Xəbər lenti
12/12/2017 [23:53]:
Cadu olunmasının əlamətləri hansılardır?
12/12/2017 [23:42]:
ABŞ məhsullarına boykot çağırışı edildi
12/12/2017 [23:27]:
Dəm qazından ölən ana ilə 2 uşağının FOTOSU
12/12/2017 [23:17]:
ABŞ Türkiyənin “S-400” kompleksləri ilə bağlı qərarından narahatdır
12/12/2017 [23:05]:
“Onu tanrıdan dilənmişdik...” - Şəhid əsgərimizin anası...
12/12/2017 [23:00]:
17 yaşlı məktəbli müəlliməsi ilə seksdən sonra intihara cəhd etdi - FOTO
12/12/2017 [22:57]:
XXI əsrin əfsanəvi heyətləri
12/12/2017 [22:47]:
Rusiya bütün diplomatlarını Yəməndən çıxartdı
12/12/2017 [22:37]:
Alimlər Yer kürəsinin səsini dinlədi - “Uğultu”nun SİRRİ AÇILDI
12/12/2017 [22:28]:
Aİ Rusiyaya qarşı sanksiyaları uzadacaq
12/12/2017 [22:17]:
“Altun kələbək” bizim “altun xırdalayan” kəpənəkləri necə üzə çıxardı?
12/12/2017 [22:17]:
Qarabağda ŞOK AYRILIQ: Almeyda gedir
12/12/2017 [22:13]:
Bakının mərkəzində maşın od tutub yandı - VİDEO
12/12/2017 [22:10]:
Saakaşvilinin şok görüntüləri yayıldı - VİDEO
12/12/2017 [22:08]:
Putindən Ərdoğana ABŞ-ı oyundan çıxaracaq TƏKLİF
12/12/2017 [22:07]:
Kişi qısqanclıqdan arvadının hər iki biləyini kəsdi - DƏHŞƏT...
12/12/2017 [22:02]:
Tanınmış mədəniyyət xadimi dünyasını dəyişdi - FOTO+VİDEO
12/12/2017 [21:55]:
Rusiya bu ölkədəki vətəndaşlarını təxliyə etdi
12/12/2017 [21:49]:
58 minə yaxın "Volkswagen Touareg" geri çağırılır
12/12/2017 [21:46]:
İranda baş verən güclü zəlzələnin Azərbaycan üçün hansı təhlükəsi var?
12/12/2017 [20:46]:
Mədəsindən 52 ədəd prezervativ çıxdı, içərisindən də... - FOTO+VİDEO
12/12/2017 [20:15]:
Silahlı Qüvvələrə əlavə vəzifələr verildi
12/12/2017 [20:12]:
Azərbaycanın altıqat çempionu dünyasını dəyişdi
12/12/2017 [20:03]:
Ronaldo ilə bağlı şok iddia: "Real"dan gedir
12/12/2017 [19:48]:
Silahlı Qüvvələrin komandir heyəti sınağa çəkildi – FOTOLAR
12/12/2017 [19:30]:
"Mən Heydər Əliyevin əsgəriyəm" - Mübariz Mənsimov
12/12/2017 [19:24]:
Ədliyyə işçiləri Heydər Əliyevin xatirəsini yad ediblər
12/12/2017 [19:20]:
“Vətənpərvərlik tərbiyəsi ailədən və uşaq bağçasından başlayır”
12/12/2017 [19:18]:
Heydər Əliyevin xatirəsi Moldovada anıldı
12/12/2017 [19:08]:
Ağsuda iki uşağı avtomobil vurdu
12/12/2017 [19:07]:
“Uşağın sosiallaşması prosesi bağçadan başlamalıdır”
12/12/2017 [19:03]:
“Psixi problemləri var idi...” - Qızı öldü, qatili isə oğludur...
12/12/2017 [19:02]:
Sabah paytaxtın bu hissələrində su olmayacaq
12/12/2017 [18:58]:
“Boeing-777”nin sərnişinləri Londona yola salındı
12/12/2017 [18:55]:
Bulvardakı məşhur kafenin üstünə ağac aşdı
12/12/2017 [18:44]:
ADNSU-nun rektoru CİSCO şirkətinin nümayəndələri ilə görüşdü
12/12/2017 [18:38]:
"Ulu öndər Azərbaycan gəncliyinin qəlbində əbədi yurd salıb"
12/12/2017 [18:38]:
Həştərxanda Heydər Əliyevin anım günü ilə əlaqədar silsilə tədbirlər keçirildi
12/12/2017 [18:26]:
İran prezidenti Azərbaycana rəsmi səfər edəcək
12/12/2017 [18:25]:
ADNSU-da NASA-nın məşhur qadın astronavtı ilə görüş keçirildi
12/12/2017 [18:24]:
Abbas Ələsgərov “Vətənə xidmətə görə” ordeni ilə təltif edilib
12/12/2017 [18:22]:
İlham Əliyev Türkiyəyə getdi - FOTOLAR
12/12/2017 [18:12]:
“CNN Yunanıstan” Azərbaycan əleyhinə film nümayiş etdirdi –“KarabakhTV”
12/12/2017 [18:09]:
NATO baş katibinin səlahiyyət müddəti 2 il uzadılıb
12/12/2017 [18:08]:
Mehriban Əliyeva Beynəlxalq Sərgilər Bürosunun baş katibinin müavini ilə görüşüb
12/12/2017 [18:06]:
Keçmiş MTN-in vəzifəli şəxsləri: "Bizə şər atıblar"
12/12/2017 [18:03]:
“Narkobizneslə məşğul olan məmurlar “avtoritet”lərin bayırda olmasını istəmirlər”
12/12/2017 [18:03]:
İzmirdə “Azərbaycanın xarici siyasəti” mövzusunda konfrans keçiriləcək
12/12/2017 [18:01]:
Xərçəngə təkan verən 9 qida - MARAQLI
12/12/2017 [18:00]:
“Anaların, bacıların, ataların nalələri onun qəddini əymişdi”- Rafiq Əliyevin Famil Mehdi ilə bağlı xatirələri
12/12/2017 [17:57]:
“Haqsız qərardır, 50 min istəmişdik...” - Avropa Məhkəməsindən narazı qaldı
12/12/2017 [17:54]:
Azərbaycanda daha bir qəribə körpə doğuldu - Kürəyində cinsiyyət üzvü var
12/12/2017 [17:50]:
Azercell-in dəstəyi ilə III Uşaq Paralimpiya İdman Oyunları keçirildi
12/12/2017 [17:48]:
Deputat bələdiyyələri BİABIR ETDI
12/12/2017 [17:46]:
Bakıda jurnalist yol qəzasında ÖLDÜ
12/12/2017 [17:43]:
40 min Azərbaycan vətəndaşına Türkiyədə yaşamaq icazəsi verildi
12/12/2017 [17:07]:
Salyanda qətlə yetirilən ana və 4 qızının qəbri üstündə ürəkağrıdan mənzərə — FOTO - VİDEO
12/12/2017 [17:04]:
Cavanşir Quliyevdən hamını təəccübləndirən İDDİA - Bəstəkarlar ŞƏRH ETDİLƏR
12/12/2017 [16:58]:
"“KİV haqqında” qanun “reket jurnalistlər”ə görə dəyişir"
12/12/2017 [16:52]:
Müğənni həbs oluna bilər - Ərdoğana görə
12/12/2017 [16:48]:
Məşhurlarla görüşdən xatirələr: “Heydər Əliyev həbsimə imkan vermədi”
12/12/2017 [16:42]:
“MTN işi”nin zərərçəkəninə cəza istənildi
12/12/2017 [16:37]:
Bakıda daha bir küçədə təmirə bağlandı – FOTO
12/12/2017 [16:33]:
ADU-da “Böyük ömrün dastanı” əsəri əsasında kompozisiya nümayiş olundu
12/12/2017 [16:29]:
Rəcəb Tayyib Ərdoğan şeir üstündə həbs olundu – Tarixdə bu gün – VİDEO
12/12/2017 [16:15]:
Bakıda qonşu kişi ilə hamamda tututularaq öldürülən gəlin - FOTO
12/12/2017 [16:09]:
Qiymətlər dəyişdi - Bahalaşan və ucuzlaşan məhsulların SİYAHISI
12/12/2017 [16:03]:
Silahlı Qüvvələrdə dini qurumların yaradılması və fəaliyyəti qadağan edilir
12/12/2017 [16:00]:
Prezident Zeynal Nağdəliyevin oğluna rütbə verdi — SƏRƏNCAM
12/12/2017 [15:56]:
“Qoca”nın qaçışına görə həbs olunan qarovul rəisi vəkilindən imtina etdi
12/12/2017 [15:55]:
ADU-da ümummilli lider Heydər Əliyev anıldı
12/12/2017 [15:44]:
Xərçəng xəstəliyini yox edə bilərsiniz... -CƏMİ 75 QƏPİYƏ...
12/12/2017 [15:31]:
Pensiyalar nə vaxt veriləcək?
12/12/2017 [15:28]:
Bakının məşhur "bomj"u faciəvi şəkildə öldü
12/12/2017 [15:28]:
Millət vəkili Bağdadda Qarabağ həqiqətlərindən danışdı
12/12/2017 [15:19]:
Məleykə Əsədova məhkəməyə verildi - 300 minlik təzminat
12/12/2017 [15:05]:
Rusiya idmançıları Qış Olimpiya oyunlarında neytral bayraq altında çıxış edəcəklər
12/12/2017 [14:42]:
Azərbaycanda vahid çağrı mərkəzi yaradılır
12/12/2017 [14:37]:
Tarixi filmlərimizdə kəsilən nadir səhnələr- Heyf ki, onları görmədik
12/12/2017 [14:32]:
Leyla Əliyeva babasına mahnı bəstələdi
Bütün arxiv bir sırada
19/05/2017 [10:46] - Araşdırma - ( 3014 dəfə baxılıb)

“Atası Şükriyyəni şairə vermədi”- Əhməd Cavad haqqında xatirələr



                                             
 


Bir neçə gün öncə böyük Azərbaycan şairi Əhməd Cavadın 125-ci ildönümü oldu. Təəssüflər olsun ki, böyük istiqlal şairi, himnimizin sözlərinin müəllifi, hətta faciəvi ölümü ilə də ağrı-acılı bir "əsərə" müəllliflik edən Əhməd Cavad mediada o qədər də xatırlanmadı. 

Qarşıdan Əhməd Cavadın ruhla-qanla bağlı olduğu Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 99-cu ildönümü gəlir. Demək, hələ də gecikməmişik. Çünki Cümhuriyyətin yaranması Əhməd Cavad və Əhməd Cavad kimilərin yenidən doğuluşu oldu. 

Moderator.az bu məntiqdən çıxış edərək, böyük şair haqqında yazılara davam edirik:
Bu yazıda Əhməd Cavad haqqında xatirələr və həmin xatirələrin yayıldığı mənbələrə müraciət edəcəyik. Elə isə başladıq:

Əhməd Cavadın Birinci Dünya müharibəsi illərində yazdığı şeirlər, məqalələr dildən-dilə gəzirdi. Vətən nisgili, yurd sevgisini çiyinlərində daşıyan bu şeirlər dövrünün demək olar, bütün qəzet və jurnallarında çap olunurdu. Şairin 1916-cı ildə “Cəmiyyeti-Xeyriyyə” tərəfindən “Qoşma “ adlı şeirlər kitabı nəşr olunur. Bütün türk dünyasının sevinc və iztirabını əks etdirən bu şeirlər Qafazdakı türk əsirlər arasında daha çox sevilir. Maariçi alim və araşdırmaçı, əhmçinin, Cümhuriyyət dövründə Əks Kəşfiyyat İdarəsinin rəisi olan  Nağı Şeyxzamanlı xatirələrində yazır: ”Gəncədəki türk əsgərlərini mütəmadi olaraq ziyarət edirdik. Onlara müxtəlif dərgilər , eyni zamanda Rəsulzadənin nəşr etdirdiyi “Açıq söz” qəzetəsini aparardıq. Onların incidilməsinə qətiyyən imkan verməzdik və bütün ziyalılar da bunun üçün çalışardı. Amma əsirlərin ən çox sevdiyi tək kişi Əhməd Cavad idi.”

Əhməd Cavadın şeirləri tək türk əsirlər arasında deyil Türkiyənin özündə də sevilirdi. Türçülüyün atası sayılan Ziya Göyalp “Yeni-Məcmuə”də yazır- “Ruslarda savaşdığımız zamanda Qafqazda nəşr olunmuş bir şeir kitabı əlimizə keçdi. Kitabın adı “Qoşma” müəllifi isə Əhməd Cavad adında bir türk idi. Bu millətpərvər şairin bütün şeirləri millətə, türklüyə, vətənə və orduya ithaf edilmişdir. Biz o şeirləri birər-birər öz məcmuəmizdə yayımlayacayıq. “

Hüseyin Baykaranın “Azərbaycan istiqlal hərakatı” əsərindən:-“1912-13-cü illərdə Azərbaycanda türk ordusu üçün ianə toplanır.  Bir çox gənc türk ordusunda vuruşmaq üçün İstanbulda qurulan  “Qafqaz Könüllüləri Birliyinə”  yazılırlar.  1912-ci ildə 20 yaşlı, təhsilini də tam başa vurmamış Əhməd Cavad da onların arasında idi.”


 Vaxt keçəcəkdi və bir gün, yəni, 1937-ci ildə Əhməd Cavad onu istintaq edən müstəntiqin suallarına bu cür cavab verəcəkdi: ”Bəli, mən 1912-ci ildə Türkiyədə oldum. Buna səbəb Balkan savaşalarında türk ordusuna kömək etmək idi. Mən ora Batumidə pasport alış-verişi ilə məşğul olan bir nəfərdən İran pasportu alaraq getdim. Mənimlə birlikdə İdris Axundzadə və İsa Əlizadə də oraya gəldilər.  Biz hamımız könüllü  qrupa qəbul olunduq və onun tərkinində Bolqarlara qarşı vuruşduq. Mən 1913-cü ilin son baharında savaş bitəndən sonra geri döndüm.”

Image result for Əhməd Cavad

Böyük sevginin tarixçəsi

Şairin həyat yoldaşı Şükriyyə xanım  Əhməd Cavad şəxsiyyətinin daha bir parlaq tərəfi idi. Əhməd Cavadla yaxın dostluq münasibətində olmuş, dövrünün el ziyalısı sayılan Paşa Hüseynovun bir zamanlar mətbuatda çap olunan  xatirələrindən oxuyuruq:” "1908-1912-ci illər idi. Əhməd Cavadla qonşu idik. Kirayədə qalırdı. Sənət məktəbində oxuyurdu. Taytuş idik. Sözümüz-söhbətimiz tuturdu. Bilirdim ki, gözaltısı var. Acar qızını sevir. Xəlvəti şeir yazırdı. Çoxu da sevgidən, məhəbbətdən. İlk vaxtlar demirdi, oxumurdu heç kəsə. Nəsə gizlədirdi. Utanırdı, yaman həyalı, çəkingən idi. Bir gün sevincək gəldi ki, ay Paşa, xeyir iş var, mütləq gəl. Əlbəttə, getdim. O zaman hələ çoxunun tanımadığı şairin toyunda iştirak etdim. Yığcam bir sağlıq da söylədim. Hər görəndə deyirdi ki, lələ, sən də əməlli şairsənmiş.

Toydan bir neçə gün sonra Şükriyyə xanımı Gəncədən Şəmkirə aparır. Bir müddət Seyfəlidə, ata yurdu Mehrilidə qonaq qalır. Sonra onlar yenidən Gəncəyə qayıdırlar". 

Şükriyyənin atası sərt, ötkəm adam idi. Qızına vaxtında xeyir-dua verməmişdi. Lakin aylar-illər keçdikcə ata ürəyi dözmür. Süleyman bəy 20 ildən sonra - 1936-cı ildə qızının sorağı ilə Gəncəyə gəlir. Şükriyyə xanımla, kürəkəni Əhməd Cavadla, nəvələri ilə görüşür. Bir neçə gün Gəncədə qonaq qalandan sonra evinə qayıdır. Beləcə yollar açılır, gediş-gəliş başlanır. Amma bir ildən sonra Əhməd Cavad həyatla vidalaşmalı olur.

Atası Əhməd Cavad ailəsi ilə yaxın dostluq münasibətində olan başqa bir şəxs Gəncə sakini Hamlet Allahverdiyev də bu xatirələrə  toxunur:” "Eşitdiyimə görə, Batumda Süleyman bəylə tanış olan Cavad onun Şükriyyə adlı qızına aşıq olur. Qız da şairi sevir. Cavad özü utanır, yaxın dostu Əli Səbridən məsələni Süleyman bəyə açmağını xahiş edir. Dostunun elçiliyini edən Əli Səbri Süleyman bəydən soruşur: "Cavad əfəndi nasıl biridi? İyi oğlandırmı?" Qız atası: "İyi, iyi. Gözəl şeirlər də yazıyor". Süleyman bəyin müsbət cavabından ürəklənən elçi Şükriyyəni Cavada istəyir. Amma Süleyman bəy "qızılbaşa qız verməm" deyir. Çünki onlar sünni, Cavad isə şiə idi . Süleyman bəy qızı verməsə də, Şükriyyə Cavad əfəndiyə qoşulub qaçır. Qızı Batumdan Gəncəyə dayım Məşədi Ağanın evinə gətirir. Anam danışardı: "Bir gün Cavad əfəndi 15-16 yaşında hündürboylu, ağbəniz, alagözlü, qıvrımsaçlı çox gözəl bir qızla bizə gəldi. Qızı Batumdan qaçırmışdı. Beş gün bizdə qalıb sonra getdilər". 
Anam Cavad əfəndini də çox tərifləyərdi. Çoxları Əhməd Cavada ortaboylu deyir. Amma anam danışardı ki, o, hündürboylu, qonurgözlü, yaraşıqlı kişi olub. Şükriyyə ilə bir-birilərini çox sevərmişlər".
Əhməd Cavad bu qənirsiz gözəli tükənməz məhəbbətlə sevirmiş. Ömrünün axırına kimi ona etibarlı ömür-gün yoldaşı, sədaqətli ər olur. Şükriyyə şairə beş övlad bağışlayıb. Türk-acar gözəli şairin ilham mənbəyi idi. Ona yazdığı bir sıra şeirlər, eləcə də "Şükriyyənamə" indi də dillər əzbəridir. Şükriyyə xanım da Əhməd Cavad repressiyaya uğradığı vaxt əsil qadınlıq mücəssəməsi nümayiş etdirir. Şairdən heç vəchlə imtina etmir. O, uşaqlarından təcrid edilərək Qazaxıştana sürgün edilir. 

Elmin Nuri


















...
Xərçəngə təkan verən 9 qida - MARAQLI
Azərbaycanlı alimlərin layihəsi nüfuzlu beynəlxalq mükafata layiq görülüb
“Bir var “yazıçı Anar”, bir də var “idarə sədri” Anar” - Çingiz Hüseynov
Heydər Əliyev məhz buna görə SSRİ rəhbəri seçilməyib -SƏBƏB...
Heydər Əliyevin məşhur zarafatları -"Bax, arvadı belə sevərlər..."
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
“Onu tanrıdan dilənmişdik...” - Şəhid əsgərimizin anası...
Şou-biznes
“Altun kələbək” bizim “altun xırdalayan” kəpənəkləri necə üzə çıxardı?
Maraqlı
Xərçəng xəstəliyini yox edə bilərsiniz... -CƏMİ 75 QƏPİYƏ...
Hadisə
Vəhşi fil selfi həvəskarını ölümünə tapdaladı - FACİƏ...
Hadisə
6 metrlik timsah tullanaraq qayıqdakılara şok yaşatdı... - FOTO
Həftənin ən çox oxunanları
Fazil Məmmədovun qudalarına ərizə yazdırdılar - Vergilər Nazirliyində nələr baş verir?
Qurban Məmmədovdan Təhsil Nazirliyinə qandonduran MÜRACİƏT...
“Dünya bilməlidir ki, İsrail –yəhudi dövləti deyil!” - Yəhudi Hərəkatından gözlənilməz etirazlar...
Qızından işdən çıxarılan Fazil Məmmədova ilginc dəstək - "Adam kimi adam üçün..."
Prezident 4 naziri vəzifəsindən azad etdi
Fatma Abdullazadə Fazil Məmmədovun 1 milyon dollarını alıb?
Manyak-qatil arvadını və dörd qızını niyə öldürdüyünü danışdı
Canlı yayımda tamaşaçı ilə Zaur arasında GƏRGİNLİK: Səni görəndə əsəbləşirəm - FOTO
Xərçəng xəstəliyini yox edə bilərsiniz... -CƏMİ 75 QƏPİYƏ...
Azərbaycanlı gənc “Qarabağ” avtomobil modelinin dizaynını hazırladı – FOTO/VİDEO
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin