Xəbər lenti
24/06/2017 [18:00]:
Dalğıcla balığın 25 ildir davam edən qeyri-adi dostluğu  - İNANILMAZ FOTOLAR
24/06/2017 [17:25]:
Həkimlər başı deşir, dili kəsirdilər - Qandonduran müalicə üsulları
24/06/2017 [16:48]:
Formula 1 yarışlarında üçüncü sərbəst yürüşün NƏTİCƏLƏRİ
24/06/2017 [16:47]:
Prezident İlham Əliyev Jan Fransua Manseli qəbul etdi
24/06/2017 [16:44]:
Ramil Usubov Qubada vətəndaşları qəbul etdi
24/06/2017 [16:42]:
Tağı Əhmədov: "Elmlə məşğulam, vaxtım yoxdur"
24/06/2017 [16:41]:
Mingəçevirdə evləri su basıb, heyvanlar tələf oldu
24/06/2017 [16:34]:
UNEC-də millət vəkillərinin iştirakı ilə “Açıq qapı” günü...
24/06/2017 [16:29]:
“Bu işğala Azərbaycan ordusu son qoymalıdır…”
24/06/2017 [16:26]:
İranda gözlənilən fəlakət: duz fırtınası başladı - Foto
24/06/2017 [16:24]:
Polis veteranları cəbhə bölgəsində görüş keçirdi- FOTO
24/06/2017 [16:21]:
Silah satmaq istəyən şəxsdən narkotik tapıldı
24/06/2017 [16:17]:
Bakıda polis əcnəbi turisti heyrətləndirdi
24/06/2017 [16:13]:
Elmar Vəliyev vətəndaş qəbulu keçirdi- FOTO
24/06/2017 [16:07]:
Gəncədə “İmamzadə” ziyarətgahında iftar süfrəsi açıldı
24/06/2017 [16:04]:
Baş Prokurorluq Əkrəm Həsənova xəbərdarlıq etdi
24/06/2017 [16:02]:
Zakir Həsənov bir qrup hərbi qulluqçuya polkovnik rütbəsi verdi – FOTO
24/06/2017 [15:47]:
Kiçik Əziz Sancar və "dahi" ateistlərimiz
24/06/2017 [15:15]:
Azərbaycanlı məmur Mayamidə 5,5 milyon dollara dəbdəbəli mənzil aldı
24/06/2017 [15:05]:
Ermənistanda hərbçiləri daşıyan avtobus aşdı – FOTO
24/06/2017 [15:04]:
"Zaman keçdikçə Elçibəyin siyasi kimliyi, seçdiyi və keçdiyi yol daha aydın sezilir"
24/06/2017 [15:03]:
Bakıda gecə saatlarında gizli görüşən sevgililərin – DƏHŞƏTLİ SONU
24/06/2017 [15:03]:
Bakıda “Formula 1” bolidi yandı – FOTO
24/06/2017 [14:32]:
“Rusiya Ərdoğanı Səddamın gününə düşməkdən xilas etdi...”- Siyasi analitik
24/06/2017 [14:16]:
“Zakir Həsənov vuruşmağı bacaran ordunun formalaşmasına nail olub”
24/06/2017 [14:07]:
Azercell-dən SimSim abunəçilərinə bayram hədiyyəsi...
24/06/2017 [13:53]:
Nağıllardan ilham alıb saçlarını uzadan Aliya Nasirova...- FOTOLAR
24/06/2017 [13:37]:
"Əgər əlimdə silahım olsa, o təyyarələri vuraram" - Qəribə açıqlamalar...
24/06/2017 [13:34]:
Dünya qaranlığa qərq olacaq - noyabrda
24/06/2017 [13:33]:
Qarpız üçün bazara gedənlərin nəzərinə: Ehtiyatlı olun – VİDEO
24/06/2017 [13:30]:
Rusiya və İran Qarabağda Ermənistana qarşı...
24/06/2017 [13:29]:
Londonda 5 çoxmərtəbəli bina təcili boşaldıldı - FOTOLAR
24/06/2017 [13:16]:
Tarkanın mahnısı Oksananı belə coşdurdu - VİDEO
24/06/2017 [13:14]:
"WhatsApp" istifadəçilərinin çoxdan gözlədiyi YENİLİK
24/06/2017 [13:10]:
Zakir Həsənovun gəlişi Silahlı Qüvvələrə nə verdi? - Millətin Ordusunun günü...
24/06/2017 [13:06]:
İlham Əliyev Məmnun Hüseynə başsağlığı verdi
24/06/2017 [13:04]:
Bu gün Əbülfəz Elçibəyin doğum günüdür
24/06/2017 [12:55]:
“Bank of Baku” şəhid ailəsini məhkəməyə verdi
24/06/2017 [12:31]:
Mingəçevirdə iki ailə arasında kütləvi dava...
24/06/2017 [12:04]:
“Ordumuz yalnız düşmənin atəş nöqtələrini susdurmaq üçün atəş açır”
24/06/2017 [11:58]:
"Olmazmı çağırışı 18 deyil, 20 yaşından həyata keçirək və özünüz də görəcəksiniz ki..."
24/06/2017 [11:52]:
Zəif nəticə göstərən müəllimlərə yeni fürsət – VİDEO
24/06/2017 [11:44]:
Rusiyadan Azərbaycana yeni hərbi texnika gətirildi – VİDEO
24/06/2017 [11:42]:
"Belə bir aksiyanın keçirilməsinə ehtiyac görmürük"
24/06/2017 [11:38]:
Mülkilərimizi hədəf alan düşmənin sadə vətəndaşlarına mərhəmət göstərilməlidirmi?
24/06/2017 [11:31]:
Dado və Natavan nişanlandı – FOTO
24/06/2017 [11:15]:
Zakir Həsənov: "Ordumuz əbədi torpaqlarımızın azad edilməsinə nail olacaq"
24/06/2017 [11:14]:
Elçin Əmirbəyov Birinci vitse-prezidentin köməkçisi təyin edildi
24/06/2017 [11:06]:
Qızıl yeddi dollar bahalaşdı
24/06/2017 [11:04]:
Azərbaycan Qran-Prisinin ikinci günü başlayır
24/06/2017 [11:01]:
Millət vəkilinə ağır itki
24/06/2017 [10:58]:
Tarkanın Bakı konsertində bu sözləri sevənlərini ŞOKa saldı - VİDEO
24/06/2017 [10:34]:
Bakıda ambulans aşdı: Xəsarət alanlar var
24/06/2017 [10:29]:
31 yaşlı azərbaycanlı Gürcüstan dövlət nazirinin müşaviri təyin olundu
24/06/2017 [10:28]:
“WhatsApp”dan daha bir yenilik
24/06/2017 [10:23]:
Lerikdə qar uçqunu nəticəsində faciə baş verən ailədən -YENİ XƏBƏR
24/06/2017 [10:16]:
Bayramda sərvət qazanan məşhurlar - 540 min...
24/06/2017 [10:13]:
“Metroda bomba var” deyən adama güzəşt etmədilər
24/06/2017 [10:06]:
İmam Səccadın (ə) mübarək Ramazan ayı ilə vidalaşarkən oxuduğu dua - MÖHTƏŞƏM
24/06/2017 [10:01]:
Ərdoğan qəzəbləndi: "Kılıçdaroğlu, sənin adamın dediklərini sübut etməsə..."
24/06/2017 [09:58]:
“Hansı təhlükəsizlikdən danışırsınız? Hər gün cəbhədə ölən əsgərlərdən?” -Erməni deputat
24/06/2017 [09:56]:
Berluskoni: "Trampın arvadından xoşum gəlir"
24/06/2017 [09:53]:
Cəbhəyanı kəndlərimiz atəşə tutuldu
24/06/2017 [09:51]:
Doğma torpaqlarına dönən köçkünlər ermənilərdən necə xilas oldular?- Film içindən reportaj
24/06/2017 [09:47]:
Hollivud ulduzu Trampdan üzr istədi
24/06/2017 [09:46]:
Rusiya məcburi hərbi xidmətdə son yaş həddini artırır - Putin göstəriş verdi
24/06/2017 [09:44]:
Çində torpaq sürüşməsi - Yüzlərlə insan dağıntıların altında qaldı
24/06/2017 [09:42]:
Prezidentin Fransaya göndərdiyi Mustafayev kimdir?
24/06/2017 [09:40]:
Ərdoğan: "Qarabağ məsələsində Azərbaycanla eyni mövqedən çıxış edirik"
24/06/2017 [02:45]:
ATƏT PA-nın vitse-prezidentinin doğum günüdür...
24/06/2017 [02:29]:
Kütləvi terror aktının qarşısı alındı - MƏKKƏDƏ!..
24/06/2017 [01:50]:
O, Peyğəmbər qədər ruhu qarşısında əyilə biləcəyimizdir...
24/06/2017 [01:48]:
Leyla Əliyeva DTX rəisinin oğlu ilə yeni fotolarını paylaşdı
24/06/2017 [00:52]:
"Onlar sonuncu saniyəni belə gözləyirlər ki, oruclarında nöqsana yol verilməsin"
24/06/2017 [00:50]:
Kənar müdaxilələrə imkan verməyin - Günün qoroskopu
24/06/2017 [00:42]:
Bir gündə 3 terror, 13 tələb, 10 gün vaxt, 1 milyonluq nümayiş...
24/06/2017 [00:42]:
BAXCP Əbülfəz Elçibəyin qəbrini ziyarət edəcək
24/06/2017 [00:37]:
"İranı həmsədr kimi görmək istəyənlərə bildirirəm ki, ağlınızı başınıza yığın"
24/06/2017 [00:27]:
"Bütün dua və diləklərinizin Tanrı dərgahında qəbul olunmasını arzu edirəm"
24/06/2017 [00:18]:
İran tarixinin ən böyük nümayişi keçirildi - 1 milyon etirazçı İsrailə meydan oxudu...
Bütün arxiv bir sırada
19/06/2017 [15:39] - Araşdırma - ( 2735 dəfə baxılıb)

"Xarici ölkələrdə mühacirlərimizin tariximizi dəyişə biləcək məxfi yazışmaları var"- Sirli tarix





Artıq Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi ilə bağlı mediada yazılar yazılmağa, ictimai sektorda, elmi cameədə  müəyyən işlər görülməyə başlanıb. Ölkə başçısının sərəncamına uyğun olaraq, AXC-nin 100 illik yubileyi gələn il dövlət səviyyəsində qeyd ediləcək. 

Cümhuriyyət və mühacirət dövrlərinin araşdırıcısı, Məhəmməd Əmin Rəsulzadə irsini tədqiq edən alim Nəsiman Yaqublu Moderator.az saytına açıqlamasında bir neçə maraqlı və vacib məsələlərdən danışıb.

O, mühacirət dövründə araşdırılması vacib olan şəxslər və sənədlər haqqında məlumar verib:

“Məhəmməd Əmin Rəsulzadədən sonra ən çox araşdırılası mühacir aydınımız Mirzəbala Məmmədzadədir. Onun mühacirətdə 2000-dən çox məqaləsi çıxıb. Amma təəssüf ki, Azərbaycanda cəmi bir kitabı –“Milli Azadlıq Hərəkatı” işıq üzü görüb. Bu, təbii ki, çox azdır. M. Məmmədzadənin mühacirət irsi ilə az tanışıq. Amma o, çox böyük irs qoyub gedib. 
İkinci şəxsiyyət isə Əbdülvahab Yurdsevərdi. Onun da irsini mütləq öyrənmək lazımdır. Onun “Azərbaycan istiqlal savaşında səhnələr” kitabı çox dəyərli bir əsərdi. Azərbaycanda baş verən hadisələri, sovetləşmədən sonrakı prosesləri çox düzgün şəkildə öyrənməyə kömək edən kitabdı.
Ə.F.Düdənginskinin Azadlıq radiosundakı çıxışlarının mətni toplanıb çap edilməlidir. Çünki o, bu dəyərli çıxışların qurbanı olub.  

Ceyhun Hacıbəyli onlara nisbətdə müəyyən qədər çap edilsə də, fransız dilində yazdığı məqalələr də Azərbaycan oxucusuna təqdim edilməlidir. 
Məmməd Sadıq Aranın çox dəyərli məqalələri, həm də bədii nəzm-nəsr nümunələri var. Qaçaq Nəbiyə aid bir pyes da yazıb. Bütün bunların hamısı çap edilməlidir”. 

Araşdırmaçının toxunduğu  başqa vacib məsələ də xarici ölkələrdə saxlanılan məxfi qrifli materiallardı. Həmin məxfi materiallar- yazışmalar, məktublar, və s.- Azərbaycan mühacirlərinin qapalı fəaliyyətinə ilk dəfə olaraq işıq sala bilər:

“Rəsulzadənin məktublaşmaları da mütləq çap edilməlidir. Türkiyənin Xarici İşlər Nazirliyi ilə, Rüfət Paşa ilə məxfi məktublaşmaları var. Nə qədər getsəm də, Türkiyənin Xarici İşlər Nazirliyi o məktubları oxumağa icazə vermədi. Amma qarşıdan 100 illik yubiley gəlir. Biz Türkiyənin Xarici İşlər Nazirliyindən icazə alıb, o məktubları oradan çıxarmalıyıq. Xarici İşlər Nazirliyində məxfi qriflə saxlanılır.
Türkiyənin Xarici İşlər Nazirliyinin Azərbaycan mühacirləri ilə bağlı dosyeləri var. Onları açmaq lazımdır ki, görək mühacirlərimizin orada nə kimi qapalı fəaliyyətləri olub. Həmin qapalı fəaliyyətlər sovet hökumətinin əleyhinə, Azərbaycanın isə xeyrinə olan çalışmalardı. Bunlar çox önəmli və öyrənilməsi vacib olan məsələlərdi. Mən Rəsulzadənin Polşa arxivlərindən 17 məktubunu gətirmişəm. Onların hamısı məxfi məktublardı. Amma Polşa dövləti onları götürmək üçün mənə icazə verdi. Bu icazəni Türkiyə və Almaniya hökumətləri də versə, çox yaxşı olar. Bunlar bizim tariximizi dəyişə bilən məktublardı. Yəni, bu dərəcədə əhəmiyyətlidirlər. 
Mühacirlərin bir-birilərilə məktublaşmaları və mahacirət jurnallarında “Odlu yurd”, “Qurtuluş”, “İstiqlal”, “Mücahid”,”Azərbaycan” jurnallarında məqalə və xatirələrini çap etmək lazımdı".

Elmin Nuri 

Azərbaycanlı məmur Mayamidə 5,5 milyon dollara dəbdəbəli mənzil aldı
"Əgər əlimdə silahım olsa, o təyyarələri vuraram" - Qəribə açıqlamalar...
"Belə bir aksiyanın keçirilməsinə ehtiyac görmürük"
İmam Səccadın (ə) mübarək Ramazan ayı ilə vidalaşarkən oxuduğu dua - MÖHTƏŞƏM
"Bütün dua və diləklərinizin Tanrı dərgahında qəbul olunmasını arzu edirəm"
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
Maraqlı
Dalğıcla balığın 25 ildir davam edən qeyri-adi dostluğu  - İNANILMAZ FOTOLAR
Gündəm
“Zakir Həsənov vuruşmağı bacaran ordunun formalaşmasına nail olub”
Hadisə
Londonda 5 çoxmərtəbəli bina təcili boşaldıldı - FOTOLAR
Cəmiyyət
"Olmazmı çağırışı 18 deyil, 20 yaşından həyata keçirək və özünüz də görəcəksiniz ki..."
Gündəm
Bir gündə 3 terror, 13 tələb, 10 gün vaxt, 1 milyonluq nümayiş...
Həftənin ən çox oxunanları
"Bu adam quş həvəskarıdır, axşama kimi cavan qızları yığır idarəyə..." - ŞOK...
Yumurta qaynatdığınız suyu atmayın!
Ölkə başçısına və 1-ci vitse prezidentə müraciət: - Həmin icra başçıları cəzalandırılsın...
"Allah"la "peyğəmbərlər" əlbir olub 2.5 trilyon mənimsədi - Ağılalmaz dələduzluq
Şəkildə gördüyünüz ilk heyvan xarakterinizdən xəbər verir - MARAQLI
Aşıq Ələsgər xərçəngin dərmanını deyibmiş - MARAQLI
Leyla Əliyeva DTX rəisinin oğlu ilə yeni fotolarını paylaşdı
“Şiə namazında möhür, sünni namazında əl bağlamaq yanlışdır...”- Sərdar Cəlaloğlu
Millət vəkilindən "mavilər, əxlaqsız qadınlar da xalq artisti oldu" harayına dəstək...
Məhkumlar insan cəsədləri yeyir, bir-birlərinin penisini, başını kəsib futbol oynayır - DƏHŞƏT- VİDEO (+18)
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
e-mail: [email protected]
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin