Xəbər lenti
22/09/2017 [11:57]:
Bakı strateji kəmərlərini “Dəmir günbəz” altına alır – Moskva və İrəvan şokda
22/09/2017 [11:55]:
Milli Məclisin eks-spiker müavininin oğlu ağır xəstədir
22/09/2017 [11:52]:
Prezident Balaxanı Sənaye Parkının açılışında
22/09/2017 [11:48]:
Dağlıq Qarabağ bu şəkildə azad edilməlidir - Markov
22/09/2017 [11:36]:
Şəmsəddin Hacıyevin mandatı alına, özü isə həbs oluna bilər - rəsmi
22/09/2017 [11:07]:
Taylandda keçmiş baş naziri ölkədən kim qaçırıb? - Polkovnik saxlanıldı
22/09/2017 [10:52]:
Fatih Terim federasiyanı hədələdi: Pulumu verin!
22/09/2017 [10:51]:
Mark Zukerberqdən açıqlama: "Facebook"dakı çirkab sübut olundu
22/09/2017 [10:49]:
Məhərrəm ayının tarixi və İslamda rolu — İki ay yas saxlamalıyıqmı?
22/09/2017 [10:40]:
Ərdoğanın Nyu-Yorkdakı çıxışına etiraz edən 5 nəfər saxlanıldı -Video
22/09/2017 [10:37]:
Zaur efirdə Şəbnəm Tovuzluya atmaca atdı -Video
22/09/2017 [10:25]:
"Lider TV" müflis olub?
22/09/2017 [10:14]:
Qardaş ölkənin 3 vilayətinə 5 günlük səfərdən 500 il unudulmayacaq təəssürat - FOTOLAR
22/09/2017 [10:11]:
“Azərbaycan Avropa Məhkəməsinin yurisdiksiyasından çıxmalıdır”
22/09/2017 [10:11]:
Natavan Aygünə ilişdi: Fanatlar işə qarışdı
22/09/2017 [10:01]:
İŞİD-dən azad edilən azərbaycanlı uşaqlarla bağlı – AÇIQLAMA
22/09/2017 [09:59]:
Fərhad Əhmədovun şirkəti ləğv olunur
22/09/2017 [09:49]:
“26-lar”ın məzarını ziyarət edən kimlərdir? - FOTOLAR
22/09/2017 [09:47]:
İtaliya səfirliyi Azərbaycan tələbələrinə niyə viza vermir?
22/09/2017 [09:46]:
“Qarabağ” - “Roma” matçına satılan biletlərin sayı açıqlandı
22/09/2017 [09:42]:
Mərkəzi Bank məzənnələri açıqladı
22/09/2017 [09:40]:
Cəbhədə gərgin gecə – Atəşkəs 128 dəfə pozuldu
22/09/2017 [09:35]:
Trampın toyuq, Putinin balıq, Merkelin kabab, Saakaşvilinin Kiyev kotleti “sevgi"si - MARAQLI...
22/09/2017 [09:30]:
Türkiyənin Bakıdakı səfirlərinin “gizli dosyeləri” - Rauf Arifoğlunun baxış bucağı...
22/09/2017 [09:16]:
İqtisadçı alimdən Elman Rüstəmova ittihamlar - "Ali səviyyədə səslənən yalanlar..."
22/09/2017 [09:02]:
Peyğəmbərimizin qızlarına nə qədər süd pulu ödənilib? - MARAQLI...
22/09/2017 [01:36]:
Vəziyyət kimin dost, kimin xoş münasibətə dəyməyən şəxs olduğunu göstərəcək - Günün qoroskopu
22/09/2017 [01:26]:
Ağlamağın insan sağlamlığına 5 faydası
22/09/2017 [00:02]:
Əli Yusifin Nəsib bəy Yusifbəyliyə ithaf etdiyi TƏSİRLİ ŞEİR
21/09/2017 [23:43]:
Yeni qayda: Bərkdən ağlamaq, saçını yolmaq, üzünü cırmaq qadağan edilir...
21/09/2017 [23:40]:
Erməni deputatlar Bakıda içki məclisindən foto paylaşdılar
21/09/2017 [23:18]:
"Çelsi"nin futbolçusu ağır yol qəzasına düşdü
21/09/2017 [23:05]:
Atatürk Hava Limanına enən özəl təyyarə qəzaya uğradı
21/09/2017 [23:02]:
Dünyanın ən varlı qadını vəfat etdi - 44 milyard dollarlıq sərvət sahibsiz qaldı...
21/09/2017 [22:53]:
Hər dörd qızdan biri depressiyaya düşür - ARAŞDIRMA
21/09/2017 [22:41]:
Emin Ağalarovun yeni biznesi...
21/09/2017 [22:30]:
Yeni cəza növü yaradılır
21/09/2017 [22:29]:
Hamilə arvadını bətnindəki körpə ilə birlikdə öldürdü
21/09/2017 [22:20]:
ADNSU-da Azercell Telekomun növbəti Tələbə təqaüdü proqramına start verildi
21/09/2017 [22:10]:
Ermənistan parlamentinin deputatları Bakıda səfərdədir
21/09/2017 [22:05]:
2018-ci il üzrə dövlət büdcəsi layihəsi Nazirlər Kabinetində müzakirə olundu
21/09/2017 [21:39]:
ƏƏSMN-də Dünya Bankının İş Yerlərinin Diaqnostikası missiyası üzrə nümayəndə heyəti ilə görüş oldu
21/09/2017 [21:37]:
Adəm Cənnətdən qovulduqdan sonra buraya gəlib çıxıb - Fotolar+Video
21/09/2017 [21:19]:
Səudiyyə şahzadəsinin 550 milyonluq kateri batdı
21/09/2017 [21:06]:
Ayətullah Xameneyi Donald Trampı aciz və başıboş adlandırıb
21/09/2017 [20:59]:
TDƏŞ Xarici İşlər Nazirlərinin qeyri-rəsmi iclası keçirildi
21/09/2017 [20:57]:
Buraxılış və qəbul imtahanları ilə bağlı yeniliklər açıqlandı
21/09/2017 [20:36]:
AZTV sədrinə sui-qəsddə təqsirləndirilən şəxs həbs edildi
21/09/2017 [20:35]:
Lütfizadənin cənazəsinin Bakıya gətiriləcəyi vaxt açıqlandı
21/09/2017 [20:34]:
Atalığından hamilə qalan 12 yaşlı qızın körpəsi öldü
21/09/2017 [19:59]:
“MTN-i Elçin Quliyev kimi generallar dağıdıb” - Məhkəmədə insident yaşanıb
21/09/2017 [19:56]:
Adnan Oktara tərs suallar - VİDEOMÜSAHİBƏ
21/09/2017 [19:42]:
Bakıda Kərkük türkmanlarının durumu müzakirə ediləcək
21/09/2017 [19:38]:
“Mançester Yunayted” klubu rekord məbləğdə gəlir götürdü
21/09/2017 [19:29]:
Əbu-Dabidə görünməmiş qum fırtınası- VİDEO
21/09/2017 [19:11]:
29 rus əsgəri İŞİD-in mühasirəsinə düşdü - VİDEO
21/09/2017 [18:39]:
Çingiz Qənizadə: “Hacı Qalibə ağzından çıxan sözün məsuliyyətini dərk etməyi öyrədəcəm”
21/09/2017 [18:17]:
Türkiyədəki evlilik verilişinin tanınmış siması: İştirakçılar arasında azərbaycanlı fahişələr də vardı
21/09/2017 [18:06]:
Sumqayıtda toy iştirakçılarının başına oyun açan şəxs ələ keçdi – VİDEO
21/09/2017 [18:04]:
“Apple” öz brauzerinin yeni versiyasını təqdim edib
21/09/2017 [17:59]:
Rusiyada hotel yanır: İnsanlar pəncərədən özünü atır – FOTO/VİDEO
21/09/2017 [17:46]:
Mübariz Qurbanlıdan şeyxlə bağlı xəbərlərə - REAKSİYA
21/09/2017 [17:42]:
MM: Erməni deputatlar sabah Bakıda keçiriləcək konfransda iştirak edəcəklər
21/09/2017 [17:23]:
Zakir Həsənovdan komandirlərə CİDDİ TAPŞIRIQ - Düşmənə maksimum zərər vurun
21/09/2017 [16:46]:
Qarşıdakı 10 ildə bəşəriyyəti bu təhlükələr gözləyir - Bill Geyts xəbərdarlıq etdi 
21/09/2017 [16:37]:
Nazirlər Kabineti bu siyahıya dəyişiklik etdi
21/09/2017 [16:35]:
Qalib Salahzadə: "Şeyxin oğlu da mənim balamdır"
21/09/2017 [16:32]:
İstanbulda məhkəmə binasının həyətində atışma: 20 nəfər tutuldu
21/09/2017 [16:26]:
MMP sədri partiya rəhbərliyini topladı - Fotolar
21/09/2017 [16:22]:
First Lady yenə də gündəm oldu - 3000 dollarlıq əlbisə və ac uşaqlar...
21/09/2017 [16:04]:
"Əgər o kürsüdən Sarkisyan kimi müharibə canisi çıxış edirsə..."
21/09/2017 [15:58]:
Damladan Mirəliyevə cavab - “Maskalanıb efirdə oturmuram…”
21/09/2017 [15:55]:
"O biri dünya" Vyetnamda tapıldı -  MÖHTƏŞƏM FOTOLAR
21/09/2017 [15:29]:
“İlham Əliyev Sərkisyanın Xocalı soyqırımındakı iştirakını faktlarla isbatladı”
21/09/2017 [15:28]:
“Bunu Sarkisyan da, ermənilər də bilir” - Əliyevin çıxışına şərh
21/09/2017 [15:26]:
ADNSU-da Neft-Mexanika fakültəsinin tələbələri ilə görüş keçirildi
21/09/2017 [15:25]:
Elçin Quliyev “Azərbaycan Bayrağı” ordeni ilə təltif edildi
21/09/2017 [15:16]:
Bu avtobuslara ancaq qadınlar minə biləcək - İNANILMAZ YENİLİK
21/09/2017 [15:09]:
"YAP yarandığı vaxtdan milli dövlətçiliyimizə xidmətlərlə zəngin şərəfli bir yol keçib"
21/09/2017 [14:59]:
"Tramp it kimi hürərək bizi qorxutmağa çalışır..." - Gərginlik yüksəlir
Bütün arxiv bir sırada
17/07/2017 [11:29] - Köşə - ( 1668 dəfə baxılıb)

Saleh Məmmədova açıq məktub: “Sinqapur ona görə inkişaf etmədi ki…”

Aləm Kəngərli

Hörmətli Saleh müəllim!

Sizin rus dilinə xüsusi dövlət statusu verilməsi  ilə bağlı təklifinizə  xalq şairi Sabir Rüstəmxanlının cavabından sonra bəlkə də bu mövzunu qapatmaq olardı. Lakin  həmin məsələyə yenidən qayıdıb öz mövqeyinizi təkidlə müdafiə etməyiniz məni də bu barədə öz mülahizələrimi söyləməyə vadar etdi.

Əvvəla onu deyim ki, müzakirələrdən də göründüyü kimi, burada heç kim çox dil bilməyin və ya rus dilinin əleyhinə çıxış etmir. Söhbət dövlət dili olaraq Azərbaycan dilinin möhkəmlənməsi və inkişaf etdirilməsindən gedir.

Özünüzün də etiraf etdiyi kimi, kənd məktəbini bitirməyinizə baxmayaraq, sonradan  rus dilini öyrənməyiniz sayəsində elmdə  böyük uğurlar qazanmısınız. Əlbəttə, bu  alqışa layiq və sevindirici haldır. Lakin buradan başqa bir nəticə də çıxır  ki, hər hansı bir dili öyrənmək üçün  ölkəmizdə həmin dilə  xüsusi status verməyə ehtiyac yoxdur. Eyni zamanda nəzərə almaq lazımdır ki, sovet dövrü ilə müqayisədə indi hər hansı bir dili öyrənib mənimsəmək daha asandır. Çünki müasir dövrün  texniki imkanları buna geniş yol acır.

Saleh müəllim, Siz  özünüz də ingilis dilini  beynəlxalq  dil statusunda  gördüyünüz üçün  yaxşı olmazdımı ki,  ölkəmizdə fəaliyyətdə olan  rusdilli məktəblərin əksəriyyəti ingilisdilli  məktəblərlə əvəz olunsun.  Axı, ingilis dili vasitəsilə daha sanballı, dürüst və əhatəli informasiya əldə etmək mümkündür.

Siz sovet dönəmində yaxşı təhsilin rus elm ocaqlarında yetişən professorlar tərəfindən verildiyini bildirirsiniz. Məgər başqa cür necə ola bilərdi? Axı, biz rus imperyasının əsarəti altında idik. Dünya ölkələrinə çıxışımız yox idi. Lakin  bu gün dünyanın bir  çox tanınmış universitetlərində ingilis dilində təhsillərini  müvəffəqiyətlə davam etdirən yüzlərlə tələbələrimiz vardır ki, bu barədə siz daha çox məlumatlısınız.

Yazırsınız ki, türkdilli ölkələrin bir-biri ilə öz dillərində anlaşması üçün  yüzilliklərlə  vaxt  lazımdır. Məncə, bu, doğru deyil.  Türkiyə daxil, bu gün türkdilli dövlətlərin  əksəriyyəti böyük basqı altındadır. İlk öncə çalışmalıyıq  ki, Qarabağı rus-erməni hərbi birləşmələrində azad edək. Türkdilli xalqlar öz azadlıq və müstəqilliklərini möhkəmlədəndən sonra onların bir-biri ilə dil tapması üçün  böyük zaman intervalına ehtiyac qalmayacaq.

Qazaxıstan dövlətini misal gətirərək qeyd edirsiniz ki, bir vaxtlar burada əhalinin yalnız 35 faizi qazax dilində danışırdı. Lakin rus dilinə ikinci rəsmi dövlət dili statusu verildikdən sonra bu rəqəm 80 faizə yüksəldi. Burada Sizinlə heç cür razılaşmaq olmaz. İcazə verin, bir faktı da mən Sizin  diqqətinizə çatdırım. Sovet dönəmində bir çox respublikalardan fərqli olaraq ölkəmizdə dövlət dili Azərbaycan dili idi. Yəqin ki, zamanı gəlib çatsaydı bizim də  konstitusiyada  dövlət dili kimi rus dilini qeyd edəcəkdirlər. O vaxt Qazakısatnda dövlət dili rus dili olduğu üçün rusdilli orta məktəblərin sayı 100 faizə  yaxın idi. Bəlkə də o zaman  qazaxlar öz dillərini xarici dil kimi öyrənirdilər. Qazax dilinin sonradan  vüsət almasının və rus dilinə ikinci rəsmi dövlət dili statusu verilməsinin əsas səbəbi yalnız və yalnız Qazakıstan dövlətinin müstəqilliyinin qorunub saxlanması ilə bağlı idi. Əgər bir az da uzağa getsək, ölkə paytaxtının əksəriyyəti ruslardan və rusdilli başqa xalqlardan ibarət olan Alma-atadan Astana şəhərinə köçürülməsi də gələcəkdə ölkəni  rus işğalından qorumaq üçün atılan bir addım idi.  

Hörmətli Saleh  müəllim, indisə icazənizlə, Sinqapur haqqında mülahizələrinizə nəzər salaq. Əlbəttə, iqtisadi sahədə mən Sizinlə mübahisə edə bilmərəm. Ancaq elə məqamlar var ki, onlara münasibət bildirmək zorundayam. Bu ölkənin iqtisadi inkişafında dil amili müəyyən rol oynaya bilərdi. Ancaq Sinqapur kimi kiçik  bir dövlətin surətli inkişafının açarı 4 dilin  rəsmi  ünsiyyət dili elan edilməsində deyildi. Əsas səbəb bu ölkədə   mükəmməl qanunların işlənib hazırlanması, onların aliliyinə hörmətlə yanışılması, nizam-intizama və qayda-qanuna əməl edilməsi idi. Məhz bunun sayəsində Sinqapur dövləti yüksək iqtisadi göstəricilərə nail olmuşdur. Orada hər hansı rüşvət və korrupsiya hallarından söhbət gedə bilməzdi. Hətta bu gün də Sinqapurda küçədə və digər ictimai yerlərdə siqaret çəkən insanlar gözə dəymir.  Siqaret kötüyünü, yaxud çeynədiyi saqqızı yerə atan hər hansı bir adama rast gəlməzsən. Əks təqdirdə bu adamlar  böyük məbləğdə pul cəriməsi ilə üzləşməli olurlar.

Əlbəttə,  ölkəmizdə istənilən xarici dili öyrənmək üçün şərait var və marağı olanlar  bunu müvəffəqiyyətlə həyata keçirirlər. Kənd məktəblərində təhsil almağımıza baxmayaraq,  bir çox yaxınlarım və ailə üzvülərim rus və ingilis dilliərini  öz səyləri hesabına mənimsəyə biliblər. Belə olan halda, rus dilinə  xüsusi statusun verilməsinə hər hansı bir ehtiyac görmürəm. Əgər fikirləşirsinizsə bunun müqabilində Rusiya dövləti öz qüvvələrini Qarabağdan çıxaracaqdır-yanılırsınız!

Mənim fikrimcə, bu gün əsas diqqətimizi dilimizin inkişafına yönəltməli, onun hörmətdən düşməsinə imkan verməməliyik. Dil dövlətin əsas atributlarından biridir. Dilin məhvi sonucda dövlətin və millətin məhvi deməkdir. Müasir elmi dünyagörüşdən geri qalmamaq üçün xarici dil bilməyən vətəndaşlarımız üçün də çıxış yolu var.  Bunun üçün  biz müasir texnalogiyanın imkanlarından maksimum yararlanmalı, bu sahədə dövlət proqramlarının hazırlanıb həyata keçirilməsinə nail olmalıyıq. Əgər belə olarsa, hər bir Azərbaycan vətəndaşı istənilən informasiyanı dövlət dilimiz olan Azərbaycan dilində asanlıqla əldə edə bilər.

Hörmətli Saleh müəllim, bu gün dünya xalqları ingilis dilində bir-biri ilə rahat şəkildə təmas qurub fikir mübadiləsi apara bilir. Mənim fikrimcə, Rusiya dövləti başqa xalqlara qarşı öz işğalçılıq siyasətindən əl çəkməyənə qədər ölkəmizdə rus dilinə xüsusi status verilməsi təklifini gündəmə gətirmək düzgün addım deyil.

Qaldı ki dinimizlə bağlı mülahizələrinizə, bu barədə bir çox məsələlərdə  Sizinlə razıyam. Dövlətimiz və xalqımız üçün vacib olan bu mövzu barədə televiziya və mətuatda müzakirələr açmağa böyük ehtiyac var. Əlbəttə, dinin təhrifi, düzgün anladılmaması sonucda millətin faciəsinə çevrilə bilir.  Bildiyiniz kimi, islam dininin davamlı və kütləvi halda təbliği əsasən yas mərasimlərində həyata keçirilir. Məclisi idarə edən mollalarımız mərasim evlərində dinimizin mahiyyətini müxtəlif şəkildə, ağızlarına necə gəldi izah etməklə camaatda caşqınlıq yaradırlar. Yas mərasimlərinə təşrif buyuran  qonaqlar isə  məclisə və yas sahibinə hörmət  əlaməti olaraq lal-dinməz oturub mollaların çıxışlarına qulaq asmaq məcburiyyətində qalırlar. Bununla əlaqədar mənim də bir təklifim var. Ancaq bunun cəmiyyət tərəfindən necə qarşılanacağını bilmirəm. Məncə, yaxşı olar  ki, məscid və  yas mərasimlərində Quran ayələləri və surələri ərəb dilində deyil, bizim üçün doğma olan  Azərbaycan dilində oxunsun.

Sizə dərin hörmətlə:                    

Aləm Kəngərli

Trampın toyuq, Putinin balıq, Merkelin kabab, Saakaşvilinin Kiyev kotleti “sevgi"si - MARAQLI...
İqtisadçı alimdən Elman Rüstəmova ittihamlar - "Ali səviyyədə səslənən yalanlar..."
Hamilə arvadını bətnindəki körpə ilə birlikdə öldürdü
Aralıq dənizində faciə - 100-dən çox itkin var
Arakanlı müsəlmanlara yardım aparan gəmiyə hücum edildi
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Maraqlı
Ağlamağın insan sağlamlığına 5 faydası
Araşdırma
Əli Yusifin Nəsib bəy Yusifbəyliyə ithaf etdiyi TƏSİRLİ ŞEİR
Dünya
Əbu-Dabidə görünməmiş qum fırtınası- VİDEO
Gündəm
“İlham Əliyev Sərkisyanın Xocalı soyqırımındakı iştirakını faktlarla isbatladı”
Cəmiyyət
Azərbaycan Cümhuriyyətinin ərazisi və əhalisi ilə bağlı dəqiq rəqəmlər- İngilisdilli mənbələrdən tərcümə
Həftənin ən çox oxunanları
Bəy qadın qonaqları sıraya düzüb qıçlarını əllədi- VİDEO
İsraildən Azərbaycana arxadan zərbə?
11 yaşında taxta çıxıb, 2 qardaşını öldürüb, 28 yaşında 32 uşağı olub  - MARAQLI
18 yaşlı qızı mobil telefon öldürdü- Anasının gözü qarşısında
"Bunu edən şərəfsizə, namussuza çox ağır cəza istəyirik ki..."
1995-ci ilin OMON hadisələrinin suçlusundan şok açıqlama - "Heydər Əliyev istəsəydi..."
Arktikada tapılan tunellərdə naməlum dünyanın izləri aşkarlandı - Elm dünyası şokda - VİDEO
"Əlamətləri gerçəkləşdi, qiyamət yaxındadır..." - Tanınmış ilahiyyatçı
"7 rayonun əvəzinə buna getsək, Dağlıq Qarabağı itirmiş olacağıq"
Qarabağa müsəlman ermənilərin köçürülməsi təklif edildi – Məkrli plan
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
e-mail: moderator_az@mail.ru
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin