Xəbər lenti
27/06/2017 [20:00]:
Millət vəkili AŞPA-da Moldovanın Baş naziri və Qazaxıstan heyəti ilə görüşdü
27/06/2017 [19:39]:
Nazirlik Xətaidə ağac qətliamını aktlaşdırdı - 32 Eldar şamı məhv edilib...
27/06/2017 [18:59]:
Məhşur rəssamın məzarı açılacaq: 300 milyon avroluq miras-FOTO
27/06/2017 [18:52]:
Mehriban Əliyeva: "Sizin həyatınızda yeni dövr başlayır" – FOTO
27/06/2017 [18:31]:
TAP-ın rəhbəri dəyişdi
27/06/2017 [18:26]:
Hacıqabulda “Land Cruiser” aşdı: 2 nəfər öldü (FOTO)
27/06/2017 [18:23]:
Bollivud ulduzu: Azərbaycanda olmaqdan çox xoşbəxtəm
27/06/2017 [18:10]:
Ermənistana indi də Azərbaycanın quru südünü aparırlar
27/06/2017 [18:03]:
Toxunsanız oyanacaq - 500 ildir yatan qız - İnanılmaz fotolar
27/06/2017 [17:32]:
Dünyada nadir idi: Türkiyədə öldürdülər 
27/06/2017 [17:31]:
Oqtay Əsədov Seulda Rusiya Dövlət Dumasının sədri ilə görüşdü
27/06/2017 [17:26]:
Əxlaqsızlıq və kafirlikdə günahlandırılan, daşlanan, yandırılan qadın filosoflar
27/06/2017 [17:24]:
ABŞ səfirinin oğlu Bakıda öz rəsm əsərlərini sərgiləyəcək
27/06/2017 [17:21]:
“Formula-1”ə görə 18 marşrutda edilən dəyişiklik ləğv olundu
27/06/2017 [17:21]:
"Bunu edənlər nakişilərdir, onların damarında azərbaycanlı qanı axmır"
27/06/2017 [17:19]:
Ermənistan hərbi rəhbərliyinin nitqi niyə tutuldu...
27/06/2017 [17:16]:
Körpü çökdü, insanlar aşağı düşdü -Video
27/06/2017 [17:14]:
Ermənistan-Rusiya qoşun qruplaşması: Putini general Pankov təmsil edəcək
27/06/2017 [17:11]:
Cənnətə pasport verildi -Foto
27/06/2017 [16:43]:
Bu rəsmdən seçdiyiniz göz forması gizlin kimliyinizi ortaya çıxaracaq - İnanılmaz test
27/06/2017 [16:12]:
Ronaldo azərbaycanlı dostunu belə qarşıladı -Video
27/06/2017 [16:11]:
AŞPA-da qurumun sədrini vəzifədən uzaqlaşdırmağa əsas verən sənəd qəbul olundu
27/06/2017 [16:10]:
“Google” 2,4 milyard avro məbləğində cərimələndi
27/06/2017 [16:04]:
Baş nazir əlillərin pensiyasını qaldıracaq - 1100 dollaradək...
27/06/2017 [15:50]:
Azərbaycan-Polşa sənədləri imzalandı - FOTOLAR
27/06/2017 [15:49]:
Yenidən dünyaya gələn uşaq qatilini tutdurdu  -ŞOK HADİSƏ - VİDEO
27/06/2017 [15:25]:
Bu universitetdə qızlarla oğlanlar eyni tualetə gedəcək  - VİDEO 
27/06/2017 [15:20]:
“Elələri vardı ki, qeybət etmək üçün səbrsizliklə iftarı gözləyirdi”
27/06/2017 [15:19]:
Azərbaycanlı müğənninin yediyi sosiskadan milçək çıxdı - FOTO
27/06/2017 [14:56]:
Moskvada erməni iş adamı güllələndi
27/06/2017 [14:51]:
Yüz əlli nəfərlik turist gəmisi batdı, 6 nəfər həlak oldu- VİDEO
27/06/2017 [14:43]:
Emin Ağalarov Əminə ilə yeni FOTOlarını paylaşdı
27/06/2017 [14:17]:
Ağcabədi sakini əməliyyat masasında öldü
27/06/2017 [14:12]:
İdarəetməni itirən avtomobil su hovuzuna düşdü- VİDEO
27/06/2017 [14:12]:
İnsan vücuduna dair 5 inanılmaz həqiqət - Ulduz tozundan əmələ gəlmişik
27/06/2017 [14:11]:
Bakının bir hissəsinin işıqsız qalmasının səbəbi açıqlandı – YENİLƏNİB
27/06/2017 [13:49]:
Ölən balıq gəncin həyatını məhv etdi  - Video
27/06/2017 [13:38]:
Kiyevdə yüksək vəzifəli zabitin avtomobili partladıldı – VİDEO
27/06/2017 [13:33]:
Hərbi kəşfiyyatın xüsusi təyinatlılarının rəhbəri öldürüldü -Video
27/06/2017 [13:32]:
Prezidentlərinin təkbətək görüşü oldu - FOTOLAR
27/06/2017 [13:32]:
İsrail Ermənistana silah satmaq istəyib, amma...- Keçmiş yəhudi deputat
27/06/2017 [13:29]:
Sabaha olan hava proqnozu açıqlandı
27/06/2017 [13:28]:
Xalq artisti ilə vida mərasimi keçirilir - FOTOLAR
27/06/2017 [13:12]:
Yer üzünə ayaq basmış ən qorxulu insan - 1000-dən çox təcavüz...FOTOLAR
27/06/2017 [12:48]:
“Cocuq Mərcanlı bütövlükdə Qarabağın simvoluna çevriləcək”
27/06/2017 [12:37]:
85 yaşlı ağsaqqal hamını heyrətləndirir:  "Atasından öyrənib" - FOTOLAR
27/06/2017 [12:27]:
Səhər yeməyində bu qidalardan uzaq durun- Əks halda....
27/06/2017 [12:27]:
Çin-Hindistan sərhədində gərginlik
27/06/2017 [12:21]:
“Facebook”un bizimlə keçirdiyi gizli sınaqlar – ARAŞDIRMA
27/06/2017 [12:18]:
Tələbə qızlar daha çox kolleclərdə, yoxsa ali məktəblərdə oxuyur?
27/06/2017 [12:07]:
İran ABŞ-ın yeni sanksiyalarını şərh etdi
27/06/2017 [12:01]:
Türkiyəli müğənni silikonları ilə diqqət çəkdi - FOTOLAR
27/06/2017 [11:58]:
Meydana inək girdi - Oyun dayandı + Video
27/06/2017 [11:29]:
Sənət adamlarını qaçıran və ölümlə hədələyən diktatorlar- MARAQLI
27/06/2017 [10:13]:
Solistdən Azərbaycan Radiosununa irad...
27/06/2017 [10:12]:
“Azərbaycan Qarabağı qaytarmaq üçün müharibəyə hazırlaşır” – Rusiyalı hərbi ekspert
27/06/2017 [10:05]:
Azərbaycan Neft Fondunun payçısı olan bank erməni əsgərin borcunu silib - İDDİA...
27/06/2017 [09:57]:
Bakıda sərxoş sürücü 7 qonşunun avtomobilini əzdi – FOTO
27/06/2017 [09:55]:
Sünnət edilməmiş kişi namaz qılıb oruc tuta bilərmi? - MARAQLI
27/06/2017 [09:52]:
Rusiyada kafedə namaz qılan azərbaycanlı cəzalandırıldı
27/06/2017 [09:39]:
Lavrovla Tillerson arasında telefon danışığı oldu
27/06/2017 [09:38]:
Maradona: “Mən Putinin fanatıyam”
27/06/2017 [09:35]:
Müdafiə Nazirliyi cəbhədəki vəziyyətlə bağlı məlumat yaydı
27/06/2017 [09:08]:
Polis universiteti mühasirəyə aldı - Silahlı şəxs axtarılır
27/06/2017 [08:56]:
İlham Əliyev Polşadadır - FOTO
27/06/2017 [08:43]:
15 aylıq körpənin qarnından çıxan kütlə həkimləri təəccübləndirdi
27/06/2017 [08:29]:
Ataya dəfn etdiyi oğlundan zəng gəldi
27/06/2017 [00:56]:
Vəziyyət yaxşılığa doğru dəyişəcək - Günün qoroskopu
26/06/2017 [23:45]:
Azərbaycanlı homoseksuallar Kanadada “gey parad”a qatıldı- VİDEO
26/06/2017 [23:40]:
Qətərin XİN rəhbəri ABŞ-a səfər edəcək
26/06/2017 [23:02]:
İranın neft emalı zavodunda yanğın – 100 yaralı
26/06/2017 [23:00]:
Ağ Ev: “Tramp hesab edir ki, Rusiya ABŞ-dakı seçkilərə müdaxilə edə bilərdi”
26/06/2017 [22:25]:
Pişik mırıltısının müalicəvi gücü - İNANILMAZ
26/06/2017 [22:06]:
Mançesterdə təyyarə təcili eniş etdi
26/06/2017 [21:59]:
Daşkəsəndə kabab çəkən gənc özünü yandırdı
26/06/2017 [21:58]:
İlham Əliyev Polşada rəsmi səfərdədir
26/06/2017 [21:55]:
Kölgəyə “həyat” verənlər – FOTO
26/06/2017 [21:54]:
“Ermənilər fikirləşirsə ki, Laçına hücum planını gətirmişəm...”
26/06/2017 [21:48]:
Hindistanda dörd əli və dörd ayağı olan uşaq doğuldu – VİDEO
26/06/2017 [21:45]:
AZAL “erməni yeməyi”nə görə “Aeroflot”dan izahat tələb edəcək
Bütün arxiv bir sırada
19/05/2017 [10:46] - Araşdırma - ( 2750 dəfə baxılıb)

“Atası Şükriyyəni şairə vermədi”- Əhməd Cavad haqqında xatirələr



                                             
 


Bir neçə gün öncə böyük Azərbaycan şairi Əhməd Cavadın 125-ci ildönümü oldu. Təəssüflər olsun ki, böyük istiqlal şairi, himnimizin sözlərinin müəllifi, hətta faciəvi ölümü ilə də ağrı-acılı bir "əsərə" müəllliflik edən Əhməd Cavad mediada o qədər də xatırlanmadı. 

Qarşıdan Əhməd Cavadın ruhla-qanla bağlı olduğu Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 99-cu ildönümü gəlir. Demək, hələ də gecikməmişik. Çünki Cümhuriyyətin yaranması Əhməd Cavad və Əhməd Cavad kimilərin yenidən doğuluşu oldu. 

Moderator.az bu məntiqdən çıxış edərək, böyük şair haqqında yazılara davam edirik:
Bu yazıda Əhməd Cavad haqqında xatirələr və həmin xatirələrin yayıldığı mənbələrə müraciət edəcəyik. Elə isə başladıq:

Əhməd Cavadın Birinci Dünya müharibəsi illərində yazdığı şeirlər, məqalələr dildən-dilə gəzirdi. Vətən nisgili, yurd sevgisini çiyinlərində daşıyan bu şeirlər dövrünün demək olar, bütün qəzet və jurnallarında çap olunurdu. Şairin 1916-cı ildə “Cəmiyyeti-Xeyriyyə” tərəfindən “Qoşma “ adlı şeirlər kitabı nəşr olunur. Bütün türk dünyasının sevinc və iztirabını əks etdirən bu şeirlər Qafazdakı türk əsirlər arasında daha çox sevilir. Maariçi alim və araşdırmaçı, əhmçinin, Cümhuriyyət dövründə Əks Kəşfiyyat İdarəsinin rəisi olan  Nağı Şeyxzamanlı xatirələrində yazır: ”Gəncədəki türk əsgərlərini mütəmadi olaraq ziyarət edirdik. Onlara müxtəlif dərgilər , eyni zamanda Rəsulzadənin nəşr etdirdiyi “Açıq söz” qəzetəsini aparardıq. Onların incidilməsinə qətiyyən imkan verməzdik və bütün ziyalılar da bunun üçün çalışardı. Amma əsirlərin ən çox sevdiyi tək kişi Əhməd Cavad idi.”

Əhməd Cavadın şeirləri tək türk əsirlər arasında deyil Türkiyənin özündə də sevilirdi. Türçülüyün atası sayılan Ziya Göyalp “Yeni-Məcmuə”də yazır- “Ruslarda savaşdığımız zamanda Qafqazda nəşr olunmuş bir şeir kitabı əlimizə keçdi. Kitabın adı “Qoşma” müəllifi isə Əhməd Cavad adında bir türk idi. Bu millətpərvər şairin bütün şeirləri millətə, türklüyə, vətənə və orduya ithaf edilmişdir. Biz o şeirləri birər-birər öz məcmuəmizdə yayımlayacayıq. “

Hüseyin Baykaranın “Azərbaycan istiqlal hərakatı” əsərindən:-“1912-13-cü illərdə Azərbaycanda türk ordusu üçün ianə toplanır.  Bir çox gənc türk ordusunda vuruşmaq üçün İstanbulda qurulan  “Qafqaz Könüllüləri Birliyinə”  yazılırlar.  1912-ci ildə 20 yaşlı, təhsilini də tam başa vurmamış Əhməd Cavad da onların arasında idi.”


 Vaxt keçəcəkdi və bir gün, yəni, 1937-ci ildə Əhməd Cavad onu istintaq edən müstəntiqin suallarına bu cür cavab verəcəkdi: ”Bəli, mən 1912-ci ildə Türkiyədə oldum. Buna səbəb Balkan savaşalarında türk ordusuna kömək etmək idi. Mən ora Batumidə pasport alış-verişi ilə məşğul olan bir nəfərdən İran pasportu alaraq getdim. Mənimlə birlikdə İdris Axundzadə və İsa Əlizadə də oraya gəldilər.  Biz hamımız könüllü  qrupa qəbul olunduq və onun tərkinində Bolqarlara qarşı vuruşduq. Mən 1913-cü ilin son baharında savaş bitəndən sonra geri döndüm.”

Image result for Əhməd Cavad

Böyük sevginin tarixçəsi

Şairin həyat yoldaşı Şükriyyə xanım  Əhməd Cavad şəxsiyyətinin daha bir parlaq tərəfi idi. Əhməd Cavadla yaxın dostluq münasibətində olmuş, dövrünün el ziyalısı sayılan Paşa Hüseynovun bir zamanlar mətbuatda çap olunan  xatirələrindən oxuyuruq:” "1908-1912-ci illər idi. Əhməd Cavadla qonşu idik. Kirayədə qalırdı. Sənət məktəbində oxuyurdu. Taytuş idik. Sözümüz-söhbətimiz tuturdu. Bilirdim ki, gözaltısı var. Acar qızını sevir. Xəlvəti şeir yazırdı. Çoxu da sevgidən, məhəbbətdən. İlk vaxtlar demirdi, oxumurdu heç kəsə. Nəsə gizlədirdi. Utanırdı, yaman həyalı, çəkingən idi. Bir gün sevincək gəldi ki, ay Paşa, xeyir iş var, mütləq gəl. Əlbəttə, getdim. O zaman hələ çoxunun tanımadığı şairin toyunda iştirak etdim. Yığcam bir sağlıq da söylədim. Hər görəndə deyirdi ki, lələ, sən də əməlli şairsənmiş.

Toydan bir neçə gün sonra Şükriyyə xanımı Gəncədən Şəmkirə aparır. Bir müddət Seyfəlidə, ata yurdu Mehrilidə qonaq qalır. Sonra onlar yenidən Gəncəyə qayıdırlar". 

Şükriyyənin atası sərt, ötkəm adam idi. Qızına vaxtında xeyir-dua verməmişdi. Lakin aylar-illər keçdikcə ata ürəyi dözmür. Süleyman bəy 20 ildən sonra - 1936-cı ildə qızının sorağı ilə Gəncəyə gəlir. Şükriyyə xanımla, kürəkəni Əhməd Cavadla, nəvələri ilə görüşür. Bir neçə gün Gəncədə qonaq qalandan sonra evinə qayıdır. Beləcə yollar açılır, gediş-gəliş başlanır. Amma bir ildən sonra Əhməd Cavad həyatla vidalaşmalı olur.

Atası Əhməd Cavad ailəsi ilə yaxın dostluq münasibətində olan başqa bir şəxs Gəncə sakini Hamlet Allahverdiyev də bu xatirələrə  toxunur:” "Eşitdiyimə görə, Batumda Süleyman bəylə tanış olan Cavad onun Şükriyyə adlı qızına aşıq olur. Qız da şairi sevir. Cavad özü utanır, yaxın dostu Əli Səbridən məsələni Süleyman bəyə açmağını xahiş edir. Dostunun elçiliyini edən Əli Səbri Süleyman bəydən soruşur: "Cavad əfəndi nasıl biridi? İyi oğlandırmı?" Qız atası: "İyi, iyi. Gözəl şeirlər də yazıyor". Süleyman bəyin müsbət cavabından ürəklənən elçi Şükriyyəni Cavada istəyir. Amma Süleyman bəy "qızılbaşa qız verməm" deyir. Çünki onlar sünni, Cavad isə şiə idi . Süleyman bəy qızı verməsə də, Şükriyyə Cavad əfəndiyə qoşulub qaçır. Qızı Batumdan Gəncəyə dayım Məşədi Ağanın evinə gətirir. Anam danışardı: "Bir gün Cavad əfəndi 15-16 yaşında hündürboylu, ağbəniz, alagözlü, qıvrımsaçlı çox gözəl bir qızla bizə gəldi. Qızı Batumdan qaçırmışdı. Beş gün bizdə qalıb sonra getdilər". 
Anam Cavad əfəndini də çox tərifləyərdi. Çoxları Əhməd Cavada ortaboylu deyir. Amma anam danışardı ki, o, hündürboylu, qonurgözlü, yaraşıqlı kişi olub. Şükriyyə ilə bir-birilərini çox sevərmişlər".
Əhməd Cavad bu qənirsiz gözəli tükənməz məhəbbətlə sevirmiş. Ömrünün axırına kimi ona etibarlı ömür-gün yoldaşı, sədaqətli ər olur. Şükriyyə şairə beş övlad bağışlayıb. Türk-acar gözəli şairin ilham mənbəyi idi. Ona yazdığı bir sıra şeirlər, eləcə də "Şükriyyənamə" indi də dillər əzbəridir. Şükriyyə xanım da Əhməd Cavad repressiyaya uğradığı vaxt əsil qadınlıq mücəssəməsi nümayiş etdirir. Şairdən heç vəchlə imtina etmir. O, uşaqlarından təcrid edilərək Qazaxıştana sürgün edilir. 

Elmin Nuri


















Nazirlik Xətaidə ağac qətliamını aktlaşdırdı - 32 Eldar şamı məhv edilib...
Ermənistan hərbi rəhbərliyinin nitqi niyə tutuldu...
Moskvada erməni iş adamı güllələndi
Solistdən Azərbaycan Radiosununa irad...
Maralların davası kameraya düşdü -Video
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
Dünya
Cənnətə pasport verildi -Foto
Maraqlı
Bu rəsmdən seçdiyiniz göz forması gizlin kimliyinizi ortaya çıxaracaq - İnanılmaz test
Hadisə
Yenidən dünyaya gələn uşaq qatilini tutdurdu  -ŞOK HADİSƏ - VİDEO
Dünya
Yüz əlli nəfərlik turist gəmisi batdı, 6 nəfər həlak oldu- VİDEO
Dünya
İsrail Ermənistana silah satmaq istəyib, amma...- Keçmiş yəhudi deputat
Həftənin ən çox oxunanları
Leyla Əliyeva DTX rəisinin oğlu ilə yeni fotolarını paylaşdı
Moskva-Bakı təyyarəsində qalmaqal: Sərnişinlərə erməni yeməyi verildi və.../VİDEO
Aşıq Ələsgər xərçəngin dərmanını deyibmiş - MARAQLI
Məhkumlar insan cəsədləri yeyir, bir-birlərinin penisini, başını kəsib futbol oynayır - DƏHŞƏT- VİDEO (+18)
"Biz bu dəhşətli həqiqəti 20 il ərzində AMEA rəhbərliyinə başa sala bilmədik"
Ölkə başçısına və 1-ci vitse prezidentə müraciət: - Həmin icra başçıları cəzalandırılsın...
Gözləri görməyən qız əməliyyatdan sonra anasını ilk dəfə belə gördü - VİDEO
"Gecikmədən səfərbərlik elan edilməli, müharibəyə başlanılmalıdır"
Emin Ağalarov sevgilisi ilə belə istirahət edir - VİDEO
Generalın İrəvana xəbərdarlığı -Dərhal və amansızlıqla...
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
e-mail: [email protected]
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin