Xəbər lenti
11/12/2017 [15:12]:
Ramil Usubovdan yeni təyinat
11/12/2017 [15:08]:
Taksi xidmətindən istifadə edənlərin NƏZƏRİNƏ: Bundan sonra...
11/12/2017 [15:05]:
Bu qurumların Dövlət Sosial Müdafiə Fonduna borcu var
11/12/2017 [15:02]:
Fədayə Laçınla bağlı məhkəməyə müraciət ediləcək
11/12/2017 [15:00]:
Kim Çen Innın "Bialoji müharibə" planı üzə çıxdı
11/12/2017 [14:59]:
"Qiymətli Pamela" tamaşasının premyerası keçirildi
11/12/2017 [14:54]:
Vətəndaşlar ŞİKAYƏT ETDİ, marşrut xəttinin daşıyıcısı və ödəniş üsulu dəyişdi
11/12/2017 [14:41]:
"Arif Hacılı "Müsavat"ın güclənməsini istəyirsə, buna son qoymalıdır..." - Qubad İbadoğlu
11/12/2017 [14:34]:
Müharibədən sonrakı dövrün ən dəhşətli FOTOSU
11/12/2017 [14:31]:
“Bu ilin 10 ayı ərzində 538 fiziki qüsurlu uşaq doğulub” -Səlim Müslümov
11/12/2017 [14:24]:
Putin ordunu Suriyadan çıxarır – Əmr
11/12/2017 [14:24]:
Problemli kreditlərin restrukturizasiyası ilə bağlı saziş imzalanacaq
11/12/2017 [14:21]:
Səməd Vurğunun şər atılaraq sürgünə yollanan qohumu, Cümhuriyyət tələbəsi Vəkilov- TARİX
11/12/2017 [14:20]:
Rusiya “Pandorra qutusu”nu açdı – Qorbaçovun müşaviri
11/12/2017 [14:17]:
Gülər Əhmədovanın oğlu nişanlandı – FOTO
11/12/2017 [14:14]:
"Mavi balina"dan sonra "Qırmızı bayquş": uşaqları internetdən necə qorumalı...
11/12/2017 [14:06]:
Alimlərdən qorxunc iddia - Dekabrın 23-də yer kürəsi məhv olacaq
11/12/2017 [13:56]:
“Elə məmurlar var ki, Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinin harada yerləşdiyini belə bilmir”
11/12/2017 [13:55]:
Məşhur türk rejissor vəhşicəsinə öldürüldü
11/12/2017 [13:50]:
Sabah hava küləkli, amma yağmursuz olacaq - HAVA PROQNOZU
11/12/2017 [13:49]:
“Qarabağ” rekorda imza atdı
11/12/2017 [13:47]:
Nazirlər Kabineti qərar verdi: Bu məhsulların keyfiyyəti yoxlanacaq
11/12/2017 [13:41]:
Erməni zabitlər yol qəzasına düşdülər
11/12/2017 [13:38]:
Tatar dili Rusiyada dövlət dili olur
11/12/2017 [13:38]:
Bir mənzili bir neçə şəxsə satmaq mümkün olmayacaq - Yeni qanun hazırlanır
11/12/2017 [13:36]:
Rəşad Sadıqov milli komandaya baş məşqçi təyin olunacaq
11/12/2017 [13:29]:
Dünyanın bir masası olan fərqli restoranı, imkanlı müştərilər sırada gözləyir
11/12/2017 [13:27]:
Daxili orqanında narkotika keçirmək istədi
11/12/2017 [13:26]:
Mançester derbisində qalmaqal - Mourinyon qapıçını butulka ilə vurdu
11/12/2017 [13:25]:
Rövşən Lənkəranskinin məsciddə çəkilən görüntüsü yayımlandı- VİDEO
11/12/2017 [13:20]:
Müğənninin 17 yaşlı oğlu 4 qızı gecə klunbundan villasına apardı - FOTO
11/12/2017 [13:03]:
Sabah Bakıda bu yollar bağlı olacaq - SİYAHI
11/12/2017 [13:00]:
ADPU-da Heydər Əliyevin xatirəsinə həsr olunan anım mərasimi keçirildi
11/12/2017 [13:00]:
Sevgilisi ilə telefon danışığından sonra özünü asdı: meyitini oğlu, keçmiş əri və sevgilisi..
11/12/2017 [12:47]:
Yerdən qalxmayan oğluna atdığı təpik ölkəni ayağa qaldırdı -VİDEO
11/12/2017 [12:35]:
“Hacının qəbrinin dağıdılacağından narahatıq” - Bacısı
11/12/2017 [12:28]:
Məxfilik parçası həyacan yaratdı - Hərbi məqsədlə istifadə olunacaq...
11/12/2017 [12:21]:
Firon məzarlarındakı GİZLİ TARİX
11/12/2017 [12:19]:
"3 ilə qədər ölərsən" dedilər, 200 kilo arıqladı -İNANILMAZ...
11/12/2017 [12:07]:
Özgəsinə görə özümüzü YANDIRMAYAQ...
11/12/2017 [12:02]:
Hüquqşünasdan Türkiyə vətəndaşları ilə ailə qurmuş azərbaycanlı xanımlara məsləhət
11/12/2017 [12:00]:
Əli Həsənovun nəvəsi barədə qərar verildi
11/12/2017 [11:52]:
İlhamə Quliyevanın oğlu polis nəzarətinə verildi
11/12/2017 [11:42]:
“Kelebek”də diqqət çəkməyən Nigarla Röya - 17 minlik çəkmə belə...
11/12/2017 [11:35]:
"Belimdəki uşaqdır" deyən dilənçinin şalını açan polis ŞOKA DÜŞDÜ: belə aldadırlar - VİDEO
11/12/2017 [11:33]:
Fazil Məmmədovun ailə -FOTOLARI
11/12/2017 [11:27]:
Sükutu pozan Nemət Pənahlı: “Şikayət etmək əxlaqıma sığmır”...”
11/12/2017 [11:23]:
Arif Əsgərovun qohumu 5 milyon ödədi
11/12/2017 [11:15]:
Saakaşvili məhkəməyə gətirildi
11/12/2017 [11:13]:
Qənirə Paşayeva İraqda 10-dan artıq media qurumlaırna Qarabağ həqiqətlərindən danışdı
11/12/2017 [11:08]:
Bu gün Bakı vaxtı ilə saat 15:00-da başlayacaq... - DİQQƏT!
11/12/2017 [10:59]:
Jurnalist “Azərişıq” ASC-nin biganəliyindən fəryad edir - FOTOLAR
11/12/2017 [10:56]:
İstirahət günü Bakıda 4 nəfər avtomobilin altında qaldı
11/12/2017 [10:56]:
Varlıların üstünlük verdiyi dünya universitetləri -Birmənalı seçimin sirli səbəbləri
11/12/2017 [10:49]:
Ramil Səfərovə yeni rütbə verildi - FOTO
11/12/2017 [10:48]:
Fazil Məmmədovun işdən çıxarılması ilə bağlı 4 milyardlıq oğurluq iddiası
11/12/2017 [10:38]:
Yəhudilərin Heydər Əliyevə Şuşa mesajı və Qüds mövqeyimiz...
11/12/2017 [10:35]:
Bitkoin "Uoll Strit"ə daxil oldu
11/12/2017 [10:35]:
Putinin ətrafının oğurladığı 1 trilyon DONDURULUR...
11/12/2017 [10:33]:
Liderlərin İstanbul sammiti - Ərdoğan və Əliyevdən sərt mövqe
11/12/2017 [10:29]:
Azərbaycana Türkiyədən cavab: Bayrağımız… - Foto
11/12/2017 [10:27]:
Terrorçu kürdlərə dəstək verən müsəlman ermənilər azadlıqda... - Türkiyədə...
11/12/2017 [10:24]:
18 yaşlı qız sevgilisi ilə cinsi əlaqə zamanı canlı yayım etdi: 3 dəqiqə davam etdi - FOTO
11/12/2017 [10:23]:
“Hakimiyyətin öz daxilində də böyük müxalifət formalaşmaqdadır” -Sülhəddin Əkbər
11/12/2017 [10:17]:
Edvard Nalbəndyan - Ermənistanın nazlı diplomatı...
11/12/2017 [10:16]:
Türkiyə millisinin məşhur futbolçusundan 3 milyonluq qəza - FOTOLAR
11/12/2017 [10:14]:
Fransalı deputat: "Təzyiqlər məni Azərbaycana daha da yaxınlaşdırdı"
11/12/2017 [10:07]:
Bakı-Quba yolunda avtobus qəzaya uğradı: Yaralılar var
11/12/2017 [10:04]:
MTN generalı apelliyasiya şikayəti verdi
11/12/2017 [09:57]:
“Mən Natavanı məcbur elədim...” - Dado yenə danışdı
11/12/2017 [09:54]:
Bacısının ərini və qayınatasını güllələdi - Bakıda kriminal
11/12/2017 [09:54]:
Özünü metronun altına atdı - “İçərişəhər”də qorxunc anlar
11/12/2017 [09:51]:
Universitetin geniş rezonansa səbəb olan "UNEC2B" platforması...
11/12/2017 [09:50]:
Yeni məhəbbət dastanlarının xarakterik xüsusiyyətləri
11/12/2017 [09:36]:
Azərbaycanlılardan Moskvada “Artsax” doşabı satılmasına etiraz...- “KarabakhTV”
11/12/2017 [09:35]:
Bakı metrosunda gənc özünü qatarın altına atdı
11/12/2017 [09:33]:
54 yaşlı kişi özünü bıçaqladı
11/12/2017 [09:20]:
Həkimlərin yazdığını niyə oxumaq olmur?
11/12/2017 [09:13]:
Diqqətli olun! Arıqlama dərmanları xərçəngə, sonsuzluğa səbəb olur
11/12/2017 [09:07]:
Xarici diplomatlar və jurnalistlər Tərtərə getdilər
Bütün arxiv bir sırada
04/08/2017 [18:46] - Araşdırma - ( 3004 dəfə baxılıb)

İnsanlığı gizlicə məhv edən təhlükə- Ciddiyə almadığımız faciə






İnsan üçün ən zəruri element oksigendir. Məhz oksigenin bir neçə dəqiqə belə çatışmaması insan həyatına son qoya bilər. XX əsrin başlanğıcından bu yana dünyada oksigen fabrikləri sayılan meşələrin qırılma prosesi davam edir. Qlobal ekoproblemin əsas maddələrindən biri də meşələrin yoxa çıxması ilə bağlıdır.

Əlbəttə ki, meşələrin, ağacların qırılmasının ətraf mühitə olan zərəri barəsində hamımız bilirik. Heç kəs, “meşənin qırılması insanlar üçün yaxşıdır” sözünü deməyib və deməz də. Lakin meşələrin qırılması ilə bərabər meydana gələn elə gizli problemlər var ki, Moderator.az məhz onlardan danışacaq:

cin-ormanlari-3.jpg

Vaxtilə yaşadığımız planetin quru ərazisinin az qala yarıya qədəri meşələrlə örtülü olub. İndi bu rəqəm iki dəfə azalıb. Cənubi Amerikada, Uzaq Şərqi Asiyada və Sakit okean adalarındakı sıx meşələr müxtəlif məlum səbəblərdən yox olur. Meşələr tədricən özünü bərpa etmək xüsusiyyətinə malik olsalar da, insanın dağıdıcı antropogen fəaliyyəti qarşısında aciz qalır, son nəticədə özünü bərpa etmək xüsusiyyətini tam itirərək savannaya, çöllüyə çevrilirlər.  

2000-2005-ci illər arasında ən çox Afrika və Cənubi Amerikadakı meşələr məhv olub, hər il təxminən 4,3 milyon hektar meşə sahəsi xəritədən silinib. BMT hesabatına görə, dünyada hər il təxminən Yunanıstanın sahəsindən 100 dəfə böyük ərazilərdə meşələr yox olur. BMT-nin 229 ölkədə apardığı araşdırmalarının nəticələrinə görə, təkcə 2000-2005-ci illər arasında 7,3 milyon hektar meşəlik sahə yox olub. Ümumiyyətlə, son iki əsrdə meşələrin 40 faizi, ötən 40 ildə 460 milyon hektarı məhv olub. Bundan başqa, dünyadakı ağac növlərindən 10 faizi, yəni 8 mindən çox ağac növü yox olma təhlükəsi ilə üzləşib.

peru-ormanlari-5.jpg

İnsanların meşələri qırmasının üstünə təbii fəlakətləri, meşə yanğınlarını da gələndə, meşələrdən əsər-əlamət qalmır. Həm də, dünyada baş verən meşə yanğınlarının cəmi 4 faizi ildırım vurması, vulkan nəticəsində və s. təbii səbəblərdən baş verir. Əksər yanğınlarsa qəsdən və ya yanlış aparılan meşə təsərrüfatı siyasəti nəticəsində insanlar tərəfindən törədilir. Dəhşətli meşə yanğınlarının əsas səbəbləri sırasında qəsdən yanğın törətmə, hədsiz istilər, su çatışmazlığı, süni ekzotik meşələr göstərilir. Meşələrdə yerə düşən kiçik bir şüşə qırığı belə günəş şüaları ilə alışıb, yanğına səbəb olur. Hətta illərlə torpaqda qalmış şüşə belə fəlakətə gətirə bilər. Son illər baş verən yanğınlar Sakit okean bölgəsi, Aralıq dənizi  hövzəsi və Şimali Amerika bölgələrində meşə sahələrinin azalmasına gətirib çıxarıb. Ancaq yanğınların meşələrə vurduğu ziyan ağacların kortəbii, amansızcasına qırılması ilə müqayisəyə gələ bilməz. Təqribi hesablamalara görə, dünyada icazəsiz ağac kəsmələri ilə ortaya çıxan illik  itki 10 milyard dollardır.

 Meşə qırğınlarının bilinməyən fəsadları

Ağacların hətta qismən kəsilməsi də qalan ağacların həyat mühitini dəyişdirir. Onların həyat fəaliyyəti və vəziyyətini pozur. Meşənin tamam kəsilməsi ilə meşə mühiti açıq məkana çevrilir. Bu isə onun sonu deməkdir. Cavan meşə bitkilərinin ot və kol yaruslarının kölgəsevən bitkilərin xlorofili parçalanır. Nəticədə ağacın yarpaqları saralır, özü sürətlə quruyur. Ağacın yerüstü orqanları inkişafdan kəsilir. Qırılmış yerlərdə işıqsevən, qızmaya və rütubət qıtığına davamlı bitkilərin məskunlaşması üçün şərait yaranır. Bu zaman heyvanların tərkibi də dəyişir. 
Meşələrin bərpası torpaqların eroziyasını, qida maddələrinin yuyulmasını  azaldır və su mübadiləsi rejimi dəyişir. 
Meşələrin çox qırıldığı yerlərdə  isə onların bərpası sonradan qeyri-mümkün olur. 
Hazırda köhnə və qırılmış ağaclarda öz qidasını axtaran ağacdələn və digər növ quşların mövcudluğu bütün Avropada təhlükə altındadır. Buna səbəb meşələrin böyük hissəsinin monokultur massivə çevrilməsidir. Qərbi Almaniyada meşə massivlərinin çox hissəsində - 97 faizində cəmisi 3 ağac növü qalıb. 
Bu cür meşələr müxtəlif xəstəliklərə daha tez tutulur. Epidemiya və zərərvericilərin basqını ABŞ, Mərkəzi Avropa və Çinin şam ağacı plantasiyaları üçün adi hala çevrilib. Epidemiyalar təkcə ayrı-ayrı meşə massivlərini yox,  bütün ekosistemi məhv etmək gücündədirlər. 

hindistan-ormanlari-6.jpg

Dünyada ən çox meşəlik əraziyə sahib olan ölkələr:

Dünyada ən çox meşəlik əraziyə sahib olan ölkə təbii ki, Rusiyadır. Ərazicə Avropa qitəsindən də böyük olan Rusiyada 8 milyon hektardan çox meşəliklər var. Sibir, Tayqa, tundra  meşələri Rusiyanın “vizit kartı” hesab edilir.
İkinci yerdə isə Braziliya gəlir. “Planetin ağciyəri” sayılan Amazonka meşələrinin böyük hissəsi bu ölkənin  payına düşür. Braziliyada meşəlik ərazi 5 milyon hektardan çoxdu. 
Üçüncü yerdə isə Kanada gəlir. Zəngin yeraltı və yerüstü sərvətlərinə görə fərqlənən və onların qorunması üçün xüsusi cəhdlər edən, bunu çox gözəl bacaran Kanada meşəlik ərazilərinin ümumi sahəsi beş milyon hektara qədərdir. 
Dördüncü yerdə  dünya nəhəngi olan ABŞ gəlir. ABŞ-da meşəliklərin ümumi ərazisi  əvvəlki onilliklərə nisbətdə xeyli azalıb. Lakin yenə də ABŞ siyahının dördüncü pilləsində qalmağı bacarıb. Buradakı meşəlik ərazilərinin ümumi sahəsi 3 milyon hektardan çoxdu.
İlk beşliyin sonuncu ölkəsi isə digər bir dünya nəhəngi Çindir. Amma Çinlə ABŞ arasındakı meşəlik əraziləri arasında kəskin fərq var. Asiya ölkəsində meşələrin ümumi ərazisi cəmi 1,3 milyon hektardır.

Elmin Nuri

...
“Elə məmurlar var ki, Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinin harada yerləşdiyini belə bilmir”
Dünyanın bir masası olan fərqli restoranı, imkanlı müştərilər sırada gözləyir
Məxfilik parçası həyacan yaratdı - Hərbi məqsədlə istifadə olunacaq...
Əli Həsənovun nəvəsi barədə qərar verildi
Varlıların üstünlük verdiyi dünya universitetləri -Birmənalı seçimin sirli səbəbləri
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Dünya
Yerdən qalxmayan oğluna atdığı təpik ölkəni ayağa qaldırdı -VİDEO
Araşdırma
Firon məzarlarındakı GİZLİ TARİX
Dünya
"3 ilə qədər ölərsən" dedilər, 200 kilo arıqladı -İNANILMAZ...
Dünya
Türkiyə millisinin məşhur futbolçusundan 3 milyonluq qəza - FOTOLAR
Dünya
53 yaşlı milyonçu evində ölü tapıldı...
Həftənin ən çox oxunanları
Fazil Məmmədovun qudalarına ərizə yazdırdılar - Vergilər Nazirliyində nələr baş verir?
Qurban Məmmədovdan Təhsil Nazirliyinə qandonduran MÜRACİƏT...
Alimlər cinsi aktivliyin tez arıqlamağa təsirini araşdırıblar - ŞOK NƏTİCƏ...
Qızından işdən çıxarılan Fazil Məmmədova ilginc dəstək - "Adam kimi adam üçün..."
“Fazil Məmmədov həddindən artıq şişmişdi, köpünü almaq lazım idi...”
“Dünya bilməlidir ki, İsrail –yəhudi dövləti deyil!” - Yəhudi Hərəkatından gözlənilməz etirazlar...
Hacı Məmmədovun yeni sirli əsərləri ortaya çıxdı - O, hansı məmurun heykəlini düzəldib?
Prezident 4 naziri vəzifəsindən azad etdi
Fatma Abdullazadə Fazil Məmmədovun 1 milyon dollarını alıb?
Manyak-qatil arvadını və dörd qızını niyə öldürdüyünü danışdı
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin