Xəbər lenti
24/05/2017 [00:25]:
14 yaşlı qızı 34 yaşlı kişiyə ərə verdilər - Məsciddə gizli çəkiliş - VİDEO
24/05/2017 [00:18]:
Zəvvarlarla dolu avtobus çaya düşdü - 22 ölü
24/05/2017 [00:14]:
Nazir: “Beynəlxalq Bank 2018-ci ildən tez özəlləşdirilməyəcək”
24/05/2017 [00:11]:
Qızları yatağına salıb ehtirasa gəlməyən lider...
23/05/2017 [23:54]:
Xərçəng "Agent 007"ni özü ilə "apardı"...
23/05/2017 [23:52]:
“Sedet ART” rəsm akademiyasının Cəlilabad şöbəsi fəaliyyətə başladı
23/05/2017 [23:10]:
Birləşmiş Diasporun təşkilatçılığı ilə Lvovda Azərbaycan Musiqi Günü keçirildi - VİDEO
23/05/2017 [23:02]:
Mançester terrorçusunun kimliyi məlum oldu
23/05/2017 [22:48]:
Dövlət qulluğuna qəbul imtahanlarının qiyməti - Açıqlandı
23/05/2017 [22:34]:
“Artsakh press” İran qəzeti ilə müqavilə bağlayıb... - Sıx əməkdaşlıq barədə
23/05/2017 [22:27]:
Cənubi Azərbaycan aşıqları Bakıya qonaq gəlib: Konsert Heydər Əliyev sarayında olacaq
23/05/2017 [22:26]:
“Təhsil” Cəmiyyəti Laçın məktəbində görüş keçirdi - FOTOLAR
23/05/2017 [22:22]:
Azərbaycanlı gəncə Gürcüstanda vəzifə verildi
23/05/2017 [22:22]:
Ramil Usubov rəisi və 3 müstəntiqi işdən qovdu - Deputatın oğluna görə
23/05/2017 [22:19]:
Aygün Bayramovanın iranlı iş adamı ilə toyu - Fotolar
23/05/2017 [22:18]:
İnsan əti yeməyə məcbur olsaydıq nə baş verərdi? - MARAQLI
23/05/2017 [21:58]:
Binəli Yıldırım: “Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu tikintisi yekunlaşmaq ərəfəsindədir”
23/05/2017 [21:55]:
Tramp İsrail-Fələstin sülhü üçün “əlindən gələni” edəcək
23/05/2017 [21:10]:
Müdafiə Nazirliyində BQXK ilə birgə təlim keçirdi
23/05/2017 [21:07]:
Elçibəyin borc pul tapıb, konsertinə bilet aldığı türk müğənnisi -KİMDİR?
23/05/2017 [20:57]:
"Həmin sammitdə iştirak etməməsini İranın təklənməsi kimi qəbul etmək doğru deyil"
23/05/2017 [20:41]:
İngiltərədəki terror hücumu Fransanı qorxutdu - Təhlükəsizlik tədbirləri gücləndirildi...
23/05/2017 [20:08]:
Qərb Universitetində Britaniya film festivalı başlayır
23/05/2017 [20:03]:
Yeni qeydiyyatdan keçmiş dərmanların qiyməti təsdiqləndi
23/05/2017 [19:41]:
Keçmiş maliyyə naziri millət vəkilinə qarşı "qara piar"ı bu sözlərlə qınadı...
23/05/2017 [19:39]:
Dövlət qulluğuna qəbul imtahanlarının qiyməti açıqlandı
23/05/2017 [19:30]:
Tanınmış hüquqşünas ürək əməliyyatı keçirdi
23/05/2017 [19:26]:
İlham Əliyev başsağlığı verdi: "Terrora qarşı qətiyyətlə mübarizə aparmalıyıq!"
23/05/2017 [19:22]:
Erməni Kardaşyanın Türk tayı ortaya çıxdı - İDDALI FOTOLAR + VİDEO
23/05/2017 [19:21]:
Azad Rəhimov Mayk Taysonu Bakıya gətirmək üçün hansı fəndə əl atdı...
23/05/2017 [19:17]:
Prezident və ailəsinin idmançılarla maraqlı - Fotoları
23/05/2017 [19:10]:
Dəyanət Rzayevin intiharı ilə bağlı cinayət işinə xitam verildi
23/05/2017 [19:08]:
Tramp Yaxın Şərqdə böyük müharibəyə hazırlaşır - ŞOK SSENARİ
23/05/2017 [18:59]:
Bakıda avtoriteti yataqda qətlə yetirdilər - Hamı onu ölü bilirdi
23/05/2017 [18:38]:
Qadının bədəninə girən canlıdan qurtulma anı  - VİDEO
23/05/2017 [18:38]:
DÜNYADA NADİR GÖRÜNƏN XƏSTƏLİK -İKİÜZLÜ UŞAQ DOĞULDU / FOTOLAR
23/05/2017 [18:32]:
Qarabağ konfransı keçirildi
23/05/2017 [18:31]:
Stolüstü Tennis Federasiyaları arasında Anlaşma Memorandumu imzalanıb
23/05/2017 [18:20]:
“Allah cəzalandırmaq istədiyi qövmə zalım rəhbər qismət edər...”
23/05/2017 [18:12]:
28 May Respublika günü münsibətilə tədbir keçirildi - Fotolar
23/05/2017 [18:05]:
ADU-da “Business English” fənni çərçivəsində tədbir keçirildi
23/05/2017 [17:56]:
Baş Mütəşəkkil Cinayətkarlıqla Mübarizə İdarəsi at əti satan dəstəni aşkarladı
23/05/2017 [17:54]:
Nazir qəbul keçirəcək -Vətəndaşların nəzərinə
23/05/2017 [17:44]:
Dövlət Baytarlıq Nəzarəti Xidməti “Elba” MMC-nin iddialarını təkzib etdi
23/05/2017 [17:43]:
Mançesterdə terror aktı törədən şəxsin adı açıqlandı
23/05/2017 [17:42]:
Azərbaycanlı oliqarx Fərhad Əhmədovun İsmayıllıdakı milyonluq villası – VİDEO
23/05/2017 [17:39]:
Çılpaq evlənən cütlük: “Lüt olan zaman hamı eynidir...” - FOTOLAR
23/05/2017 [17:32]:
ADU-da “Azərbaycan və Çinin ekoloji siyasəti” mövzusunda seminar keçirildi
23/05/2017 [17:25]:
600-dən yüksək bal toplayan abituriyentlər UNEC-də
23/05/2017 [17:19]:
Baş Prokurorluq dövlət sirrini yayan sayta xəbərdarlıq etdi
23/05/2017 [17:18]:
"Elə bil, hamı mənə bir fikri çatdırmaq istəyirdi...” - Prezident
23/05/2017 [17:05]:
IV İslam Həmrəyliyi Oyunları Qırğızıstan mətbuatında...
23/05/2017 [17:03]:
Dünyanın ilk robot polisi vəzifəyə başlayır!
23/05/2017 [17:00]:
İslamiadanın açılış və bağlanış mərasiminə ayrılan vəsaitin məbləği açıqlandı
23/05/2017 [16:59]:
İslamiadada biletlərin satışından nə qədər pul toplanıb?
23/05/2017 [16:42]:
İslamiadakı uğurumuza Fuad Musayevdən FƏRQLİ MÜNASİBƏT
23/05/2017 [16:27]:
Pərviz Həşimli: "O insanlar heç zaman mənə sifariş verməyib”
23/05/2017 [16:19]:
Baş redaktorun evinin və mənzilinin yandırılmasına reaksiya
23/05/2017 [16:15]:
Gömrük Komitəsi ittihamlara cavab verdi – VİDEO + YENİLƏNİB
23/05/2017 [16:12]:
ADNSU ilə Çin universitetləri arasında əməkdaşlıq genişlənir
23/05/2017 [16:10]:
Avtomobil evakuatordan belə aşdı – FOTO
23/05/2017 [16:06]:
“Erməniləri türk kimi qələmə vermək erməni cinayətlərinə ortaq olmaq deməkdir”
23/05/2017 [16:04]:
Qənirə Paşayeva Yaponiya rəsmiləri ilə Qarabağdan danışdı
23/05/2017 [15:42]:
Tansu Çillər məhkəməyə zorla gətiriləcək- Məhkəmə qərarı
23/05/2017 [15:40]:
Evimizdəki qatil: onları cinayətkara kim və ya nə çevirir?
23/05/2017 [15:23]:
Səkiz yüz dilin danışıldığı ilginc ada - ONLARI “PALÇIQ ADAMLAR” KİMİ DƏ TANIYIRLAR-FOTOLAR
23/05/2017 [15:14]:
Ələt azad ticarət zonası ilə bağlı hesabat təqdim olundu - Fotolar
23/05/2017 [15:07]:
Zaqataladakı Diva kimdir? - “Onların əhvalını yüksəldirəm”
23/05/2017 [14:55]:
“Erməni genində türk izi axtarmaq qaranlıqda qara pişik axtarmaq deməkdir”
23/05/2017 [14:48]:
İrəvanı partladacaq bomba...
23/05/2017 [14:47]:
Amerika şirkəti Laçının Qarakeçdi kəndində məktəb təmir edib -Fotolar/Video
23/05/2017 [14:43]:
Türkiyə Almaniyadan 100 milyard tələb edir - Səbəb
23/05/2017 [14:27]:
2500 il əvvəl Azərbaycan dilində yazılmış mətn - FOTOLAR
23/05/2017 [14:24]:
Putinin şəxsi aşpazı Ermənistanı qarışdırdı
23/05/2017 [14:22]:
Qeyri-sabit hava davam edəcək - İntensiv yağış, dolu gözlənilir
23/05/2017 [14:20]:
İlham Əliyev qalib idmançılarla görüş -Foto
23/05/2017 [14:10]:
Sabiq məmur tərəfindən zorlandığını deyən qadına hökm oxundu- 16 il
23/05/2017 [14:04]:
Aprel döyüşlərində yaralanan erməni hərbçi Moskvaya göndərilir- MÜALİCƏYƏ EHTİYACI VAR-FOTO
23/05/2017 [13:50]:
Azərbaycan XİN-i Mançester terroruna münasibət bildirib – YENİLƏNİB
23/05/2017 [13:48]:
Paytaxtda ikinci əl avtomobillər ucuzlaşır
Bütün arxiv bir sırada
19/05/2017 [10:46] - Araşdırma - ( 2703 dəfə baxılıb)

“Atası Şükriyyəni şairə vermədi”- Əhməd Cavad haqqında xatirələr



                                             
 


Bir neçə gün öncə böyük Azərbaycan şairi Əhməd Cavadın 125-ci ildönümü oldu. Təəssüflər olsun ki, böyük istiqlal şairi, himnimizin sözlərinin müəllifi, hətta faciəvi ölümü ilə də ağrı-acılı bir "əsərə" müəllliflik edən Əhməd Cavad mediada o qədər də xatırlanmadı. 

Qarşıdan Əhməd Cavadın ruhla-qanla bağlı olduğu Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 99-cu ildönümü gəlir. Demək, hələ də gecikməmişik. Çünki Cümhuriyyətin yaranması Əhməd Cavad və Əhməd Cavad kimilərin yenidən doğuluşu oldu. 

Moderator.az bu məntiqdən çıxış edərək, böyük şair haqqında yazılara davam edirik:
Bu yazıda Əhməd Cavad haqqında xatirələr və həmin xatirələrin yayıldığı mənbələrə müraciət edəcəyik. Elə isə başladıq:

Əhməd Cavadın Birinci Dünya müharibəsi illərində yazdığı şeirlər, məqalələr dildən-dilə gəzirdi. Vətən nisgili, yurd sevgisini çiyinlərində daşıyan bu şeirlər dövrünün demək olar, bütün qəzet və jurnallarında çap olunurdu. Şairin 1916-cı ildə “Cəmiyyeti-Xeyriyyə” tərəfindən “Qoşma “ adlı şeirlər kitabı nəşr olunur. Bütün türk dünyasının sevinc və iztirabını əks etdirən bu şeirlər Qafazdakı türk əsirlər arasında daha çox sevilir. Maariçi alim və araşdırmaçı, əhmçinin, Cümhuriyyət dövründə Əks Kəşfiyyat İdarəsinin rəisi olan  Nağı Şeyxzamanlı xatirələrində yazır: ”Gəncədəki türk əsgərlərini mütəmadi olaraq ziyarət edirdik. Onlara müxtəlif dərgilər , eyni zamanda Rəsulzadənin nəşr etdirdiyi “Açıq söz” qəzetəsini aparardıq. Onların incidilməsinə qətiyyən imkan verməzdik və bütün ziyalılar da bunun üçün çalışardı. Amma əsirlərin ən çox sevdiyi tək kişi Əhməd Cavad idi.”

Əhməd Cavadın şeirləri tək türk əsirlər arasında deyil Türkiyənin özündə də sevilirdi. Türçülüyün atası sayılan Ziya Göyalp “Yeni-Məcmuə”də yazır- “Ruslarda savaşdığımız zamanda Qafqazda nəşr olunmuş bir şeir kitabı əlimizə keçdi. Kitabın adı “Qoşma” müəllifi isə Əhməd Cavad adında bir türk idi. Bu millətpərvər şairin bütün şeirləri millətə, türklüyə, vətənə və orduya ithaf edilmişdir. Biz o şeirləri birər-birər öz məcmuəmizdə yayımlayacayıq. “

Hüseyin Baykaranın “Azərbaycan istiqlal hərakatı” əsərindən:-“1912-13-cü illərdə Azərbaycanda türk ordusu üçün ianə toplanır.  Bir çox gənc türk ordusunda vuruşmaq üçün İstanbulda qurulan  “Qafqaz Könüllüləri Birliyinə”  yazılırlar.  1912-ci ildə 20 yaşlı, təhsilini də tam başa vurmamış Əhməd Cavad da onların arasında idi.”


 Vaxt keçəcəkdi və bir gün, yəni, 1937-ci ildə Əhməd Cavad onu istintaq edən müstəntiqin suallarına bu cür cavab verəcəkdi: ”Bəli, mən 1912-ci ildə Türkiyədə oldum. Buna səbəb Balkan savaşalarında türk ordusuna kömək etmək idi. Mən ora Batumidə pasport alış-verişi ilə məşğul olan bir nəfərdən İran pasportu alaraq getdim. Mənimlə birlikdə İdris Axundzadə və İsa Əlizadə də oraya gəldilər.  Biz hamımız könüllü  qrupa qəbul olunduq və onun tərkinində Bolqarlara qarşı vuruşduq. Mən 1913-cü ilin son baharında savaş bitəndən sonra geri döndüm.”

Image result for Əhməd Cavad

Böyük sevginin tarixçəsi

Şairin həyat yoldaşı Şükriyyə xanım  Əhməd Cavad şəxsiyyətinin daha bir parlaq tərəfi idi. Əhməd Cavadla yaxın dostluq münasibətində olmuş, dövrünün el ziyalısı sayılan Paşa Hüseynovun bir zamanlar mətbuatda çap olunan  xatirələrindən oxuyuruq:” "1908-1912-ci illər idi. Əhməd Cavadla qonşu idik. Kirayədə qalırdı. Sənət məktəbində oxuyurdu. Taytuş idik. Sözümüz-söhbətimiz tuturdu. Bilirdim ki, gözaltısı var. Acar qızını sevir. Xəlvəti şeir yazırdı. Çoxu da sevgidən, məhəbbətdən. İlk vaxtlar demirdi, oxumurdu heç kəsə. Nəsə gizlədirdi. Utanırdı, yaman həyalı, çəkingən idi. Bir gün sevincək gəldi ki, ay Paşa, xeyir iş var, mütləq gəl. Əlbəttə, getdim. O zaman hələ çoxunun tanımadığı şairin toyunda iştirak etdim. Yığcam bir sağlıq da söylədim. Hər görəndə deyirdi ki, lələ, sən də əməlli şairsənmiş.

Toydan bir neçə gün sonra Şükriyyə xanımı Gəncədən Şəmkirə aparır. Bir müddət Seyfəlidə, ata yurdu Mehrilidə qonaq qalır. Sonra onlar yenidən Gəncəyə qayıdırlar". 

Şükriyyənin atası sərt, ötkəm adam idi. Qızına vaxtında xeyir-dua verməmişdi. Lakin aylar-illər keçdikcə ata ürəyi dözmür. Süleyman bəy 20 ildən sonra - 1936-cı ildə qızının sorağı ilə Gəncəyə gəlir. Şükriyyə xanımla, kürəkəni Əhməd Cavadla, nəvələri ilə görüşür. Bir neçə gün Gəncədə qonaq qalandan sonra evinə qayıdır. Beləcə yollar açılır, gediş-gəliş başlanır. Amma bir ildən sonra Əhməd Cavad həyatla vidalaşmalı olur.

Atası Əhməd Cavad ailəsi ilə yaxın dostluq münasibətində olan başqa bir şəxs Gəncə sakini Hamlet Allahverdiyev də bu xatirələrə  toxunur:” "Eşitdiyimə görə, Batumda Süleyman bəylə tanış olan Cavad onun Şükriyyə adlı qızına aşıq olur. Qız da şairi sevir. Cavad özü utanır, yaxın dostu Əli Səbridən məsələni Süleyman bəyə açmağını xahiş edir. Dostunun elçiliyini edən Əli Səbri Süleyman bəydən soruşur: "Cavad əfəndi nasıl biridi? İyi oğlandırmı?" Qız atası: "İyi, iyi. Gözəl şeirlər də yazıyor". Süleyman bəyin müsbət cavabından ürəklənən elçi Şükriyyəni Cavada istəyir. Amma Süleyman bəy "qızılbaşa qız verməm" deyir. Çünki onlar sünni, Cavad isə şiə idi . Süleyman bəy qızı verməsə də, Şükriyyə Cavad əfəndiyə qoşulub qaçır. Qızı Batumdan Gəncəyə dayım Məşədi Ağanın evinə gətirir. Anam danışardı: "Bir gün Cavad əfəndi 15-16 yaşında hündürboylu, ağbəniz, alagözlü, qıvrımsaçlı çox gözəl bir qızla bizə gəldi. Qızı Batumdan qaçırmışdı. Beş gün bizdə qalıb sonra getdilər". 
Anam Cavad əfəndini də çox tərifləyərdi. Çoxları Əhməd Cavada ortaboylu deyir. Amma anam danışardı ki, o, hündürboylu, qonurgözlü, yaraşıqlı kişi olub. Şükriyyə ilə bir-birilərini çox sevərmişlər".
Əhməd Cavad bu qənirsiz gözəli tükənməz məhəbbətlə sevirmiş. Ömrünün axırına kimi ona etibarlı ömür-gün yoldaşı, sədaqətli ər olur. Şükriyyə şairə beş övlad bağışlayıb. Türk-acar gözəli şairin ilham mənbəyi idi. Ona yazdığı bir sıra şeirlər, eləcə də "Şükriyyənamə" indi də dillər əzbəridir. Şükriyyə xanım da Əhməd Cavad repressiyaya uğradığı vaxt əsil qadınlıq mücəssəməsi nümayiş etdirir. Şairdən heç vəchlə imtina etmir. O, uşaqlarından təcrid edilərək Qazaxıştana sürgün edilir. 

Elmin Nuri


















Mançester terrorçusunun kimliyi məlum oldu
"Həmin sammitdə iştirak etməməsini İranın təklənməsi kimi qəbul etmək doğru deyil"
İngiltərədəki terror hücumu Fransanı qorxutdu - Təhlükəsizlik tədbirləri gücləndirildi...
Tanınmış hüquqşünas ürək əməliyyatı keçirdi
Bakıda avtoriteti yataqda qətlə yetirdilər - Hamı onu ölü bilirdi
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
Maraqlı
Qızları yatağına salıb ehtirasa gəlməyən lider...
Araşdırma
İnsan əti yeməyə məcbur olsaydıq nə baş verərdi? - MARAQLI
Cəmiyyət
Keçmiş maliyyə naziri millət vəkilinə qarşı "qara piar"ı bu sözlərlə qınadı...
Maraqlı
Qadının bədəninə girən canlıdan qurtulma anı  - VİDEO
Dünya
Amerika şirkəti Laçının Qarakeçdi kəndində məktəb təmir edib -Fotolar/Video
Həftənin ən çox oxunanları
"Ərimdən intiqam almaq üçün fahişəlik etdim..."
Qız maşını saxlayıb küçənin ortasında oynadı - BAKIDA - VİDEO
"Quranda namaz yoxdur..." - Sabiq nazirdən ŞOK AÇIQLAMA 
"Oğlumun dostuyla yatmışdı, şəkilləri internetdə yayılmışdı..." - Susannanın intiharının TƏFƏRRÜATI
“Uşaqlar da, müəllimlər də iyunda məktəbə getməyə hazır deyil” - Dərs ilinin vaxtı dəyişdirilir?
Anası illərlə yolunu gözlədi: gəldi, başını kəsdi - FOTO
Moskva Bakıdakı seçkilərə hazırlaşır: Namizəd çox, ssenari bol...
Ərəb biznesmen Trampın evli qızına elçi düşdü - VİDEO
Moskvanın mərkəzində "Allahu Əkbər" sədası...- Şəhər sakinləri təlaşda
"Heç bir müştəriyə "yox" demirəm" –Cazibədar biznes ledi Aydan
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
e-mail: [email protected]
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin