Xəbər lenti
24/08/2017 [13:50]:
“Bunca problem içərisində belə bir qələbənin əldə edilməsi sevindiricidir”
24/08/2017 [13:49]:
“Cənab Leytenant”ın bəstəcisi “Qarabağ”a himn həsr etmək istəyir: “Fikrim qətidir”
24/08/2017 [13:41]:
Gözəl Bayramlının apellyasiya şikayəti təmin edilmədi
24/08/2017 [13:38]:
DYP-dən sürücülərə xəbərdarlıq: Bəhanə etməyin!
24/08/2017 [13:34]:
Putin Sərkisyanı Soçiyə niyə çağırdı -Erməni prezident əfv diləməyə gedib, yoxsa...
24/08/2017 [13:28]:
XİN:"Azərbaycan ATƏT-in Minsk qrupunun yeni amerikalı həmsədri ilə sıx əməkdaşlığı davam etdirməyə hazırdır"
24/08/2017 [13:22]:
Tanınmış aparıcı “Qarabağ” vədinə xilaf çıxdı
24/08/2017 [13:19]:
Vergilər Nazirliyi ƏDV ilə bağlı qərarında dəyişiklik etdi
24/08/2017 [13:04]:
Qətər İrandakı səfirini bu ölkəyə geri göndərəcək
24/08/2017 [12:51]:
Qurbandan rekord - Simeoneni “taxtdan saldı”
24/08/2017 [12:36]:
Azərbaycan artıq çempionlar ölkəsidir - Dünya mediası
24/08/2017 [12:30]:
Amerika Qarabağda sülhün əsas prinsiplərini açıqladı: “Azərbaycanın suverenliyi təmin olunmalıdır...”
24/08/2017 [12:19]:
Zibillə özlərinə bəzək vuranlar - HEYRƏTAMİZ FOTOLAR
24/08/2017 [12:16]:
Yatağın altından 3 metrlik ilan çıxdı – VİDEO
24/08/2017 [12:08]:
Avropa İttifaqı Azərbaycana yeni səfir təyin etdi
24/08/2017 [12:07]:
Rövnəq Abdullayev: "“Qarabağ”ın tarixi uğuruna görə çox sevincliyik"
24/08/2017 [12:06]:
Rəşad Sadıqov: "Fasilədə Qurban Qurbanov dedi ki..."
24/08/2017 [12:06]:
Flora Kərimovadan Zeynəb Xanlarovaya yenə sərt SÖZLƏR
24/08/2017 [12:01]:
Ermənistan hərbçisinin ölümünün təfərrüatları məlum oldu
24/08/2017 [11:56]:
"Qarabağ"ın qələbəsi erməniləri qəzəbləndirdi - FOTOLAR
24/08/2017 [11:54]:
5000-ə yaxın müəllimin əməkhaqqı artacaq - RƏSMİ
24/08/2017 [11:50]:
Bakıdakı evini 3 manata, doğma qızını 30 manata satmış qadın...
24/08/2017 [11:47]:
Astan Şahverdiyev: "Qarabağ FK"nın qələbəsi məni maraqlandırmır"
24/08/2017 [11:47]:
Onun qələbəsi bütün Azərbaycanın qələbəsidir - Qənirə Paşayeva
24/08/2017 [11:46]:
Beynəlxalq kitab festivalında ölkəmiz haqqında çin, rus və ingilis dillərində nəşrlər nümayiş olunur
24/08/2017 [11:46]:
“Şumaxeri bir daha görməyəcəyik”- isveçli jurnalistdən açıqlama
24/08/2017 [11:46]:
Qayınanasından Könül Kərimovaya: "Getsin mahnısını oxusun" - FOTO
24/08/2017 [11:37]:
İlham Əliyev “Tufan”la tanış oldu - FOTOLAR
24/08/2017 [11:36]:
Qarabağ”ın qələbəsi Türkiyə mediasında: Azərbaycan tarixində bir ilk...
24/08/2017 [11:29]:
Qurban Qurbanov ağlamağından danışdı
24/08/2017 [11:26]:
Həftənin sonunda qar yağacaq - Gözlənilməz...
24/08/2017 [11:24]:
Bəlkə, siz də bu videoda varsız... - “Qarabağ” coşqusu
24/08/2017 [10:59]:
İnsanlar ən gec bu ölkələrdə təqaüdə çıxır- SİYAHI
24/08/2017 [10:40]:
Bakı tozdan xilas olur – RƏSMİ AÇIQLAMA
24/08/2017 [10:39]:
"Qalatasaray"dan "Qarabağ"a təbrik: QÜRUR DUYDUQ!
24/08/2017 [10:28]:
“Əjdaha kimi oynadılar!” - Siyasətçilər “Qarabağ” haqda
24/08/2017 [10:22]:
“Qarabağ” bir gecəyə 30 milyon qazandı
24/08/2017 [10:20]:
"Sizdən dönə-dönə xahiş edirəm": "Hər oyuna Qarabağa döyüşə gedər kimi çıxın!"
24/08/2017 [10:19]:
Leyla Əliyeva da “Qarabağ”dan yazdı
24/08/2017 [10:14]:
Küləkli hava nə vaxta kimi davam edəcək? - Rəsmi
24/08/2017 [10:13]:
"Qarabağ"ın tarixi oyununun ən maraqlı anları -Video
24/08/2017 [10:10]:
“Avropa sonuncu dayanacaqdır, ondan sonra cəhənnəm başlayır”
24/08/2017 [10:08]:
Gözlər Monakoda: “Qarabağ”ın rəqibləri müəyyənləşir
24/08/2017 [10:07]:
Xaçmazda maşın aşıb, Ölən və xəsarət alan var
24/08/2017 [10:06]:
Qurbanın göz yaşları... -Video
24/08/2017 [10:04]:
Dollar bu gün neçəyədir?
24/08/2017 [09:58]:
“Milli demokratik düşərgə böhrandan çıxmaq üçün Elçibəyə qayıtmalıdır”
24/08/2017 [09:53]:
Ağsuda DƏHŞƏT: Arvad ərini baltalayaraq öldürdü
24/08/2017 [09:52]:
İmam Cavadın gözəl əxlaqından nümunələr...
24/08/2017 [09:49]:
HDQ-nin sabiq komandanının işində şok gəlişmə- Yenidən həbs edilə bilər
24/08/2017 [09:45]:
Cahangir Hacıyev susduruldu -Zavodunu naməlum investor aldı
24/08/2017 [09:44]:
Ermənistanda Quran nəşr olunacaq - Növbəti riyakarlıq...
24/08/2017 [09:41]:
Ziya Məmmədov İsveç prokurorluğuna təhvil verilməyəcək - Səbəb...
24/08/2017 [09:37]:
Tarix yazanlar Bakıda - "Qarabağ" qayıtdı
24/08/2017 [09:21]:
Cəbhədə erməni təxribatı
24/08/2017 [03:37]:
Kobudluq münasibətləri korlaya bilər - Günün qoroskopu
24/08/2017 [02:13]:
Qurban Qurbanov: “Karyeramda belə bir məğlubiyyətə sevindiyimi xatırlamıram"
24/08/2017 [02:02]:
“Neftçi”nin başlatdığı "təkzolaqlı" yolu “Qarabağ" "avtomagistral"a çevirdi
24/08/2017 [00:41]:
“Qarabağ” Çempionlar Liqasının qrup mərhələsinə yüksələn ilk Azərbaycan klubu oldu
24/08/2017 [00:26]:
Rusiyanın Sudandakı səfiri ölü tapıldı
24/08/2017 [00:23]:
Braziliyada gəmi batıb: 10 ölü
23/08/2017 [23:48]:
Ermənistanda vəkillər aksiya keçirəcək
23/08/2017 [23:45]:
"Kopenhagen”- “Qarabağ” oyununda hesab açıldı
23/08/2017 [23:26]:
Tramp: “Terrorizmlə mübarizədə ciddi irəliləyişə nail olmuşuq”
23/08/2017 [23:22]:
Zabit Səmədov Zimmermandan revanş aldı – VİDEO
23/08/2017 [22:54]:
Ünsiyyət problemi yaşayanlar üçün "quyruq" hazırlandı
23/08/2017 [22:23]:
Şəkidə meşə yanır
23/08/2017 [22:07]:
Putin və Sarkisyan Qarabağı müzakirə etdilər
23/08/2017 [21:39]:
“Birgə ordu birliyinin yaradılması Azərbaycan və Türkiyənin strateji marağına cavab verir”
23/08/2017 [21:30]:
Monqollar da baş nazirin istefasını tələb etdi - Cəmi 1ildi işləyir…
23/08/2017 [21:29]:
Çində qasırğa 5 nəfərin ölümünə səbəb oldu
23/08/2017 [21:06]:
Küçədə rəqs etdiyi üçün saxlanıldı - VİDEO
23/08/2017 [20:42]:
Nazirlər Kabinetində sahibsiz heyvanlarla mübarizəyə dair müşavirə keçirildi
23/08/2017 [20:36]:
Şirvan Əbilov “Tərəqqi” medalı ilə təltif edildi
23/08/2017 [20:29]:
“Vaxtilə belə diplomlar Moskvada metroda da satılırdı” – Məleykə Abbaszadə
23/08/2017 [20:28]:
Soçidə Putinlə Sarkisyan görüş keçirir
23/08/2017 [20:26]:
“Ötən il 7 manat olan ət, bu il 10-12 manatdır" - Səbəblər açıqlandı
23/08/2017 [20:25]:
"Bu gün dünya siyasi xəritəsində Azərbaycan adlı dövlət varsa...”
23/08/2017 [20:24]:
Qəbul imtahanlarında 0-100 bal arası nəticə göstərənlər- Sayları açıqlandı
23/08/2017 [20:12]:
193 ölkə gəzərək rekord qıran səyyah- FOTOLAR
Bütün arxiv bir sırada
04/08/2017 [18:46] - Araşdırma - ( 2811 dəfə baxılıb)

İnsanlığı gizlicə məhv edən təhlükə- Ciddiyə almadığımız faciə






İnsan üçün ən zəruri element oksigendir. Məhz oksigenin bir neçə dəqiqə belə çatışmaması insan həyatına son qoya bilər. XX əsrin başlanğıcından bu yana dünyada oksigen fabrikləri sayılan meşələrin qırılma prosesi davam edir. Qlobal ekoproblemin əsas maddələrindən biri də meşələrin yoxa çıxması ilə bağlıdır.

Əlbəttə ki, meşələrin, ağacların qırılmasının ətraf mühitə olan zərəri barəsində hamımız bilirik. Heç kəs, “meşənin qırılması insanlar üçün yaxşıdır” sözünü deməyib və deməz də. Lakin meşələrin qırılması ilə bərabər meydana gələn elə gizli problemlər var ki, Moderator.az məhz onlardan danışacaq:

cin-ormanlari-3.jpg

Vaxtilə yaşadığımız planetin quru ərazisinin az qala yarıya qədəri meşələrlə örtülü olub. İndi bu rəqəm iki dəfə azalıb. Cənubi Amerikada, Uzaq Şərqi Asiyada və Sakit okean adalarındakı sıx meşələr müxtəlif məlum səbəblərdən yox olur. Meşələr tədricən özünü bərpa etmək xüsusiyyətinə malik olsalar da, insanın dağıdıcı antropogen fəaliyyəti qarşısında aciz qalır, son nəticədə özünü bərpa etmək xüsusiyyətini tam itirərək savannaya, çöllüyə çevrilirlər.  

2000-2005-ci illər arasında ən çox Afrika və Cənubi Amerikadakı meşələr məhv olub, hər il təxminən 4,3 milyon hektar meşə sahəsi xəritədən silinib. BMT hesabatına görə, dünyada hər il təxminən Yunanıstanın sahəsindən 100 dəfə böyük ərazilərdə meşələr yox olur. BMT-nin 229 ölkədə apardığı araşdırmalarının nəticələrinə görə, təkcə 2000-2005-ci illər arasında 7,3 milyon hektar meşəlik sahə yox olub. Ümumiyyətlə, son iki əsrdə meşələrin 40 faizi, ötən 40 ildə 460 milyon hektarı məhv olub. Bundan başqa, dünyadakı ağac növlərindən 10 faizi, yəni 8 mindən çox ağac növü yox olma təhlükəsi ilə üzləşib.

peru-ormanlari-5.jpg

İnsanların meşələri qırmasının üstünə təbii fəlakətləri, meşə yanğınlarını da gələndə, meşələrdən əsər-əlamət qalmır. Həm də, dünyada baş verən meşə yanğınlarının cəmi 4 faizi ildırım vurması, vulkan nəticəsində və s. təbii səbəblərdən baş verir. Əksər yanğınlarsa qəsdən və ya yanlış aparılan meşə təsərrüfatı siyasəti nəticəsində insanlar tərəfindən törədilir. Dəhşətli meşə yanğınlarının əsas səbəbləri sırasında qəsdən yanğın törətmə, hədsiz istilər, su çatışmazlığı, süni ekzotik meşələr göstərilir. Meşələrdə yerə düşən kiçik bir şüşə qırığı belə günəş şüaları ilə alışıb, yanğına səbəb olur. Hətta illərlə torpaqda qalmış şüşə belə fəlakətə gətirə bilər. Son illər baş verən yanğınlar Sakit okean bölgəsi, Aralıq dənizi  hövzəsi və Şimali Amerika bölgələrində meşə sahələrinin azalmasına gətirib çıxarıb. Ancaq yanğınların meşələrə vurduğu ziyan ağacların kortəbii, amansızcasına qırılması ilə müqayisəyə gələ bilməz. Təqribi hesablamalara görə, dünyada icazəsiz ağac kəsmələri ilə ortaya çıxan illik  itki 10 milyard dollardır.

 Meşə qırğınlarının bilinməyən fəsadları

Ağacların hətta qismən kəsilməsi də qalan ağacların həyat mühitini dəyişdirir. Onların həyat fəaliyyəti və vəziyyətini pozur. Meşənin tamam kəsilməsi ilə meşə mühiti açıq məkana çevrilir. Bu isə onun sonu deməkdir. Cavan meşə bitkilərinin ot və kol yaruslarının kölgəsevən bitkilərin xlorofili parçalanır. Nəticədə ağacın yarpaqları saralır, özü sürətlə quruyur. Ağacın yerüstü orqanları inkişafdan kəsilir. Qırılmış yerlərdə işıqsevən, qızmaya və rütubət qıtığına davamlı bitkilərin məskunlaşması üçün şərait yaranır. Bu zaman heyvanların tərkibi də dəyişir. 
Meşələrin bərpası torpaqların eroziyasını, qida maddələrinin yuyulmasını  azaldır və su mübadiləsi rejimi dəyişir. 
Meşələrin çox qırıldığı yerlərdə  isə onların bərpası sonradan qeyri-mümkün olur. 
Hazırda köhnə və qırılmış ağaclarda öz qidasını axtaran ağacdələn və digər növ quşların mövcudluğu bütün Avropada təhlükə altındadır. Buna səbəb meşələrin böyük hissəsinin monokultur massivə çevrilməsidir. Qərbi Almaniyada meşə massivlərinin çox hissəsində - 97 faizində cəmisi 3 ağac növü qalıb. 
Bu cür meşələr müxtəlif xəstəliklərə daha tez tutulur. Epidemiya və zərərvericilərin basqını ABŞ, Mərkəzi Avropa və Çinin şam ağacı plantasiyaları üçün adi hala çevrilib. Epidemiyalar təkcə ayrı-ayrı meşə massivlərini yox,  bütün ekosistemi məhv etmək gücündədirlər. 

hindistan-ormanlari-6.jpg

Dünyada ən çox meşəlik əraziyə sahib olan ölkələr:

Dünyada ən çox meşəlik əraziyə sahib olan ölkə təbii ki, Rusiyadır. Ərazicə Avropa qitəsindən də böyük olan Rusiyada 8 milyon hektardan çox meşəliklər var. Sibir, Tayqa, tundra  meşələri Rusiyanın “vizit kartı” hesab edilir.
İkinci yerdə isə Braziliya gəlir. “Planetin ağciyəri” sayılan Amazonka meşələrinin böyük hissəsi bu ölkənin  payına düşür. Braziliyada meşəlik ərazi 5 milyon hektardan çoxdu. 
Üçüncü yerdə isə Kanada gəlir. Zəngin yeraltı və yerüstü sərvətlərinə görə fərqlənən və onların qorunması üçün xüsusi cəhdlər edən, bunu çox gözəl bacaran Kanada meşəlik ərazilərinin ümumi sahəsi beş milyon hektara qədərdir. 
Dördüncü yerdə  dünya nəhəngi olan ABŞ gəlir. ABŞ-da meşəliklərin ümumi ərazisi  əvvəlki onilliklərə nisbətdə xeyli azalıb. Lakin yenə də ABŞ siyahının dördüncü pilləsində qalmağı bacarıb. Buradakı meşəlik ərazilərinin ümumi sahəsi 3 milyon hektardan çoxdu.
İlk beşliyin sonuncu ölkəsi isə digər bir dünya nəhəngi Çindir. Amma Çinlə ABŞ arasındakı meşəlik əraziləri arasında kəskin fərq var. Asiya ölkəsində meşələrin ümumi ərazisi cəmi 1,3 milyon hektardır.

Elmin Nuri

Ziya Məmmədov İsveç prokurorluğuna təhvil verilməyəcək - Səbəb...
“Vaxtilə belə diplomlar Moskvada metroda da satılırdı” – Məleykə Abbaszadə
Yük avtomobilləri Biləsuvar yolunu bərbad vəziyyətə salıb - FOTO/VİDEO
Lələtəpə döyüşçüsündən 1-ci Vitse Prezidentə ilginc MÜRACİƏT...
"Hər bir vətəndaşın açıqlamasına şərh verməyi vacib hesab etmirəm"
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Gündəm
“Cənab Leytenant”ın bəstəcisi “Qarabağ”a himn həsr etmək istəyir: “Fikrim qətidir”
Dünya
Ermənistanda Quran nəşr olunacaq - Növbəti riyakarlıq...
Siyasət
“Birgə ordu birliyinin yaradılması Azərbaycan və Türkiyənin strateji marağına cavab verir”
Dünya
193 ölkə gəzərək rekord qıran səyyah- FOTOLAR
Cəmiyyət
Rafiq Əliyev Lütfi Zadənin təbrikini dünya alimlərinə çatdırdı- ÖZƏL
Həftənin ən çox oxunanları
“Mənim qardaşım Naxçıvanın yiyəsidir, mən nə desəm, o da olacaq!”
Əsgərlikdən gəlib sevdiyi qızı kimsəsiz binaya apardı və... — İNANILMAZ TƏCAVÜZ
Əri tərəfindən döyülən qadın həmin anları kameraya çəkib polisə verdi - VİDEO
Bakıda “Hummer”dən düşən lüt qız kimdir? -Video
Adnan Oktar Azərbaycan xalqını təhqir etdi -Video
500 manata görə Bakıda bir ailənin iki uşağı qətlə yetirildi- Təfərrüatlar
Ərəb turistə qarşı heyrətamiz dələduzluq - BAKIDA...
Ziya Məmmədov hələ də nəqliyyat naziri imiş - RƏZALƏT...
Məşhur "avtoritet" Şeyx Həmzət Rövşən Lənkəranskinin qəbri üstündə: "Bu böyük itkidir"
"SU-25"-lərimiz Naxçıvan səmasında Ermənistana gözdağı verdi - VİDEO
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin