Xəbər lenti
23/07/2017 [20:04]:
Rusiyanın hərbi gəmiləri Bakıya gəlib – FOTO/VİDEO
23/07/2017 [19:54]:
Türkiyə bəzi İŞİD-çilərin siyahısını Azərbaycanla birgə HAZIRLAYIB
23/07/2017 [19:52]:
"Bir neçə hərbi əməliyyat barədə yaza bilmədim" -Kitabı çıxan Rey Kərimoğlu
23/07/2017 [19:51]:
Dövlət büdcəsindən oğurlanan pullar xarici bazarlara yatırılıb - Tağı Əhmədova daha bir ittiham
23/07/2017 [19:48]:
Keçmiş döyüşçülər: “Cinayətkar Koçaryanlar, Sarkisyanlar cəzalarını almalıdır”
23/07/2017 [19:39]:
Ağdama işğaldan sonra 2 dəfə gedən kəşfiyyatçı: “Meyitlər pis gündə idi”
23/07/2017 [19:26]:
"Liverpul" və "RB Leypsiq" Nabi Keytanın transferi ilə bağlı razılığa gəldilər
23/07/2017 [19:22]:
"Putindən tələb edəcəm ki..." - Poroşenko
23/07/2017 [19:13]:
Flora Kərimova: “Qızımın dünyaya gəlməsini istəmirdim”
23/07/2017 [19:11]:
Qüds gərginliyi İsraili narahat etməyə başladı
23/07/2017 [19:04]:
Tovuzda iki minik avtomobili toqquşub
23/07/2017 [18:49]:
Bitməyən tıxacların şəhəri Bakıda avtomobil sayı – ARAŞDIRMA
23/07/2017 [18:32]:
Hava şəraitinin dəyişəcəyi barədə XƏBƏRDARLIQ
23/07/2017 [18:17]:
Tbilisinin keçmiş meri Bakıdan qayıdarkən qəzaya düşdü
23/07/2017 [18:13]:
Rusiyalı deputat prezidentlərin Soçi görüşü haqda
23/07/2017 [18:12]:
Türkiyədə iş adamına quldur basqını: 4 Azərbaycan vətəndaşı Atatürk aeroportunda yaxalandı
23/07/2017 [18:05]:
Britaniya şirkəti batmış gəmidə 4 ton qızıl aşkarladı
23/07/2017 [18:03]:
Moskvada etiraz aksiyası
23/07/2017 [17:37]:
Sumqayıtda binada yanğın həyəcanı: 8 nəfər təxliyə olundu
23/07/2017 [17:25]:
Dənizdə sekslə məşğul olan cütlüyü polis saxladı - VİDEO
23/07/2017 [17:17]:
İnanılmaz olay! Hamilə qadın tabutda uşaq dünyaya gətirdi – FOTO
23/07/2017 [17:13]:
Tanınmış şair vəfat etdi – FOTO
23/07/2017 [17:03]:
Türkiyənin qədim Aksaray vilayətində Qarabağ parkı və Xarıbülbül abidəsinin açılışı olub - FOTOLAR
23/07/2017 [16:41]:
İŞİD terrorçuları qadın geyimində qaçarkən tutuldular
23/07/2017 [16:37]:
Ağdam - “Ağdam” çaxırı içiləndə artıq işğal edilmişdi...- Fikir savaşı
23/07/2017 [16:09]:
SSRİ-nin ilk leqal milyoneri vəfat edib
23/07/2017 [15:56]:
ABŞ Konqresi Rusiyaya qarşı yeni sanksiyaları təsdiqlədi
23/07/2017 [15:52]:
İşdən çıxan mətbuat katibi Ağ Evdəki soyuducunu oğurladı – FOTO
23/07/2017 [15:49]:
Qax Mərkəzi Rayon Xəstəxanasında yanğın olub - FOTO
23/07/2017 [15:44]:
İsrail Fələstinli deputatları həbs etdi
23/07/2017 [15:33]:
Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin heyəti 40 faiz azalıb
23/07/2017 [15:25]:
Boksçularımız Dağıstanda 3 medal qazanıblar
23/07/2017 [14:44]:
I və IV ixtisas qrupları üzrə qəbul imtahanlarının cavabları açıqlandı
23/07/2017 [14:40]:
Bu il 8 azərbaycanlı Ukrayna vətəndaşlığı aldı
23/07/2017 [14:37]:
Rusiyada Ukraynanın baş hərbi prokuroru barədə həbs hökmü verildi
23/07/2017 [14:26]:
Sabah hava küləkli olacaq, yağış yağacaq
23/07/2017 [14:11]:
Xaçmaz bazarında yanğın baş verdi
23/07/2017 [13:49]:
Türkiyənin məşhur müğənnisi toyda oxumaq üçün Şəmkirə gəldi - FOTOLAR
23/07/2017 [13:25]:
Turistlər gecələr çimərliklərdə yatmağa məcbur edildi - TƏHLÜKƏ...
23/07/2017 [13:13]:
Yoxsulluq gəlmədən zənginliyin qədrini bilin...
23/07/2017 [12:40]:
Bu idman növünün adı dəyişdirildi
23/07/2017 [12:37]:
Bakıda yanğına görə təxirə düşən imtahanın vaxtı AÇIQLANDI
23/07/2017 [12:14]:
Ərdoğan ABŞ-ı Türkiyəni aldatmamağa çağırdı
23/07/2017 [12:13]:
Rusiya Azərbaycan icmasının rəhbəri kimi “Azərros”u tanıdı
23/07/2017 [12:12]:
Rusiyada təyyarə gölə düşdü
23/07/2017 [12:09]:
"Barselona" Beynəlxalq Çempionlar Kubokunda "Yuventus"u məğlub etdi - VİDEO
23/07/2017 [11:53]:
Maşın yanacaqdoldurma məntəqəsinə ÇIRPILDI - Yaralananlar var
23/07/2017 [11:35]:
Çaylarda vəziyyət necədir?
23/07/2017 [11:32]:
“Məscidi-Əqsa”dan metal detektorlar götürülür
23/07/2017 [11:30]:
Leykoza mübtəla olan 3 yaşlı körpəni xilas edək...
23/07/2017 [11:24]:
Çoxdandı sınıbdı Ağdam vüqarı - Vətənsizliyin 24 ili...
23/07/2017 [11:24]:
Dolların məzənnəsi açıqlandı
23/07/2017 [11:20]:
8 yaşlı uşağı zorlayan şərəfsiz tutuldu -İNANILMAZ HADİSƏ
23/07/2017 [11:14]:
Sənətçilər Ağdamdan danışdı: “Bağışla Ağdamım, bağışla”
23/07/2017 [11:10]:
Müəllim olmaq istəyənlərin nəzərinə- Vakansiyalar açıqlandı
23/07/2017 [10:57]:
Aysel Əlizadə: "O fahişə ağızlardan..."
23/07/2017 [10:53]:
Ağrıkəsici və sakitləşdiricidən zəhərlənənlər var
23/07/2017 [10:46]:
Zəhərlənənlərdən biri aparıcının oğludur - “Durumu çox pis idi”
23/07/2017 [10:46]:
“Sənə dörd şey öyrədimmi həkimə ehtiyacın olmasın?” - İmam Əlidən oğluna tövsiyyə...
23/07/2017 [10:44]:
Əsrlər boyu dənizin dibində gizlənən 2 tonluq balıq tapıldı – VİDEO
23/07/2017 [10:16]:
ABŞ Türkiyənin RF-dən “S-400” kompleksləri əldə edə biləcəyindən narahatdır
23/07/2017 [10:14]:
Pentaqon: Rusiya Vaşinqton üçün çox ciddi təhlükədir
23/07/2017 [10:03]:
Cəbhədə gərgin gecə
23/07/2017 [10:03]:
Sevilən qadınların 6 vacib - Xüsusiyyəti
23/07/2017 [10:01]:
Türkiyədə mədən çökdü - Ölən var
23/07/2017 [09:56]:
“YouTube” İŞİD-ə qarşı funksiya hazırlayır
23/07/2017 [09:41]:
Daha bir azyaşlı binadan yıxıldı - Diqqətli olun!
23/07/2017 [09:32]:
Ağdamın işğalından 24 il ötür
23/07/2017 [03:55]:
Dünyanın ən ciddi qorunan 3 sirri - Coca-Cola, KFC...
23/07/2017 [03:35]:
"Rəislərimiz cəmaətimizin başına cəlladlar olmuşlar" - Rəsulzadənin Zərdabinin dəfnindəki nitqi
23/07/2017 [02:19]:
Yaşamınızda yeni fiqur peyda olacaq - Günün qoroskopu
23/07/2017 [01:00]:
İran “Sayad-3” raketlərinin istehsalına başladı
23/07/2017 [00:59]:
İsti su içməyin 8 MÜKƏMMƏL FAYDASI
23/07/2017 [00:47]:
Türkiyə və Ermənistan qoşunları NATO-nun birgə təlimlərində...
23/07/2017 [00:32]:
Romada içməli su böhranı yaşana bilər
23/07/2017 [00:30]:
Tanınmış siyasi analitik cəbhə xəttində oldu
22/07/2017 [23:08]:
“Finex” istiqrazlarının qanunsuz olduğunu boynuna alır
22/07/2017 [23:06]:
İranda azərbaycanlı hüquq müdafiəçisi həbs edildi
22/07/2017 [22:53]:
Palatadan fond direktoruna zərbə! – “Qanunsuz bizneslə məşğul olur”
22/07/2017 [22:40]:
Azərbaycanlı cüdoçu erməni rəqibinə qalib gəldi
Bütün arxiv bir sırada
17/07/2017 [11:29] - Köşə - ( 1510 dəfə baxılıb)

Saleh Məmmədova açıq məktub: “Sinqapur ona görə inkişaf etmədi ki…”

Aləm Kəngərli

Hörmətli Saleh müəllim!

Sizin rus dilinə xüsusi dövlət statusu verilməsi  ilə bağlı təklifinizə  xalq şairi Sabir Rüstəmxanlının cavabından sonra bəlkə də bu mövzunu qapatmaq olardı. Lakin  həmin məsələyə yenidən qayıdıb öz mövqeyinizi təkidlə müdafiə etməyiniz məni də bu barədə öz mülahizələrimi söyləməyə vadar etdi.

Əvvəla onu deyim ki, müzakirələrdən də göründüyü kimi, burada heç kim çox dil bilməyin və ya rus dilinin əleyhinə çıxış etmir. Söhbət dövlət dili olaraq Azərbaycan dilinin möhkəmlənməsi və inkişaf etdirilməsindən gedir.

Özünüzün də etiraf etdiyi kimi, kənd məktəbini bitirməyinizə baxmayaraq, sonradan  rus dilini öyrənməyiniz sayəsində elmdə  böyük uğurlar qazanmısınız. Əlbəttə, bu  alqışa layiq və sevindirici haldır. Lakin buradan başqa bir nəticə də çıxır  ki, hər hansı bir dili öyrənmək üçün  ölkəmizdə həmin dilə  xüsusi status verməyə ehtiyac yoxdur. Eyni zamanda nəzərə almaq lazımdır ki, sovet dövrü ilə müqayisədə indi hər hansı bir dili öyrənib mənimsəmək daha asandır. Çünki müasir dövrün  texniki imkanları buna geniş yol acır.

Saleh müəllim, Siz  özünüz də ingilis dilini  beynəlxalq  dil statusunda  gördüyünüz üçün  yaxşı olmazdımı ki,  ölkəmizdə fəaliyyətdə olan  rusdilli məktəblərin əksəriyyəti ingilisdilli  məktəblərlə əvəz olunsun.  Axı, ingilis dili vasitəsilə daha sanballı, dürüst və əhatəli informasiya əldə etmək mümkündür.

Siz sovet dönəmində yaxşı təhsilin rus elm ocaqlarında yetişən professorlar tərəfindən verildiyini bildirirsiniz. Məgər başqa cür necə ola bilərdi? Axı, biz rus imperyasının əsarəti altında idik. Dünya ölkələrinə çıxışımız yox idi. Lakin  bu gün dünyanın bir  çox tanınmış universitetlərində ingilis dilində təhsillərini  müvəffəqiyətlə davam etdirən yüzlərlə tələbələrimiz vardır ki, bu barədə siz daha çox məlumatlısınız.

Yazırsınız ki, türkdilli ölkələrin bir-biri ilə öz dillərində anlaşması üçün  yüzilliklərlə  vaxt  lazımdır. Məncə, bu, doğru deyil.  Türkiyə daxil, bu gün türkdilli dövlətlərin  əksəriyyəti böyük basqı altındadır. İlk öncə çalışmalıyıq  ki, Qarabağı rus-erməni hərbi birləşmələrində azad edək. Türkdilli xalqlar öz azadlıq və müstəqilliklərini möhkəmlədəndən sonra onların bir-biri ilə dil tapması üçün  böyük zaman intervalına ehtiyac qalmayacaq.

Qazaxıstan dövlətini misal gətirərək qeyd edirsiniz ki, bir vaxtlar burada əhalinin yalnız 35 faizi qazax dilində danışırdı. Lakin rus dilinə ikinci rəsmi dövlət dili statusu verildikdən sonra bu rəqəm 80 faizə yüksəldi. Burada Sizinlə heç cür razılaşmaq olmaz. İcazə verin, bir faktı da mən Sizin  diqqətinizə çatdırım. Sovet dönəmində bir çox respublikalardan fərqli olaraq ölkəmizdə dövlət dili Azərbaycan dili idi. Yəqin ki, zamanı gəlib çatsaydı bizim də  konstitusiyada  dövlət dili kimi rus dilini qeyd edəcəkdirlər. O vaxt Qazakısatnda dövlət dili rus dili olduğu üçün rusdilli orta məktəblərin sayı 100 faizə  yaxın idi. Bəlkə də o zaman  qazaxlar öz dillərini xarici dil kimi öyrənirdilər. Qazax dilinin sonradan  vüsət almasının və rus dilinə ikinci rəsmi dövlət dili statusu verilməsinin əsas səbəbi yalnız və yalnız Qazakıstan dövlətinin müstəqilliyinin qorunub saxlanması ilə bağlı idi. Əgər bir az da uzağa getsək, ölkə paytaxtının əksəriyyəti ruslardan və rusdilli başqa xalqlardan ibarət olan Alma-atadan Astana şəhərinə köçürülməsi də gələcəkdə ölkəni  rus işğalından qorumaq üçün atılan bir addım idi.  

Hörmətli Saleh  müəllim, indisə icazənizlə, Sinqapur haqqında mülahizələrinizə nəzər salaq. Əlbəttə, iqtisadi sahədə mən Sizinlə mübahisə edə bilmərəm. Ancaq elə məqamlar var ki, onlara münasibət bildirmək zorundayam. Bu ölkənin iqtisadi inkişafında dil amili müəyyən rol oynaya bilərdi. Ancaq Sinqapur kimi kiçik  bir dövlətin surətli inkişafının açarı 4 dilin  rəsmi  ünsiyyət dili elan edilməsində deyildi. Əsas səbəb bu ölkədə   mükəmməl qanunların işlənib hazırlanması, onların aliliyinə hörmətlə yanışılması, nizam-intizama və qayda-qanuna əməl edilməsi idi. Məhz bunun sayəsində Sinqapur dövləti yüksək iqtisadi göstəricilərə nail olmuşdur. Orada hər hansı rüşvət və korrupsiya hallarından söhbət gedə bilməzdi. Hətta bu gün də Sinqapurda küçədə və digər ictimai yerlərdə siqaret çəkən insanlar gözə dəymir.  Siqaret kötüyünü, yaxud çeynədiyi saqqızı yerə atan hər hansı bir adama rast gəlməzsən. Əks təqdirdə bu adamlar  böyük məbləğdə pul cəriməsi ilə üzləşməli olurlar.

Əlbəttə,  ölkəmizdə istənilən xarici dili öyrənmək üçün şərait var və marağı olanlar  bunu müvəffəqiyyətlə həyata keçirirlər. Kənd məktəblərində təhsil almağımıza baxmayaraq,  bir çox yaxınlarım və ailə üzvülərim rus və ingilis dilliərini  öz səyləri hesabına mənimsəyə biliblər. Belə olan halda, rus dilinə  xüsusi statusun verilməsinə hər hansı bir ehtiyac görmürəm. Əgər fikirləşirsinizsə bunun müqabilində Rusiya dövləti öz qüvvələrini Qarabağdan çıxaracaqdır-yanılırsınız!

Mənim fikrimcə, bu gün əsas diqqətimizi dilimizin inkişafına yönəltməli, onun hörmətdən düşməsinə imkan verməməliyik. Dil dövlətin əsas atributlarından biridir. Dilin məhvi sonucda dövlətin və millətin məhvi deməkdir. Müasir elmi dünyagörüşdən geri qalmamaq üçün xarici dil bilməyən vətəndaşlarımız üçün də çıxış yolu var.  Bunun üçün  biz müasir texnalogiyanın imkanlarından maksimum yararlanmalı, bu sahədə dövlət proqramlarının hazırlanıb həyata keçirilməsinə nail olmalıyıq. Əgər belə olarsa, hər bir Azərbaycan vətəndaşı istənilən informasiyanı dövlət dilimiz olan Azərbaycan dilində asanlıqla əldə edə bilər.

Hörmətli Saleh müəllim, bu gün dünya xalqları ingilis dilində bir-biri ilə rahat şəkildə təmas qurub fikir mübadiləsi apara bilir. Mənim fikrimcə, Rusiya dövləti başqa xalqlara qarşı öz işğalçılıq siyasətindən əl çəkməyənə qədər ölkəmizdə rus dilinə xüsusi status verilməsi təklifini gündəmə gətirmək düzgün addım deyil.

Qaldı ki dinimizlə bağlı mülahizələrinizə, bu barədə bir çox məsələlərdə  Sizinlə razıyam. Dövlətimiz və xalqımız üçün vacib olan bu mövzu barədə televiziya və mətuatda müzakirələr açmağa böyük ehtiyac var. Əlbəttə, dinin təhrifi, düzgün anladılmaması sonucda millətin faciəsinə çevrilə bilir.  Bildiyiniz kimi, islam dininin davamlı və kütləvi halda təbliği əsasən yas mərasimlərində həyata keçirilir. Məclisi idarə edən mollalarımız mərasim evlərində dinimizin mahiyyətini müxtəlif şəkildə, ağızlarına necə gəldi izah etməklə camaatda caşqınlıq yaradırlar. Yas mərasimlərinə təşrif buyuran  qonaqlar isə  məclisə və yas sahibinə hörmət  əlaməti olaraq lal-dinməz oturub mollaların çıxışlarına qulaq asmaq məcburiyyətində qalırlar. Bununla əlaqədar mənim də bir təklifim var. Ancaq bunun cəmiyyət tərəfindən necə qarşılanacağını bilmirəm. Məncə, yaxşı olar  ki, məscid və  yas mərasimlərində Quran ayələləri və surələri ərəb dilində deyil, bizim üçün doğma olan  Azərbaycan dilində oxunsun.

Sizə dərin hörmətlə:                    

Aləm Kəngərli

4 ay komada qalan zabit ayılan kimi arvadını öpdü - VİDEO
"Bir balamı 4 il itirmək qorxusu ilə yaşadım" - İflic olan Könülün ACINACAQLI HƏYATI
“Tiflis gözəli” “Özgə” serialı üçün Azərbaycana gəldi - FOTO
Jurnalistika budur: mənəvi zənginlik fonunda SÖZün və imzanın şərəfini qorumaq
"Allah qızımı da, məni də məyus elədi..."
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Hadisə
Turistlər gecələr çimərliklərdə yatmağa məcbur edildi - TƏHLÜKƏ...
Ədəbiyyat
"Rəislərimiz cəmaətimizin başına cəlladlar olmuşlar" - Rəsulzadənin Zərdabinin dəfnindəki nitqi
Dünya
Qlobalistlərin iki kuklası: Papa və Tramp... - Onlar bizləri necə əyləndirir?
Gündəm
“Xoşbəxtəm ki, Zərdabi obrazını böyük ekrana gətirdim”- Ramiz Həsənoğlu
Gündəm
Zərdabinin məktublarındakı çılpaq həqiqətlər, acı faktlar- “Əkinçi”-142”
Həftənin ən çox oxunanları
"Ciyəri yanan" molla pivə içərkən "yaxalandı"...- FOTO
Sənə satqın deyib iz azdıranlar, satqınlıq eyləyir özü dərində...
Şiə lideri oğlunu xristian kişi ilə “evləndirdi” və... - Foto+Video
Eldar Mahmudovdan “yaylım atəşi” əmri: “Bu gəmini batırın!”
Erməni sevgisi olan azərbaycanlı məşhurlar - SİYAHI+FOTOLAR
Borc üstündə oğlanı soyundurub döydülər və ... - Azərbaycanda DƏHŞƏT - VİDEO
"Səməd Vurğun çoxlarını satıb..." - Hikmət Hacızadə
Qız doğan ananı qaynı və əri ölümünə döydü - VİDEO
İranlı turist Bakıda üzərinə "Armenia" yazılmış köynək geydiyinə peşman oldu- FOTO
Elza saytları məhkəməyə verəcək - Benzin şerinə görə 
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
e-mail: [email protected]
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin