Xəbər lenti
21/05/2018 [20:42]:
ABŞ hücuma keçdi: İranı bütün hər yerdə çökdürəcəyik
21/05/2018 [20:29]:
Azərbaycan prezidenti ər-arvad müğənniləri təltif etdi
21/05/2018 [20:05]:
Andranik Baqdasaryan Kəlbəcərdəki məktəbin təmirinə 1 milyon dollar BAĞIŞLAYACAQ...
21/05/2018 [19:59]:
Azərbaycanlı tələbələr RTÜK-ün “Gələcəklə Əlaqə” seminarında çıxış etdi - FOTO
21/05/2018 [19:27]:
“Onların bəxti onda gətirib ki, erməni deyillər, yoxsa erməni olsaydılar çoxdan məzarlıqda idilər”
21/05/2018 [19:23]:
Mədəsindən 106 kokain kapsulu çıxarıldı
21/05/2018 [19:22]:
Moderator.az yazdı, şəhid bulağının tikintisinə icazə verildi- FOTO
21/05/2018 [19:05]:
Məktəblilər arasında “STEM plyus” bilik olimpiadası keçirildi
21/05/2018 [19:04]:
Qüdsün işğalına daha bir ölkədən dəstək - Səfirlik sayı üçə çatdı
21/05/2018 [19:02]:
Ağ və qırmızı şərabın xərçənglə mübhəm bağlılığı - ARAŞDIRMA
21/05/2018 [19:01]:
ADU-da növbəti beynəlxalq elmi-praktik konfrans keçirildi
21/05/2018 [18:55]:
Sahil Babayev BƏT-in baş direktoru ilə görüşüb -FOTO
21/05/2018 [18:54]:
ABŞ-dan İrana Suriya ilə bağlı sərt XƏBƏRDARLIQ
21/05/2018 [18:51]:
Azərbaycan vətəndaşı İstanbulda intihar etdi, kimsəsizlər qəbiristanlığında basdırıldı
21/05/2018 [18:50]:
Evin tək oğlunun cəbhəyə göndərilməsi düzgündürmü?- Tək oğlunu itirən şəhid ailələri danışır...
21/05/2018 [18:45]:
Yeni dövlət yaradılır - Suda yerləşəcək
21/05/2018 [18:44]:
Səfər Mehdiyev Aİ-nin ölkəmizdəki nümayəndəliyinin rəhbəriylə görüşdü
21/05/2018 [18:43]:
Prezidentdən azərbaycanlı müğənni və xanımı ilə bağlı - Sərəncam
21/05/2018 [17:58]:
Qənirə Paşayeva Cənubi Afrikada bir sıra görüşlər keçirdi -FOTOLAR
21/05/2018 [17:54]:
Sarkisyan istefasından sonra ilk dəfə adam arasına çıxdı – FOTO
21/05/2018 [17:52]:
Azərbaycan və Serbiya prezidentlərinin mətbuata bəyanatları
21/05/2018 [17:46]:
Kamal Abdulla Belqrad Universitetinin rektoru ilə görüşdü
21/05/2018 [17:27]:
Tacir: "Fədayəni sevgi maraqlandırsaydı, yanımda olardı"
21/05/2018 [17:22]:
Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ
21/05/2018 [17:21]:
Azercell XXV "TİBO-2018" sərgisində ölkəmizi təmsil edib
21/05/2018 [17:20]:
Müdafiə Nazirliyindən Ermənistana XƏBƏRDARLIQ: ”İstənilən hava hədəflərini məhv etməyə qadirik”
21/05/2018 [17:19]:
Abituriyentlərin nəzərinə -Sual kitabçalarını əldə edə bilərsiniz!
21/05/2018 [16:56]:
İranda azərbaycanlılar yaşayan əyalətlərdə kütləvi zəhərlənmə - 11 ölü, 800 yaralı
21/05/2018 [16:23]:
Tarixdə iz qoyan FOTOLAR
21/05/2018 [16:20]:
Çikaqoda Azərbaycan Cumhuriyyətinin yaranmasının 100 illiyi qeyd edildi - FOTOLAR
21/05/2018 [16:18]:
Bakıda kafedə partlayış: İki ölü - YENİLƏNİB
21/05/2018 [16:09]:
“Şəhid bulağının tikilməsi üçün tezliklə sərəncam veriləcək...” - Gözlər başçıda...
21/05/2018 [16:07]:
Marneulidə azərbaycanlıların etnoqrafik muzeyi niyə yoxdur?
21/05/2018 [16:02]:
ABŞ-ın məşhur saytında Azərbaycan xalçaları barədə məlumatlar yerləşdirilib
21/05/2018 [16:01]:
Tək oğul övladlarına hərbi xidmətdən güzəşt hüququ tanına bilərmi? - MÜZAKİRƏ
21/05/2018 [16:01]:
Şəhid Adil Tatarov: “Gedirsənsə, ya qəhrəman olmalısan, ya da şəhid”
21/05/2018 [15:47]:
İŞİD-çi Elşən Məmmədov edam edildi, 4 uşağı Suriyada kürdlərə əsir düşdü - FOTO+VİDEO
21/05/2018 [15:41]:
Samirə: "Ərim toy gününün səhəri stolları başımda qırdı”
21/05/2018 [15:39]:
Şəhid olan əsgər yüksək vəzifəli məmurun qohumu imiş
21/05/2018 [15:32]:
Nazir kollecə yeni direktor təyin etdi
21/05/2018 [15:30]:
BAXCP İdarə Heyətinin iclası keçirildi
21/05/2018 [15:24]:
Niderland mediası Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətindən yazdı
21/05/2018 [15:19]:
Avstraliyada Qarabağ həqiqətlərinin təbliği daha da genişləndiriləcək
21/05/2018 [15:18]:
DİN-dən ƏMƏLİYYAT: Bacılar tutuldu
21/05/2018 [15:09]:
Novruz Məmmədov prezidentlə nahar etdi
21/05/2018 [15:08]:
Bu maşına sahib olmaq istəyənlərin NƏZƏRİNƏ: Cəmi 350 manat...
21/05/2018 [15:08]:
Mir Şahin Nikol Paşinyanı Əbülfəz Elçibəy ilə müqayisə etdi - VİDEO
21/05/2018 [15:02]:
Səsdən sürətli qanadlı raketlər sınaqdan çıxarıldı
21/05/2018 [15:00]:
İcra hakimiyyəti şəhidə bulaq tikməyə icazə vermir, alınan materiallarsa... - FOTOLAR
21/05/2018 [14:55]:
Mədəniyyət nazirinin 1-ci müavini təyin olundu
21/05/2018 [14:50]:
Şəhidimiz dəfn edildi - FOTOLAR
21/05/2018 [14:47]:
Azərbaycanlı icra başçısı işə avtobusla gedir - Fotolar
21/05/2018 [14:38]:
İran halal ət kəsimini Azərbaycan şirkətinə etibar etdi (FOTO/VİDEO)
21/05/2018 [14:25]:
Messi 5-ci dəfə “qızıl buts” mükafatını qazandı
21/05/2018 [14:15]:
200 il əvvəl İran qadınları belə olub - FOTOLAR
21/05/2018 [14:14]:
Gözdən uzaq, könüldən iraq Şağan müalicə pansionatında xəstələr fəryad edir- FOTOLAR
21/05/2018 [14:13]:
Milli Məclis gələn ay növbədənkənar toplanacaq
21/05/2018 [14:11]:
Regional İnsan Hüquqları və Media Mərkəzi növbəti məlumatlandırma sessiyası keçirdi
21/05/2018 [14:06]:
Əlimərdan bəy Topçubaşovun 95 yaşlı nəvəsi: "Azərbaycana getmək istəyirəm"
21/05/2018 [14:02]:
Nazir: "Süründürməçiliyə yol verilməməsi əsas prioritetimiz olacaq"
21/05/2018 [13:59]:
Azərbaycanlının tanıtım kitabı...
21/05/2018 [13:55]:
Qazaxda Cümhuriyyət yaşıdının yubileyi qeyd edildi
21/05/2018 [13:52]:
Vətən sevdalısı Sabir Rüstəmxanlı...
21/05/2018 [13:49]:
“Adamların münasibəti həmişə insanın boyununa elə bir yük qoyur ki...”
21/05/2018 [13:44]:
Azərbaycanlı kişi 2 uşağının anasını başqa kişilərə satıb - Şok iddia
21/05/2018 [13:35]:
"Alpinistlərlərin meyiti üzərində travma aşkarlanmayıb" - Səhiyyə Nazirliyi
21/05/2018 [13:32]:
“Bank of Baku” və Bakcell “Ulduzum”dan xaricə səyahət!
21/05/2018 [13:32]:
“Bütün türk və islam dünyası Türkiyədən kömək gözləyir”
21/05/2018 [13:30]:
Qəbul imtahanlarının nəticələri yaxın 2 gündə açıqlanacaq
21/05/2018 [13:23]:
Dünən 700 bal toplayan abituriyentin anası: “Oğlum ixtisas seçimini də edib”
21/05/2018 [13:14]:
Ermənistanda Baş prokurora qarşı mitinqlər davam edir
21/05/2018 [13:10]:
Ərdoğan AKP-nin 200 deputatını dəyişdi - QƏRAR
21/05/2018 [13:01]:
Bakıda yağış, rayonlarda leysan olacaq
21/05/2018 [12:44]:
Ramazanda kimlər oruc tutmalıdır?
21/05/2018 [12:40]:
Bayılda hündürmərtəbəli bina çökür - Foto
21/05/2018 [12:32]:
Biri 700 bal, yeddi nəfər isə 600-ü keçib - Eyni sinifdə oxuyurlar
21/05/2018 [12:29]:
Azərbaycanda daha bir qadın plastik əməliyyatın qurbanı oldu -Əməliyyat masasında keçindi
21/05/2018 [12:28]:
Həyat əqidə uğrunda mübarizədir...
21/05/2018 [12:24]:
Türkiyə iqtisadiyyatında nələr baş verir?
21/05/2018 [12:20]:
İsraillə müharibə riski varmı?
Bütün arxiv bir sırada
17/07/2017 [11:29] - Köşə - ( 1966 dəfə baxılıb)

Saleh Məmmədova açıq məktub: “Sinqapur ona görə inkişaf etmədi ki”¦”

Aləm Kəngərli

Hörmətli Saleh müəllim!

Sizin rus dilinə xüsusi dövlət statusu verilməsi  ilə bağlı təklifinizə  xalq şairi Sabir Rüstəmxanlının cavabından sonra bəlkə də bu mövzunu qapatmaq olardı. Lakin  həmin məsələyə yenidən qayıdıb öz mövqeyinizi təkidlə müdafiə etməyiniz məni də bu barədə öz mülahizələrimi söyləməyə vadar etdi.

Əvvəla onu deyim ki, müzakirələrdən də göründüyü kimi, burada heç kim çox dil bilməyin və ya rus dilinin əleyhinə çıxış etmir. Söhbət dövlət dili olaraq Azərbaycan dilinin möhkəmlənməsi və inkişaf etdirilməsindən gedir.

Özünüzün də etiraf etdiyi kimi, kənd məktəbini bitirməyinizə baxmayaraq, sonradan  rus dilini öyrənməyiniz sayəsində elmdə  böyük uğurlar qazanmısınız. Əlbəttə, bu  alqışa layiq və sevindirici haldır. Lakin buradan başqa bir nəticə də çıxır  ki, hər hansı bir dili öyrənmək üçün  ölkəmizdə həmin dilə  xüsusi status verməyə ehtiyac yoxdur. Eyni zamanda nəzərə almaq lazımdır ki, sovet dövrü ilə müqayisədə indi hər hansı bir dili öyrənib mənimsəmək daha asandır. Çünki müasir dövrün  texniki imkanları buna geniş yol acır.

Saleh müəllim, Siz  özünüz də ingilis dilini  beynəlxalq  dil statusunda  gördüyünüz üçün  yaxşı olmazdımı ki,  ölkəmizdə fəaliyyətdə olan  rusdilli məktəblərin əksəriyyəti ingilisdilli  məktəblərlə əvəz olunsun.  Axı, ingilis dili vasitəsilə daha sanballı, dürüst və əhatəli informasiya əldə etmək mümkündür.

Siz sovet dönəmində yaxşı təhsilin rus elm ocaqlarında yetişən professorlar tərəfindən verildiyini bildirirsiniz. Məgər başqa cür necə ola bilərdi? Axı, biz rus imperyasının əsarəti altında idik. Dünya ölkələrinə çıxışımız yox idi. Lakin  bu gün dünyanın bir  çox tanınmış universitetlərində ingilis dilində təhsillərini  müvəffəqiyətlə davam etdirən yüzlərlə tələbələrimiz vardır ki, bu barədə siz daha çox məlumatlısınız.

Yazırsınız ki, türkdilli ölkələrin bir-biri ilə öz dillərində anlaşması üçün  yüzilliklərlə  vaxt  lazımdır. Məncə, bu, doğru deyil.  Türkiyə daxil, bu gün türkdilli dövlətlərin  əksəriyyəti böyük basqı altındadır. İlk öncə çalışmalıyıq  ki, Qarabağı rus-erməni hərbi birləşmələrində azad edək. Türkdilli xalqlar öz azadlıq və müstəqilliklərini möhkəmlədəndən sonra onların bir-biri ilə dil tapması üçün  böyük zaman intervalına ehtiyac qalmayacaq.

Qazaxıstan dövlətini misal gətirərək qeyd edirsiniz ki, bir vaxtlar burada əhalinin yalnız 35 faizi qazax dilində danışırdı. Lakin rus dilinə ikinci rəsmi dövlət dili statusu verildikdən sonra bu rəqəm 80 faizə yüksəldi. Burada Sizinlə heç cür razılaşmaq olmaz. İcazə verin, bir faktı da mən Sizin  diqqətinizə çatdırım. Sovet dönəmində bir çox respublikalardan fərqli olaraq ölkəmizdə dövlət dili Azərbaycan dili idi. Yəqin ki, zamanı gəlib çatsaydı bizim də  konstitusiyada  dövlət dili kimi rus dilini qeyd edəcəkdirlər. O vaxt Qazakısatnda dövlət dili rus dili olduğu üçün rusdilli orta məktəblərin sayı 100 faizə  yaxın idi. Bəlkə də o zaman  qazaxlar öz dillərini xarici dil kimi öyrənirdilər. Qazax dilinin sonradan  vüsət almasının və rus dilinə ikinci rəsmi dövlət dili statusu verilməsinin əsas səbəbi yalnız və yalnız Qazakıstan dövlətinin müstəqilliyinin qorunub saxlanması ilə bağlı idi. Əgər bir az da uzağa getsək, ölkə paytaxtının əksəriyyəti ruslardan və rusdilli başqa xalqlardan ibarət olan Alma-atadan Astana şəhərinə köçürülməsi də gələcəkdə ölkəni  rus işğalından qorumaq üçün atılan bir addım idi.  

Hörmətli Saleh  müəllim, indisə icazənizlə, Sinqapur haqqında mülahizələrinizə nəzər salaq. Əlbəttə, iqtisadi sahədə mən Sizinlə mübahisə edə bilmərəm. Ancaq elə məqamlar var ki, onlara münasibət bildirmək zorundayam. Bu ölkənin iqtisadi inkişafında dil amili müəyyən rol oynaya bilərdi. Ancaq Sinqapur kimi kiçik  bir dövlətin surətli inkişafının açarı 4 dilin  rəsmi  ünsiyyət dili elan edilməsində deyildi. Əsas səbəb bu ölkədə   mükəmməl qanunların işlənib hazırlanması, onların aliliyinə hörmətlə yanışılması, nizam-intizama və qayda-qanuna əməl edilməsi idi. Məhz bunun sayəsində Sinqapur dövləti yüksək iqtisadi göstəricilərə nail olmuşdur. Orada hər hansı rüşvət və korrupsiya hallarından söhbət gedə bilməzdi. Hətta bu gün də Sinqapurda küçədə və digər ictimai yerlərdə siqaret çəkən insanlar gözə dəymir.  Siqaret kötüyünü, yaxud çeynədiyi saqqızı yerə atan hər hansı bir adama rast gəlməzsən. Əks təqdirdə bu adamlar  böyük məbləğdə pul cəriməsi ilə üzləşməli olurlar.

Əlbəttə,  ölkəmizdə istənilən xarici dili öyrənmək üçün şərait var və marağı olanlar  bunu müvəffəqiyyətlə həyata keçirirlər. Kənd məktəblərində təhsil almağımıza baxmayaraq,  bir çox yaxınlarım və ailə üzvülərim rus və ingilis dilliərini  öz səyləri hesabına mənimsəyə biliblər. Belə olan halda, rus dilinə  xüsusi statusun verilməsinə hər hansı bir ehtiyac görmürəm. Əgər fikirləşirsinizsə bunun müqabilində Rusiya dövləti öz qüvvələrini Qarabağdan çıxaracaqdır-yanılırsınız!

Mənim fikrimcə, bu gün əsas diqqətimizi dilimizin inkişafına yönəltməli, onun hörmətdən düşməsinə imkan verməməliyik. Dil dövlətin əsas atributlarından biridir. Dilin məhvi sonucda dövlətin və millətin məhvi deməkdir. Müasir elmi dünyagörüşdən geri qalmamaq üçün xarici dil bilməyən vətəndaşlarımız üçün də çıxış yolu var.  Bunun üçün  biz müasir texnalogiyanın imkanlarından maksimum yararlanmalı, bu sahədə dövlət proqramlarının hazırlanıb həyata keçirilməsinə nail olmalıyıq. Əgər belə olarsa, hər bir Azərbaycan vətəndaşı istənilən informasiyanı dövlət dilimiz olan Azərbaycan dilində asanlıqla əldə edə bilər.

Hörmətli Saleh müəllim, bu gün dünya xalqları ingilis dilində bir-biri ilə rahat şəkildə təmas qurub fikir mübadiləsi apara bilir. Mənim fikrimcə, Rusiya dövləti başqa xalqlara qarşı öz işğalçılıq siyasətindən əl çəkməyənə qədər ölkəmizdə rus dilinə xüsusi status verilməsi təklifini gündəmə gətirmək düzgün addım deyil.

Qaldı ki dinimizlə bağlı mülahizələrinizə, bu barədə bir çox məsələlərdə  Sizinlə razıyam. Dövlətimiz və xalqımız üçün vacib olan bu mövzu barədə televiziya və mətuatda müzakirələr açmağa böyük ehtiyac var. Əlbəttə, dinin təhrifi, düzgün anladılmaması sonucda millətin faciəsinə çevrilə bilir.  Bildiyiniz kimi, islam dininin davamlı və kütləvi halda təbliği əsasən yas mərasimlərində həyata keçirilir. Məclisi idarə edən mollalarımız mərasim evlərində dinimizin mahiyyətini müxtəlif şəkildə, ağızlarına necə gəldi izah etməklə camaatda caşqınlıq yaradırlar. Yas mərasimlərinə təşrif buyuran  qonaqlar isə  məclisə və yas sahibinə hörmət  əlaməti olaraq lal-dinməz oturub mollaların çıxışlarına qulaq asmaq məcburiyyətində qalırlar. Bununla əlaqədar mənim də bir təklifim var. Ancaq bunun cəmiyyət tərəfindən necə qarşılanacağını bilmirəm. Məncə, yaxşı olar  ki, məscid və  yas mərasimlərində Quran ayələləri və surələri ərəb dilində deyil, bizim üçün doğma olan  Azərbaycan dilində oxunsun.

Sizə dərin hörmətlə:                    

Aləm Kəngərli

Tarixdə iz qoyan FOTOLAR
200 il əvvəl İran qadınları belə olub - FOTOLAR
Ramazanda kimlər oruc tutmalıdır?
Məşhur müğənni "Sarı Gəlin"i erməni dilində oxudu - VİDEO
Makiyaj vasitəsilə istədiyi adama çevrilə bilir - FOTOLAR
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Dünya
Ağ və qırmızı şərabın xərçənglə mübhəm bağlılığı - ARAŞDIRMA
Gündəm
“Bütün türk və islam dünyası Türkiyədən kömək gözləyir”
Cəmiyyət
“Ölkə başçımızdan kömək istəyirəm...”- Ayaqları tutulan aprel döyüşçüsü...
Şou-biznes
Aparıcı Nanə bu hərəkəti ilə hər kəsi təəccübləndirdi - VİDEO
Dünya
Oğurladığı pullarla qaçmaq istədi, pullar yola səpildi – VİDEO
Həftənin ən çox oxunanları
Ramazan ayında cinsi münasibət necə tənzimlənməlidir? - QAYDALAR
Alpinistlərlə bağlı şok iddia - “Meyitlər şübhəli şəkildə, anidən tapılıb”
"Baki Moskvadan Qarabağla əlaqədar xəbərdar olunub" -Ermənistan XİN-nin sabiq müavini
Turş alçanın bu faydalarını bilirsinizmi...?
Xankəndi-Şuşa kanat yolunun tikintisinə başlanacaq - Xeyriyyə fondları hesabına
Kann kino festivalının qırmızı xalısında qıpqırmızı ƏXLAQSIZLIQ...
"Ermənilər Paşinyana görə peşman olacaqlar..." Jirnovski İranı böldü, bir parçasını da Azərbaycana "verdi" (VİDEO)
"4 bacının tək qardaşı idi..." - Dünən şəhid olan əsgərimizin FOTOSU
Xalq artisti ittihamlara cavab verdi: "Gələcəkdə Almaxanım da dəvət olunar və oxuyar"
“Özünə ayaqyolu axtaran xanım video çəkməz...” - “Unibank”dan müştəri ittihamına cavab...
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin