Xəbər lenti
13/12/2017 [09:13]:
Xəzəryanı dövlət başçılarının sammiti 2018-ci ilin yazında Astanada keçiriləcək
13/12/2017 [09:08]:
İranda güclü zəlzələ baş verdi
13/12/2017 [09:04]:
Saakaşvili Ukraynanın baş naziri olmaq istəyir
13/12/2017 [00:53]:
Oğlu özünə əkizi qədər bənzəyir - FOTO
13/12/2017 [00:51]:
Tramp: ABŞ Suriya və İraqda İŞİD üzərində qələbə qazandı
13/12/2017 [00:44]:
Rasim Balayev: "Televiziyalarımızda baxılası veriliş var ki?"
13/12/2017 [00:42]:
“Qarabağ”ın oyunundakı xoreoqrafiya belə hazırlanıb – VİDEO
13/12/2017 [00:19]:
Bakıda ağır qəza: Jurnalist həyatını itirdi - FOTO
13/12/2017 [00:09]:
Bürclər – 13 DEKABR
13/12/2017 [00:01]:
“WhatsApp”dan 4 yenilik
12/12/2017 [23:53]:
Cadu olunmasının əlamətləri hansılardır?
12/12/2017 [23:42]:
ABŞ məhsullarına boykot çağırışı edildi
12/12/2017 [23:27]:
Dəm qazından ölən ana ilə 2 uşağının FOTOSU
12/12/2017 [23:17]:
ABŞ Türkiyənin “S-400” kompleksləri ilə bağlı qərarından narahatdır
12/12/2017 [23:05]:
“Onu tanrıdan dilənmişdik...” - Şəhid əsgərimizin anası...
12/12/2017 [23:00]:
17 yaşlı məktəbli müəlliməsi ilə seksdən sonra intihara cəhd etdi - FOTO
12/12/2017 [22:57]:
XXI əsrin əfsanəvi heyətləri
12/12/2017 [22:47]:
Rusiya bütün diplomatlarını Yəməndən çıxartdı
12/12/2017 [22:37]:
Alimlər Yer kürəsinin səsini dinlədi - “Uğultu”nun SİRRİ AÇILDI
12/12/2017 [22:28]:
Aİ Rusiyaya qarşı sanksiyaları uzadacaq
12/12/2017 [22:17]:
“Altun kələbək” bizim “altun xırdalayan” kəpənəkləri necə üzə çıxardı?
12/12/2017 [22:17]:
Qarabağda ŞOK AYRILIQ: Almeyda gedir
12/12/2017 [22:13]:
Bakının mərkəzində maşın od tutub yandı - VİDEO
12/12/2017 [22:10]:
Saakaşvilinin şok görüntüləri yayıldı - VİDEO
12/12/2017 [22:08]:
Putindən Ərdoğana ABŞ-ı oyundan çıxaracaq TƏKLİF
12/12/2017 [22:07]:
Kişi qısqanclıqdan arvadının hər iki biləyini kəsdi - DƏHŞƏT...
12/12/2017 [22:02]:
Tanınmış mədəniyyət xadimi dünyasını dəyişdi - FOTO+VİDEO
12/12/2017 [21:55]:
Rusiya bu ölkədəki vətəndaşlarını təxliyə etdi
12/12/2017 [21:49]:
58 minə yaxın "Volkswagen Touareg" geri çağırılır
12/12/2017 [21:46]:
İranda baş verən güclü zəlzələnin Azərbaycan üçün hansı təhlükəsi var?
12/12/2017 [20:46]:
Mədəsindən 52 ədəd prezervativ çıxdı, içərisindən də... - FOTO+VİDEO
12/12/2017 [20:15]:
Silahlı Qüvvələrə əlavə vəzifələr verildi
12/12/2017 [20:12]:
Azərbaycanın altıqat çempionu dünyasını dəyişdi
12/12/2017 [20:03]:
Ronaldo ilə bağlı şok iddia: "Real"dan gedir
12/12/2017 [19:48]:
Silahlı Qüvvələrin komandir heyəti sınağa çəkildi – FOTOLAR
12/12/2017 [19:30]:
"Mən Heydər Əliyevin əsgəriyəm" - Mübariz Mənsimov
12/12/2017 [19:24]:
Ədliyyə işçiləri Heydər Əliyevin xatirəsini yad ediblər
12/12/2017 [19:20]:
“Vətənpərvərlik tərbiyəsi ailədən və uşaq bağçasından başlayır”
12/12/2017 [19:18]:
Heydər Əliyevin xatirəsi Moldovada anıldı
12/12/2017 [19:08]:
Ağsuda iki uşağı avtomobil vurdu
12/12/2017 [19:07]:
“Uşağın sosiallaşması prosesi bağçadan başlamalıdır”
12/12/2017 [19:03]:
“Psixi problemləri var idi...” - Qızı öldü, qatili isə oğludur...
12/12/2017 [19:02]:
Sabah paytaxtın bu hissələrində su olmayacaq
12/12/2017 [18:58]:
“Boeing-777”nin sərnişinləri Londona yola salındı
12/12/2017 [18:55]:
Bulvardakı məşhur kafenin üstünə ağac aşdı
12/12/2017 [18:44]:
ADNSU-nun rektoru CİSCO şirkətinin nümayəndələri ilə görüşdü
12/12/2017 [18:38]:
"Ulu öndər Azərbaycan gəncliyinin qəlbində əbədi yurd salıb"
12/12/2017 [18:38]:
Həştərxanda Heydər Əliyevin anım günü ilə əlaqədar silsilə tədbirlər keçirildi
12/12/2017 [18:26]:
İran prezidenti Azərbaycana rəsmi səfər edəcək
12/12/2017 [18:25]:
ADNSU-da NASA-nın məşhur qadın astronavtı ilə görüş keçirildi
12/12/2017 [18:24]:
Abbas Ələsgərov “Vətənə xidmətə görə” ordeni ilə təltif edilib
12/12/2017 [18:22]:
İlham Əliyev Türkiyəyə getdi - FOTOLAR
12/12/2017 [18:12]:
“CNN Yunanıstan” Azərbaycan əleyhinə film nümayiş etdirdi –“KarabakhTV”
12/12/2017 [18:09]:
NATO baş katibinin səlahiyyət müddəti 2 il uzadılıb
12/12/2017 [18:08]:
Mehriban Əliyeva Beynəlxalq Sərgilər Bürosunun baş katibinin müavini ilə görüşüb
12/12/2017 [18:06]:
Keçmiş MTN-in vəzifəli şəxsləri: "Bizə şər atıblar"
12/12/2017 [18:03]:
“Narkobizneslə məşğul olan məmurlar “avtoritet”lərin bayırda olmasını istəmirlər”
12/12/2017 [18:03]:
İzmirdə “Azərbaycanın xarici siyasəti” mövzusunda konfrans keçiriləcək
12/12/2017 [18:01]:
Xərçəngə təkan verən 9 qida - MARAQLI
12/12/2017 [18:00]:
“Anaların, bacıların, ataların nalələri onun qəddini əymişdi”- Rafiq Əliyevin Famil Mehdi ilə bağlı xatirələri
12/12/2017 [17:57]:
“Haqsız qərardır, 50 min istəmişdik...” - Avropa Məhkəməsindən narazı qaldı
12/12/2017 [17:54]:
Azərbaycanda daha bir qəribə körpə doğuldu - Kürəyində cinsiyyət üzvü var
12/12/2017 [17:50]:
Azercell-in dəstəyi ilə III Uşaq Paralimpiya İdman Oyunları keçirildi
12/12/2017 [17:48]:
Deputat bələdiyyələri BİABIR ETDI
12/12/2017 [17:46]:
Bakıda jurnalist yol qəzasında ÖLDÜ
12/12/2017 [17:43]:
40 min Azərbaycan vətəndaşına Türkiyədə yaşamaq icazəsi verildi
12/12/2017 [17:07]:
Salyanda qətlə yetirilən ana və 4 qızının qəbri üstündə ürəkağrıdan mənzərə — FOTO - VİDEO
12/12/2017 [17:04]:
Cavanşir Quliyevdən hamını təəccübləndirən İDDİA - Bəstəkarlar ŞƏRH ETDİLƏR
12/12/2017 [16:58]:
"“KİV haqqında” qanun “reket jurnalistlər”ə görə dəyişir"
12/12/2017 [16:52]:
Müğənni həbs oluna bilər - Ərdoğana görə
12/12/2017 [16:48]:
Məşhurlarla görüşdən xatirələr: “Heydər Əliyev həbsimə imkan vermədi”
12/12/2017 [16:42]:
“MTN işi”nin zərərçəkəninə cəza istənildi
12/12/2017 [16:37]:
Bakıda daha bir küçədə təmirə bağlandı – FOTO
12/12/2017 [16:33]:
ADU-da “Böyük ömrün dastanı” əsəri əsasında kompozisiya nümayiş olundu
12/12/2017 [16:29]:
Rəcəb Tayyib Ərdoğan şeir üstündə həbs olundu – Tarixdə bu gün – VİDEO
12/12/2017 [16:15]:
Bakıda qonşu kişi ilə hamamda tututularaq öldürülən gəlin - FOTO
12/12/2017 [16:09]:
Qiymətlər dəyişdi - Bahalaşan və ucuzlaşan məhsulların SİYAHISI
12/12/2017 [16:03]:
Silahlı Qüvvələrdə dini qurumların yaradılması və fəaliyyəti qadağan edilir
12/12/2017 [16:00]:
Prezident Zeynal Nağdəliyevin oğluna rütbə verdi — SƏRƏNCAM
12/12/2017 [15:56]:
“Qoca”nın qaçışına görə həbs olunan qarovul rəisi vəkilindən imtina etdi
Bütün arxiv bir sırada
19/06/2017 [15:39] - Araşdırma - ( 3006 dəfə baxılıb)

"Xarici ölkələrdə mühacirlərimizin tariximizi dəyişə biləcək məxfi yazışmaları var"- Sirli tarix





Artıq Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi ilə bağlı mediada yazılar yazılmağa, ictimai sektorda, elmi cameədə  müəyyən işlər görülməyə başlanıb. Ölkə başçısının sərəncamına uyğun olaraq, AXC-nin 100 illik yubileyi gələn il dövlət səviyyəsində qeyd ediləcək. 

Cümhuriyyət və mühacirət dövrlərinin araşdırıcısı, Məhəmməd Əmin Rəsulzadə irsini tədqiq edən alim Nəsiman Yaqublu Moderator.az saytına açıqlamasında bir neçə maraqlı və vacib məsələlərdən danışıb.

O, mühacirət dövründə araşdırılması vacib olan şəxslər və sənədlər haqqında məlumar verib:

“Məhəmməd Əmin Rəsulzadədən sonra ən çox araşdırılası mühacir aydınımız Mirzəbala Məmmədzadədir. Onun mühacirətdə 2000-dən çox məqaləsi çıxıb. Amma təəssüf ki, Azərbaycanda cəmi bir kitabı –“Milli Azadlıq Hərəkatı” işıq üzü görüb. Bu, təbii ki, çox azdır. M. Məmmədzadənin mühacirət irsi ilə az tanışıq. Amma o, çox böyük irs qoyub gedib. 
İkinci şəxsiyyət isə Əbdülvahab Yurdsevərdi. Onun da irsini mütləq öyrənmək lazımdır. Onun “Azərbaycan istiqlal savaşında səhnələr” kitabı çox dəyərli bir əsərdi. Azərbaycanda baş verən hadisələri, sovetləşmədən sonrakı prosesləri çox düzgün şəkildə öyrənməyə kömək edən kitabdı.
Ə.F.Düdənginskinin Azadlıq radiosundakı çıxışlarının mətni toplanıb çap edilməlidir. Çünki o, bu dəyərli çıxışların qurbanı olub.  

Ceyhun Hacıbəyli onlara nisbətdə müəyyən qədər çap edilsə də, fransız dilində yazdığı məqalələr də Azərbaycan oxucusuna təqdim edilməlidir. 
Məmməd Sadıq Aranın çox dəyərli məqalələri, həm də bədii nəzm-nəsr nümunələri var. Qaçaq Nəbiyə aid bir pyes da yazıb. Bütün bunların hamısı çap edilməlidir”. 

Araşdırmaçının toxunduğu  başqa vacib məsələ də xarici ölkələrdə saxlanılan məxfi qrifli materiallardı. Həmin məxfi materiallar- yazışmalar, məktublar, və s.- Azərbaycan mühacirlərinin qapalı fəaliyyətinə ilk dəfə olaraq işıq sala bilər:

“Rəsulzadənin məktublaşmaları da mütləq çap edilməlidir. Türkiyənin Xarici İşlər Nazirliyi ilə, Rüfət Paşa ilə məxfi məktublaşmaları var. Nə qədər getsəm də, Türkiyənin Xarici İşlər Nazirliyi o məktubları oxumağa icazə vermədi. Amma qarşıdan 100 illik yubiley gəlir. Biz Türkiyənin Xarici İşlər Nazirliyindən icazə alıb, o məktubları oradan çıxarmalıyıq. Xarici İşlər Nazirliyində məxfi qriflə saxlanılır.
Türkiyənin Xarici İşlər Nazirliyinin Azərbaycan mühacirləri ilə bağlı dosyeləri var. Onları açmaq lazımdır ki, görək mühacirlərimizin orada nə kimi qapalı fəaliyyətləri olub. Həmin qapalı fəaliyyətlər sovet hökumətinin əleyhinə, Azərbaycanın isə xeyrinə olan çalışmalardı. Bunlar çox önəmli və öyrənilməsi vacib olan məsələlərdi. Mən Rəsulzadənin Polşa arxivlərindən 17 məktubunu gətirmişəm. Onların hamısı məxfi məktublardı. Amma Polşa dövləti onları götürmək üçün mənə icazə verdi. Bu icazəni Türkiyə və Almaniya hökumətləri də versə, çox yaxşı olar. Bunlar bizim tariximizi dəyişə bilən məktublardı. Yəni, bu dərəcədə əhəmiyyətlidirlər. 
Mühacirlərin bir-birilərilə məktublaşmaları və mahacirət jurnallarında “Odlu yurd”, “Qurtuluş”, “İstiqlal”, “Mücahid”,”Azərbaycan” jurnallarında məqalə və xatirələrini çap etmək lazımdı".

Elmin Nuri 

...
Xərçəngə təkan verən 9 qida - MARAQLI
Azərbaycanlı alimlərin layihəsi nüfuzlu beynəlxalq mükafata layiq görülüb
“Bir var “yazıçı Anar”, bir də var “idarə sədri” Anar” - Çingiz Hüseynov
Heydər Əliyev məhz buna görə SSRİ rəhbəri seçilməyib -SƏBƏB...
Heydər Əliyevin məşhur zarafatları -"Bax, arvadı belə sevərlər..."
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
“Onu tanrıdan dilənmişdik...” - Şəhid əsgərimizin anası...
Şou-biznes
“Altun kələbək” bizim “altun xırdalayan” kəpənəkləri necə üzə çıxardı?
Maraqlı
Xərçəng xəstəliyini yox edə bilərsiniz... -CƏMİ 75 QƏPİYƏ...
Hadisə
Vəhşi fil selfi həvəskarını ölümünə tapdaladı - FACİƏ...
Hadisə
6 metrlik timsah tullanaraq qayıqdakılara şok yaşatdı... - FOTO
Həftənin ən çox oxunanları
Fazil Məmmədovun qudalarına ərizə yazdırdılar - Vergilər Nazirliyində nələr baş verir?
Qurban Məmmədovdan Təhsil Nazirliyinə qandonduran MÜRACİƏT...
“Dünya bilməlidir ki, İsrail –yəhudi dövləti deyil!” - Yəhudi Hərəkatından gözlənilməz etirazlar...
Qızından işdən çıxarılan Fazil Məmmədova ilginc dəstək - "Adam kimi adam üçün..."
Prezident 4 naziri vəzifəsindən azad etdi
Xərçəng xəstəliyini yox edə bilərsiniz... -CƏMİ 75 QƏPİYƏ...
Fatma Abdullazadə Fazil Məmmədovun 1 milyon dollarını alıb?
Manyak-qatil arvadını və dörd qızını niyə öldürdüyünü danışdı
Canlı yayımda tamaşaçı ilə Zaur arasında GƏRGİNLİK: Səni görəndə əsəbləşirəm - FOTO
Azərbaycanlı gənc “Qarabağ” avtomobil modelinin dizaynını hazırladı – FOTO/VİDEO
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin