Xəbər lenti
19/10/2017 [16:40]:
Polis maşında söhbət etdiyinizi belə görəcək - 40 AZN cəriməsi var
19/10/2017 [16:32]:
FETÖ-nün Azərbaycan təmsilçilərindən biri həbs edildi
19/10/2017 [16:31]:
Azərbaycanda BMT həftəsi keçiriləcək
19/10/2017 [16:29]:
“Mən Bakıya gələndə havada gərginlik qoxusu var idi...”
19/10/2017 [16:23]:
İranın keçmiş prezidenti Əhmədinejad dövlətə vurduğu zərər açıqlandı
19/10/2017 [16:10]:
Çavuşoğlu: "Azərbaycana qarşı sənədi dəstəkləyən deputatlarımızdan biri səhvini etiraf edib"
19/10/2017 [15:57]:
Qəribə xəstəliyin qurbanı olan qız əməliyyat üçün pul tapa bilmir- FOTOLAR
19/10/2017 [15:49]:
Dünyanın ən uzun adamı əməliyyat olundu ki, boyu uzaması dayansın - FOTOLAR
19/10/2017 [15:39]:
Biznesmenin qızı piyadaları vurdu - 5 ölü, 6 yaralı
19/10/2017 [15:33]:
Bərzaninin yardımçısı haqda həbs qərarı çıxarıldı
19/10/2017 [15:28]:
Maşallah Əhmədov yenidən həbsə qayıda bilər
19/10/2017 [15:25]:
“Qarabağ” – “Atletiko” matçı “5-liy”ə düşmədi
19/10/2017 [15:13]:
Ağsu aşırımında sürüşmə olub, magistral yolda çatlar əmələ gəlib - FOTO
19/10/2017 [15:06]:
Bu xüsusi toyuq yumurtaları xərçəngə qarşı mübarizə aparacaq
19/10/2017 [15:00]:
"Krımda türk dövlətinin yaranması ehtimalı sıfıra bərabərdir"
19/10/2017 [14:21]:
Rusiya XİN: "Xəzər dənizinin statusu ilə bağlı gələn il yekun razılıq əldə olunacağı şansı var"
19/10/2017 [14:13]:
MDB və Baltikyanı ölkələrin Dəmir Yolu rəhbərləri Riqada toplaşdı - FOTOLAR
19/10/2017 [14:11]:
AFFA Robert Prosineçkinin baş məşqçi vəzifəsində qalıb-qalmayacağı məsələsinə münasibət bildirdi
19/10/2017 [13:57]:
Diaspor fəalı mükafatlandırıldı
19/10/2017 [13:56]:
Eldar Əzizov 2 trilyonluq korrupsiyadan danışdı
19/10/2017 [13:38]:
Azərbaycanlı rejissor “Asiyanın Oskar”ına layiq görülüb- FOTO
19/10/2017 [13:38]:
“Hər imkanda məni zorlayırdılar” - Olimpiya çempionu+ Fotolar
19/10/2017 [13:34]:
Ukrayna "Qazprom"un əmlakından 6,7 mlrd. dollar cərimə tutacaq
19/10/2017 [13:31]:
“O öləndə 24 saat otağımdan çıxmadan ağladım” - İvanka Tramp
19/10/2017 [13:29]:
Azərbaycanın rənglər dünyası Abu-Dabidə...- FOTOLAR
19/10/2017 [13:27]:
Müsavat Bakı Meriyasının təklifini qəbul edəcək? - Arif Hacılı cavab verdi
19/10/2017 [13:25]:
Ermənistanda nazir müavininin maşını qarət olundu
19/10/2017 [13:22]:
“Bundan sonra Sarkisyanla danışıqlara getməyin heç bir mənası yoxdur”
19/10/2017 [13:13]:
Murad şouda Xatunu qoruyur - Əlini çəksə də... + Video
19/10/2017 [13:06]:
Sabah da yağış yağacaq - PROQNOZ
19/10/2017 [12:59]:
Saakaşvilinin tərəfdarları yenidən Kiyevin mərkəzində toplaşdı
19/10/2017 [12:53]:
Anqolada ADNSU-nun məzunları və dostları Assosiasiyası rəsmi qeydiyyata alındı
19/10/2017 [12:52]:
İspaniya hökuməti Kataloniyanın muxtariyyət statusunu ləğv edir
19/10/2017 [12:52]:
Yazıçılar Birliyi “26” kafesinin yerini daha icarəyə verməyəcək
19/10/2017 [12:48]:
Deputat atasının agent olub-olmadığını araşdırır...
19/10/2017 [12:47]:
Müsavatın yürüşünə icazə verilmədi
19/10/2017 [12:46]:
Hacıbala Abutalıbovun təşəbbüsü donduruldu
19/10/2017 [12:43]:
Prezidentin köməkçisi: "Qarabağ klubunu sıxışdırırlar"
19/10/2017 [12:41]:
XİN Qarabağa gedən məşhur teleaparıcı ilə bağlı araşdırmaya başladı
19/10/2017 [12:35]:
Qarabağ üçün Kərkük modeli- İran sərhədi bağlayır və...
19/10/2017 [12:12]:
Yoxlamalar 2021-ci ilə qədər dondurulacaq
19/10/2017 [12:10]:
Elmar Qasımov Orta Doğu Texniki Universitetinin rektoru ilə müzakirə apardı
19/10/2017 [12:06]:
Dünya şöhrətli alman professor Qərbi Kaspi Universitetində
19/10/2017 [12:06]:
2018-ci ilin büdcə layihəsi parlamentə daxil oldu
19/10/2017 [12:03]:
"Əlillərlə bağlı qanunvericilikdə dəyişiklik gözlənilmir" - Hadi Rəcəbli
19/10/2017 [11:49]:
Təqsirləndirilən: "Öldürdüyüm sevgilim deyil, arvadım idi"
19/10/2017 [11:48]:
Yeni Zelandiyanın baş nazirinin adı müəyyənləşdi
19/10/2017 [11:47]:
Əhməd bəy Ağaoğlunun Tapçubaşova görə işdən ayrılması- Gizli konfliktin səbəbləri
19/10/2017 [11:30]:
“AzRusTrans” şirkətin şəxsi vaqon parkını formalaşdıracaq
19/10/2017 [11:23]:
Günay Musayeva keçmiş ərini məhkəməyə verdi
19/10/2017 [11:23]:
ADPU- da müstəqilliyin bərpasının iyirmi altıncı ildönümünə həsr edilmiş tədbir keçirildi
19/10/2017 [11:18]:
Emin “Bir qədəh arağ”ın açılışını etdi - FOTOLAR
19/10/2017 [11:17]:
“Qarabağ” xal qazandı, Azərbaycan İsveçdən uzaqlaşdı – UEFA reytinqi
19/10/2017 [11:12]:
Qəndəharda hərbi bazaya hücum: 40 əsgər öldü
19/10/2017 [10:55]:
Lənkəranskinin milyonluq otelləri üzə çıxdı
19/10/2017 [10:52]:
"Vaxtı keçmiş kreditlər üzrə bocların həcmi qırmızı xətti keçdi" - HƏYƏCAN TƏBİLİ...
19/10/2017 [10:51]:
Heydər Əsədov aqrar sektoru necə batırır -Şok rəqəmlər
19/10/2017 [10:48]:
“Müstəntiq dedi ki, mən istədiyimi buradan götürə bilərəm”
19/10/2017 [10:45]:
“Bundan o yana güzəşt mümkün deyil” -Müharibə xəbərdarlığı
19/10/2017 [10:39]:
Armen Ciqarxanyanın gənc arvadı onu necə aldatdı -Ağlasığmaz xəyanətin hekayəsi
19/10/2017 [10:32]:
"Naxçıvandakı möhtəşəm parad Serj Sarkisyanın sərsəmləməsinə tutarlı cavabdır"
19/10/2017 [10:28]:
Ermənilər cəbhədə pulemyotları işə saldılar
19/10/2017 [10:25]:
“İmam Hüseynin ardınca gedənlərdən, yoxsa yolunu kəsənlərdənmisin?..” - VİDEO
19/10/2017 [10:25]:
Maşın ustaları yol polisi ilə əlbir işləyir -Sürücülərin DİQQƏTİNƏ
19/10/2017 [10:22]:
Bazarda oğurluq etmək istəyən qadını soyundurub döydülər - VİDEO
19/10/2017 [10:21]:
İlham Əliyev Ukrayna Baş nazirinin 1-ci müavinini qəbul edib
19/10/2017 [10:04]:
"Raisa Maksimovna Qorbaçovun yanağına şapalaq vururdu" - SENSASİON MÜSAHİBƏ...
19/10/2017 [09:58]:
“Yarım milyondan çox saxta aksiz markası saxlandı” - DTX-dən əməliyyat
19/10/2017 [09:54]:
Ziya Məmmədov hardadır?
19/10/2017 [09:52]:
Terroçular yeni “11 sentyabr”a hazırlaşırlar
19/10/2017 [09:50]:
Məktəbdə qaz sızması - 14 nəfər zəhərləndi
19/10/2017 [09:48]:
Sobçak da Rusiyanı idarə etmək istəyir - Putinə rəqib olduğunu açıqladı
19/10/2017 [09:43]:
“Qız uşağının oğlanın otağına…” - Efirə getməyən kadrlar
19/10/2017 [03:10]:
Gəlirlərin artması yaxşı stimul olacaq - Günün qoroskopu
19/10/2017 [00:53]:
Yol polisi Bakı şəhəri üzrə işçi axtarır - Ali təhsilli namizədlərə üstünlük veriləcək...
19/10/2017 [00:41]:
Kimyaterapiyasız xərçəng müalicəyə tabe oldu - Tibb elmində inqilab...
19/10/2017 [00:29]:
Fənərbaxçanın üzvü həyatını itirdi - Mədəkiçiltmə əməliyyatı daha bir can aldı...
19/10/2017 [00:23]:
Əməkdaşlıq Şurasından hakimiyyətə növbəti müraciət...
18/10/2017 [23:53]:
Baş prokuror Çaykadan Ağalarov haqda soruşdular: "Gələn dəfə cavab verərəm..."
18/10/2017 [23:51]:
“Sabir Rüstəmxanlı Hadı Rəcəbliyə deyib ki, mən Elçinə söz deyə bilmərəm”
Bütün arxiv bir sırada
04/08/2017 [18:46] - Araşdırma - ( 2935 dəfə baxılıb)

İnsanlığı gizlicə məhv edən təhlükə- Ciddiyə almadığımız faciə






İnsan üçün ən zəruri element oksigendir. Məhz oksigenin bir neçə dəqiqə belə çatışmaması insan həyatına son qoya bilər. XX əsrin başlanğıcından bu yana dünyada oksigen fabrikləri sayılan meşələrin qırılma prosesi davam edir. Qlobal ekoproblemin əsas maddələrindən biri də meşələrin yoxa çıxması ilə bağlıdır.

Əlbəttə ki, meşələrin, ağacların qırılmasının ətraf mühitə olan zərəri barəsində hamımız bilirik. Heç kəs, “meşənin qırılması insanlar üçün yaxşıdır” sözünü deməyib və deməz də. Lakin meşələrin qırılması ilə bərabər meydana gələn elə gizli problemlər var ki, Moderator.az məhz onlardan danışacaq:

cin-ormanlari-3.jpg

Vaxtilə yaşadığımız planetin quru ərazisinin az qala yarıya qədəri meşələrlə örtülü olub. İndi bu rəqəm iki dəfə azalıb. Cənubi Amerikada, Uzaq Şərqi Asiyada və Sakit okean adalarındakı sıx meşələr müxtəlif məlum səbəblərdən yox olur. Meşələr tədricən özünü bərpa etmək xüsusiyyətinə malik olsalar da, insanın dağıdıcı antropogen fəaliyyəti qarşısında aciz qalır, son nəticədə özünü bərpa etmək xüsusiyyətini tam itirərək savannaya, çöllüyə çevrilirlər.  

2000-2005-ci illər arasında ən çox Afrika və Cənubi Amerikadakı meşələr məhv olub, hər il təxminən 4,3 milyon hektar meşə sahəsi xəritədən silinib. BMT hesabatına görə, dünyada hər il təxminən Yunanıstanın sahəsindən 100 dəfə böyük ərazilərdə meşələr yox olur. BMT-nin 229 ölkədə apardığı araşdırmalarının nəticələrinə görə, təkcə 2000-2005-ci illər arasında 7,3 milyon hektar meşəlik sahə yox olub. Ümumiyyətlə, son iki əsrdə meşələrin 40 faizi, ötən 40 ildə 460 milyon hektarı məhv olub. Bundan başqa, dünyadakı ağac növlərindən 10 faizi, yəni 8 mindən çox ağac növü yox olma təhlükəsi ilə üzləşib.

peru-ormanlari-5.jpg

İnsanların meşələri qırmasının üstünə təbii fəlakətləri, meşə yanğınlarını da gələndə, meşələrdən əsər-əlamət qalmır. Həm də, dünyada baş verən meşə yanğınlarının cəmi 4 faizi ildırım vurması, vulkan nəticəsində və s. təbii səbəblərdən baş verir. Əksər yanğınlarsa qəsdən və ya yanlış aparılan meşə təsərrüfatı siyasəti nəticəsində insanlar tərəfindən törədilir. Dəhşətli meşə yanğınlarının əsas səbəbləri sırasında qəsdən yanğın törətmə, hədsiz istilər, su çatışmazlığı, süni ekzotik meşələr göstərilir. Meşələrdə yerə düşən kiçik bir şüşə qırığı belə günəş şüaları ilə alışıb, yanğına səbəb olur. Hətta illərlə torpaqda qalmış şüşə belə fəlakətə gətirə bilər. Son illər baş verən yanğınlar Sakit okean bölgəsi, Aralıq dənizi  hövzəsi və Şimali Amerika bölgələrində meşə sahələrinin azalmasına gətirib çıxarıb. Ancaq yanğınların meşələrə vurduğu ziyan ağacların kortəbii, amansızcasına qırılması ilə müqayisəyə gələ bilməz. Təqribi hesablamalara görə, dünyada icazəsiz ağac kəsmələri ilə ortaya çıxan illik  itki 10 milyard dollardır.

 Meşə qırğınlarının bilinməyən fəsadları

Ağacların hətta qismən kəsilməsi də qalan ağacların həyat mühitini dəyişdirir. Onların həyat fəaliyyəti və vəziyyətini pozur. Meşənin tamam kəsilməsi ilə meşə mühiti açıq məkana çevrilir. Bu isə onun sonu deməkdir. Cavan meşə bitkilərinin ot və kol yaruslarının kölgəsevən bitkilərin xlorofili parçalanır. Nəticədə ağacın yarpaqları saralır, özü sürətlə quruyur. Ağacın yerüstü orqanları inkişafdan kəsilir. Qırılmış yerlərdə işıqsevən, qızmaya və rütubət qıtığına davamlı bitkilərin məskunlaşması üçün şərait yaranır. Bu zaman heyvanların tərkibi də dəyişir. 
Meşələrin bərpası torpaqların eroziyasını, qida maddələrinin yuyulmasını  azaldır və su mübadiləsi rejimi dəyişir. 
Meşələrin çox qırıldığı yerlərdə  isə onların bərpası sonradan qeyri-mümkün olur. 
Hazırda köhnə və qırılmış ağaclarda öz qidasını axtaran ağacdələn və digər növ quşların mövcudluğu bütün Avropada təhlükə altındadır. Buna səbəb meşələrin böyük hissəsinin monokultur massivə çevrilməsidir. Qərbi Almaniyada meşə massivlərinin çox hissəsində - 97 faizində cəmisi 3 ağac növü qalıb. 
Bu cür meşələr müxtəlif xəstəliklərə daha tez tutulur. Epidemiya və zərərvericilərin basqını ABŞ, Mərkəzi Avropa və Çinin şam ağacı plantasiyaları üçün adi hala çevrilib. Epidemiyalar təkcə ayrı-ayrı meşə massivlərini yox,  bütün ekosistemi məhv etmək gücündədirlər. 

hindistan-ormanlari-6.jpg

Dünyada ən çox meşəlik əraziyə sahib olan ölkələr:

Dünyada ən çox meşəlik əraziyə sahib olan ölkə təbii ki, Rusiyadır. Ərazicə Avropa qitəsindən də böyük olan Rusiyada 8 milyon hektardan çox meşəliklər var. Sibir, Tayqa, tundra  meşələri Rusiyanın “vizit kartı” hesab edilir.
İkinci yerdə isə Braziliya gəlir. “Planetin ağciyəri” sayılan Amazonka meşələrinin böyük hissəsi bu ölkənin  payına düşür. Braziliyada meşəlik ərazi 5 milyon hektardan çoxdu. 
Üçüncü yerdə isə Kanada gəlir. Zəngin yeraltı və yerüstü sərvətlərinə görə fərqlənən və onların qorunması üçün xüsusi cəhdlər edən, bunu çox gözəl bacaran Kanada meşəlik ərazilərinin ümumi sahəsi beş milyon hektara qədərdir. 
Dördüncü yerdə  dünya nəhəngi olan ABŞ gəlir. ABŞ-da meşəliklərin ümumi ərazisi  əvvəlki onilliklərə nisbətdə xeyli azalıb. Lakin yenə də ABŞ siyahının dördüncü pilləsində qalmağı bacarıb. Buradakı meşəlik ərazilərinin ümumi sahəsi 3 milyon hektardan çoxdu.
İlk beşliyin sonuncu ölkəsi isə digər bir dünya nəhəngi Çindir. Amma Çinlə ABŞ arasındakı meşəlik əraziləri arasında kəskin fərq var. Asiya ölkəsində meşələrin ümumi ərazisi cəmi 1,3 milyon hektardır.

Elmin Nuri

“Hər imkanda məni zorlayırdılar” - Olimpiya çempionu+ Fotolar
"Vaxtı keçmiş kreditlər üzrə bocların həcmi qırmızı xətti keçdi" - HƏYƏCAN TƏBİLİ...
Şəmistan Əlizamanlının mahnısı Ərdoğana klip oldu- VİDEO
“Hacılar mənə intim mesajlar göndərir” – Aktrisadan ŞOK AÇIQLAMA
Fərhad Əliyev ailəsi ilə birlikdə Türkiyəyə köçdü...
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Dünya
Dünyanın ən uzun adamı əməliyyat olundu ki, boyu uzaması dayansın - FOTOLAR
Maraqlı
Bu xüsusi toyuq yumurtaları xərçəngə qarşı mübarizə aparacaq
Dünya
"Krımda türk dövlətinin yaranması ehtimalı sıfıra bərabərdir"
Siyasət
"Naxçıvandakı möhtəşəm parad Serj Sarkisyanın sərsəmləməsinə tutarlı cavabdır"
Hadisə
Kimyaterapiyasız xərçəng müalicəyə tabe oldu - Tibb elmində inqilab...
Həftənin ən çox oxunanları
"Nə vaxta kimi bu millətin biqeyrətlərini, psixi xəstələrini, fahişələrini reklam edəcəksiniz?"
"Hafka"nın saxlandığı xəbəri yayıldı - Silahlı basqına görə
“Əgər müharibə başlasa, onlar rus ordusu qarşısında dözüm gətirə bilməyəcək”
Laçın rayonun bütün kəndlərinin kosmosdan hazırkı görüntüləri - VİDEO
Gecələdiyi avtobusda ölüsü tapılan aktyor - FOTOLAR
"Fərhad Əliyev orda-burda deyir ki, 4 milyard verib ölkəyə gəlmişəm" - ŞOK İDDİA...
“Düşmən bilməlidir ki, müharibə Ermənistan ərazisinə də keçə bilər”
14 yaşlı qızının seks videolarını çəkib sevgilisinə yollayan ana da varmış - DƏHŞƏT...
"Əgər İraq ordusu ildırım sürətiylə Kərkükü döyüşsüz ələ keçirdisə..."
Amerikanın atom sualtı qayığı sekslə məşğul olma məkanı imiş - ŞOK İDDİA...
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin