsi “Giriş otağı” açılır. Bu otaq  barəsində bəlkə, lap axırda danışaq? Çünki necə də olmasa, “Cavid ömrü”, “Cavid faciəsi” , “Cavidin şöhrəti” adlanan otaqlarda gəzişib, həmin otaqların adlarına uyğun eksponatları ilə tanış olandan sonra muzeyi  istər-istəməz elə “Giriş otağı”ndan tərk edəcəyik. Odur ki, bunu axıra saxlayaq. 


Gəlin, “Cavidin faciəsi” adlanan ikinci otaqdan başlayaq. Böyük Cavidi sürgünə göndərən, ailəsini isə min bir əziyyətə salan o acı illər sanki burada donub qalıb. Cavid əfəndi öz şəxsi əşyaları ilə belə zamanın fövqünə çıxaraq onu dondurub. O illəri öz rəngi, öz ətrində görürük. Bozlaşıb, lap Cavidin üzünə duran boz insanlar kimi. Elə söhbətin bu yerində həmin donmuş zamana -1937-ci ilə səyahət edək: yay vaxtıdır. Daha dəqiq desək, 3 iyun gecəsidir. Amma işıqları sönən əksər evlərdə hakim olan səksəkə, qorxu  heç kimi yatmağa qoymur. İnsanlar hər ayaq səsindən, hər maşın siqnalından diksinirlər. “Görəsən, bu dəfə kimi aparacaqlar” deyə düşünürlər. Qara “EMADİN” özünü Cavid əfəndi üçün gcikdirmir. Elə həmin 3 iyun gecəsi bu balaca evin daxması döyülür. Əvvəlcə, Cavid əfəndi, sonra isə Müşkünaz xanım səksəkəli halda oyanır. Qapını açan şair DTX leytenantı Pavlovun idbar sifəti ilə qarşılaşır. Vəssəlam, bu da son... Artıq hər şey məlum idi. “Evinizdə axtarış aparmalıyıq” deyilir və içəri hərbi formada olan başqa bir neçə nəfər də daxil olur. Nə axtarış? Bu balaca, ikigözlü evdə nə olacaqdı ki, guya? Məram-məqsəd hamıya aydın idi. Cavid əfəndinin sümüyü səksənir. Bir-birini əvəz edən danlaq dolu iclasları, haqqında yazılar danosları gözünün önünə gətirir. “Axtarın, axtarın, hər yeri axtarın” deyə qışqıran Pavlovun səsi onu yenidən bu dar otağa qaytarır. Pavlov və qulbeçələri guya nəyisə tapırlar: Cavid əfəndinin əlyazma və məktubları, yazı üçün mürəkkəbqabı, qələm, kağızlar, 8 manat 56 qəpik də pul. Vəssəlam, şüttəmam. Yalandan nəyisə yazır, guya protokollaşdırırlar. Artıq uzatmağın bir mənasının da olmadığını görüb Cavid əfəndiyə hazırlaşmağını və onlarla gəlməyini buyururlar. Yalnız indi eynəyini gözünə taxa-taxa, yuxulu halda otağa gələn Ərtoğrul nələrin baş verdiyini anlamır. Turan isə şirin-şirin yatır. Beləcə, böyük Cavid əfəndi bu otağı tərk edir...


Nə isə, tarixdə çox qalmayaq. O qaralı, namərd tarixdə...  1937-ci ilin içindən, aurasından çıxaq. Xatırladım ki, bayaqdan “Cavid faciəsi” adlanan otaqda idik, məkanımız da eyni idi. Sadəcə, bu ildən o ilə adlamışdıq. Baş verənlərin hamısı burada olub. Bax, Cavid əfəndinin yazı masası da buradadır. “Azəri düşünərkən” adlı şeirinin əlyazması da. (həmin 3 iyun gecəsi ən son bu əlyazmanın üzərində işləyib). Özünəməxsus eynəyi, cib saatı isə başqa yerdə qorunur. Cavid əfəndiyə xatir onlara toxunmaq, bir vaxtlar onun gözündə olan eynəyə əl vurmaq istəsək də, soyuq 1937-ci il adamın əlini yarı yolda saxlayır. Görün, bu eynək nələr görüb? O həm “İblis”, “Şeyx Sənan” kimi böyük əsərlərin necə yazıldığını, həm də Cavidin üzü-üzünə dayanıb ona xırda burjuaziya şairi deyən insanları da görüb. Yox, hörmətli eynək, biz sənə toxuna bilmərik... Həə, bu otaqda bir masa da var ki, üzərində Sibirdəki məzarından götürülən torpaq, özəl əşyalar və həbsini təsdiqləyən sənədlər var...Bülbülə, Üzüyir bəyə yazdığı məktubların əlyazmaları isə divarda saxlanılır. 


Keçək “Cavidin ömrü” otağına... Cavidlər ailəsinin acılı-fərəhli günləri ən çox burada keçib. Burada həm gülüblər, şadyanalıq ediblər, tapdıqlarından yeyib, tapmadıqlarına şükür ediblər. O biri otaqda tək Cavidin incimiş ruhu gəzirdisə, bu otağın hər qarışında Müşkünaz xanım da var. Ona aid olan ev əşyaları, paltar tikən maşın, ailəyə məxsus kiçik  rəf, o rəfdəki çıraq, divar saatı, yemək masası bizi yenidən o illərə aparır. Bilirəm, çətindi. Amma daha keçib, gəlin, bir daha həmin 1937-38-ci ilə gedək. Elə bu otaqda qalacağıq amma zamanımız fərqli olacaq:

-Ata, mən Sevdanı gördüm. Onunla tanış oldum..
-Həə, ay mənim ağıllı qızım...

Cavid həbs olunandan sonra hələ Sibirə aparılmamış ailəsi onunla qısa görüş alır. O qısa görüşdə Cavid kövrələ-kövrələ baxdığı Turandan gözlərini çəkə bilmir. Elə onda balaca Turan bu sözləri deyir. “İblisin intiqamı” əsərindəki Sevda ilə “görüşdüyünü” xəbər verir. Sən demə, bu otaqdakı yemək masasının siyirmələrində Cavid əfəndinin bir sıra əlyazmaları xilas olmuşdu. Turan da bunu ustalıqla atasına xəbər vermişdi ki, bəlkə, bir az təsəlli tapa.

Nə isə, qayıdaq yenə bu günümüzə...  Bax, həmin masa da bu otaqdadır, düz mərkəzdə. O masanı, ailəyə məxsus olan sandığı və başqa bir neçə eksponatı çıxsaq, sırf Cavidlərdən bizə qalan maddi nümunələr azdı. Otaqdakılar əsasən, ithaf xarakterli eksponatlardı: kimi Cavidlərin şərəfinə xalça toxuyub, kimi portret çəkib və s. Amma təbii ki, onlar da bizim üçün çox dəyərlidir. 


Soldakı otaq isə “Cavid şöhrəti” adlanır. Buranın da maraqlı aurası var. Şəxsən bizim üçün ən maraqlı eksponat Cavid əfəndiyə aid nərdtaxta oldu. Bir də divardan asılı böyük portret. Özümüzü saxlaya bilməyib burada bir foto çəkdiririk. Bayaqkı otaqlarda sanki böyük Hüseyn Cavidin faciəsi, ömrünün acı illəri qalaqlandığından foto heç yada da düşməmişdi. Amma burada isə layiq olduğu şöhrətinə çatan Cavid əfəndi var. Yox, təkcə, o, yox. Ərtoğrul da burdadır. Kifayət qədər istedadlı, lakin talesiz və bəxstsiz Ərtoğrul... Ona aid olan pianino, kitablar, daha nələr, nələr... Kaş Ərtoğrul gənc yaşında vərəmdən ölməyib bir az çox yaşaya idi. Heyif, səd-heyif... O gənc görün, nələr edə bilərdi...
İndisə çıxmaq vaxtıdır. Gəlin, necə birlikdə gəlmişiksə, o cür də buradan çıxaq. Təbii ki, əgər ürəyinizdə qaldısa, səyahəti davam etdirmək istəyirsinizsə, buyurun, şəhərin düz mərkəzində- “İçərişəhər” metrosundan çıxıb Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin binasını keçərsiniz və Elmlər Akademiyasının Rəyasət Heyətinin binasına çatmamış sizi Hüseyn Cavidin Ev Muzeyi qarşılayacaq. Biz isə öz sözümüzdə dayanmalıyıq. Axı əvvəldə demişdik ki, muzeyin birinci hissəsi olan “giriş otağı”na axırda baş çəkəcəyik. Elə də edirik. Bax, bura “Cavid əbədiyyəti” otağı adlanır. Bayaqkı otaqlar öz yerində, amma əsl Cavid bax, buradadır. Əbədiyyətin içində... 

Elmin Nuri



"Allah qızımı da, məni də məyus elədi..."
Paltar əvəzinə bədəninə şəkil çəkdirdi, hamı təəcübləndi - VİDEO
İmam Sadiq (ə) ateistə Allahın varlığını necə sübut etdi?
Milli Qəhrəmanın adına olan küçədə işıq dirəyi aşaraq evin üzərinə düşdü - TƏHLÜKƏ - FOTOLAR
"Necə ola bilər ki, jurnalist deyiləndə onların adı yada düşməsin?!"
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Gündəm
Döyülməkdən huşunu itirən, dağıntılar arasından sağ çıxan Ömər Faiq- Maarifçinin əzabları
Müsahibə
"Azərbaycan uzun illər ABŞ-ın xarici siyasətində prioritet ölkə olmayıb"
Araşdırma
142 yaşlı Azərbaycan mətbuatı- gizlinlər, əzablar… - ARAŞDIRMA
Cəmiyyət
Vətənə xəyanət hallarının artmasına səbəb nədir? – Psixoloq izah edir...
Dünya
Müsəlmanların məscidə girişinə qadağa- İsraildən sərt addım
Həftənin ən çox oxunanları
Arvadına nəcis yedirdən "nakişi" - DƏHŞƏTLİ VİDEO
“Ermənini Zəhranın məzarına aparmaqla ölülərimizi də təhqir etdilər, dirilərimizi də”
"Ciyəri yanan" molla pivə içərkən "yaxalandı"...- FOTO
"Problem benzinin qiymətində deyil, əsas məsələ odur ki..."
Sənə satqın deyib iz azdıranlar, satqınlıq eyləyir özü dərində...
Eldar Mahmudovdan “yaylım atəşi” əmri: “Bu gəmini batırın!”
Şiə lideri oğlunu xristian kişi ilə “evləndirdi” və... - Foto+Video
Erməni sevgisi olan azərbaycanlı məşhurlar - SİYAHI+FOTOLAR
Borc üstündə oğlanı soyundurub döydülər və ... - Azərbaycanda DƏHŞƏT - VİDEO
"Səməd Vurğun çoxlarını satıb..." - Hikmət Hacızadə
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
e-mail: [email protected]
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin