Xəbər lenti
30/05/2017 [15:09]:
Yaponiyanın heyvan yaşayan ən ilginc ada və qəsəbələri -FOTOLAR
30/05/2017 [15:03]:
Diş çəkdirənin orucu pozulurmu? –Ramazan sual-cavabı
30/05/2017 [15:01]:
Mehman Əliyev: “Müxalifətin qarşıdakı seçkilərdə yerini görümürəm”
30/05/2017 [14:55]:
Cəmi 2 saata tikilən 300 illik evlər- FOTOIAR
30/05/2017 [14:33]:
Misirli tədqiqatçı Qərb Universitetinin tələbələri üçün seminar keçdi
30/05/2017 [14:30]:
Müsəlmanları hiddətləndirəcək ramazan -FƏTVASI
30/05/2017 [14:21]:
ƏƏSMN tərəfindən 80 nəfər əlilliyi olan şəxs istirahətə yola salındı
30/05/2017 [14:18]:
Ermənistan şirkətinin rəhbəri: “Ekvador bananını Azərbaycan üzərindən İrana idxal edəcəyik”
30/05/2017 [14:11]:
UNEC Avropa təhsil məkanına inteqrasiyanı genişləndirir
30/05/2017 [14:10]:
Sınaq imtahanlarının doğru cavabları açıqlandı
30/05/2017 [14:09]:
Mehriban Əliyeva yeni köçkün şəhərciyinin təməlqoyma mərasimində iştirak etdi
30/05/2017 [14:08]:
ADU-da “Duanu” ənənəvi bayramı qeyd edildi
30/05/2017 [14:06]:
“Hacı pivəsi”nin tərkibində spirt var – XƏBƏRDARLIQ
30/05/2017 [13:57]:
Müdafiə Nazirliyi ehtiyat zabit və gizir hazırlığı kurslarına qəbul elan etdi
30/05/2017 [13:55]:
“Narazılıq edənlərin əksəriyyəti oxumayan tələbələrdir”
30/05/2017 [13:44]:
Nazirlikdən səyahət edən vətəndaşlara – XƏBƏRDARLIQ
30/05/2017 [13:42]:
Tahir Mirkişili: "ATƏT Ermənistanın dağıdıcılıq siyasətinin qarşısını almalıdır"
30/05/2017 [13:37]:
“Porsche”-ilə 2 uşaq anasını öldürən Ağəli ev dustağı edildi - Fotolar
30/05/2017 [13:26]:
Hava haqda xəbərdarlıq - Şimşək çaxacaq, dolu düşəcək
30/05/2017 [13:02]:
Pələng baxıcısını öldürdü - Fotolar
30/05/2017 [12:52]:
Sosial evlərlə bağlı izdiham - Fotolar
30/05/2017 [12:31]:
“Rusiyada baş verənlərin Qarabağın azadlığı üçün fürsət yaradacağını düşünmürəm”
30/05/2017 [12:18]:
Sumqayıtda “Böyük Hindistan toyu” nümayiş olundu - Fotolar
30/05/2017 [12:05]:
Milan Ticarət Palatasının ekspertləri BBF-də...
30/05/2017 [11:59]:
Diqqətlə baxın - Əslində milyonlarla insanı aldadıblar  - FOTOLAR
30/05/2017 [11:52]:
Elektriki kəşf edən alimdən 2035-ci illə bağlı İDDİALI PROQNOZLAR
30/05/2017 [11:50]:
Devrilmiş lider öldü -Foto
30/05/2017 [11:41]:
Bakıda növbəti "Porşe" qəzası -Polis öldü
30/05/2017 [11:35]:
Sabiq deputat Fərhad Qəribovun ailəsində faciə
30/05/2017 [11:24]:
Keçmiş müstəntiqin Ali Məhkəməyə kassasiya şikayətinin tarixi bəlli oldu
30/05/2017 [10:57]:
ABŞ-dakı beynəlxalq festivaldan Azərbaycan filminə təklif gəldi
30/05/2017 [10:56]:
Bakıda süni ət hazırlanması ilə bağlı ŞOK görüntülər (VİDEO)
30/05/2017 [10:42]:
Hitler 1984-cü ilə qədər ucqar kənddə yaşayıb– ABŞ təsdiqlədi
30/05/2017 [10:35]:
Baş bankirdən manat proqnozu - “İlin sonunadək ucuzlaşmayacaq”
30/05/2017 [10:24]:
Ermənilər cəbhədə gərginliyi artırırlar
30/05/2017 [10:09]:
“Müasir İnkişaf” İctimai Birliyinin “Vətənpərvər Gənclər” Klubu tədbir keçirdi
30/05/2017 [09:59]:
Bu şəxsləri işdən çıxaranlar daha çox cərimələnəcəklər
30/05/2017 [09:56]:
İqtisadi aqibətimizin "qara qutuları" - Cəmiyyət onların "deşifrə" olunmasını gözləyir...
30/05/2017 [09:46]:
Allahın Kremlə qəzəbi tutdu...? - Foto/Video
30/05/2017 [09:33]:
"Əgər Putin olmasaydı..." - Jirinovski
30/05/2017 [09:22]:
Eldar Mahmudov MTN-i və Namiq Abbasov “KQB”-si...
30/05/2017 [09:08]:
Ziya Məmmədov istintaq üçün ABŞ-a təhvil verilə bilərmi...
30/05/2017 [09:01]:
Vahid Əhmədov: "Qonşu dövlətlər tərəfindən təhdidlərlə üzləşmişik”
30/05/2017 [08:56]:
Qadın voleybolçularımız dünya çempionatına vəsiqə uğrunda mübarizəyə başlayır
30/05/2017 [08:55]:
Səmada Ramazan təbriki yazıldı - Foto+Video
30/05/2017 [08:53]:
Prezident diplomatların qovulmasını pislədi
30/05/2017 [08:48]:
Baş redaktor qətlə yetirildi
30/05/2017 [08:40]:
Qarın piylərini əridən ən ucuz vasitə
30/05/2017 [08:29]:
"Putin İŞİD-dən təhlükəlidir..."
30/05/2017 [08:14]:
"2016-cı ildə Azərbaycan Gürcüstana ən çox sərmayə qoyan ölkə olub"
30/05/2017 [01:18]:
Azərbaycan filmi beynəlxalq festivalın mükafatına layiq görüldü- FOTO
30/05/2017 [01:04]:
Tənqidi fikirlərinizlə kimisə incidə bilərsiniz - Günün qoroskopu
30/05/2017 [00:50]:
Qısa zamanda yoxa çıxacaq xalqlar- FOTOLAR
30/05/2017 [00:50]:
Fermer köpən inəyi qeyri-adi üsulla ölümdən qurtardı - VİDEO
30/05/2017 [00:29]:
Makron Putinin başını "pambıqla kəsdi"...
29/05/2017 [23:54]:
Rusiya patriarxı homoseksuallığa üsyan etdi: "Gəlin onda faşizmi də leqallaşdıraq"
29/05/2017 [23:45]:
“Qarabağ tənzimlənməsinin yükü Əliyevlə Sarkisyanın çiyinlərindədir”
29/05/2017 [23:42]:
Karaulov: "Putini öldürmək istəyən oturub Bakının 42 kilometrliyində..."
29/05/2017 [23:36]:
Putin: "Dövləti yıxaraq terrorla mübarizə aparmaq olmaz"
29/05/2017 [23:03]:
Gənc müəllimin dərs metodu internetdə izlənmə rekordu qırır - İsmayıllıda (VİDEO)
29/05/2017 [22:48]:
Amerikanın ən yaraşıqlı və ehtiraslı kişisi: Hətta atasının məşuqəsi ilə...
29/05/2017 [22:30]:
"Görünür, biz hələ aşkarlıq və şəffaflığa tam açıq deyilik..."
29/05/2017 [21:59]:
İldırım qoyun sürüsünü tələf etdi - FOTO
29/05/2017 [20:40]:
"Ölkəmizə gələn ermənilərlə bağlı xüsusi qayda tətbiq olunmalıdır"
29/05/2017 [20:38]:
Ölkə istidən yanır – Hərarət 53,5-ə yüksəldi
29/05/2017 [20:26]:
Moskvada fırtına – 7 ölü, 40-dan çox yaralı var
29/05/2017 [20:15]:
Rusiyalı politoloq: “Tramp siyasətdə tənha, amma güclü adamdır” – Müsahibə
29/05/2017 [20:12]:
Könül Xasıyeva oğluna vəsiyyət etdi - Video
29/05/2017 [19:55]:
“Vurdum ki, birdəfəlik səsini kəssin”- Coratda dəhşətli qətl törədənin cəzası azaldıldı
29/05/2017 [19:44]:
Türkiyə səfiri əsirlərə görə hərbi gəmi ilə Nargin adasına getdi - Fotolar
29/05/2017 [19:19]:
“UNEC Ekspert”in xüsusi buraxılışı: “Strateji Yol Xəritələri”
29/05/2017 [18:28]:
Hindistanda sel suları 200 nəfərin həyatına son qoydu- FOTOLAR
29/05/2017 [18:27]:
Ramazan ayının dördüncü gününün – DUASI VƏ TƏQVİMİ
29/05/2017 [18:18]:
DİN: Masallıda məktəb yoldaşını qətlə yetirən şagird tutuldu
29/05/2017 [18:17]:
“Məktəblərdə bir deyil, bir neçə psixoloqun olması daha faydalı olar”
29/05/2017 [18:06]:
Yeni doğulmuş körpə yeriməyə başladı - VİDEO
29/05/2017 [18:03]:
Qarabağda müharibənin yeni iştirakçıları...
29/05/2017 [18:00]:
Suriyada 17 kənd terrorçulardan azad edildi
29/05/2017 [17:58]:
Bakıda qadınların çantalarına girənlər tutuldu
29/05/2017 [17:56]:
Avropa İttifaqı Suriyaya qarşı sanksiyaların müddətini uzatdı
Bütün arxiv bir sırada
26/04/2017 [23:34] - Reportaj - ( 2983 dəfə baxılıb)

Əbədiyyətin qorunduğu məkandan-"Cavid muzeyi"ndən REPORTAJ-FOTOLAR





İstər yazıçılar, istərsə də filosoflar, hamısı muzey ziyarətini zamanda səyahət, keçmişdə gəzinti adlandırıblar. Keçmişin bütün ruhu, aurası, rəngi muzeylərdə qalıb və oranın ən dəyərli eksponatına çevrilib. Biz əslində, hər hansı muzeyə gedərkən, oradakı maddi nümunələri deyil, həmin ruhu, auranı eksponat olaraq gözdən keçiririk....

Hazırsınızsa, Moderator.az vasitəsilə müqəddəs bir məkanda- böyük Hüseyn Cavidin Ev Muzeyindəki uzaq və qorxulu 1937-ci ildən qalma auraya, rəngə baş çəkək. Dahi Cavidin əvvəlcə axırına çıxan, sonra isə onu yaşadan illərin həmin muzeydəki donmuş aurasına qonaq olaq....


Gəlin, əvvəlcə qaydanı pozaq. Yəni, sırf Hüseyn Cavidin Ev Muzeyinə aid bir qaydanı... Çünki muzey 4 hissəyə bölünür. Qapıdan içəri keçən kimi üzümüzə (Qeyd edək ki, orada olanlar yaxşı bilirlər. Əvvəlcə, AMEA-nın Əlyazmalar İnstitutuna məxsus olan məkana daxil olub, ikinci mərtəbəyə qalxırıq. O binadakı kiçik evdə vaxtikən Hüseyn Cavid öz ailəsi ilə birgə yaşayıb və onları müəllim maaşı ilə dolandırıb) muzeyin ilk hissəsi “Giriş otağı” açılır. Bu otaq  barəsində bəlkə, lap axırda danışaq? Çünki necə də olmasa, “Cavid ömrü”, “Cavid faciəsi” , “Cavidin şöhrəti” adlanan otaqlarda gəzişib, həmin otaqların adlarına uyğun eksponatları ilə tanış olandan sonra muzeyi  istər-istəməz elə “Giriş otağı”ndan tərk edəcəyik. Odur ki, bunu axıra saxlayaq. 


Gəlin, “Cavidin faciəsi” adlanan ikinci otaqdan başlayaq. Böyük Cavidi sürgünə göndərən, ailəsini isə min bir əziyyətə salan o acı illər sanki burada donub qalıb. Cavid əfəndi öz şəxsi əşyaları ilə belə zamanın fövqünə çıxaraq onu dondurub. O illəri öz rəngi, öz ətrində görürük. Bozlaşıb, lap Cavidin üzünə duran boz insanlar kimi. Elə söhbətin bu yerində həmin donmuş zamana -1937-ci ilə səyahət edək: yay vaxtıdır. Daha dəqiq desək, 3 iyun gecəsidir. Amma işıqları sönən əksər evlərdə hakim olan səksəkə, qorxu  heç kimi yatmağa qoymur. İnsanlar hər ayaq səsindən, hər maşın siqnalından diksinirlər. “Görəsən, bu dəfə kimi aparacaqlar” deyə düşünürlər. Qara “EMADİN” özünü Cavid əfəndi üçün gcikdirmir. Elə həmin 3 iyun gecəsi bu balaca evin daxması döyülür. Əvvəlcə, Cavid əfəndi, sonra isə Müşkünaz xanım səksəkəli halda oyanır. Qapını açan şair DTX leytenantı Pavlovun idbar sifəti ilə qarşılaşır. Vəssəlam, bu da son... Artıq hər şey məlum idi. “Evinizdə axtarış aparmalıyıq” deyilir və içəri hərbi formada olan başqa bir neçə nəfər də daxil olur. Nə axtarış? Bu balaca, ikigözlü evdə nə olacaqdı ki, guya? Məram-məqsəd hamıya aydın idi. Cavid əfəndinin sümüyü səksənir. Bir-birini əvəz edən danlaq dolu iclasları, haqqında yazılar danosları gözünün önünə gətirir. “Axtarın, axtarın, hər yeri axtarın” deyə qışqıran Pavlovun səsi onu yenidən bu dar otağa qaytarır. Pavlov və qulbeçələri guya nəyisə tapırlar: Cavid əfəndinin əlyazma və məktubları, yazı üçün mürəkkəbqabı, qələm, kağızlar, 8 manat 56 qəpik də pul. Vəssəlam, şüttəmam. Yalandan nəyisə yazır, guya protokollaşdırırlar. Artıq uzatmağın bir mənasının da olmadığını görüb Cavid əfəndiyə hazırlaşmağını və onlarla gəlməyini buyururlar. Yalnız indi eynəyini gözünə taxa-taxa, yuxulu halda otağa gələn Ərtoğrul nələrin baş verdiyini anlamır. Turan isə şirin-şirin yatır. Beləcə, böyük Cavid əfəndi bu otağı tərk edir...


Nə isə, tarixdə çox qalmayaq. O qaralı, namərd tarixdə...  1937-ci ilin içindən, aurasından çıxaq. Xatırladım ki, bayaqdan “Cavid faciəsi” adlanan otaqda idik, məkanımız da eyni idi. Sadəcə, bu ildən o ilə adlamışdıq. Baş verənlərin hamısı burada olub. Bax, Cavid əfəndinin yazı masası da buradadır. “Azəri düşünərkən” adlı şeirinin əlyazması da. (həmin 3 iyun gecəsi ən son bu əlyazmanın üzərində işləyib). Özünəməxsus eynəyi, cib saatı isə başqa yerdə qorunur. Cavid əfəndiyə xatir onlara toxunmaq, bir vaxtlar onun gözündə olan eynəyə əl vurmaq istəsək də, soyuq 1937-ci il adamın əlini yarı yolda saxlayır. Görün, bu eynək nələr görüb? O həm “İblis”, “Şeyx Sənan” kimi böyük əsərlərin necə yazıldığını, həm də Cavidin üzü-üzünə dayanıb ona xırda burjuaziya şairi deyən insanları da görüb. Yox, hörmətli eynək, biz sənə toxuna bilmərik... Həə, bu otaqda bir masa da var ki, üzərində Sibirdəki məzarından götürülən torpaq, özəl əşyalar və həbsini təsdiqləyən sənədlər var...Bülbülə, Üzüyir bəyə yazdığı məktubların əlyazmaları isə divarda saxlanılır. 


Keçək “Cavidin ömrü” otağına... Cavidlər ailəsinin acılı-fərəhli günləri ən çox burada keçib. Burada həm gülüblər, şadyanalıq ediblər, tapdıqlarından yeyib, tapmadıqlarına şükür ediblər. O biri otaqda tək Cavidin incimiş ruhu gəzirdisə, bu otağın hər qarışında Müşkünaz xanım da var. Ona aid olan ev əşyaları, paltar tikən maşın, ailəyə məxsus kiçik  rəf, o rəfdəki çıraq, divar saatı, yemək masası bizi yenidən o illərə aparır. Bilirəm, çətindi. Amma daha keçib, gəlin, bir daha həmin 1937-38-ci ilə gedək. Elə bu otaqda qalacağıq amma zamanımız fərqli olacaq:

-Ata, mən Sevdanı gördüm. Onunla tanış oldum..
-Həə, ay mənim ağıllı qızım...

Cavid həbs olunandan sonra hələ Sibirə aparılmamış ailəsi onunla qısa görüş alır. O qısa görüşdə Cavid kövrələ-kövrələ baxdığı Turandan gözlərini çəkə bilmir. Elə onda balaca Turan bu sözləri deyir. “İblisin intiqamı” əsərindəki Sevda ilə “görüşdüyünü” xəbər verir. Sən demə, bu otaqdakı yemək masasının siyirmələrində Cavid əfəndinin bir sıra əlyazmaları xilas olmuşdu. Turan da bunu ustalıqla atasına xəbər vermişdi ki, bəlkə, bir az təsəlli tapa.

Nə isə, qayıdaq yenə bu günümüzə...  Bax, həmin masa da bu otaqdadır, düz mərkəzdə. O masanı, ailəyə məxsus olan sandığı və başqa bir neçə eksponatı çıxsaq, sırf Cavidlərdən bizə qalan maddi nümunələr azdı. Otaqdakılar əsasən, ithaf xarakterli eksponatlardı: kimi Cavidlərin şərəfinə xalça toxuyub, kimi portret çəkib və s. Amma təbii ki, onlar da bizim üçün çox dəyərlidir. 


Soldakı otaq isə “Cavid şöhrəti” adlanır. Buranın da maraqlı aurası var. Şəxsən bizim üçün ən maraqlı eksponat Cavid əfəndiyə aid nərdtaxta oldu. Bir də divardan asılı böyük portret. Özümüzü saxlaya bilməyib burada bir foto çəkdiririk. Bayaqkı otaqlarda sanki böyük Hüseyn Cavidin faciəsi, ömrünün acı illəri qalaqlandığından foto heç yada da düşməmişdi. Amma burada isə layiq olduğu şöhrətinə çatan Cavid əfəndi var. Yox, təkcə, o, yox. Ərtoğrul da burdadır. Kifayət qədər istedadlı, lakin talesiz və bəxstsiz Ərtoğrul... Ona aid olan pianino, kitablar, daha nələr, nələr... Kaş Ərtoğrul gənc yaşında vərəmdən ölməyib bir az çox yaşaya idi. Heyif, səd-heyif... O gənc görün, nələr edə bilərdi...
İndisə çıxmaq vaxtıdır. Gəlin, necə birlikdə gəlmişiksə, o cür də buradan çıxaq. Təbii ki, əgər ürəyinizdə qaldısa, səyahəti davam etdirmək istəyirsinizsə, buyurun, şəhərin düz mərkəzində- “İçərişəhər” metrosundan çıxıb Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin binasını keçərsiniz və Elmlər Akademiyasının Rəyasət Heyətinin binasına çatmamış sizi Hüseyn Cavidin Ev Muzeyi qarşılayacaq. Biz isə öz sözümüzdə dayanmalıyıq. Axı əvvəldə demişdik ki, muzeyin birinci hissəsi olan “giriş otağı”na axırda baş çəkəcəyik. Elə də edirik. Bax, bura “Cavid əbədiyyəti” otağı adlanır. Bayaqkı otaqlar öz yerində, amma əsl Cavid bax, buradadır. Əbədiyyətin içində... 

Elmin Nuri



Devrilmiş lider öldü -Foto
Keçmiş müstəntiqin Ali Məhkəməyə kassasiya şikayətinin tarixi bəlli oldu
"Görünür, biz hələ aşkarlıq və şəffaflığa tam açıq deyilik..."
Ölkə istidən yanır – Hərarət 53,5-ə yüksəldi
“Yerləşdiyimiz coğrafiyada yaxın gələcəkdə böyük dəyişikliklər baş verəcək”
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
Dünya
Müsəlmanları hiddətləndirəcək ramazan -FƏTVASI
Maraqlı
Diqqətlə baxın - Əslində milyonlarla insanı aldadıblar  - FOTOLAR
Maraqlı
Elektriki kəşf edən alimdən 2035-ci illə bağlı İDDİALI PROQNOZLAR
Siyasət
"Putin İŞİD-dən təhlükəlidir..."
İqtisadiyyat
"2016-cı ildə Azərbaycan Gürcüstana ən çox sərmayə qoyan ölkə olub"
Həftənin ən çox oxunanları
Cinsi orqanını kəsib tualetə atdı  - Qanı ilə divara bu sözləri yazdı
16 yaşlı qızın qəfil ölümünün səbəbi bilinəndə hər kəs şok oldu  - FOTOLAR- VİDEO
"Məni təcili öldürün, saat 4-də cənnətə qəbul mərasiminə yetişməliyəm" - ŞOK İSTƏK
Erməni Kardaşyanın Türk tayı ortaya çıxdı - İDDALI FOTOLAR + VİDEO
Geyimlərinə görə biabır olan məşhurların lüt əndamları - FOTOLAR
Yeni doğulmuş körpə yeriməyə başladı - VİDEO
Haqqin.az-ın əməkdaşı ermənilərə satıldı: Erməni xalqından üzr istəyib
Rus balıqçının qarşılaşdığı heç yerdə görmədiyiniz dəniz canlıları - ŞOK FOTOLAR...
Diabet və yüksək arterial təzyiqi, şiş xəstəliklərini... - MÖCÜZƏ GİLƏMEYVƏ
Ramazanın ilk 3 günündə bunları yemək olmaz- Əks halda...
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
e-mail: [email protected]
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin