Xəbər lenti
20/09/2017 [15:01]:
Əməkdar artistdən həmkarlarına: Yəqin, onlar toydan sonra da lazım olurlar
20/09/2017 [14:59]:
Hər gün istifadə etdiyimiz qidaların öldürücü dozaları- TƏHLÜKƏ
20/09/2017 [14:58]:
Bərzani referendumdan imtina şərtlərini açıqladı 
20/09/2017 [14:54]:
Ziya Məmmədovun bacısı işdən çıxarıldı
20/09/2017 [14:53]:
Polşa prezidenti: Qarabağ münaqişəsi sülh yolu ilə həll edilməlidir
20/09/2017 [14:38]:
QHT üzvləri ermənilərə etiraz üçün hava limanına toplaşdı
20/09/2017 [14:30]:
UNEC rektoru prezident təqaüdçüləri ilə görüşdü: “Yaşıdlarınıza örnəksiniz”
20/09/2017 [14:29]:
DAK tədqiqatçı alim Əkrəm Rəhimlinin 85 illik yubileyini qeyd etdi
20/09/2017 [14:22]:
ADU-nun müəllimi Koreyada təlim proqramında iştirak etdi
20/09/2017 [14:19]:
Lütfi Zadənin oğlu atasının dəfninə gəlməyəcək
20/09/2017 [14:17]:
Moderator.az-ın baş redaktorunun kələmi gündəm oldu- FOTOLAR
20/09/2017 [14:17]:
QMİ-nin saytı fəaliyyətini dondurdu
20/09/2017 [14:16]:
Ziya Məmmədovun bacısı işdən çıxarıldı? - Nazirlik araşdırmaya başladı
20/09/2017 [14:14]:
İndoneziya səfiri ADU-da dərs keçdi
20/09/2017 [14:11]:
"Şükür ki, ABŞ ilə bərabər dünyanı idarə edirik" - Kəbənin baş imamından ŞOK AÇIQLAMA
20/09/2017 [14:11]:
Biləsuvarda qəzada ölənlərin sayı 5-ə çatdı - Yenilənib + Foto
20/09/2017 [14:08]:
Azərbaycanda at uşağın cinsiyyət orqanını qopardı – FOTO (18+)
20/09/2017 [14:00]:
Keçmiş baş prokurordan gözlənilməz addım...
20/09/2017 [13:57]:
Partiya sədrindən sui-qəsd xəbərdarlığı...
20/09/2017 [13:35]:
Vergilər Nazirliyi “Turan”la bağlı istintaqı dayandırdı
20/09/2017 [13:26]:
“Beynəlxalq Mahmud Kaşqari” mükafatı təqdim ediləcək
20/09/2017 [13:14]:
Seyran Səxavətdən oxucularına üzücü xəbər
20/09/2017 [12:54]:
Ebru Gündəş Bakıya toya gəldi - FOTOLAR
20/09/2017 [12:51]:
Ermənilər rus dövlətçiliyinin banisi roluna iddia edir
20/09/2017 [12:49]:
Atasının 4 ildir bakirə kimi satmaq üçün həbs etdiyi qızı oyun xilas etdi
20/09/2017 [12:44]:
7 yaşlı qıza təcavüz edən qatil bu cür asıldı – Video/23+
20/09/2017 [12:42]:
İrəvan şokda: Bu silahlar Bakıya necə gəlir?
20/09/2017 [12:40]:
Dünyanı qurtaran adam 77 yaşında öldü
20/09/2017 [12:37]:
"Bizim diaspor fəallarımız qətiyyən ruhdan düşməməlidir"
20/09/2017 [12:27]:
12 yaşlı ananın dünyaya gətirdiyi körpədən yeni xəbər var
20/09/2017 [12:25]:
"Parafraz" saytının təqdimat mərasimi keçiriləcək
20/09/2017 [12:25]:
Dünyanın ilk baş nəqli əməliyyatında baş yerinə xəstə dəyişdi 
20/09/2017 [12:18]:
Üzeyir bəyin xatirəsi mədəniyyət evində anıldı- FOTOLAR
20/09/2017 [12:16]:
Venesuela prezidenti Donald Trampı “Yeni Hitler” adlandırdı
20/09/2017 [12:14]:
“Strateji Yol Xəritəsinin reallaşması iqtisadiyyatımıza töhfə verəcək”
20/09/2017 [12:09]:
Azərbaycanda son 14 ilin ən isti sentyabrı - REKORD
20/09/2017 [12:04]:
Azərbaycanlı idmançı dünyada “İlin atleti” adına ən real namizəd kimi göstərildi
20/09/2017 [11:59]:
İki uşağın müəmmalı ölümü: Anası səhər tezdən Aqşini həkimə aparırmış
20/09/2017 [11:58]:
“Bu, sadəcə Bərzaninin deyil, onun böyüklərinin belə boyunu aşan layihədir”
20/09/2017 [11:58]:
Vəkili Akif Çovdarova bəraət istədi
20/09/2017 [11:50]:
Azərbaycan İslam ölkələrini Ermənistanla əməkdaşlığı məhdudlaşdırmağa çağırdı
20/09/2017 [11:47]:
Ərdoğan: "Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli üçün çox ciddi səy göstərməliyik"- VİDEO
20/09/2017 [11:46]:
Los-Ancelesdə sikhlərin məbədini təhqir edən erməni axtarışa verildi
20/09/2017 [11:40]:
XİN başçısı: "Regionun inkişaf perspektivləri ciddi şəkildə risk altına düşüb"
20/09/2017 [11:37]:
Hacı Qalibin oğlunun apellyasiya şikayəti təmin edilmədi
20/09/2017 [10:57]:
Bal yarmarkasının keçiriləcəyi vaxt bəlli oldu
20/09/2017 [10:44]:
Rusiyadan Qarabağın verilməsinə qoyulan şərt...
20/09/2017 [10:41]:
Qarabağa müsəlman ermənilərin köçürülməsi təklif edildi – Məkrli plan
20/09/2017 [10:31]:
Mikayıl Cabbarova yeni vəzifə veriləcək
20/09/2017 [10:30]:
Azərbaycan prezidenti bu gün BMT-də çıxış edəcək
20/09/2017 [10:28]:
Sarkisyan: "Ermənistan Türkiyə ilə diplomatik münasibətləri pozmağa hazırdır"
20/09/2017 [10:16]:
Dollar sabit qaldı, avro bahalaşdı
20/09/2017 [10:00]:
Cəbhədən son xəbər
20/09/2017 [09:55]:
“Oğlu 2 rükət namazı güclə qılır, ondan Şeyxülislam olar?”
20/09/2017 [09:53]:
Allah ona görə şeytana möhlət verir ki...
20/09/2017 [09:53]:
ABŞ rəhbərliyini "bəşəriyyət üçün başlıca təhlükə" adlandırdılar
20/09/2017 [09:52]:
İblis, yoxsa şeytan - Hansı söz daha düzdür?
20/09/2017 [09:48]:
"Qışda əhalinin təbii qaz təminatında problem olmayacaq" -Rövnəq Abdullayev
20/09/2017 [09:44]:
Bu gün də 4 nəfər qəzada öldü - Yol terroru davam edir
20/09/2017 [09:42]:
Şeyx hansı iddiasına görə cəzalandırılır?
20/09/2017 [09:39]:
Qüdrət Qurbanov Həzi Aslanovla quda oldu - Toydan fotolar
20/09/2017 [09:34]:
"Qərbin Türkiyəyə və Ərdoğana hücumları təsadüfi deyil" - "Xilafət bərpa olunmalıdır..."
20/09/2017 [09:28]:
“Zəhmət olmasa, cəmiyyətə açıqlasınlar ki, nə baş verir”
20/09/2017 [09:18]:
Dünyanın ən gizli məscidi haradadır? - FOTOLAR
20/09/2017 [09:16]:
Meksikada baş verən zəlzələdə 22 uşaq vəfat etdi
20/09/2017 [09:06]:
Azərbaycanda 8 ayda velosiped qəzalarında 11 nəfər dünyasını dəyişdi
20/09/2017 [02:23]:
Ətrafınızda baş verən hadisələri diqqətlə izləyin - Günün qoroskopu
20/09/2017 [01:03]:
Pendirin bu növləri qadınlarda xərçəng yarada bilər- FOTOLAR
20/09/2017 [00:14]:
Myanmada 200 kənd oda verildi
20/09/2017 [00:10]:
Vahid Mustafayev: "ANS yenidən fəaliyyət göstərəcək"
19/09/2017 [23:55]:
Cümhuriyyət fədailəri və maarifçilərin dəfn günündən FOTOLAR
19/09/2017 [23:39]:
"Dünyanın sonu deyil, daha çox çalışmaq lazımdır"
19/09/2017 [23:36]:
Kalaşnikovun heykəli ucaldıldı - VİDEO
19/09/2017 [23:30]:
Ərdoğan Makronla görüşdü
19/09/2017 [22:54]:
"Deyirlər ki, guya Üzeyir bəy "Leyli və Məcnun"u qardaşı Ceyhunla birlikdə bəstələyib, amma...."
19/09/2017 [22:42]:
Ələt-Astara yolunda ağır qəza: 4 qadın öldü - Yenilənib
19/09/2017 [22:31]:
Məkkə yaşıllıqlarıyla göz oxşayacaq... - VİDEO
19/09/2017 [21:57]:
İğdırda Kərbəlayi İsmayılla, Qarsda Soltan bəylə unudulmaz "söhbətlər"... - FOTOLAR
19/09/2017 [21:45]:
Sirri hələ də bilinməyən 3 ölüm hadisəsi - FOTO
19/09/2017 [21:18]:
"Rusiyanın bu siyasəti təəccüb, ciddi sual və dərin təəssüf doğurur" - Hikmət Hacıyev
Bütün arxiv bir sırada
14/09/2017 [14:46] - Müsahibə - ( 5694 dəfə baxılıb)

Portuqaliyada yaşayan azərbaycanlı alim: "Burada 2 aspirantım var, hər biri ayda 1000 avro təqaüd alır"

"Universitetləri ləğv edib əvəzində ali təhsili akademiyada vermək olar"



Onunla bir neçə il bundan əvvəl virtual dünyada- hamının "böyük ev"inə çevrilən sosial şəbəkədə tanış olduq. Dünyanın müxtəlif yerlərdində çalışan azərbaycanlı alimlərlə bağlı araşdırma apararkən, o zaman cəmi 34 yaşı olan elmlər doktorunun çətin kimya sahəsində böyük elmi nailiyyətlər qazanması və bu mürəbbək yolu Lissabonda davam etdirməsi alimi başqa həmkarlarından fərqləndirirdi. Daha sonra Bakıda görüşdük… Kifayət qədər səmimi insan olan Kamran Mahmudov (haqqında az sonra geniş məlumat veriləcək) Azərbaycan təhsili və elmi haqqında danışarkən, içindəki təəssüfü gizləyə bilmirdi. Avropa paytaxtının məşhur universitetində çalışan, ən güclü elmi jurnallarda məqalələri çıxan və işlərinə çox istinad olunan gənc alimdə bu təəssüfü yaradan isə söhbət əsnasında apardığı müqayisələr idi…
Bakıya gəlişindən istifadə edib gənc elmlər doktoru, Portuqaliyanın Lissabon Universitetində çalışan kimyaçı alim Kamran Mahmudovla görüşüb, söhbətləşdik.
Moderator.az saytı üçün hazırladığımız müsahibə isə təkcə iki nəfərin dialoqu yox, elmin gələcəyinə inam haqqında düşüncələrdi. 
Amma öncə alimi yaxından tanıyaq:


DOSYE- Mahmudov Kamran Talıb oğlu 01.01.1980-ci ildə Tovuz rayonunun Nəmxoş kəndində ziyalı ailəsində anadan olub.  Bakı Dövlət Universitetinin Kimya fakültəsinin 2001-ci ildə bakalavr, 2003-cü ildə isə magistratura pilləsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib. Ali məktəb tələbələri arasında keçirilən Respublika Olimpiadasında 1998-ci ildə 3-cü, 1999 və 2000-ci ildə 2-ci və 2001-ci ildə 1-ci yerin qalibi olub.
2003-cü ildə BDU-nun Analitik kimya ixtisası üzrə aspiranturasının əyani şöbəsinə qəbul olub. 2006-cı ildə «b-Diketonların aztörəmələrinin mis(II) ilə əmələ gətirdiyi komplekslərin tədqiqi və analitik tətbiqi» mövzusunda namizədlik dissertasiya işini müdafiə edərək  fəlsəfə doktoru alimlik dərəcəsi  alıb.  32 yaşında  isə elmlər doktoru adına sahiblənib.
2009-cu ildən Lissabon Dövlət Universitetində tədqiqatçı kimi çalışan kimya elmləri doktoru hazırda orada elmi fəaliyyətini davam etdirir:

"Bəzi təkliflərimizin həllini tapmaması öz neqativ nəticələrini yaxın gələcəkdə göstərəcək" 

-Kamran müəllim necəsiz? Sizinlə 2014-cü ildə  müsahibə etmişdik. Kifayət qədər rezonansa səbəb oldu. O zaman siz elmin nisbətən də olsa, inkişafı üçün bir neçə təklifdə bulunmuşdunuz. Bu üç ildə onlardan hansıları tətbiq edildi?

-Elmin bəy, müsahibə üçün təşəkkür edirik. Təssüf ki, o zaman bizim verdiyimiz təkliflərdən yalnız biri həyata keçirilib, yəni “Thomson Reuters” agentliyinin “Web of Knowledge” axtarış sisteminə giriş əldə edilib. İndi bizim alimlər də həmin sistemdən istifadə edirlər, elmin müasir istiqamətlərindən və problemlərdən xəbərdar olurlar. Həmin təkliflərin həll olunmaması öz neqativ nəticələrini yaxın gələcəkdə göstərəcək. 

-Ümumiyyətlə, bu üç ildə Azərbaycan elmində müsbət istiqamətdə dəyişən nələrsə oldu?

-Əlbəttə var, bizim alimlər “Web of Knowledge” axtarış sistemi ilə maraqlanırlar və anlayırlar ki, elmi işlərini Avropa və ya Amerikanın elmi jurnallarında-daha yüksək impakt faktora malik orqanlarında- nəşr etdirsələr, daha çox oxunacaq və istinadlar olacaq. Nəinki bizim və ya Rusiyanın jurnallarında...
 Bundan başqa Azərbaycanın adı ilə müəllimim Məhəmməd Babanlı Amerikanın yüksək impakt faktorlu jurnalında -ACS Nano, impact factor 13.94- yaxşı bir məqalə nəşr edib. Başqa bir alimimiz Elçin Süleymanov “Renewable and Sustainable Energy Reviews” (impact factor 8.05) jurnalında 2 Review (icmal) məqalə nəşr etdirib. Bu işlərdə hər iki alimimiz xarici alimlərlə əməkdaşlıq ediblər. Bu, çox müsbət haldır. Təssüf ki, ölkəmizdə bələ məqalələrə görə yüksək məbləğdə qonarar verilmir, motivasiya yoxdur. Halbuki, Çində həmin məqalələrə görə müəlliflərə 5000 avro qonarar verirlər. Başqa bir müsbət hal isə ondan ibarətdir ki, gənclərimiz xarici ölkələrə təcrübə keçməyə gedirlər, reallıqları görürlər. 


"Xoşbəxtik ki, Azərbaycan adına ilk dəfə bu işi görə bildik"

-Bəs, siz bu qısa zaman kəsimində nə kimi elmi yeniliklərə imza atdınız? Bilirik ki, kimya elmində çox mühüm iş sayılacaq bir monoqrafiyanız işıq üzü görüb. Mümkünsə, bizə  bu görülən işlər  barəsində məlumat verərdiniz...

-Əsas məsələ odur ki, burada öz ideyamızı təcrübi olaraq sınaqdan keçirmək üçün yaxşı şərait var. Məsələn, yeni sintez etdiyimiz katalizatorları CO2-nin karbonatlara çevrilməsində müvəffəqiyyətlə tətbiq etdik və bu metod məlum metodlara nisbətən bir sıra üstünlüklərə malikdir.  (Mənbə:Journal of Catalysis 335 (2016) 135-140). Siz qeyd etdiyiniz monoqrafiyanın mövzusu üzrə elmi işləri biz 2011-ci ildə başlamışdıq və 2014-cü ildə həmin monoqrafiyanı yazmaq qərarına gəldik. Əslində, nəşriyyata hər hansı mövzunu təklif etdikdə sizin o sahədə xeyli nəşr olunmuş elmi işləriniz olmalıdır. Yəni, bu sahə üzrə ekspert sayılmalısınız. Həm də monoqrafiyanın vacibliyi əsaslandırılmalıdır ki, o rəyə verilsin. Çünki nəşriyyat həmin monoqrafiyanın satılmasından gəlir əldə etmək haqqında düşünür. Biz xoşbəxtik ki, Azərbaycanın adı ilə redaktor kimi ilk dəfə dünyanın ən aparıcı nəşriyyatında (Mənbə:Wiley, 1807; 210 years ago New York City, United States) monoqrafiya nəşr etdirə bildik. Həmin monoqrafiyanın qiyməti 187.20 avrodur və biz redaktorlar satışlardan qonarar alırıq. Bu mövzu üzrə daha iki icmal məqalə -Chemistry - A European Journal 22 (2016) 16356-16398, impact factor 5.31 və Coordination Chemistry Reviews 345 (2017) 54-72, impact factor 13.32- və bir perspective-Dalton Trans. 46 (2017) 10121-10138- məqalə nəşr etmişik və bu işlərdə cavabdeh müəllifəm. Məhz bunlara görə professor Armando Pombeiro və məni Kristal jurnalında çıxacaq bir nömrəni redaktə etməyə dəvət etdi, çünki bu mövzuda biz aparıcı ekspertlərdən sayılırıq. 

Bu sahəyə aid Sankt Peterburq Universitetində kafedra müdiri Kukuşkinlə yazdığımız qrant layihəsi Rusiya Elm Fondu tərəfindən iki illik maliyyələşdiriləcək. Ona görə də iyul ayında Sankt Peterburq Universitetində çalışdım, orada qeyri kovalent qarşılıqlı təsirlərin sintez və katalizdə rolu haqqında məruzə etdim.  


-Kamran müəllim,  kimyanın çoxsaylı istiqamətlərindən olan qeyri-kovalent qarşılıqlı təsirlər, onların sintez və materialların dizaynında roluna kifayət qədər diqqət ayırmanızın əsas səbəbi nədir? Elmdəki bu istiqamət dünyaya nə kimi töhfələr verə biləcək?

-Əslində, bu yeni sahə deyil, indi müasir metodların tətbiqi göstərir ki, bu qeyri-kovalent qarşılıqlı təsirlər zəif olsalar da, kollektiv şəkildə sintetik və ya katalitik proseslərin istiqamətini dəyişməyə qadirdirlər. Sadə dildə desək, tək bir molekul mövcud deyil, o başqa molekullarla əhatə olunub və onlar arasında zəif və ya güclü qarşılıqlı təsirlər (noncovalent interactions) movcuddur. Bu zəif-güclü qarşılıqlı təsirlər sintezdə həm də materialların xassələrinin kontrolunda dizayn elementi kimi istifadə edilir. Katalizatorların və günəş batareyalarının  effektivliyinin artırılması, molekulyar açarların tənzimlənməsi və s. sahələrdə qeyri-kovalent qarşılıqlı təsirlərdən requlyator kimi istifadə edilməsi yaxşı perspektivlər vəd edir. 

"Təsəvvür edin, uşağın başı ağrıyır, dişi çıxır yaxud, qızdırması var və kömək üçün heç kiminiz yoxdur" 

Hiss olunur ki, bütün gəncliyini elmə həsr edən Kamran müəllim çətin kimyadan həvəslə danışır. Elə buradaca müsahibədəki elmi ağırlığı azaltmaq və söhbətə əlavə rəng qatmaq üçün alimin həyat yoldaşı Fəridə xanıma sual ünvanlayırıq. Fəridə xanım tələbə yoldaşımız və həmkarımızdı. Bir müddət ölkənin ən nüfuzlu mətbuat orqanlarının aparıcı jurnalistlərindən olub:

-Fəridə, artıq bir neçə ildir ki, Portuqaliyadasan. Oradakı ilkin müşahidələrin necədir? Ümumiyyətlə, sizin kimi gənc bir ailə üçün Portuqaliyada yaşamağın nə kimi çətinlikləri var?

-Portuqaliya dostluğun, dadlı şərabın və möhtəşəm təbiətin ölkəsidir. Burada insanların əksəriyyəti mehriban və gülərüzdür. Tanıdığım bir xeyli portuqal digər Avropa ölkələrinə vaxtilə iş məqsədilə getmiş olsalar da, tezliklə geri dönüblər. Soyuq hava, soyuq insanlar onlara görə deyil. İlk dövrlər müəyyən çətinliklərlə əlbəttə, üzləşdik. Lakin adaptasiya prosesini tezləşdirmək üçün nə lazımdır etməyə çalışıram. Artıq 3 ildir, burdayam. İlk ilə nisbətən, çox rahatam, yaşadığımız qəsəbəni isə sevirəm. Lissabona yaxın, sevimli bir qəsəbədə qalırıq. Əsas sakinlər portuqallardır. Bura səssizliyi ilə seçilir. Yaşamaq və yaratmaq üçün münasib yerdir. Burada yaşamağın da çətinlikləri var, sözsüz. Hər şeydən öncə qeyd etməliyəm ki, buradakı yaşam şəraitimizi ikimiz qururuq - heç bir dəstək olmadan. Kamran bəy maddi və mənəvi təminatımız üçün çox çalışır. Çünki xeyli maddi çətinliklərlə üzləşmişik. İlk ili ümumən ciddi problemlərimiz olub. Bunun da hamsının səbəbi təəssüf ki, ölkəmizdə elmə dəstəyin olmamasından irəli gəlir. İbn Sina demiş-“Elm və sənət etibar görmədiyi cəmiyyətləri tərk edər”. Odur ki, biz burada portuqallar kimi oturuşmuş həyat yaşamırıq, mübarizə aparırıq. Mən də bacardığım dəstəyi göstərirəm. Hazırda portuqal dilini öyrənirəm. Kifayət qədər çətin dildir. Bu qədər yubanmağımın səbəbi isə qızımız Orlinin dünyaya gəlməsi oldu. Orli artıq bağçaya getdiyi üçün asudə vaxt qazanmışam və bu zamanı şəxsi inkişafım üçün xərcləyirəm. Xaricdə yaşayan gənc ailələrin çətinliyi təbii ki, həm də uşaqlarla bağlıdır. Təsəvvür edin uşağın başı ağrıyır, dişi çıxır yaxud, qızdırması var və kömək üçün heç kiminiz yoxdur. Bir qədər bu period ağır keçdi, amma qızımız bir az böyüyüb, həm biz də durumumuza öyrəşmişik. Ümumən isə Portuqaliyada olmaq xoşdur. Sonuncu dəfə Bakıda olanda hiss etdim ki, buradakı evim üçün darıxmışam. Deməli Portuqaliya qəlbimi qazanıb.
-Bilirik ki, Kamran müəllimin çalışdığı universitet və laboratoriyada dünyanın ayrı-ayrı ölkələrindən olan alimlər çalışır. Onların Azərbaycan haqqında düşüncələri necədir? Bilgiləri hara qədərdir? 

-Ölkəmizi tanıyan şəxslərin sayı sandığımız qədər çox deyil. Əsasən, təhsilli şəxslər və səyahəti sevən portuqallar Azərbaycanı tanıyır. Kamran bəylə çalışan dostları isə onun sayəsində ölkəmiz barədə informasiya qazanıblar. Kamran bəyin laboratoriyada böyük hörməti var. Şübhəsiz, bu asan başa gəlməyib. Bu hörmət, insanların sevgisi yuxusuz gecələrin hesabınadır. Biz ailə həyatı qurduğumuzdan bəri tez-tez Kamranın iş yoldaşlarını evimizdə qonaq etmişik. Bu mənim üçün çox xoşdur. Müxtəlif ölkələrin insanları ilə fikir mübadiləsi aparmaq əladır. Ölkəmiz barədə dərin məlumatlı şəxs çox azdır. Amma söhbət əsnasında onlar öz ölkələri, biz də öz ölkəmiz barədə xeyli informasiya ötürürük. Reallığı çılpaqlığı ilə demək gərəkdir. Reallıq isə ondan ibarətdir ki, digər ölkələrin alim ailələri ilə müqayisədə ən çətin məqamlardan biz çıxmışıq. Bəli. Çünki oğurluq etmədən, halal qazancla şərait qurmaq asan deyil. Bizim üçün halal qazanc ən vacib şərtdir. Bütün yaşadıqlarımıza rəğmən, xoşbəxtəm ki, ailəmizə bircə manat belə haram pul girməyib. Xoşbəxtəm ki, pul ilə sınanıldığımız bütün məqamlarda Kamran bəylə birgə alnı ağ çıxmışıq. Ümid edirəm, elm adamlarına bundan sonra şərait yaradılar və onlar öz inkişafları üçün bu nüansları düşünmədən var gücləri ilə çalışarlar. Bilirsiniz, həyatda yaradıcılığı sarsıdan ən böyük qüvvə məişətdir. Yaradıcı adam bu problemlərdən uzaq durmalıdır. Bizim ölkəmizdə isə məişət yaratmağa, yazmağa imkan vermir. Ona görə nə dünya səviyyəsində rejissorumuz, nə yazarımız, nə jurnalistimiz, nə də elm adamımız yetişir. Yetişsə də, o, artıq Azərbaycanı təmsil etmir. Azərbaycan hökuməti qabiliyyətli insanlarına sahib çıxmalıdır. 


 "Portuqaliya hökumətinin dəstəyilə evimizdə azərbaycanlı ailəsindən bəhs edən film də çəkilib"

- Onları milli mətbəximizin təamlarına qonaq dəvət etmisiz? 

-Bəli. Əlbəttə. Mən kulinariyanı çox sevdiyim üçün evimizə gələn qonaqlara yeməkləri böyük məmnuniyyətlə hazırlayıram. Çalışıram hər zaman yeməklərdən azı biri milli mətbəximizə aid olsun. Bugünə qədər qarşıladığımız bütün qonaqlar da bizim yeməkləri seviblər. Eyni zamanda qeyd edim ki, ötən il “Todos Festival” adlanan tədbirdə biz də Azərbaycanı təmsilən çıxış etmişdik. Hətta Portuqaliya hökumətinin dəstəyilə evimizdə film də çəkilib. Həmin filmdə bir azərbaycanlı ailəsinin şam yeməyinə hazırlığı prosesi öz əksini tapıb. Bu festival ərəfəsində Portuqaliya jurnal və qəzetlərində də haqqımızda məlumatlar dərc olundu. Bir sözlə bacardığımız qədər imkan düşdükcə ölkəmizi yüksək təmsil etməyə çalışırıq. 

 "Mənim burada 2 aspirantım var, onların hər biri ayda 1000  avro təqaüd alır" 

Hiss edirik ki, Kamran müəllim elmdən danışmayanda darıxır. Odur ki, sualı yenidən ona  ünlanlayırıq:

-Elmlə təhsilin inteqrasiyası Azərbaycanın intellektual mühitinə nə kimi rəng qata bilər?

-Təhsil mürəkkəb prosesdir, yaxşı təhsil vermək üçün ali məktəblərdə mühazirələri əsl elm adamları aparmalıdır. Yəni, kimya təcrübi elm olduğu üçün heç bir təcrübə aparmamış “alimin” keçdiyi dərs effektiv ola bilməz. Köhnə saralmış mühazirələrlə auditoriyaya girən “professorlar” XXI əsrdə necə yüksək təhsil verə bilər?! Həmişə optimist olmuşam, ancaq bu il kimya üzrə dünya olimpiadasında yüksək medallar qazanmış şagirdlərə və onların müəllimlərinə verilən qiymət məni məyus etdi, halbuki, eyni uğuru qazanan idmançılara daha çox diqqət ayrılır. Onların rəsmi qəbulunu yox, onların zəhmətinə verilən pulun miqdarını reklam etmək lazımdır ki, başqaları da elm sahəsinə gəlsin, yaxşı oxusun. Həm də cəmiyyət görsün ki, təhsil sahəsində beynəlxalq səviyyədə qazanılmış uğura nə qədər pul mükafatı verilir, idmanla müqayisə etsinlər.  İndi mən həmin şagirdlərə necə tövsiyyə edim ki, siz Azərbaycanda elm sahəsinə gəlin! Tövsiyyəm o ola bilər ki, onlar gedib xaricdə elm sahəsində çalışsınlar və Azərbaycanı yaxşı təmsil etsinlər. Sualın cavabı odur ki, Azərbaycanda elm-təhsil sahəsində çalışan insanlar hamıdan yaxşı yaşamalıdırlar. Onda elmlə təhsilin inteqrasiyası təbii olaraq tənzimlənəcək. Alim və ya ali məktəb müəllimi ancaq öz işi ilə məşğul olmalıdır ki, gördüyü iş keyfiyyətli olsun. Əgər ali məktəb müəllimi mühazirədən sonra abituriyent hazırlayırsa, elmi işçi laboratoriyada təcrübəni dayandırıb başqa iş dalınca gedirsə, bu, təhsil və ya elm deyil! Mənim burada 2 aspirantım var, onların hər biri ayda 1000 euro təqaüd alır və bu 4 il aspirantura müddətini əhatə edir. Yəni, həmin aspirant heç kimdən asılı olmadan öz elmi işi ilə məşğuldur, əsl mütəxəssis kimi yetişirlər və bu cəmiyyətin intellektual mühitini zənginləşdirəcəklər.

"Universitetləri ləğv edib əvəzində ali təhsili akademiyada vermək olar" 

-Bir zamanlar belə bir təklifiniz var idi: Akademiyanın aidiyyatlı institutları universitetlərə birləşməlidir. Onların qarşılıqlı fəaliyyətini artırmaq üçün sizcə bu, yeganə çıxış yoludur?

-Bu, ən yaxşı üsuldur. Çünki təhsil alan tələbələr yerindəcə universitet daxilində hansı elmi işlərin aparıldığının şahidi olarlar və vaxt itirmədən paralel elmlə məşğul olarlar. Həm də universitetlərə birləşdirilmək dedikdə, mən onu nəzərdə tutmuram ki, hamısını bir rektor idarə etsin, kiçik laboratoriyadan başlamış ən yüksək posta kimi hamısı təşkilatın daxilində seçki ilə olmalıdır ki, şəffaflıq təmin olunsun. Beləliklə, inkişafa təkan yaradılar.  Əksini də etmək olar; universitetləri ləğv etmək, əvəzində ali təhsili akademiyada vermək olar. Əsas odur ki, elm və təhsil bir yerdə olsun. 

-Beynəlxalq elmi  jurnallar və  axtarış sistemlərində ən çox adı çəkilən alimlərimizdən birisiniz. Gəlin, bir az ondan danışaq. Həmin elmi jurnal və axtarış sistemlərində Azərbaycan alimlərinin reytinq göstəricisi necədir?

-Biz azərbaycanlı alim və Azərbaycanın alimini fərqləndirməliyik. Əgər hər hansı azərbaycanlı Amerika və ya Avropada öz elmi məktəbini yaradıbsa, ən yüksək elmi nəticələrə malikdirsə və həmin işlərdə ölkə kimi Azərbaycanın adı getmirsə, o, bizim alimimiz deyil. Əlbəttə, biz hər bir Azərbaycanlının uğuruna sevinirik, elm heç bir ölkəyə aid deyil, ümumbəşəridir. Belə yanaşsaq, dünyada çox yüksək nəticələrə malik azərbaycanlı alimlər kimi Lütfi  Zadə, Qərib Mürşüdov, Camal Musayev, və s. göstərmək olar. Azərbaycanın alimlərinin göstəricilərində həm məqalələrin sayına, həm də jurnalların impakt faktoruna görə artım var, yəni öz alimlərimiz artıq yüksək keyfiyyətli jurnallarda məqalələr çıxara bilirlər, bu çox sevindiricidir.

-Hansı alimlərimizə daha çox istinadlar var?

-Burada səhv edə bilərəm. Ancaq mən bildiyim alimlərimiz bunlardır:  Abel Məhərrəmov, Məhəmməd Babanlı, İdris Əhmədov, Elman Şahverdiyev, və s. Ancaq kim istəsə, Azərbaycanda “Web of Knowledge” axtarış sistemində baxıb reallıqları görə bilər.

Elm özü dəryadı, intəhasız bir dünyadır. Bu dünyanın problemləri və perspektivləri zatən, tükənən deyil. Odur ki, Kamran müəllimə azacıq da olsa, istirahət verib, yenidən Fəridə xanıma üz tuturuq:

-Fəridə, Kamran müəllim çətin elmi sahənin mütəxəssisidir. İşinə bu dərəcədə bağlı insan sizin dəstəyinizi lazımınca hiss edə bilir?

-“İnsanlar haqqında daha az, fikirlər barəsində daha çox maraqlı olun,”-bu ifadəni məşhur kimyaçı alim Maria Kuri deyib. Bu deyim Kamran bəyin həyat fəlsəfəsidir. Onun yaşam tərzi bu düşüncə üzərində qurulub. Onun insandan çox elmi yeniliklərə ehtiyacı var və mən bunu təbii qəbul edirəm. 
Ümumən isə elm xadimləri ilə evli olan xanımlar əsasən, diqqətsizlikdən əziyyət çəkir ki, onlardan da biri mənəm. Amma bunlara baxmayaraq, mümkün dəstəyi göstərməyə çalışıram. Bilirsiniz yaradıcılıq elə bir sahədir ki, əldə etdiyin uğurla yaşayırsan. Və mən bunu gözəl anlayıram. Kamran bəyin məqalələri qəbul olunanda onun üzündə yaranan sevinc hissi nəyə desəniz dəyər. Odur ki, onun sevincinə şərik çıxa bildiyim üçün mən də xoşbəxtəm. Həm də bu sualın ünvanı mənlə yanaşı elə Kamran müəllimin özüdür (gülür)


-Belə bir romantik sual verim. İnşallah, reallaşmasını da görərik: Əziz Sancarın xanımı müsahibəsində bildirib ki, Nobel almaları ilə bağlı xəbəri eşidəndə əvvəlcə inanmayıblar. Sonra ikisi də sevincdən hönkürtü ilə ağlayıblar. Siz Kamran müəllimin Nobel alma xəbərini eşitsəniz, reaksiyanız necə olar?

-Mən o xəyali mühiti artıq Kamran bəydən tələb edirəm (gülür) Kimya sahəsində çox bilgim olmasa, da artıq Kamran bəyin iş sxemasına, irəliləyiş prinsiplərinə yiyələnmişəm. Daim ən yüksək nəticələr üçün ona təzyiq göstərirəm. İstəyirəm bacardığının ən yaxşısını edə bilsin. Mümkün dərəcədə yüksək impakt faktorlu jurnallarda məqalələr dərc etməsi üçün onu ilhamlandırmağa çalışıram. 

İyul ayında Moskvada yaşayıb-çalışan dəyərli professor Firudin Hüseynovun evində qonaq idik. Kamran bəyin işi ilə əlaqədar söhbət ərəfəsində dedi ki, “Yaxşı, deyək ki, Kamran ən yüksək impakt faktorlu junalda məqalə dərc edəndən sonra nə istəyəcəksən?”- dedim-“ Nobel mükafatını”. Odur ki, bu arzu mənə yad deyil. Kamran bəylə yanaşı həm də mənim diləyimdir. 

-Kamran müəllim, Nobel mükafatı demişkən, bu mükafatı alan hansı alimlərlə qarşılıqlı əlaqləniz var?

-2012-ci ildə Lissabonda “XXV International Conference on Organometallic Chemistry” adlı beynəlxalq  konfrans keçirirdik Yaponiyadan olan Nobel mükafatçısı Noyori ilə gorüşmək və azca da olsa müzakirə etmək imkanım oldu. Həmin konfransda Niderland alimi Ben Ferrinqa ilə də molekulyar açarlar mövzusunda müzakirəmiz olmuşdu, indi o da Nobel mükafatçısıdır (2016).

-Onlar bir gənc alim kimi sizə nələri məsləhət görürlər?

-Əsas məsələ odur ki, elmin müəyyən sahəsi indi populyardır deyə o sahə səni yüksəltməməlidir. Sən öz biliyinlə, təcrübənlə, zəhmətinlə və digər keyfiyyətlərinlə hal-hazırda aktual olmayan sahəni də Nobel mükafatı almaq həddinə qədər populyarlaşdıra bilərsən. Yəni, burada şəxsi təcrübə və keyfiyyət mühüm rol oynayır, öz yolun olmalıdır, fikrini dəyişməməlisən və s.

-Bəs, siz bir doktor olaraq, Azərbaycandakı gənc kimyaçılara nələri tövsiyyə edərdiniz?

-Xarici alimlərlə əməkdaşlıq etmələrini istərdim. Gənclər maksimum dinamik olmalı hər gün yeni elmi ədəbiyyatı izləməlidir ki, dünyada elm sahəsində baş verən yeniliklərdən xəbərdar olsunlar.

Elə buradaca, söhbətimizi yekunlaşdırırıq. Kamran bəylə Fəridə xanım sabahısı gün Lissabona yola düşəcəklərindən görməli işləri çoxdur... Sabah isə yəqin ki, mehriban insanların gülüşdüyü, vitrinlərindən dadlı şərabların əskik olmadığı Portuqaliya paytaxtında olacaqlar. Bakıdan isə özləri isə qucaq dolusu xatirələr, dost və yaxınların şən söhbətlərini  və... bir də gözlərindəki təəssüfü aparacaqlar. Amma o təəssüfün yanında onlarla birlikdə təyyarəyə minəcək inam da var... Elmimizin gələcəyinə olan inam...

Elmin Nuri




Moderator.az-ın baş redaktorunun kələmi gündəm oldu- FOTOLAR
"Qərbin Türkiyəyə və Ərdoğana hücumları təsadüfi deyil" - "Xilafət bərpa olunmalıdır..."
“Zəhmət olmasa, cəmiyyətə açıqlasınlar ki, nə baş verir”
"Rusiyanın bu siyasəti təəccüb, ciddi sual və dərin təəssüf doğurur" - Hikmət Hacıyev
"Qarabağ atı“ abidəsi önündə Azərbaycanın təbliğatı- FOTO/VİDEO
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Dünya
"Şükür ki, ABŞ ilə bərabər dünyanı idarə edirik" - Kəbənin baş imamından ŞOK AÇIQLAMA
Cəmiyyət
Keçmiş baş prokurordan gözlənilməz addım...
Ədəbiyyat
Seyran Səxavətdən oxucularına üzücü xəbər
Hadisə
Atasının 4 ildir bakirə kimi satmaq üçün həbs etdiyi qızı oyun xilas etdi
Siyasət
"Dünyanın sonu deyil, daha çox çalışmaq lazımdır"
Həftənin ən çox oxunanları
Qasırğa zamanı bu görüntülər qorxu dolu anlar yaşatdı - VİDEO
Bəy qadın qonaqları sıraya düzüb qıçlarını əllədi- VİDEO
İsraildən Azərbaycana arxadan zərbə?
11 yaşında taxta çıxıb, 2 qardaşını öldürüb, 28 yaşında 32 uşağı olub  - MARAQLI
18 yaşlı qızı mobil telefon öldürdü- Anasının gözü qarşısında
"Bunu edən şərəfsizə, namussuza çox ağır cəza istəyirik ki..."
Həyat yoldaşını öpmək istədi, biabır oldu - VİDEO
Arktikada tapılan tunellərdə naməlum dünyanın izləri aşkarlandı - Elm dünyası şokda - VİDEO
1995-ci ilin OMON hadisələrinin suçlusundan şok açıqlama - "Heydər Əliyev istəsəydi..."
"Əlamətləri gerçəkləşdi, qiyamət yaxındadır..." - Tanınmış ilahiyyatçı
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin