Xəbər lenti
19/01/2018 [23:18]:
Bələdiyyələrə yeni səlahiyyət verildi
19/01/2018 [23:15]:
Saqarecoda 20 Yanvar şəhidləri anıldı
19/01/2018 [23:11]:
Qarabağda 1000-ə yaxın yeni erməni ailəsi quruldu...- Tələsmək gərəkdir!
19/01/2018 [23:08]:
Tariximizə şəhidlərimizin qanı ilə yazılan gün
19/01/2018 [22:54]:
İstintaq təcridxanalarında saxlanılanların sayı 24 faizədək azaldı
19/01/2018 [22:54]:
Salyan sakinindən 3 kiloqramdan çox narkotik vasitə götürüldü
19/01/2018 [22:36]:
Danimarkada "Palmali"ya məxsus tanker saxlanıldı
19/01/2018 [22:18]:
Almaniyada 2017-ci ilin ən yaxşı futbolçusu məlum oldu
19/01/2018 [22:12]:
Musa Musayev saxlanıldı
19/01/2018 [22:12]:
Mingəçevirdə qəssabdan qaçan öküz yaşlı qadını xəstəxanalıq etdi
19/01/2018 [22:02]:
"Palmali"nin yük tankeri Danimarka limanında saxlanıldı
19/01/2018 [21:46]:
Cəsur Kəşfiyyatçımızla bağlı Prezidentə və 1-ci Vitse-Prezidentə MÜRACİƏT...
19/01/2018 [21:44]:
Rəsulzadə Səməd Vurğun haqqında- ”Bu pyesində vətənpərvərlik nişanələri var”
19/01/2018 [21:24]:
Ekspert: Yaxın gələcəkdə səhm qiymətləri artacaq
19/01/2018 [21:22]:
Tehran kitabxanasından türklərə aid nadir tarixi nüsxə əldə edilib
19/01/2018 [20:50]:
"Lotu Quli" həbs olundu
19/01/2018 [20:49]:
Ölən qadın morqda uşaq dünyaya gətirdi - Tabutu açanlar gözlərinə inanmadı (FOTOLAR)
19/01/2018 [20:28]:
Moldovada 20 Yanvar qurbanlarının xatirəsi anıldı
19/01/2018 [20:25]:
Vəkilliyə namizədlərin imtahan vaxtı açıqlandı
19/01/2018 [20:17]:
Güllələndi, baltalandı, üzərindən traktor keçdi, amma sağ qaldı
19/01/2018 [20:16]:
“Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələri haqqında” yeni qanun qüvvəyə minib
19/01/2018 [20:04]:
“Mən Xalq Cəbhəsini 20 Yanvara görə günahlandıra bilmərəm...” - Ayaz Mütəllibov
19/01/2018 [20:03]:
180 min dollarlıq tort -FOTOLAR
19/01/2018 [19:59]:
Nəşriyyat rəhbəri naşir həmkarlarını qınadı - "Vicdan haqqı, bəsdi!"
19/01/2018 [19:49]:
Bu, qarşıdakı yüzillikdə müharibələrin əsas səbəbi olacaq – NASA-dan qorxunc proqnoz
19/01/2018 [19:47]:
Krım və Donbas üçün SİQNAL: Ukrayna yeni müharibəyə hazırlaşır
19/01/2018 [19:46]:
SHXÇDX-də 20 Yanvar şəhidlərinin anım mərasimi keçirilib
19/01/2018 [19:39]:
"Məmur uniformama ləkə gətirməmək üçün Rövşənlə şəklim olmayıb" -Lənkəranskinin qardaşı
19/01/2018 [19:35]:
Kremlin gizli və muzdlu orduları -Hər başa 88 dollar qazananlar
19/01/2018 [19:28]:
Qoada hərəkət iflic oldu - Taksi sürücüləri tətilə çıxdı
19/01/2018 [19:27]:
Yerevanda bahalaşmaya qarşı etiraz aksiyası keçirilir
19/01/2018 [19:26]:
Ağsuda mənşəyi məlum olmayan bir ton ət aşkarlandı
19/01/2018 [19:25]:
"Bakı Metropoliteni" QSC: "Hazırda həmin qatarı xətdən çıxartmağa çalışırıq"
19/01/2018 [19:24]:
Şəhid olan əsgər Neftçalada dəfn ediləcək
19/01/2018 [19:22]:
"SSRİ-nin qılıncı kəsərli olduğu günlərdə Heydər Əliyev Kremlə meydan suladı"
19/01/2018 [19:20]:
Dünyada ilk dəfə əməliyyatsız mədə kiçiltmə prosesi aparıldı
19/01/2018 [19:19]:
Ana ilə körpəsi ölümdən saniyələrlə xilas oldu
19/01/2018 [19:17]:
Millimiz Ermənistan yığması ilə oynayacaq - FOTO
19/01/2018 [19:16]:
Formula 1-də əslən bakılı olan avtopilot çıxış edəcək
19/01/2018 [19:15]:
Metroda çətin anlar: Evə tələsən sərnişinlər yolda qaldı
19/01/2018 [19:14]:
Dünya birjalarının dəyəri açıqlandı – RƏQƏMLƏR
19/01/2018 [19:14]:
Azərbaycanda vərəmlə bağlı xəritə yaradılacaq
19/01/2018 [19:13]:
Türkiyədən ev alan azərbaycanlıların sayı artdı
19/01/2018 [19:08]:
Axşam Bakının bu yolları bağlı olacaq
19/01/2018 [19:05]:
“Onların arasında Saratovdan, Krosnadardan çağırılan ermənilər olub”
19/01/2018 [18:58]:
Azərbaycan prezidenti QMİ-yə 4 milyon manat ayırıb
19/01/2018 [18:27]:
"Xəlil Rza poeziyasını mən də sevmirəm" - Daha bir yazar "Ulutürk" mövzusunda Kəramətin fikrinə münasibət bildirdi - FOTOFAKT
19/01/2018 [18:09]:
Krakovda növbəti Azərbaycan nağılı: Bu dəfə kreativ yalan...
19/01/2018 [17:55]:
Azərbaycana Rusiyadan müasir hərbi texnikalar gətirildi FOTO/VİDEO
19/01/2018 [17:55]:
Ayaz Mütəllibovun keçmiş mətbuat katibinə hökm oxundu
19/01/2018 [17:54]:
Şair Saday Şəkərli azadlığa buraxıla bilər
19/01/2018 [17:53]:
Rusiyanın xarici borcu 529 milyard dolları keçdi
19/01/2018 [17:52]:
Nümayəndə heyəti yenilənmiş tərkiblə AŞPA-ya gedir
19/01/2018 [17:50]:
Alışanov xanım direktoru işdən çıxarıb - AzTV-də nə baş verib?
19/01/2018 [17:39]:
Nizami Kino Mərkəzindən 20 Yanvarla bağlı jest- Yalnız bu film olacaq
19/01/2018 [17:36]:
Nərimanovda müsabiqə qaliblərinin mükafatlandırılma mərasimi keçirildi - FOTOLAR
19/01/2018 [17:26]:
Manat və dolların 3 günlük MƏZƏNNƏSİ
19/01/2018 [17:24]:
“Elmin sürət qatarı” layihəsi başa çatdı
19/01/2018 [17:21]:
BSU-da 20 Yanvar faciəsi anıldı
19/01/2018 [16:59]:
20 Yanvar tariximizə birlik və şərəf günü kimi yazılıb - FOTOLAR
19/01/2018 [16:54]:
““Tənqid etmək” və “təpki göstərmək” ayrı-ayrı şeylərdir...” -EKSPERT
19/01/2018 [16:42]:
Rusiya hərbçiləri Suriyanın Afrin rayonundan çəkilir
19/01/2018 [16:41]:
Tovuz-Qovlar dəmir yolu xətti əsaslı təmir olunur -FOTOLAR
19/01/2018 [16:32]:
Bakıda “ölümə gedən piyada” kameraya düşdü – VİDEO
19/01/2018 [16:27]:
Azərbaycanın hərbi qulluqçusu şəhid oldu
19/01/2018 [16:26]:
Mətbuat Şurasının növbəti qurultayı yazda keçiriləcək
19/01/2018 [16:18]:
İzmirdə Xocalı soyqırımına park açılacaq - FOTO
19/01/2018 [16:17]:
Parlamentin yaz sessiyasının ilk komitə iclası bu tarixdə olacaq
19/01/2018 [16:12]:
Deputat Cavanşir Paşazadə: “Onlar pislik etmək üçün yer axtarırlar”
19/01/2018 [16:12]:
“Elmar müəllim deyibsə, ATƏT-in yeni kreativ nağıllarına inanmaq olar…” - Aqil Abbas
19/01/2018 [16:08]:
ADU-da “20 Yanvar-qəhrəmanlıq və şərəf günü” mövzusunda konfrans keçirildi
19/01/2018 [15:59]:
O, Ermənistanın prezidenti olarsa... - YAP-dan REAKSİYA
19/01/2018 [15:52]:
Azərbaycanda atların kəsilməsinə icazə verildi
19/01/2018 [15:34]:
"Müxalifətdə ermənistanlı və bakılı tandemi mümkündür..." -Zərdüşt Əlizadə
19/01/2018 [15:21]:
UFAZ-da 20 Yanvar faciəsinə həsr olunan tədbir keçirildi
19/01/2018 [15:19]:
Rusların 78%-i Putinə etibar edir
19/01/2018 [15:18]:
YAP gəlirlərini və xərclərini açıqladı
19/01/2018 [15:16]:
Beynəlxalq Mahmud Kaşqari mükafatının təqdimetmə mərasimi oldu - FOTO
19/01/2018 [15:12]:
Dövlət qulluğuna qəbul və sınaq imtahanlarının tarixləri elan edildi
19/01/2018 [15:11]:
Gömrükdə saxlanılan mallarda aksiz vergisi necə hesablanacaq?
Bütün arxiv bir sırada
17/07/2017 [11:29] - Köşə - ( 1826 dəfə baxılıb)

Saleh Məmmədova açıq məktub: “Sinqapur ona görə inkişaf etmədi ki…”

Aləm Kəngərli

Hörmətli Saleh müəllim!

Sizin rus dilinə xüsusi dövlət statusu verilməsi  ilə bağlı təklifinizə  xalq şairi Sabir Rüstəmxanlının cavabından sonra bəlkə də bu mövzunu qapatmaq olardı. Lakin  həmin məsələyə yenidən qayıdıb öz mövqeyinizi təkidlə müdafiə etməyiniz məni də bu barədə öz mülahizələrimi söyləməyə vadar etdi.

Əvvəla onu deyim ki, müzakirələrdən də göründüyü kimi, burada heç kim çox dil bilməyin və ya rus dilinin əleyhinə çıxış etmir. Söhbət dövlət dili olaraq Azərbaycan dilinin möhkəmlənməsi və inkişaf etdirilməsindən gedir.

Özünüzün də etiraf etdiyi kimi, kənd məktəbini bitirməyinizə baxmayaraq, sonradan  rus dilini öyrənməyiniz sayəsində elmdə  böyük uğurlar qazanmısınız. Əlbəttə, bu  alqışa layiq və sevindirici haldır. Lakin buradan başqa bir nəticə də çıxır  ki, hər hansı bir dili öyrənmək üçün  ölkəmizdə həmin dilə  xüsusi status verməyə ehtiyac yoxdur. Eyni zamanda nəzərə almaq lazımdır ki, sovet dövrü ilə müqayisədə indi hər hansı bir dili öyrənib mənimsəmək daha asandır. Çünki müasir dövrün  texniki imkanları buna geniş yol acır.

Saleh müəllim, Siz  özünüz də ingilis dilini  beynəlxalq  dil statusunda  gördüyünüz üçün  yaxşı olmazdımı ki,  ölkəmizdə fəaliyyətdə olan  rusdilli məktəblərin əksəriyyəti ingilisdilli  məktəblərlə əvəz olunsun.  Axı, ingilis dili vasitəsilə daha sanballı, dürüst və əhatəli informasiya əldə etmək mümkündür.

Siz sovet dönəmində yaxşı təhsilin rus elm ocaqlarında yetişən professorlar tərəfindən verildiyini bildirirsiniz. Məgər başqa cür necə ola bilərdi? Axı, biz rus imperyasının əsarəti altında idik. Dünya ölkələrinə çıxışımız yox idi. Lakin  bu gün dünyanın bir  çox tanınmış universitetlərində ingilis dilində təhsillərini  müvəffəqiyətlə davam etdirən yüzlərlə tələbələrimiz vardır ki, bu barədə siz daha çox məlumatlısınız.

Yazırsınız ki, türkdilli ölkələrin bir-biri ilə öz dillərində anlaşması üçün  yüzilliklərlə  vaxt  lazımdır. Məncə, bu, doğru deyil.  Türkiyə daxil, bu gün türkdilli dövlətlərin  əksəriyyəti böyük basqı altındadır. İlk öncə çalışmalıyıq  ki, Qarabağı rus-erməni hərbi birləşmələrində azad edək. Türkdilli xalqlar öz azadlıq və müstəqilliklərini möhkəmlədəndən sonra onların bir-biri ilə dil tapması üçün  böyük zaman intervalına ehtiyac qalmayacaq.

Qazaxıstan dövlətini misal gətirərək qeyd edirsiniz ki, bir vaxtlar burada əhalinin yalnız 35 faizi qazax dilində danışırdı. Lakin rus dilinə ikinci rəsmi dövlət dili statusu verildikdən sonra bu rəqəm 80 faizə yüksəldi. Burada Sizinlə heç cür razılaşmaq olmaz. İcazə verin, bir faktı da mən Sizin  diqqətinizə çatdırım. Sovet dönəmində bir çox respublikalardan fərqli olaraq ölkəmizdə dövlət dili Azərbaycan dili idi. Yəqin ki, zamanı gəlib çatsaydı bizim də  konstitusiyada  dövlət dili kimi rus dilini qeyd edəcəkdirlər. O vaxt Qazakısatnda dövlət dili rus dili olduğu üçün rusdilli orta məktəblərin sayı 100 faizə  yaxın idi. Bəlkə də o zaman  qazaxlar öz dillərini xarici dil kimi öyrənirdilər. Qazax dilinin sonradan  vüsət almasının və rus dilinə ikinci rəsmi dövlət dili statusu verilməsinin əsas səbəbi yalnız və yalnız Qazakıstan dövlətinin müstəqilliyinin qorunub saxlanması ilə bağlı idi. Əgər bir az da uzağa getsək, ölkə paytaxtının əksəriyyəti ruslardan və rusdilli başqa xalqlardan ibarət olan Alma-atadan Astana şəhərinə köçürülməsi də gələcəkdə ölkəni  rus işğalından qorumaq üçün atılan bir addım idi.  

Hörmətli Saleh  müəllim, indisə icazənizlə, Sinqapur haqqında mülahizələrinizə nəzər salaq. Əlbəttə, iqtisadi sahədə mən Sizinlə mübahisə edə bilmərəm. Ancaq elə məqamlar var ki, onlara münasibət bildirmək zorundayam. Bu ölkənin iqtisadi inkişafında dil amili müəyyən rol oynaya bilərdi. Ancaq Sinqapur kimi kiçik  bir dövlətin surətli inkişafının açarı 4 dilin  rəsmi  ünsiyyət dili elan edilməsində deyildi. Əsas səbəb bu ölkədə   mükəmməl qanunların işlənib hazırlanması, onların aliliyinə hörmətlə yanışılması, nizam-intizama və qayda-qanuna əməl edilməsi idi. Məhz bunun sayəsində Sinqapur dövləti yüksək iqtisadi göstəricilərə nail olmuşdur. Orada hər hansı rüşvət və korrupsiya hallarından söhbət gedə bilməzdi. Hətta bu gün də Sinqapurda küçədə və digər ictimai yerlərdə siqaret çəkən insanlar gözə dəymir.  Siqaret kötüyünü, yaxud çeynədiyi saqqızı yerə atan hər hansı bir adama rast gəlməzsən. Əks təqdirdə bu adamlar  böyük məbləğdə pul cəriməsi ilə üzləşməli olurlar.

Əlbəttə,  ölkəmizdə istənilən xarici dili öyrənmək üçün şərait var və marağı olanlar  bunu müvəffəqiyyətlə həyata keçirirlər. Kənd məktəblərində təhsil almağımıza baxmayaraq,  bir çox yaxınlarım və ailə üzvülərim rus və ingilis dilliərini  öz səyləri hesabına mənimsəyə biliblər. Belə olan halda, rus dilinə  xüsusi statusun verilməsinə hər hansı bir ehtiyac görmürəm. Əgər fikirləşirsinizsə bunun müqabilində Rusiya dövləti öz qüvvələrini Qarabağdan çıxaracaqdır-yanılırsınız!

Mənim fikrimcə, bu gün əsas diqqətimizi dilimizin inkişafına yönəltməli, onun hörmətdən düşməsinə imkan verməməliyik. Dil dövlətin əsas atributlarından biridir. Dilin məhvi sonucda dövlətin və millətin məhvi deməkdir. Müasir elmi dünyagörüşdən geri qalmamaq üçün xarici dil bilməyən vətəndaşlarımız üçün də çıxış yolu var.  Bunun üçün  biz müasir texnalogiyanın imkanlarından maksimum yararlanmalı, bu sahədə dövlət proqramlarının hazırlanıb həyata keçirilməsinə nail olmalıyıq. Əgər belə olarsa, hər bir Azərbaycan vətəndaşı istənilən informasiyanı dövlət dilimiz olan Azərbaycan dilində asanlıqla əldə edə bilər.

Hörmətli Saleh müəllim, bu gün dünya xalqları ingilis dilində bir-biri ilə rahat şəkildə təmas qurub fikir mübadiləsi apara bilir. Mənim fikrimcə, Rusiya dövləti başqa xalqlara qarşı öz işğalçılıq siyasətindən əl çəkməyənə qədər ölkəmizdə rus dilinə xüsusi status verilməsi təklifini gündəmə gətirmək düzgün addım deyil.

Qaldı ki dinimizlə bağlı mülahizələrinizə, bu barədə bir çox məsələlərdə  Sizinlə razıyam. Dövlətimiz və xalqımız üçün vacib olan bu mövzu barədə televiziya və mətuatda müzakirələr açmağa böyük ehtiyac var. Əlbəttə, dinin təhrifi, düzgün anladılmaması sonucda millətin faciəsinə çevrilə bilir.  Bildiyiniz kimi, islam dininin davamlı və kütləvi halda təbliği əsasən yas mərasimlərində həyata keçirilir. Məclisi idarə edən mollalarımız mərasim evlərində dinimizin mahiyyətini müxtəlif şəkildə, ağızlarına necə gəldi izah etməklə camaatda caşqınlıq yaradırlar. Yas mərasimlərinə təşrif buyuran  qonaqlar isə  məclisə və yas sahibinə hörmət  əlaməti olaraq lal-dinməz oturub mollaların çıxışlarına qulaq asmaq məcburiyyətində qalırlar. Bununla əlaqədar mənim də bir təklifim var. Ancaq bunun cəmiyyət tərəfindən necə qarşılanacağını bilmirəm. Məncə, yaxşı olar  ki, məscid və  yas mərasimlərində Quran ayələləri və surələri ərəb dilində deyil, bizim üçün doğma olan  Azərbaycan dilində oxunsun.

Sizə dərin hörmətlə:                    

Aləm Kəngərli

...
Dünyada ilk dəfə əməliyyatsız mədə kiçiltmə prosesi aparıldı
Ana ilə körpəsi ölümdən saniyələrlə xilas oldu
Çarşablı ordular və niqablı bombalar...
Dəcəllik edən oğlunu motosikletə bağlayıb yerlərdə sürüdü - VİDEO
Ukraynalı katibə, qazaxıstanlı məşuqə, müavinlərə 10 min manatlıq maaş... - "Canik"in adamının ŞOK dosyesi
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
“Onların arasında Saratovdan, Krosnadardan çağırılan ermənilər olub”
Cəmiyyət
““Tənqid etmək” və “təpki göstərmək” ayrı-ayrı şeylərdir...” -EKSPERT
Hadisə
Dronla xilasetmə xidməti iki gənci boğulmaqdan xilas etdi - FOTO
Maraqlı
Arıçının qorxusuz şousunu izləyənlər gözlərinə inana bilmir - FOTO+VİDEO
Ədəbiyyat
Çəmənzəminlinin dözə bilmədiyi dəhşətli insan əzabları, acı mənzərələr - Romandan parça
Həftənin ən çox oxunanları
"Putini 48 ildir tanıyan bir insan kimi deyirəm" - "Qarabağ düyününü açmaq onun iradəsindən asılı olsaydı..."
Qız alt paltarında, "dini" verilişdə "ilahiyyatçı" üçün erotik rəqs etdi - VIDEO
“Dövlətim əmr versə ki, əmim Sərdar Cəlaloğlunun evini tankla yıx.." -Şəhid komandir Rasim Məmmədov
Təkər gətirənlər tələyə düşdü - Həyəcan təbili...
“Əbiyev gəlmirdi, Zakir Həsənov isə bir neçə dəfə bizi ziyarət edib” - Fəriköy məzarlığında...
Dünya Əzimovun hazırladığı tortdan danışır - VİDEO
Ziya Məmmədov xüsusi təyinatlılarla biznesmenin oğlunu tutdu: "Atana de ki..."
Qarabağı azad etmək fürsəti - “Belə şans həmişə ələ düşmür...”
Yol polisindən MMX-sı olan sürücülərə "qara" xəbər... - VİDEO
"Doğuşdan ölənə qədər rüşvət..." - Prezidentin köməkçilərinin gözləri Mübariz Qurbanlıda...
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin