Xəbər lenti
24/10/2017 [11:42]:
Fazil Məmmədov I vitse-prezidenti işdən çıxardı
24/10/2017 [11:31]:
Mehriban Əliyeva Könül Xasıyevaya ev hədiyyə etdi
24/10/2017 [11:22]:
Rəsulzadənin şahidi olduğu ilk qətl hadisəsi- Romandan IX fəsil
24/10/2017 [11:18]:
AZAL-ın idarə rəhbəri vəfat etdi
24/10/2017 [11:14]:
“Onu sıxışdırır, tənqid edirlər”- Rəsulzadə Cavid haqqında...
24/10/2017 [11:04]:
Ermənilərin gözü qarşısında düşmən bayrağına tüpürən azərbaycanlı əsir...
24/10/2017 [11:03]:
Ermənistan ordusu: Zəncirin sın(dırıl)mış halqaları
24/10/2017 [11:01]:
Müğənni Damlaya ev hədiyyə edən sevgilisi danışdı: “...qəbahət deyil”
24/10/2017 [10:58]:
Hüseyn Cavidi belə öldürdülər - Məxfi sənədlər
24/10/2017 [10:53]:
Müğənni səhnədə yıxıldı - BBC-ni məhkəməyə verir
24/10/2017 [10:52]:
Bakı möhtəşəm açılışa hazırlaşır - 6 gün qaldı
24/10/2017 [10:50]:
Yaponiyada insanlar qasırğanın qurbanı oldular
24/10/2017 [10:43]:
Gələn il orta aylıq əməkhaqqı 549 manat olacaq
24/10/2017 [10:33]:
İnsan beyinini yaşlanma və passivlikdən qoruyan üsullar - Sağlamlıq
24/10/2017 [10:32]:
Vüsalə şoudan ağlayaraq getdi - “...Gərək canıma qəsd edim”
24/10/2017 [10:27]:
“Kişilər yay tətilindən cinsi xəstəliklə qayıdır” - Açıqlama
24/10/2017 [10:25]:
Azərbaycanda daha bir bank çökdü
24/10/2017 [10:12]:
Məhbusların qaçmasına görə tutulan vəzifəli şəxslər - ADLAR
24/10/2017 [10:08]:
Aşura hadisəsinin anlanılmasında elmi və emosional tərkib...
24/10/2017 [09:39]:
Hüseyn avropalı qızı qrup halında zorlanmaqdan qurtardı- İbrətamiz
24/10/2017 [09:23]:
Şəmkirdə “NİVA” aşdı, polis yaralandı
24/10/2017 [09:15]:
Gədəbəydə ölümlə nəticələnən yol qəzası
24/10/2017 [09:11]:
ABŞ-da qadın hərbi bazada atəş açdı
24/10/2017 [01:56]:
Həyatınızda önəmli hadisə baş verir - Günün qoroskopu
24/10/2017 [01:06]:
Gürcüstanda azərbaycanlı qətlə yetirildi
24/10/2017 [00:56]:
Buffon ilin ən yaxşı qapıçısı seçildi
24/10/2017 [00:54]:
Ermənistanda rusiyalı əsgər xidmət yoldaşını öldürüb, sonra intihar etdi
24/10/2017 [00:49]:
İlin ən yaxşı kişi futbolçusu məlum oldu
24/10/2017 [00:02]:
FİFA dünyanın ən yaxşı məşqçisinin adını açıqladı
23/10/2017 [23:54]:
BAO-nun İstanbul təmsilciliyi “Sabah” qəzetinə qarşı etiraz aksiyası keçirib
23/10/2017 [23:49]:
Uşaqların dini mərasimlərə aparılması rəsmən QADAĞAN OLUNUR
23/10/2017 [23:26]:
"Mən özümə hörmət etdiyim üçün AzTV-nin qapılarını onların üzünə çırpıb getmişəm"
23/10/2017 [23:21]:
1 il əvvəl ərini öldürən qadın azadlıqda gəzir -Müstəntiq qatilə himayədarlıq edir?
23/10/2017 [23:17]:
İnternetin fenomen müəllimləri Soyunaraq motivasiya edirlər - FOTO
23/10/2017 [23:10]:
Boksçumuz ermənini rinqə çıxmağa peşman etdi
23/10/2017 [22:55]:
Heyvanların xilas edərək yaşatdığı insanlar- FOTOLAR
23/10/2017 [22:50]:
Poroşenkoya qarşı sui-qəsdin qarşısı alındı
23/10/2017 [22:42]:
Naxçıvanda yeni qapalı suvarma şəbəkəsi istifadəyə verildi
23/10/2017 [22:29]:
Aldığınız kirli yumurtalara diqqət edin - FOTOLAR
23/10/2017 [22:24]:
“Kissincer söz verdi ki, Qarabağ məsələsi ilə məşğul olacam...” - Ayaz Mütəllibov
23/10/2017 [22:20]:
Nərimanovda “Azərbaycan gəncləri narkotiklər əleyhinə” mövzusunda tədbir keçirildi
23/10/2017 [22:20]:
Deputatın gecə klubunda sevişən kursant akademiyadan qovuldu - RƏZALƏT...
23/10/2017 [22:13]:
“Mənə görə şəhid olmayıb ki, zırıldama, rədd ol çölə” -İcra başçısından təhqiramiz addım...
23/10/2017 [22:11]:
O qatarın dalınca baxan bədbəxt ölkə...
23/10/2017 [22:07]:
QHT Şurası 2018-ci il fəaliyyət planı ilə bağlı qərarlar qəbul etdi
23/10/2017 [21:53]:
Tillerson xəbər etmədən Bağdad və Əfqanıstana getdi
23/10/2017 [21:52]:
İllərdir yanlış istifadə edirik: İxtiraçıdan açıqlama...
23/10/2017 [21:45]:
Türkiyəni daha iki istefa xəbəri deprem kimi silkələdi...
23/10/2017 [21:44]:
Nostradamusun Mussolini və Hitler barəsindəki proqnozu: “Heç zaman bilməyəcəklər...”
23/10/2017 [20:41]:
Azərbaycan Rəşid Kosayevi axtarışa verdi – FOTO
23/10/2017 [20:38]:
Köpək balığından qaçmaq üçün 3 saat üzdü: “Yem olacaqdım...” – FOTO
23/10/2017 [20:29]:
Ayaz Mütəllibovu belə cavan görmüşdünüzmü? - NADİR FOTO...
23/10/2017 [20:14]:
Vitse-admiralla prokuror arasında “dəniz döyüşü”: “Belə çıxır ki, həftəyə 1 səhifə oxuyub?...”
23/10/2017 [20:01]:
"Bu sanskiyaların xərcini sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki və hüquqi şəxslər çəkəcək"
23/10/2017 [19:59]:
“Avropa Bosniyada öldü, Suriyada basdırıldı” - Ərdoğan
23/10/2017 [19:56]:
"Vəkil olmaq üçün keçirilən imtahanda 60 bal toplamaq məgər bu qədərmi çətindir?!"
23/10/2017 [19:49]:
“Çudo Peçka”nın 27 əməkdaşı dindirildi
23/10/2017 [19:46]:
“Düşmən bizi məhv etmək üçün kilsədən də, keşişdən də istifadəyə hazırdır...”
23/10/2017 [19:41]:
Çingiz Qənizadə də məhkumların qaçmasından danışdı
23/10/2017 [19:37]:
Qaçan məhbuslara görə nəzarətçilər istintaqa cəlb edildi
23/10/2017 [19:34]:
Zakir Həsənov Aİ nümayəndəsinə ermənilərin təxribatından danışdı
23/10/2017 [19:13]:
“Facebook”-da “Sabahınız xeyir” yazan müsəlman həbs edildi - Rəzalət
23/10/2017 [18:38]:
BSU-da “Uzaq və Yaxın Polşa” kitabının təqdimatı oldu
23/10/2017 [18:24]:
Şəkidə yol tikintisinə 4,8 milyon manat ayrılıb
23/10/2017 [18:15]:
Kamal Abdulla BMT nümayəndəsi ilə görüşdü
23/10/2017 [18:14]:
Nəzarətçilər istintaqa cəlb edilib - Qaçan məhbuslara görə
23/10/2017 [18:13]:
Ermənistanda mədən qəzası: 1 ölü
23/10/2017 [17:40]:
Gürcüstanın baş naziri Azərbaycana gəlir
23/10/2017 [17:38]:
Sumqayıtda ərini öldürən qadın bir ildir ki, azadlıqdadır – FOTO
23/10/2017 [17:30]:
Rənglərin qardaşlığı...
23/10/2017 [17:17]:
Yılmaz Okuklu: “Qarabağ məsələsi Türk xalqının qəlbinə hopub”
23/10/2017 [17:11]:
Ən yüksək imicə malik müasir dünya yazıçıları – TƏƏCCÜBLƏNDİRƏN SİYAHI
23/10/2017 [17:11]:
Sarkisyan Rusiya ilə birgə qoşunun yaradılmasını təsdiqlədi
23/10/2017 [17:05]:
Monqolustan dağlarında 10 alpinist öldü
23/10/2017 [16:57]:
Azərbaycanda zəlzələləri müəyyən edəcək 22 stansiya var
23/10/2017 [16:51]:
Azərbaycanda bəzi sürücülər təhlükəsizlik kəməri taxmaya bilər
23/10/2017 [16:48]:
Rəsulzadə bədəndən "cin çıxarmaq" istəyən mollanı belə susdurdu- Romanın VIII fəsli
23/10/2017 [16:43]:
Prezident “Polis haqqında” qanuna dəyişikliyi təsdiqlədi
23/10/2017 [16:35]:
Vüsalə “Maşın”dan getdi
23/10/2017 [16:31]:
Azərbaycanlı kişi ginekoloqun rekord qıran VİDEOsu
Bütün arxiv bir sırada
19/05/2017 [10:46] - Araşdırma - ( 2936 dəfə baxılıb)

“Atası Şükriyyəni şairə vermədi”- Əhməd Cavad haqqında xatirələr



                                             
 


Bir neçə gün öncə böyük Azərbaycan şairi Əhməd Cavadın 125-ci ildönümü oldu. Təəssüflər olsun ki, böyük istiqlal şairi, himnimizin sözlərinin müəllifi, hətta faciəvi ölümü ilə də ağrı-acılı bir "əsərə" müəllliflik edən Əhməd Cavad mediada o qədər də xatırlanmadı. 

Qarşıdan Əhməd Cavadın ruhla-qanla bağlı olduğu Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 99-cu ildönümü gəlir. Demək, hələ də gecikməmişik. Çünki Cümhuriyyətin yaranması Əhməd Cavad və Əhməd Cavad kimilərin yenidən doğuluşu oldu. 

Moderator.az bu məntiqdən çıxış edərək, böyük şair haqqında yazılara davam edirik:
Bu yazıda Əhməd Cavad haqqında xatirələr və həmin xatirələrin yayıldığı mənbələrə müraciət edəcəyik. Elə isə başladıq:

Əhməd Cavadın Birinci Dünya müharibəsi illərində yazdığı şeirlər, məqalələr dildən-dilə gəzirdi. Vətən nisgili, yurd sevgisini çiyinlərində daşıyan bu şeirlər dövrünün demək olar, bütün qəzet və jurnallarında çap olunurdu. Şairin 1916-cı ildə “Cəmiyyeti-Xeyriyyə” tərəfindən “Qoşma “ adlı şeirlər kitabı nəşr olunur. Bütün türk dünyasının sevinc və iztirabını əks etdirən bu şeirlər Qafazdakı türk əsirlər arasında daha çox sevilir. Maariçi alim və araşdırmaçı, əhmçinin, Cümhuriyyət dövründə Əks Kəşfiyyat İdarəsinin rəisi olan  Nağı Şeyxzamanlı xatirələrində yazır: ”Gəncədəki türk əsgərlərini mütəmadi olaraq ziyarət edirdik. Onlara müxtəlif dərgilər , eyni zamanda Rəsulzadənin nəşr etdirdiyi “Açıq söz” qəzetəsini aparardıq. Onların incidilməsinə qətiyyən imkan verməzdik və bütün ziyalılar da bunun üçün çalışardı. Amma əsirlərin ən çox sevdiyi tək kişi Əhməd Cavad idi.”

Əhməd Cavadın şeirləri tək türk əsirlər arasında deyil Türkiyənin özündə də sevilirdi. Türçülüyün atası sayılan Ziya Göyalp “Yeni-Məcmuə”də yazır- “Ruslarda savaşdığımız zamanda Qafqazda nəşr olunmuş bir şeir kitabı əlimizə keçdi. Kitabın adı “Qoşma” müəllifi isə Əhməd Cavad adında bir türk idi. Bu millətpərvər şairin bütün şeirləri millətə, türklüyə, vətənə və orduya ithaf edilmişdir. Biz o şeirləri birər-birər öz məcmuəmizdə yayımlayacayıq. “

Hüseyin Baykaranın “Azərbaycan istiqlal hərakatı” əsərindən:-“1912-13-cü illərdə Azərbaycanda türk ordusu üçün ianə toplanır.  Bir çox gənc türk ordusunda vuruşmaq üçün İstanbulda qurulan  “Qafqaz Könüllüləri Birliyinə”  yazılırlar.  1912-ci ildə 20 yaşlı, təhsilini də tam başa vurmamış Əhməd Cavad da onların arasında idi.”


 Vaxt keçəcəkdi və bir gün, yəni, 1937-ci ildə Əhməd Cavad onu istintaq edən müstəntiqin suallarına bu cür cavab verəcəkdi: ”Bəli, mən 1912-ci ildə Türkiyədə oldum. Buna səbəb Balkan savaşalarında türk ordusuna kömək etmək idi. Mən ora Batumidə pasport alış-verişi ilə məşğul olan bir nəfərdən İran pasportu alaraq getdim. Mənimlə birlikdə İdris Axundzadə və İsa Əlizadə də oraya gəldilər.  Biz hamımız könüllü  qrupa qəbul olunduq və onun tərkinində Bolqarlara qarşı vuruşduq. Mən 1913-cü ilin son baharında savaş bitəndən sonra geri döndüm.”

Image result for Əhməd Cavad

Böyük sevginin tarixçəsi

Şairin həyat yoldaşı Şükriyyə xanım  Əhməd Cavad şəxsiyyətinin daha bir parlaq tərəfi idi. Əhməd Cavadla yaxın dostluq münasibətində olmuş, dövrünün el ziyalısı sayılan Paşa Hüseynovun bir zamanlar mətbuatda çap olunan  xatirələrindən oxuyuruq:” "1908-1912-ci illər idi. Əhməd Cavadla qonşu idik. Kirayədə qalırdı. Sənət məktəbində oxuyurdu. Taytuş idik. Sözümüz-söhbətimiz tuturdu. Bilirdim ki, gözaltısı var. Acar qızını sevir. Xəlvəti şeir yazırdı. Çoxu da sevgidən, məhəbbətdən. İlk vaxtlar demirdi, oxumurdu heç kəsə. Nəsə gizlədirdi. Utanırdı, yaman həyalı, çəkingən idi. Bir gün sevincək gəldi ki, ay Paşa, xeyir iş var, mütləq gəl. Əlbəttə, getdim. O zaman hələ çoxunun tanımadığı şairin toyunda iştirak etdim. Yığcam bir sağlıq da söylədim. Hər görəndə deyirdi ki, lələ, sən də əməlli şairsənmiş.

Toydan bir neçə gün sonra Şükriyyə xanımı Gəncədən Şəmkirə aparır. Bir müddət Seyfəlidə, ata yurdu Mehrilidə qonaq qalır. Sonra onlar yenidən Gəncəyə qayıdırlar". 

Şükriyyənin atası sərt, ötkəm adam idi. Qızına vaxtında xeyir-dua verməmişdi. Lakin aylar-illər keçdikcə ata ürəyi dözmür. Süleyman bəy 20 ildən sonra - 1936-cı ildə qızının sorağı ilə Gəncəyə gəlir. Şükriyyə xanımla, kürəkəni Əhməd Cavadla, nəvələri ilə görüşür. Bir neçə gün Gəncədə qonaq qalandan sonra evinə qayıdır. Beləcə yollar açılır, gediş-gəliş başlanır. Amma bir ildən sonra Əhməd Cavad həyatla vidalaşmalı olur.

Atası Əhməd Cavad ailəsi ilə yaxın dostluq münasibətində olan başqa bir şəxs Gəncə sakini Hamlet Allahverdiyev də bu xatirələrə  toxunur:” "Eşitdiyimə görə, Batumda Süleyman bəylə tanış olan Cavad onun Şükriyyə adlı qızına aşıq olur. Qız da şairi sevir. Cavad özü utanır, yaxın dostu Əli Səbridən məsələni Süleyman bəyə açmağını xahiş edir. Dostunun elçiliyini edən Əli Səbri Süleyman bəydən soruşur: "Cavad əfəndi nasıl biridi? İyi oğlandırmı?" Qız atası: "İyi, iyi. Gözəl şeirlər də yazıyor". Süleyman bəyin müsbət cavabından ürəklənən elçi Şükriyyəni Cavada istəyir. Amma Süleyman bəy "qızılbaşa qız verməm" deyir. Çünki onlar sünni, Cavad isə şiə idi . Süleyman bəy qızı verməsə də, Şükriyyə Cavad əfəndiyə qoşulub qaçır. Qızı Batumdan Gəncəyə dayım Məşədi Ağanın evinə gətirir. Anam danışardı: "Bir gün Cavad əfəndi 15-16 yaşında hündürboylu, ağbəniz, alagözlü, qıvrımsaçlı çox gözəl bir qızla bizə gəldi. Qızı Batumdan qaçırmışdı. Beş gün bizdə qalıb sonra getdilər". 
Anam Cavad əfəndini də çox tərifləyərdi. Çoxları Əhməd Cavada ortaboylu deyir. Amma anam danışardı ki, o, hündürboylu, qonurgözlü, yaraşıqlı kişi olub. Şükriyyə ilə bir-birilərini çox sevərmişlər".
Əhməd Cavad bu qənirsiz gözəli tükənməz məhəbbətlə sevirmiş. Ömrünün axırına kimi ona etibarlı ömür-gün yoldaşı, sədaqətli ər olur. Şükriyyə şairə beş övlad bağışlayıb. Türk-acar gözəli şairin ilham mənbəyi idi. Ona yazdığı bir sıra şeirlər, eləcə də "Şükriyyənamə" indi də dillər əzbəridir. Şükriyyə xanım da Əhməd Cavad repressiyaya uğradığı vaxt əsil qadınlıq mücəssəməsi nümayiş etdirir. Şairdən heç vəchlə imtina etmir. O, uşaqlarından təcrid edilərək Qazaxıştana sürgün edilir. 

Elmin Nuri


















"Bu sanskiyaların xərcini sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki və hüquqi şəxslər çəkəcək"
Azərbaycanlı kişi ginekoloqun rekord qıran VİDEOsu
Lütfi Zadə və Rafiq Əliyev nəzəriyyələrindən bəhrələnən kosmik icad- ELMİ UĞUR
Üç İmamla (ə) düşmənçilik edən məlun...
Rusiyada dillər əzbəri olan azərbaycanlı yol polisi... - FOTO
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Ədəbiyyat
“Onu sıxışdırır, tənqid edirlər”- Rəsulzadə Cavid haqqında...
Dünya
Hüseyn avropalı qızı qrup halında zorlanmaqdan qurtardı- İbrətamiz
Dünya
“Facebook”-da “Sabahınız xeyir” yazan müsəlman həbs edildi - Rəzalət
Ədəbiyyat
Ən yüksək imicə malik müasir dünya yazıçıları – TƏƏCCÜBLƏNDİRƏN SİYAHI
Cəmiyyət
Azərbaycanda zəlzələləri müəyyən edəcək 22 stansiya var
Həftənin ən çox oxunanları
“Hər imkanda məni zorlayırdılar” - Olimpiya çempionu+ Fotolar
"Sükan arxasında şirin söhbət etmək də, nağıl danışmaq da olar..."
Mütəxəssislərdən xəbərdarlıq: “İctimai nəqliyyatda yaşlılara yer verməyin...”
Azərbaycanlı hərbi jurnalist Putinə müraciət etdi - Gözlənilməz...
6 nəfəri öldürən milyarder qızı məhkəməyə ağlayaraq gəldi, gülərək çıxdı - FOTOLAR
Ayaqyolunda olan zaman mobil telefondan heç vaxt istifadə etməyin - VİDEO
“Bundan sonra Sarkisyanla danışıqlara getməyin heç bir mənası yoxdur”
Prezident Aparatındakı müşavirədə tənqidi çıxışı ilə hamını heyrətləndirdi... - VİDEO
“Şeyxülislam başda olmaqla bütün dindarlar Mehriban Əliyevanın namizədliyini dəstəkləyəcək”
Üzərində Ermənistan bayrağı olan avtomobilin sahibi: – “Bu gecə Azərbaycanı tərk edəcəm”
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin