Xəbər lenti
21/08/2017 [21:54]:
FHN Gürcüstana yanğının söndürülməsi üçün ikinci helikopter göndərdi - YENİLƏNİB
21/08/2017 [21:47]:
Qarabağa sahib ola biləcəyikmi?
21/08/2017 [21:32]:
Konfet kağızından özünə don tikən qadın - FOTO
21/08/2017 [21:26]:
Üç nəfərin öldüyü dəhşətli qəzanın görüntüləri – VİDEO
21/08/2017 [20:48]:
“Saakaşvili sərhədi keçən kimi güllələyin!” - FOTO
21/08/2017 [20:12]:
Donuzlar qadına hücum etdi: Qorxunc görütü / VİDEO
21/08/2017 [20:08]:
Gürcüstan hökuməti İlham Əliyevə təşəkkür etdi
21/08/2017 [19:57]:
“Milli Azadlıq Hərəkatının başında Ayaz Mütəllibov durmuşdu...” - ŞOK İDDİA...
21/08/2017 [19:47]:
Jirinovski Rusiya prezidenti olmaq istəyir
21/08/2017 [19:37]:
Prezident: “Azərbaycanda xalça fabriklərinin sayı 30-a çatacaq”
21/08/2017 [19:33]:
BAXCP rəhbərliyi Əbülfəz Elçibəyin qəbrini ziyarət edəcək
21/08/2017 [19:28]:
İsrail ordusu 6 mülki fələstinlini terrorçu ittihamı ilə həbs etdi - VİDEO
21/08/2017 [19:18]:
Göygöl və Samuxa pul ayrıldı
21/08/2017 [19:14]:
Sosial şəbəkələrdə “İlham Əliyevin dostları” səhifəsi yaradıldı
21/08/2017 [18:27]:
İlham Əliyev yeni sədr təyin etdi
21/08/2017 [18:24]:
Ali məktəblərin boş qalan plan yerlərinə müsabiqənin nəticələri açıqlandı
21/08/2017 [18:03]:
Rəsul Çunayevlə İslam Abbasov üçün bürünc medal şansı
21/08/2017 [18:02]:
Dolların sabaha olan məzənnəsi
21/08/2017 [18:01]:
Polis mayoru nöqsanlara görə işdən çıxarıldı
21/08/2017 [18:00]:
FHN Gürcüstana helikopter göndərdi - Əliyevin tapşırığıyla
21/08/2017 [17:51]:
Xalq artistinin qalmaqallı fotosu yayıldı
21/08/2017 [17:49]:
Nazirlikdən dərs bölgüsü açıqlaması...
21/08/2017 [17:46]:
Əsgərlikdən gəlib sevdiyi qızı kimsəsiz binaya apardı və... — İNANILMAZ TƏCAVÜZ
21/08/2017 [17:31]:
İlham Əliyev: "Azərbaycan beynəlxalq arenada çox ləyaqətli ölkə kimi tanınır"
21/08/2017 [17:26]:
1993-cü ilin 21 avqustunda FÜZULİ: “32 tankdan 26-sı işləmədi” - Keçmiş tabor komandiri DANIŞIR
21/08/2017 [17:17]:
Birinci xanım ərinin qüsurundan danışdı- FOTO
21/08/2017 [17:11]:
Dünyanın ən uzunömürlü insanları bu ölkələrdə yaşayır- SƏBƏBLƏRİ
21/08/2017 [17:07]:
Birinci ledi hökumətdə vəzifə aldı
21/08/2017 [16:58]:
Azərbaycanın cənubunda yol dağılıb, bir neçə kilometrlik tıxac yarandı- FOTO
21/08/2017 [16:44]:
Məkkədə hotel yanır
21/08/2017 [16:26]:
Türkiyə və İran PKK-ya qarşı birgə əməliyyat keçirəcək
21/08/2017 [16:23]:
YAP-dan prezident seçkiləri vaxtı təxribat yaratmaq istəyənlərə -XƏBƏRDARLIQ
21/08/2017 [16:20]:
“Dərmanlı yumurta” qalmaqalı böyüyür
21/08/2017 [16:18]:
İlham Əliyev: “Azərbaycanın bu günü və gələcəyi üçün heç bir problem görmürəm”
21/08/2017 [16:14]:
General Xaçaturova məktub: “Bəxtin gətirdi ki, Ohanyan səni öz əliylə güllələmədi...”
21/08/2017 [16:11]:
Milyonluq maşınını dəfn edən milyarder jurnalistləri təəccübəndirdi- MARAQLI
21/08/2017 [15:46]:
Bakı sakinini döyərək ağır xəsarətlər yetirən mütəşəkkil dəstə saxlanıldı
21/08/2017 [15:37]:
Azərbaycanlı 2 milyon dollarlıq zinət əşyasıyla - Aeroportda saxlanıldı
21/08/2017 [15:34]:
Çunayevdən gözlənilməz məğlubiyyət -Video
21/08/2017 [15:29]:
Avtomobilə "Satılır" elanı yazanlar cərimələnəcək
21/08/2017 [15:29]:
ABŞ-ın viza qərarına Lavrovdan cavab: "Biz Amerika vətəndaşlarına pislik etməyəcəyik"
21/08/2017 [15:25]:
“Uçan” avtomobilin kapotu üzərində selfi...- Səfehlik (VİDEO)
21/08/2017 [15:22]:
Vilyam Hacıyev 2-ci dərəcəli “Vətənə xidmətə görə” ordeni ilə təltif edildi
21/08/2017 [14:45]:
Yağışın heç zaman dayanmadığı şəhərdən FOTOLAR
21/08/2017 [14:13]:
Könül Xasıyevaya pul atan müğənni barədə - Həbs qərarı
21/08/2017 [14:11]:
Amerika bütün Rusiyaya viza verməyi dayandırdı
21/08/2017 [14:01]:
Mədəniyyət və Turizm İdarəsindən oğurluq edən tutuldu
21/08/2017 [14:00]:
Deputat kürdlərlə bağlı yazılanları TƏKZİB etdi – QALMAQAL
21/08/2017 [13:52]:
“Vaxt var idi mediadakı həmrəylik prezident fərmanına belə təsir edirdi”
21/08/2017 [13:52]:
Rus çempionu döyüb öldürən azərbaycanlı kimdir? - VİDEO
21/08/2017 [13:51]:
“Kopenhagen” - “Qarabağ” matçının hakimləri məlum oldu
21/08/2017 [13:38]:
Həcc ziyarətinə gedəcək zəvvarların yola düşəcəyi tarix açıqlandı
21/08/2017 [13:31]:
Bakıda “Hummer”dən düşən lüt qız kimdir? -Video
21/08/2017 [13:27]:
Dini cərəyana qoşulan qadın ŞOK açıqlamalar verdi - 5 yaşlı oğlunu niyə öldürüb?
21/08/2017 [13:25]:
İlham Əliyev Qlobal Gənc Liderlər Forumunda iştirak edən sabiq dövlət başçılarını qəbul etdi
21/08/2017 [13:22]:
Dünyanın ən varlı yazıçılarının qazandıqları REKORD MƏBLƏĞLƏR
21/08/2017 [13:21]:
İntiharın astanasında olan pambıqçıdan Prezidentə MÜRACİƏT...
21/08/2017 [13:07]:
İran Türkiyəni PKK-ya qarşı birgə əməliyyatlara başlamağa çağırdı
21/08/2017 [13:07]:
Heç bir zaman çoxlu malı olan insanlara qibtə etmə, çünki... – Həzrət Musaya (ə) deyilənlər
21/08/2017 [13:05]:
“Türkiyənin bu addımı aparıcı dövlətlər üçün də çəkindirici amil ola bilər”
21/08/2017 [12:59]:
Alimlər dünyanın ən kiçik laboratoriyasını hazırladılar- MARAQLI
21/08/2017 [12:57]:
Üç gün meteohəssas insanlar üçün əlverişsiz hava olacaq
21/08/2017 [12:39]:
Ermənistan ordusunun hərbçisi öldü
21/08/2017 [12:35]:
Putin və Trampın nümayəndələri qapalı görüş keçirəcək
21/08/2017 [12:34]:
“Neftçi”nin baş məşqçisi istefa verdi
21/08/2017 [12:31]:
Tağı Əhmədov Yasamalın icra başçısı olmaq istəyir...
21/08/2017 [12:29]:
Nazim İbrahimov ÜAK-ın ləğvini PİSLƏDİ: “Yumşaq həll etmək olardı”
21/08/2017 [12:28]:
Azərbaycan və Rusiya arasında aviareyslərin sayı arta bilər
21/08/2017 [12:27]:
Cəbrayıl 1993-cü ilin 21 avqustunda: “Əlikram Hümbətov yol kəsirdi”
21/08/2017 [12:25]:
Kapital Bank-ın yenilənən Beyləqan filialı istifadəyə verildi
21/08/2017 [12:25]:
Bakı-Sumqayıt qatarlarının hərəkətində dəyişiklik - YENİ CƏDVƏL
21/08/2017 [12:02]:
UNEC beynəlxalq akkreditasiya qazandı
21/08/2017 [11:54]:
Polis faciəvi şəkildə həlak oldu
21/08/2017 [11:54]:
Dünyanın son illərdə unutduğu uşaq ədəbiyyatı– Gizli müəlliflər və mükafatlar
21/08/2017 [11:34]:
Dollar bu gün neçəyədir? - RƏSMİ MƏZƏNNƏ
21/08/2017 [11:28]:
Ana iki azyaşlı qızı ilə birgə itkin düşdü
21/08/2017 [11:12]:
Əsəd xalqa səsləndi: Çevrilişin qarşısı alındı
21/08/2017 [10:53]:
Hacılar üçün ağıllı çətir... - VİDEO
21/08/2017 [10:46]:
"Sahil" metrostansiyası bağlandı
21/08/2017 [10:43]:
Bu gün Günəş tam tutulacaq
Bütün arxiv bir sırada
19/06/2017 [15:39] - Araşdırma - ( 2883 dəfə baxılıb)

"Xarici ölkələrdə mühacirlərimizin tariximizi dəyişə biləcək məxfi yazışmaları var"- Sirli tarix





Artıq Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi ilə bağlı mediada yazılar yazılmağa, ictimai sektorda, elmi cameədə  müəyyən işlər görülməyə başlanıb. Ölkə başçısının sərəncamına uyğun olaraq, AXC-nin 100 illik yubileyi gələn il dövlət səviyyəsində qeyd ediləcək. 

Cümhuriyyət və mühacirət dövrlərinin araşdırıcısı, Məhəmməd Əmin Rəsulzadə irsini tədqiq edən alim Nəsiman Yaqublu Moderator.az saytına açıqlamasında bir neçə maraqlı və vacib məsələlərdən danışıb.

O, mühacirət dövründə araşdırılması vacib olan şəxslər və sənədlər haqqında məlumar verib:

“Məhəmməd Əmin Rəsulzadədən sonra ən çox araşdırılası mühacir aydınımız Mirzəbala Məmmədzadədir. Onun mühacirətdə 2000-dən çox məqaləsi çıxıb. Amma təəssüf ki, Azərbaycanda cəmi bir kitabı –“Milli Azadlıq Hərəkatı” işıq üzü görüb. Bu, təbii ki, çox azdır. M. Məmmədzadənin mühacirət irsi ilə az tanışıq. Amma o, çox böyük irs qoyub gedib. 
İkinci şəxsiyyət isə Əbdülvahab Yurdsevərdi. Onun da irsini mütləq öyrənmək lazımdır. Onun “Azərbaycan istiqlal savaşında səhnələr” kitabı çox dəyərli bir əsərdi. Azərbaycanda baş verən hadisələri, sovetləşmədən sonrakı prosesləri çox düzgün şəkildə öyrənməyə kömək edən kitabdı.
Ə.F.Düdənginskinin Azadlıq radiosundakı çıxışlarının mətni toplanıb çap edilməlidir. Çünki o, bu dəyərli çıxışların qurbanı olub.  

Ceyhun Hacıbəyli onlara nisbətdə müəyyən qədər çap edilsə də, fransız dilində yazdığı məqalələr də Azərbaycan oxucusuna təqdim edilməlidir. 
Məmməd Sadıq Aranın çox dəyərli məqalələri, həm də bədii nəzm-nəsr nümunələri var. Qaçaq Nəbiyə aid bir pyes da yazıb. Bütün bunların hamısı çap edilməlidir”. 

Araşdırmaçının toxunduğu  başqa vacib məsələ də xarici ölkələrdə saxlanılan məxfi qrifli materiallardı. Həmin məxfi materiallar- yazışmalar, məktublar, və s.- Azərbaycan mühacirlərinin qapalı fəaliyyətinə ilk dəfə olaraq işıq sala bilər:

“Rəsulzadənin məktublaşmaları da mütləq çap edilməlidir. Türkiyənin Xarici İşlər Nazirliyi ilə, Rüfət Paşa ilə məxfi məktublaşmaları var. Nə qədər getsəm də, Türkiyənin Xarici İşlər Nazirliyi o məktubları oxumağa icazə vermədi. Amma qarşıdan 100 illik yubiley gəlir. Biz Türkiyənin Xarici İşlər Nazirliyindən icazə alıb, o məktubları oradan çıxarmalıyıq. Xarici İşlər Nazirliyində məxfi qriflə saxlanılır.
Türkiyənin Xarici İşlər Nazirliyinin Azərbaycan mühacirləri ilə bağlı dosyeləri var. Onları açmaq lazımdır ki, görək mühacirlərimizin orada nə kimi qapalı fəaliyyətləri olub. Həmin qapalı fəaliyyətlər sovet hökumətinin əleyhinə, Azərbaycanın isə xeyrinə olan çalışmalardı. Bunlar çox önəmli və öyrənilməsi vacib olan məsələlərdi. Mən Rəsulzadənin Polşa arxivlərindən 17 məktubunu gətirmişəm. Onların hamısı məxfi məktublardı. Amma Polşa dövləti onları götürmək üçün mənə icazə verdi. Bu icazəni Türkiyə və Almaniya hökumətləri də versə, çox yaxşı olar. Bunlar bizim tariximizi dəyişə bilən məktublardı. Yəni, bu dərəcədə əhəmiyyətlidirlər. 
Mühacirlərin bir-birilərilə məktublaşmaları və mahacirət jurnallarında “Odlu yurd”, “Qurtuluş”, “İstiqlal”, “Mücahid”,”Azərbaycan” jurnallarında məqalə və xatirələrini çap etmək lazımdı".

Elmin Nuri 

Heç bir zaman çoxlu malı olan insanlara qibtə etmə, çünki... – Həzrət Musaya (ə) deyilənlər
Balacaboy hündür adam...
Turizm sərgisinə hücum: 4 ölü
Bu adamlara cəhənnəm odu yaxın düşə bilməyəcək...
“Biz terrorçu deyil, müsəlmanıq” - Barselonada etiraz aksiyası...
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Kriminal
Əsgərlikdən gəlib sevdiyi qızı kimsəsiz binaya apardı və... — İNANILMAZ TƏCAVÜZ
Dünya
Birinci xanım ərinin qüsurundan danışdı- FOTO
Ədəbiyyat
Dünyanın ən varlı yazıçılarının qazandıqları REKORD MƏBLƏĞLƏR
Ədəbiyyat
Dünyanın son illərdə unutduğu uşaq ədəbiyyatı– Gizli müəlliflər və mükafatlar
Cəmiyyət
“Bu addım Ermənistanın öz mövqeyini yenidən götür-qoy etməsinə səbəb olar”
Həftənin ən çox oxunanları
Qənirə Paşayeva Əli Həsənova müraciət göndərdi - Gözlər "Qaçqınkom" sədrində... (VİDEO)
“Mənim qardaşım Naxçıvanın yiyəsidir, mən nə desəm, o da olacaq!”
Rüfət Aslanlı haqqında şok iddia: Şərab şüşəsi üzərindəki "mesaj"lar deşifrə ediləcəkmi?
Prezidentə və 1-ci Vitse Prezidentə Xaçmaz sahibkarlarından tükürpədici MÜRACİƏT...
Əri tərəfindən döyülən qadın həmin anları kameraya çəkib polisə verdi - VİDEO
Adnan Oktar Azərbaycan xalqını təhqir etdi -Video
Antibiotik istifadə etmədən, boğaz ağrılarından xilas olmağın ən sadə yolu
Putin istefa verir və Hollandiyaya qızının yanına gedir...
500 manata görə Bakıda bir ailənin iki uşağı qətlə yetirildi- Təfərrüatlar
Ərəb turistə qarşı heyrətamiz dələduzluq - BAKIDA...
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
e-mail: [email protected]
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin