Xəbər lenti
23/11/2017 [22:27]:
Aİ Şurasının sədri: ““Şərq Tərəfdaşlığı” ölkələrində islahatların genişləndirilməsi çox vacibdir”
23/11/2017 [22:25]:
Türkiyə, Rusiya və İran ittifaqına bu ölkə də qoşulur
23/11/2017 [22:21]:
Türkiyədə İŞİD qurbanı olacaq 60 uşaq azad edildi
23/11/2017 [22:19]:
Sərhəddə atışma - ölənlər var
23/11/2017 [22:07]:
Bakıda qeyri-adi elan - "Slavyan görünüşlü satıcı xanım tələb olunur"
23/11/2017 [21:57]:
İslam İnkişaf Bankından Türkiyəyə 2,25 milyardlıq kredit...
23/11/2017 [21:38]:
Soyqırım cinayəti...
23/11/2017 [21:34]:
Ermənilər işğal edilmiş Qarabağda təlimlər keçiriblər
23/11/2017 [21:30]:
Strasburqda UFAZ-ın Rəhbər Komitəsinin iclası keçirilib
23/11/2017 [21:29]:
Bu rayonlarda çörəyin qiyməti ucuzlaşdı – VİDEO
23/11/2017 [21:25]:
M.Zaxarova: "Rusiya Qarabağ münaqişəsinin tezliklə həllini istəyir"
23/11/2017 [21:24]:
BP nümayəndələri ADNSU tələbələri üçün işə qəbulla bağlı məlumat günü keçirib
23/11/2017 [21:21]:
Azərbaycan - AYİB əlaqələri müzakirə olunub
23/11/2017 [21:11]:
ADNSU-da “Qeyri-neft sektorunun inkişafı və vətəndaş cəmiyyəti” adlı tədbir keçirilib
23/11/2017 [21:07]:
Ermənistan deputatı Qarabağda YENİ HƏRBİ HİSSƏ TİKDİRƏCƏK...
23/11/2017 [20:52]:
“Azərbaycanca Vikipediya” da məşhur idmançı Hafiz Baxşəliyevin məqaləsi yaradıldı
23/11/2017 [20:47]:
İngilis azarkeşlər Bakıya gəlməklərinə peşman oldular – VİDEO
23/11/2017 [20:41]:
Çavuşoğlu: "Türkiyə NATO-dan uzaqlaşıb, Rusiyaya doğru getmir"
23/11/2017 [20:38]:
İŞİD-dən Milad bayramı ərəfəsində Vatikanda terror XƏBƏRDARLIĞI
23/11/2017 [20:17]:
“Türk dövlətləri qardaşdı, Azərbaycan - Türkiyə isə əkiz qardaşdı...” - FOTO
23/11/2017 [20:09]:
37 yaşlı qadının 38 övladı var
23/11/2017 [20:04]:
Küçədə gəzdiyi yerləri tozsoranla təmizlətdi - FOTOLAR
23/11/2017 [19:56]:
Bakıda yüzminlik maşını cızıq-cızıq edib üstünə zibil atdılar - VİDEO
23/11/2017 [18:41]:
1xBet mobil əlavəsi...
23/11/2017 [18:32]:
İqtisadiyyat naziri Türkiyənin Azərbaycandakı səfiri ilə görüşüb
23/11/2017 [18:20]:
“Prezidentin tapşırığını niyə yerinə yetirmirsiniz?”
23/11/2017 [18:18]:
Vaqif Əsədov: “Siqnal verə-verə ailə qururuq”
23/11/2017 [18:14]:
Məşhurlar Fuad Poladov haqda: “Evinə getməyə cəsarət tapmıram” - FOTOLAR
23/11/2017 [17:58]:
Messinin yeni klubu açıqlandı - ŞOK İDDİA
23/11/2017 [17:56]:
“Qarabağ”ın qapıçısı Çempionlar Liqasının ən yaxşısıdır
23/11/2017 [17:55]:
Ermənistan ordusunda dava, xəsarət alanlar var
23/11/2017 [17:49]:
Evlərdən oğurluq edən əvvəllər məhkum olunmuş şəxs saxlanıldı
23/11/2017 [17:42]:
Prezident: “Regionumuzda sabitliyi təmin etmək üçün NATO ilə tərəfdaşlığımızı davam etdiririk”
23/11/2017 [17:40]:
Azərbaycan ordusunun əsgərinin meyiti Ermənistan mövqeləri yaxınlığında tapıldı - RƏSMİ
23/11/2017 [17:39]:
Türkiyə prezidenti: “Güclü ordumuz olmasaydı, bizi bölgədə yaşamağa qoymazdılar”
23/11/2017 [17:37]:
Cavid Qurbanov: "Biz Naxçıvandan yüklərin Qars üzərindən daşınmasını planlaşdırırıq"
23/11/2017 [17:34]:
NATO-nun baş katibi: "Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin hərbi yolla həlli yoxdur"
23/11/2017 [17:31]:
İlham Əliyev: "Ermənistan status-kvonu mümkün qədər çox saxlamaq istəyir"
23/11/2017 [17:30]:
Dəmiryol və tramvay vaqonları, lokomotivlər gömrük idxal rüsumundan azad edildi
23/11/2017 [17:28]:
Lütfi Zadə nəzəriyyəsinin daha bir tətbiq sahəsi- Almaniyadakı alimin təhlili
23/11/2017 [17:26]:
Amerikalının başında göbələk bitdi- İnanılmaz
23/11/2017 [17:22]:
Sergey Şoyqunun ailəsində qalmaqal - Rusiyalı nazir ona xəyanət edən arvadının yaxınlarını həbs etdirib
23/11/2017 [17:21]:
Radanın deputatı Saakaşviliyə hücum etdi - VİDEO
23/11/2017 [17:19]:
Putin Ərdoğanın stulunu aşırdı – VİDEO
23/11/2017 [17:01]:
MM-də büdcə müzakirələri başa çatdı
23/11/2017 [17:00]:
Ehtiyac meyarının yuxarı həddi 116 manat məbləğində müəyyən edildi
23/11/2017 [16:59]:
Qadın əməliyyatdan narazı qaldı, xəstəxanada soyundu - VİDEO
23/11/2017 [16:59]:
BQXK nümayəndələri Dilqəm Əsgərov və Şahbaz Quliyevə baş çəkiblər
23/11/2017 [16:58]:
Şotlaniyada "Kəsişən yollar: Azərbaycan, neft və Şotlandiya" tədbiri keçirilib
23/11/2017 [16:55]:
“10 il bundan öncə bu ləğvetmənin zəruriliyini qeyd etmişəm”
23/11/2017 [16:51]:
SEPAH komandanı: “İŞİD hələ məhv olmayıb”
23/11/2017 [16:45]:
Türkiyədə ən çox ev alan əcnəbilər arasında azərbaycanlılar üçüncü oldu - RƏSMİ
23/11/2017 [16:36]:
Qənirə Paşayeva MM-də əlillərin problemlərindən danışıb - VİDEO
23/11/2017 [16:31]:
“Yeni doğulan uşağa 45, buzova isə 100 manat...” – Deputat tənqid etdi
23/11/2017 [16:31]:
Bərzanini dəstəkləyən laçınlı məmur işdən qovuldu - FOTO
23/11/2017 [16:28]:
ADU-da “Azərbaycan-Çin hüquqi əməkdaşlığı” mövzusunda seminar keçirilib
23/11/2017 [16:27]:
Ankilozlaşan spondilit zamanı fizioterapiya...
23/11/2017 [16:21]:
"NATO-nun Azərbaycana ehtiyacı var"
23/11/2017 [16:17]:
Yaşayış minimumu 11% ARTIRILIR
23/11/2017 [16:12]:
Gənc qadının bağırsağından çıxan HƏKİMLƏRİ ŞOKA SALDI - FOTO
23/11/2017 [16:07]:
Qənirə Paşayeva şəhid ailələri ilə bağlı mühüm ÇAĞIRIŞ ETDİ
23/11/2017 [16:06]:
İdxal edilən buğda, düyü və qarğıdalıya tətbiq olunacaq yeni gömrük rüsumları açıqlandı
23/11/2017 [15:57]:
Rövnəq Abdullayev Natiq Əliyevdən DANIŞDI
23/11/2017 [15:54]:
QMİ sədri: "Rusiyanın İŞİD-ə qarşı əməliyyatlarını dəstəkləyirik"
23/11/2017 [15:52]:
Səfir: "Cənub Qaz Dəhlizi Azərbaycanın dünyada iri enerji ixracatçısına çevrilməsinə imkan yaradacaq”
23/11/2017 [15:51]:
Aİ komissarı: “Bakı-Tbilisi-Qars layihəsi bizim marağımızdadır”
23/11/2017 [15:49]:
Ağacan Abiyev “Şərəf” ordeni ilə təltif edildi
23/11/2017 [15:37]:
Ailələrdə birinci uşaqlar niyə əsəbi olur? – Psixoloji araşdırma
23/11/2017 [15:34]:
Ermənistanda üç əsgər intihara cəhd etdi - Zabitlər xidmətdən boyun qaçırırlar
23/11/2017 [15:33]:
Almaniyalı alimə ADU-nun dəvətli professoru adı verildi - FOTO
23/11/2017 [15:28]:
Flora Kərimova Zeynəb Xanlarovadan nə istəyir? - ÖZÜ AÇIQLADI
23/11/2017 [15:27]:
Bəxti QARA-bağ...
23/11/2017 [15:23]:
Cavid Qurbanov daha bir mötəbər tədbirdə... - FOTO
23/11/2017 [15:23]:
Cəmi 6 saata qurulan evin qiyməti hər kəsi təəccübləndirir
23/11/2017 [15:16]:
Ürək xəstəliklərindən sonra reabilitasiya...
23/11/2017 [15:10]:
"Hər əlinə saz götürən Aşıqlar Birliyinə qəbul edilmir"
23/11/2017 [15:10]:
““Qarabağ”ın məğlubiyyətinə görə çox məyus oldum" Britaniya səfiri
23/11/2017 [15:08]:
Vəkili İlqar Məmmədovla görüşdü
23/11/2017 [15:07]:
Britaniyadan Azərbaycana maraqlı TƏKLİF
23/11/2017 [14:58]:
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü bütün dünya tanıyır"
Bütün arxiv bir sırada
17/07/2017 [11:29] - Köşə - ( 1759 dəfə baxılıb)

Saleh Məmmədova açıq məktub: “Sinqapur ona görə inkişaf etmədi ki…”

Aləm Kəngərli

Hörmətli Saleh müəllim!

Sizin rus dilinə xüsusi dövlət statusu verilməsi  ilə bağlı təklifinizə  xalq şairi Sabir Rüstəmxanlının cavabından sonra bəlkə də bu mövzunu qapatmaq olardı. Lakin  həmin məsələyə yenidən qayıdıb öz mövqeyinizi təkidlə müdafiə etməyiniz məni də bu barədə öz mülahizələrimi söyləməyə vadar etdi.

Əvvəla onu deyim ki, müzakirələrdən də göründüyü kimi, burada heç kim çox dil bilməyin və ya rus dilinin əleyhinə çıxış etmir. Söhbət dövlət dili olaraq Azərbaycan dilinin möhkəmlənməsi və inkişaf etdirilməsindən gedir.

Özünüzün də etiraf etdiyi kimi, kənd məktəbini bitirməyinizə baxmayaraq, sonradan  rus dilini öyrənməyiniz sayəsində elmdə  böyük uğurlar qazanmısınız. Əlbəttə, bu  alqışa layiq və sevindirici haldır. Lakin buradan başqa bir nəticə də çıxır  ki, hər hansı bir dili öyrənmək üçün  ölkəmizdə həmin dilə  xüsusi status verməyə ehtiyac yoxdur. Eyni zamanda nəzərə almaq lazımdır ki, sovet dövrü ilə müqayisədə indi hər hansı bir dili öyrənib mənimsəmək daha asandır. Çünki müasir dövrün  texniki imkanları buna geniş yol acır.

Saleh müəllim, Siz  özünüz də ingilis dilini  beynəlxalq  dil statusunda  gördüyünüz üçün  yaxşı olmazdımı ki,  ölkəmizdə fəaliyyətdə olan  rusdilli məktəblərin əksəriyyəti ingilisdilli  məktəblərlə əvəz olunsun.  Axı, ingilis dili vasitəsilə daha sanballı, dürüst və əhatəli informasiya əldə etmək mümkündür.

Siz sovet dönəmində yaxşı təhsilin rus elm ocaqlarında yetişən professorlar tərəfindən verildiyini bildirirsiniz. Məgər başqa cür necə ola bilərdi? Axı, biz rus imperyasının əsarəti altında idik. Dünya ölkələrinə çıxışımız yox idi. Lakin  bu gün dünyanın bir  çox tanınmış universitetlərində ingilis dilində təhsillərini  müvəffəqiyətlə davam etdirən yüzlərlə tələbələrimiz vardır ki, bu barədə siz daha çox məlumatlısınız.

Yazırsınız ki, türkdilli ölkələrin bir-biri ilə öz dillərində anlaşması üçün  yüzilliklərlə  vaxt  lazımdır. Məncə, bu, doğru deyil.  Türkiyə daxil, bu gün türkdilli dövlətlərin  əksəriyyəti böyük basqı altındadır. İlk öncə çalışmalıyıq  ki, Qarabağı rus-erməni hərbi birləşmələrində azad edək. Türkdilli xalqlar öz azadlıq və müstəqilliklərini möhkəmlədəndən sonra onların bir-biri ilə dil tapması üçün  böyük zaman intervalına ehtiyac qalmayacaq.

Qazaxıstan dövlətini misal gətirərək qeyd edirsiniz ki, bir vaxtlar burada əhalinin yalnız 35 faizi qazax dilində danışırdı. Lakin rus dilinə ikinci rəsmi dövlət dili statusu verildikdən sonra bu rəqəm 80 faizə yüksəldi. Burada Sizinlə heç cür razılaşmaq olmaz. İcazə verin, bir faktı da mən Sizin  diqqətinizə çatdırım. Sovet dönəmində bir çox respublikalardan fərqli olaraq ölkəmizdə dövlət dili Azərbaycan dili idi. Yəqin ki, zamanı gəlib çatsaydı bizim də  konstitusiyada  dövlət dili kimi rus dilini qeyd edəcəkdirlər. O vaxt Qazakısatnda dövlət dili rus dili olduğu üçün rusdilli orta məktəblərin sayı 100 faizə  yaxın idi. Bəlkə də o zaman  qazaxlar öz dillərini xarici dil kimi öyrənirdilər. Qazax dilinin sonradan  vüsət almasının və rus dilinə ikinci rəsmi dövlət dili statusu verilməsinin əsas səbəbi yalnız və yalnız Qazakıstan dövlətinin müstəqilliyinin qorunub saxlanması ilə bağlı idi. Əgər bir az da uzağa getsək, ölkə paytaxtının əksəriyyəti ruslardan və rusdilli başqa xalqlardan ibarət olan Alma-atadan Astana şəhərinə köçürülməsi də gələcəkdə ölkəni  rus işğalından qorumaq üçün atılan bir addım idi.  

Hörmətli Saleh  müəllim, indisə icazənizlə, Sinqapur haqqında mülahizələrinizə nəzər salaq. Əlbəttə, iqtisadi sahədə mən Sizinlə mübahisə edə bilmərəm. Ancaq elə məqamlar var ki, onlara münasibət bildirmək zorundayam. Bu ölkənin iqtisadi inkişafında dil amili müəyyən rol oynaya bilərdi. Ancaq Sinqapur kimi kiçik  bir dövlətin surətli inkişafının açarı 4 dilin  rəsmi  ünsiyyət dili elan edilməsində deyildi. Əsas səbəb bu ölkədə   mükəmməl qanunların işlənib hazırlanması, onların aliliyinə hörmətlə yanışılması, nizam-intizama və qayda-qanuna əməl edilməsi idi. Məhz bunun sayəsində Sinqapur dövləti yüksək iqtisadi göstəricilərə nail olmuşdur. Orada hər hansı rüşvət və korrupsiya hallarından söhbət gedə bilməzdi. Hətta bu gün də Sinqapurda küçədə və digər ictimai yerlərdə siqaret çəkən insanlar gözə dəymir.  Siqaret kötüyünü, yaxud çeynədiyi saqqızı yerə atan hər hansı bir adama rast gəlməzsən. Əks təqdirdə bu adamlar  böyük məbləğdə pul cəriməsi ilə üzləşməli olurlar.

Əlbəttə,  ölkəmizdə istənilən xarici dili öyrənmək üçün şərait var və marağı olanlar  bunu müvəffəqiyyətlə həyata keçirirlər. Kənd məktəblərində təhsil almağımıza baxmayaraq,  bir çox yaxınlarım və ailə üzvülərim rus və ingilis dilliərini  öz səyləri hesabına mənimsəyə biliblər. Belə olan halda, rus dilinə  xüsusi statusun verilməsinə hər hansı bir ehtiyac görmürəm. Əgər fikirləşirsinizsə bunun müqabilində Rusiya dövləti öz qüvvələrini Qarabağdan çıxaracaqdır-yanılırsınız!

Mənim fikrimcə, bu gün əsas diqqətimizi dilimizin inkişafına yönəltməli, onun hörmətdən düşməsinə imkan verməməliyik. Dil dövlətin əsas atributlarından biridir. Dilin məhvi sonucda dövlətin və millətin məhvi deməkdir. Müasir elmi dünyagörüşdən geri qalmamaq üçün xarici dil bilməyən vətəndaşlarımız üçün də çıxış yolu var.  Bunun üçün  biz müasir texnalogiyanın imkanlarından maksimum yararlanmalı, bu sahədə dövlət proqramlarının hazırlanıb həyata keçirilməsinə nail olmalıyıq. Əgər belə olarsa, hər bir Azərbaycan vətəndaşı istənilən informasiyanı dövlət dilimiz olan Azərbaycan dilində asanlıqla əldə edə bilər.

Hörmətli Saleh müəllim, bu gün dünya xalqları ingilis dilində bir-biri ilə rahat şəkildə təmas qurub fikir mübadiləsi apara bilir. Mənim fikrimcə, Rusiya dövləti başqa xalqlara qarşı öz işğalçılıq siyasətindən əl çəkməyənə qədər ölkəmizdə rus dilinə xüsusi status verilməsi təklifini gündəmə gətirmək düzgün addım deyil.

Qaldı ki dinimizlə bağlı mülahizələrinizə, bu barədə bir çox məsələlərdə  Sizinlə razıyam. Dövlətimiz və xalqımız üçün vacib olan bu mövzu barədə televiziya və mətuatda müzakirələr açmağa böyük ehtiyac var. Əlbəttə, dinin təhrifi, düzgün anladılmaması sonucda millətin faciəsinə çevrilə bilir.  Bildiyiniz kimi, islam dininin davamlı və kütləvi halda təbliği əsasən yas mərasimlərində həyata keçirilir. Məclisi idarə edən mollalarımız mərasim evlərində dinimizin mahiyyətini müxtəlif şəkildə, ağızlarına necə gəldi izah etməklə camaatda caşqınlıq yaradırlar. Yas mərasimlərinə təşrif buyuran  qonaqlar isə  məclisə və yas sahibinə hörmət  əlaməti olaraq lal-dinməz oturub mollaların çıxışlarına qulaq asmaq məcburiyyətində qalırlar. Bununla əlaqədar mənim də bir təklifim var. Ancaq bunun cəmiyyət tərəfindən necə qarşılanacağını bilmirəm. Məncə, yaxşı olar  ki, məscid və  yas mərasimlərində Quran ayələləri və surələri ərəb dilində deyil, bizim üçün doğma olan  Azərbaycan dilində oxunsun.

Sizə dərin hörmətlə:                    

Aləm Kəngərli

...
“Dedim ki, yaxşı film verin çəkilim, sağalım” - Rasim Balayev
"Görsə ki, əlimdə telefon var, evim yıxıldı" - Xatirənin əri ilə bağlı etirafları
Tanınmış opera müğənnisi dünyasını dəyişdi - FOTOLAR
Qab yumaq ömrü uzadır - ARAŞDIRMA...
"Çox təəssüf ki, bizim şagirdlərimiz məktəblərdə oxuyurlar, öyrənmirlər"
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
“10 il bundan öncə bu ləğvetmənin zəruriliyini qeyd etmişəm”
Cəmiyyət
Cavid Qurbanov daha bir mötəbər tədbirdə... - FOTO
Cəmiyyət
Rəsulzadənin xanımının məzar yerini deyən tədqiqatçı: ”Çoxdan bu fikirdə idim”
Cəmiyyət
"Toy adətlərimiz vəhşilik əmsalına görə liderdir”
Dünya
İdeal bədənə sahib olan 70 yaşlı təqaüdçü: “Gündə iki saat yarım idman edirəm...”-FOTOLAR
Həftənin ən çox oxunanları
Limonla sodanın qarışığından alınan ilahi möcüzə - FOTOLAR
Tağıyevin məzarı belə bilinməyən oğlunun nadir fotoları- İlk dəfə
"Gəl burdan rədd olaq, elə bilərlər bizi də kimsə saxlayır..." - İCTİMAİ QINAQ
""Quska"nın yaraqlıları Hacı İbrahimin kabinetini Kalaşnikovla gülləbaran edirlər..."
Bu kəndə köçənlərə 70 min dollar veriləcək - MARAQLI...
Zeynəb Xanlarova Rasim Balayevin müdafiəsinə qalxdı: “Desəm öldürərlər, deməsəm ölləm!”
Bakı aeroportunda biabırçılıq: 3 yaşlı qızı itlə yoxladılar, ürəyi getdi (VİDEO)
Bakirəliyini rekord qiymətə satan qız: “Pulu təhsilimə və səyahətə xərcləyəcəm...” -FOTOLAR
Prokuror hakimi güllələdi- Gözlənilməz
Sərxoş oldu, ayılanda şok yaşadı... - FOTOLAR
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin