Xəbər lenti
18/01/2018 [23:14]:
Nazir: “Həmsədrlər kreativ fikirlər irəli sürdü”
18/01/2018 [23:03]:
“Feysbuk”da paylaşılan şəkil 3 il əvvəlki CİNAYƏTİN ÜSTÜNÜ AÇDI - FOTO
18/01/2018 [23:03]:
Bütün zamanların ən yaxşı 10 aktyoru - SİYAHI
18/01/2018 [22:59]:
Çay içənlər daha yaradıcı olurlar
18/01/2018 [22:54]:
Qənirə Paşayeva Çili, Boliviya, Venesuela və Əlcəzairin tanınmış təşkilat rəhbərləri ilə görüşdü
18/01/2018 [22:34]:
ABŞ geri çəkildi: Belə demək istəmirdik...
18/01/2018 [22:28]:
Türkiyədə fövqəladə vəziyyət rejimi uzadıldı
18/01/2018 [22:26]:
Hacıqabulda avtoqəzada sürücü ağır yaralanıb
18/01/2018 [22:09]:
Dövlət naziri: “Bizim vəzifəmiz milli azlıq nümayəndələri olan vətəndaşlarımızın keyfiyyətli təhsilini yüksəltməkdir”
18/01/2018 [21:57]:
Zabit Səmədov: "Makqreqoru rəqib kimi görmürəm"
18/01/2018 [21:36]:
“İnformasiya sızacağı təqdirdə məni və İrşad Əliyevi öldürə bilərdilər...”
18/01/2018 [21:32]:
Həmsədrlər fevralın əvvəlində regiona səfər edəcəklər
18/01/2018 [21:31]:
XİN şefi: “Həmsədrlər kreativ fikirlər irəli sürüb”
18/01/2018 [21:28]:
78 yaşında intihara cəhd etdi
18/01/2018 [21:02]:
Tolstoyun zifaf gecəsindən sonrakı qeydi: "Qane olmadım"
18/01/2018 [20:53]:
Rusiya açıqladı: "Türkiyənin təsdiqini gözləyirik"
18/01/2018 [20:34]:
Çəmənzəminlinin ağır günləri, itirilən pullar, qalaqlanan borclar - Romandan parça
18/01/2018 [20:28]:
Dəcəllik edən oğlunu motosikletə bağlayıb yerlərdə sürüdü - VİDEO
18/01/2018 [20:26]:
Rusiya məmurlarının ehtiraslı köməkçiləri... - FOTOLAR
18/01/2018 [20:25]:
Cərimə olunmamaq üçün sürücülük vəsiqəsini udmaq istədi - FOTO+VİDEO
18/01/2018 [20:08]:
Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Kollecində 20 Yanvar şəhidləri anıldı
18/01/2018 [20:08]:
Avropanın ən böyük həbsxanasında üsyan çıxdı
18/01/2018 [20:02]:
Avropada qasırğa 4 nəfəri öldürdü
18/01/2018 [20:01]:
Mikayıl Cabbarov bəstəkarın oğlunu baş direktor təyin etdi
18/01/2018 [19:59]:
Qəza Heydər Əliyev prospektində tıxac yaratdı
18/01/2018 [19:52]:
Ukraynalı katibə, qazaxıstanlı məşuqə, müavinlərə 10 min manatlıq maaş... - "Canik"in adamının ŞOK dosyesi
18/01/2018 [19:47]:
Bakıda 272 kq narkotik vasitə ələ keçirildi
18/01/2018 [19:46]:
Məmmədyarovun Nalbəndyanla görüşü başa çatdı
18/01/2018 [19:43]:
Türkiyənin kəşfiyyat rəhbəri Moskvada: Diqqətçəkən detal...
18/01/2018 [19:31]:
Nazir müavinləri Ramin Quluzadənin "islahatlar"ının qurbanı oldular...
18/01/2018 [19:25]:
Suriyada kütləvi məzarlıq tapıldı - 10 min cəsəd var
18/01/2018 [19:17]:
“YouTube” saxtakarlara qarşı yeni mübarizə metodu hazırladı
18/01/2018 [19:04]:
İlham Əliyevdən Milli Televiziya və Radio Şurası ilə bağlı - Sərəncam
18/01/2018 [18:57]:
Bakıda daha bir sürücü sərnişinlərin həyatını təhlükəyə atdı -Video
18/01/2018 [18:54]:
Qərbi Kaspi Universitetində ABŞ səfiri ilə görüş keçirildi
18/01/2018 [18:51]:
Nəsib bəy Yusifbəylinin dünyagörüşündə Azərbaycan türkçülüyü ideyası...
18/01/2018 [18:43]:
Hamilə qalmaq istəyən qadınların qarnını...
18/01/2018 [18:43]:
"Qəsdən adam öldürmə cinayətlərinin 92,9 faizinin açılması təmin edilib" -Mirqafar Seyidov
18/01/2018 [18:38]:
Teymur Bünyadov “Şərəf” ordeni ilə təltif edildi
18/01/2018 [18:37]:
Prezident 1918-ci il azərbaycanlıların soyqırımının 100 illiyi haqqında sərəncam imzaladı
18/01/2018 [18:35]:
Elza İbrahimovanın 80 illik yubileyi keçiriləcək
18/01/2018 [18:34]:
BSU-da “Qanlı və şanlı tarix” mövzusunda dəyirmi masa keçirildi
18/01/2018 [18:27]:
Ramil Usubov Bakıda polis rəislərinin qarşısına tələblər qoydu - MÜŞAVİRƏ
18/01/2018 [18:17]:
15 milyon dollara ayaqqabı buraxıldı - FOTO
18/01/2018 [18:13]:
Kirpikləri uzanan qız gözlərini aça bilmir - FOTO
18/01/2018 [18:12]:
Bir yerdə çox oturmaq hansı xəstəliklərə yol açır?
18/01/2018 [18:10]:
“Sahil” bağı “Cümhuriyyət” bağı adlandırılsın” - Rəşad Məcid
18/01/2018 [18:07]:
“20 Yanvar qətliamının iştirakçıları arasında ermənilər də olub” -MÜSAHİBƏ
18/01/2018 [17:58]:
Cəfər Cabbarlının yeni sözlərlərin istifadəsi üçün işlətdiyi kələk - MARAQLI ƏHVALAT
18/01/2018 [17:55]:
Yevda Abramov hələ İsraildən qayıtmayıb - Deputatın müalicəsi haqda açıqlama
18/01/2018 [17:50]:
Azərbaycanda müəlliməni oğurlayıb zorlayanlara AĞIR CƏZA
18/01/2018 [17:46]:
Trampın oğlu: "Atam ancaq dolların yaşıl rəngini görür"
18/01/2018 [17:43]:
"Barselona" Pike ilə yeni müqavilə imzaladı - 500 milyon qiymət qoydu
18/01/2018 [17:20]:
Həftənin son iş günü üçün məzənnə
18/01/2018 [17:14]:
Salam Sarvandan orfoqrafiya lüğətindəki biabırçı sözlərə etiraz - Fahişəolma, ağacgəmirmə, bəstiqoyma...
18/01/2018 [17:11]:
İki qurum necə birləşəcək?
18/01/2018 [17:09]:
Ermənistanda nazir istefa verdi
18/01/2018 [17:08]:
“Alpinistlərin axtarışı prezidentin nəzarətindədir”
18/01/2018 [17:06]:
İmanov qardaşlarından xalq artistinə - Hörmətsizlik
18/01/2018 [16:59]:
Barmaqlarınızda bu dəyişiklik varsa... – SİMPTOMLAR
18/01/2018 [16:58]:
Hansı insanlarla evlənmək olmaz? - 2 psixoloji FAKT
18/01/2018 [16:49]:
Sən demə, ABŞ-ın hər kəsə borcu var - SİYAHI
18/01/2018 [16:44]:
Azərbaycanda bu qiymətlər bahalaşdı -XƏBƏRDAR OLUN
18/01/2018 [16:41]:
Suriyadan şok açıqlama: " Türkiyəni dərhal vuracağıq"
18/01/2018 [16:40]:
Mark Zukerberq 107 metrlik üzən saray aldı – FOTO
18/01/2018 [16:39]:
20 Yanvar günü dərs və iş olacaqmı? - Açıqlama
18/01/2018 [16:35]:
SOCAR “Palmali”dən 14 gəmi aldığını TƏSDİQLƏDİ
18/01/2018 [16:33]:
O, heç bir sığınacağa, bunkerə “rəhm etmir” - CƏHƏNNƏM SİLAHI
18/01/2018 [16:19]:
Bu adamı tanımalyıq - Ayın görünməyən tərəfi
18/01/2018 [16:16]:
Direktorun qardaşı oğlu nişanlı müəlliməni zorla qaçırdı - TƏFƏRRÜAT
18/01/2018 [16:04]:
“Nə qədər ki, üçüncü tərəf var, Qarabağ məsələsi həll olunmayacaq...” - Ayaz Mütəllibov
18/01/2018 [16:00]:
Ermənilər Xocalıda Günəş Elektrik Stansiyası tikəcək
18/01/2018 [15:59]:
Hər nəfərə düşən ÜDM 7205 manat oldu
18/01/2018 [15:56]:
“Azərsu”da 20 yanvar şəhidlərinə EHTİRAM
18/01/2018 [15:52]:
Akif Nağı ağır zədəli dünya çempionu ilə bağlı prezidentə müraciət etdi
18/01/2018 [15:50]:
Bərdənin Təhsil Şöbəsi qaçırılan müəlliməyə XEYİR-DUA VERDİ: “Öz razılığı olub”
18/01/2018 [15:45]:
Bakıda banka basqın oldu
18/01/2018 [15:43]:
Məmmədyarov həmsədrlərlə bir araya gəldi
18/01/2018 [15:42]:
Ermənistana qarşı qətnamə qəbul olundu
18/01/2018 [15:40]:
Dövlət İmtahan Mərkəzi işçi axtarır
Bütün arxiv bir sırada
21/08/2017 [21:47] - Siyasət - ( 1335 dəfə baxılıb)

Qarabağa sahib ola biləcəyikmi?



Rusiya-Ermənistan birgə qoşun qrupunun yaradılmasının Azərbaycan-Rusiya siyasi münasibətlərinə təsirləri ilə bağlı yazının ardından, bu sazişdən sonra Qarabağ məsələsində gözlənilən durumdan bəhs edən yazını müzakirənizə təqdim edirəm. 

Ölkəmizin hazırkı sosial-siyasi durumu, habelə gələcəyə yönəlik daxili və xarici siyasəti heç bir ümidverici proqnozlarla təsəlli edilə bilməz. İndiyədək aparılan siyasət faktiki olaraq dövlətimizi olduqca əlverişsiz və zəif hala salıb. Öz vətəndaşlarından başqa heç kəsə güc göstərmək imkanı qalmayan hökumətin indi xarici təzyiqlər qarşısında müqavimət imkanları da xeyli tükənib və dövlət üçün real təhlükələr artmaqdadır. Xüsusilə də qlobal siyasi güclər arasında artan ziddiyyətlər ölkəmizi çətin dilemma qarşısında qoyur.

Azərbaycanın zəiflədiyi dönəmlərdə məkrli düşmənlərimiz havadarlarının dəstəyi ilə bundan maksimum faydalanmağa cəhd edib və təəssüf ki çox zaman bu cəhdlərini reallaşdıra biliblər. Yenə də erməni siyasi dairələrində belə bir qənaət yaranıb ki Azərbaycan hökumətini ciddi güzəştlərə məcbur etmək üçün fürsət yaranmaqdadır. 

Son dövrlər hüquq-mühafizə orqanlarının birgə bəyanatında səslənən “orduda casusluq” iddiaları ilə bağlı müzakirələr də göstərir ki istər Rusiyanın, istərsə də Ermənistanın Azərbaycanın real durumu ilə bağlı ən konfidensial bilgilərə çatmaq imkanları olub. Rusiya və Ermənistan siyasi dairələrindən gələn açıqlamalar göstərir ki, onlar dövlətimizin zəifləməsinin dərinləşdiyi andan etibarən, paralel olaraq Qarabağla və Avrasiya İttifaqı ilə bağlı hərbi-siyasi təzyiqləri daha da artıracaqlar. Yaxın bir neçə il ərzində Azərbaycan hökumətinin daxili siyasəti nəticəsində cəmiyyətin güzəştə, təslimçi təkliflərə ən az müqavimət göstərəcəyi məqamın yetişəcəyini hesablayırlar. 

Çağdaş beynəlxalq siyasi konyuktura tədricən Rusiyanın əlehinə inkişaf etdiyi üçün Rusiya tez bir zamanda sərhədlərinə yaxın ölkələrdə öz təhlükəsizliyi üçün daha konkret qarantiyaya can atır. Azərbaycan faktiki olaraq Rusiyanın siyası orbitində olsa da, bu durum sürüşkəndir və indi Rusiyanı qane etmir. İsrarla Azərbaycanı da rəsmi şəkildə öz çətiri altına çəkməklə həm RF daxilində, həm də xaricində müvəqqəti üstünlük əldə etməyə, sanksiyaların psixoloji təsirlərini qismən azaltmağa ümid edir.
 
Qərb isə artıq heç bir strateji siyasi məsələni Azərbaycan hökumətindən israrla tələb etmir. Bir tərəfdən Rusiyanın aqressiv yanaşmalarına bəhanə verməmək üçün hələlik regionda öz siyasətini passiv fazaya keçirib, digər tərəfdən isə Azərbaycan hökumətinin apardığı siyasətə görə ölkəmizin qərb üçün cazibəsi də xeyli azalıb. Hətta müəyyən diplomatik qaynaqlardan sızan bilgilərə görə qərb dairələri siyasi həbslər, söz, ifadə, siyasi və digər azadlıqların kobud şəkildə boğulmasına öncəki reaksiyasını da ertələyib. Artıq qərb standartlarının kiməsə zorla qəbul etdirilməsi siyasətindən əsasən imtina edilib. Əgər könüllü şəkildə bu standartları qəbul edirsənsə buyur gəl, etmirsənsə özün bilərsən.

Faktiki olaraq ölkəmiz güclü qərb müttəfiqlərinin dəstəyindən məhrum olmağa doğru addımladıqca, Qarabağla bağlı təslimçi sülhün detalları da konkretləşir. İndi Rusiya çətin sosial-iqtisadi durumla üzləşən, Qarabağla bağlı heç bir konsepsiyası olmayan Azərbaycan hökumətinə elə bir təklif verməlidir ki, o, həm öz cəmiyyətində güclü görünsün, həm də Qarabağla bağlı güzəştləri qəbul etməyə məcbur olsun. Hətta Ermənistanın guya Rusiyadan qərbə doğru üz çevirməsi görüntüsü ilə Azərbaycan cəmiyyətini rahatlatmaq və hökumətin arqumentlərini gücləndirmək üçün müxtəlif variantlar üzərində çalışmalar var. İstər Ermənistanın NATO təlimlərində iştirakı, istər KTMT-dan çıxmaqla bağlı səslənən bəyanatlar, istərsə də qərblə və İsraillə aparılan fəal diplomatiyanın arxasında Azərbaycanı Rusiyaya daha sıx bağlamaq üçün müəyyən gedişlər hazırlanır.

Rusiya və Ermənistan ittifaqı indiki geosiyasi şəraitdə Azərbaycan hökumətinin siyasi səhnədən tam atılacaq hala gəlib çatmasından heç nə qazanmadıqlarını yaxşı anlayır və bu situasiyanın dərinləşməsində maraqlı deyillər. İstənilən yeni hökumət dəyişikliyi bu cütlüyə yeni situasiya və həlli çətin əlavə problemlər yarada bilər. Bütün siyasi məsələləri, xüsusilə də Qarabağ məsələsini tamamilə öz monopoliyasına almağı bacarmış bir iqtidardan istənilən güzəştləri almaq daha asan olduğundan, onun davam etməsinə bütün vasitələrlə yardımçı olmağa çalışırlar. Rusiyaya müttəfiqsiz və zəif Azərbaycanı öz birliyində görmək, Ermənistana isə Qarabağa sahib olmaq üçün Azərbaycan dövləti adından imzalanan təminatlı sülh müqaviləsi lazımdır. Ermənistan anlayır ki danışıqlar sonsuza qədər uzana bilməz və bir gün müharibə yenidən alovlana bilər. Rusiyanın üzləşdiyi situasiyanı da təhlil edən erməni dairələri anlayır ki gələcəkdə Rusiyanın hərbi-siyasi dəstəyi öz həlledici əhəmiyyətini itirə bilər. Odur ki rəqiblər indi ən sərfəli variantları məhz bu əlverişli zamanda dəyərləndirməyə çalışırlar.
  
Ermənistan anlayır ki indiyədək beynəlxalq hüquqa məhəl qoymadan işğalı davam etdirsə də, bir gün bu ərazilərdən çəkilməlidir. Qarabağ ətrafındakı ərazilərin işğalda qalması artıq Rusiya üçün də baş ağrısına çevrilib. Hətta Rusiyanın ölkəmizlə bağlı bir sıra strateji planları məhz bu işğal faktına görə öz həllini tapa bilmir. Rusiya müəyyən əraziləri Azərbaycana qaytarmaqla daha böyük uduş əldə edəcəyini düşünür. Azərbaycanda Rusiyanın strateji birliklərinə qoşulmaq istiqamətində müsbət ictimai rəyin formalaşması, “xilaskar və böyük qardaş” təbliğatına yenidən ciddi zəmin yaradılması, qərbin regiona təsirlərinin tamamilə zəiflədilməsi, habelə aktiv münaqişəni önləməklə regionda söz sahibi kimi uzunmüddətli qalmağa təminat qazanmağı hədəfləyir. Rusiyanın regionda möhkəmlənməsi İranın da maraqlarına cavab verir. Hazırda Rusiya və Ermənistan faktiki olaraq işğalın uzanmasından heç nə əldə bilmirlər.  

İndi yeganə problem “Dağlıq Qarabağ”ın statusu ilə bağlıdır. Erməni tərəfi “Dağlıq Qarabağ”ın müstəqil dövlət kimi tanınması müqabilində sülhə razıdır. Ən pis halda isə “Dağlıq Qarabağ”ın müəyyən müddətdən sonra referendumla müstəqil dövlət olması yolunda ciddi beynəlxalq təminat almadan işğal etdiyi ərazilərdən çəkilmək niyyətində deyil. Azərbaycan ona ərazi bütövlüyü çərçivəsində ən yüksək statusu verməyə hazır olduğunu bəyan etsə də, bu, erməniləri qane etmir. Erməni tərəfi öz üstünlüyünü yalnız Azərbaycanın güzəştlərinə dəyişmək niyyətindədir. Rusiyanın müəyyən etdiyi səddi aşaraq Azərbaycan hökumətinin hərbi əməliyyatlar aparmaq iradəsinin olmaması da onları xeyli arxayınlaşdırıb.

ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədrləri “Dağlıq Qarabağ”ın yekun statusu ilə bağlı hər iki tərəfi qane edən yekun sənədi ortaya qoya bilmədikləri üçün, bir tərəfdən “öz müqəddəratını təyinetmə”, digər tərəfdən isə “ərazi bütövlüyü” prinsipinin arasında silahlı qüvvələrdən istifadə etmədən yeni kompromis variant hazırlayıblar. Bu varianta əsasən “Dağlıq Qarabağ”a təhlükəsizlik və özünüidarə hüququnu təmin edən müvəqqəti statusun verilməsi, “Dağlıq Qarabağ”ın ətraf ərazilərinin (5 rayon Ağdam, Füzuli, Cəbrayıl, Zəngilan, Qubadlı və Laçın rayonunun 13 kəndinin) Azərbaycanın nəzarətinə qaytarılması, “Dağlıq Qarabağ”ı Ermənistanla birləşdirən dəhlizin tanınması, iradənin hüquqi yolla ifadə edilməsi ilə Dağlıq Qarabağın yekun hüquqi statusunun gələcəkdə müəyyən edilməsi, bütün məcburi köçkünlərin öz keçmiş yaşayış yerlərinə qayıtmaq hüququna təminat verilməsi, sülhməramlı qüvvələrin daxil olduğu beynəlxalq təhlükəsizlik zəmanətinin yaradılmasından ibarətdir. 

Faktiki olaraq bu variantda Kəlbəcər və Laçının taleyi qeyri-müəyyən olaraq qalır, habelə Qarabağın zamanla hüquqi baxımdan itirilməsi reallaşa bilər. Yanlış olaraq problemi tamamilə öz monopoliyasında saxlayan Azərbaycan hökumətinin bu plana yetərli müqavimət göstərməyə siyasi iradəsi çaracaqmı? Bunu birmənalı demək çətindir. Yubanmadan cəmiyyətin bütün fəal kəsiminin iştirakı ilə Qarabağla bağlı ardıcıl və sistemli müzakirələrə başlamaq, habelə vahid siyasi-hərbi mövqe ortaya qoymaq vacibdir. Qarabağ məsələsində heç kim yaxasını kənara çəkməməli, əgər imkanı yalnız bir kəlmə söz söyləməyə çatırsa, onu mütləq deməlidir. 
Nəsimi Məmmədli

...
Dəcəllik edən oğlunu motosikletə bağlayıb yerlərdə sürüdü - VİDEO
Ukraynalı katibə, qazaxıstanlı məşuqə, müavinlərə 10 min manatlıq maaş... - "Canik"in adamının ŞOK dosyesi
Kirpikləri uzanan qız gözlərini aça bilmir - FOTO
Bir yerdə çox oturmaq hansı xəstəliklərə yol açır?
O, heç bir sığınacağa, bunkerə “rəhm etmir” - CƏHƏNNƏM SİLAHI
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Hadisə
Cərimə olunmamaq üçün sürücülük vəsiqəsini udmaq istədi - FOTO+VİDEO
Gündəm
Nazir müavinləri Ramin Quluzadənin "islahatlar"ının qurbanı oldular...
Dünya
Hamilə qalmaq istəyən qadınların qarnını...
Dünya
15 milyon dollara ayaqqabı buraxıldı - FOTO
Ədəbiyyat
Tanınmış astroloqdan Zərdüşt barəsində bilmədiyimiz və tam fərqli FAKTLAR
Həftənin ən çox oxunanları
"Putini 48 ildir tanıyan bir insan kimi deyirəm" - "Qarabağ düyününü açmaq onun iradəsindən asılı olsaydı..."
Qız alt paltarında, "dini" verilişdə "ilahiyyatçı" üçün erotik rəqs etdi - VIDEO
“Dövlətim əmr versə ki, əmim Sərdar Cəlaloğlunun evini tankla yıx.." -Şəhid komandir Rasim Məmmədov
Təkər gətirənlər tələyə düşdü - Həyəcan təbili...
“Əbiyev gəlmirdi, Zakir Həsənov isə bir neçə dəfə bizi ziyarət edib” - Fəriköy məzarlığında...
Dünya Əzimovun hazırladığı tortdan danışır - VİDEO
Təlim zamanı ip qopdu əsgərlər vertolyotdan yerə düşdülər - VİDEO
Arvadı kənddən Bakıya gedib bacısının qeyri-rəsmi əri ilə “yatdı”, sonra... - 3 uşaq atasından dəhşətli əməl
Ziya Məmmədov xüsusi təyinatlılarla biznesmenin oğlunu tutdu: "Atana de ki..."
Qubadlının Xanlıq kəndində livanlı erməniyə ev verildi - FOTO/VİDEO
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin