Xəbər lenti
24/10/2017 [01:56]:
Həyatınızda önəmli hadisə baş verir - Günün qoroskopu
24/10/2017 [01:06]:
Gürcüstanda azərbaycanlı qətlə yetirildi
24/10/2017 [00:56]:
Buffon ilin ən yaxşı qapıçısı seçildi
24/10/2017 [00:54]:
Ermənistanda rusiyalı əsgər xidmət yoldaşını öldürüb, sonra intihar etdi
24/10/2017 [00:49]:
İlin ən yaxşı kişi futbolçusu məlum oldu
24/10/2017 [00:02]:
FİFA dünyanın ən yaxşı məşqçisinin adını açıqladı
23/10/2017 [23:54]:
BAO-nun İstanbul təmsilciliyi “Sabah” qəzetinə qarşı etiraz aksiyası keçirib
23/10/2017 [23:49]:
Uşaqların dini mərasimlərə aparılması rəsmən QADAĞAN OLUNUR
23/10/2017 [23:26]:
"Mən özümə hörmət etdiyim üçün AzTV-nin qapılarını onların üzünə çırpıb getmişəm"
23/10/2017 [23:21]:
1 il əvvəl ərini öldürən qadın azadlıqda gəzir -Müstəntiq qatilə himayədarlıq edir?
23/10/2017 [23:17]:
İnternetin fenomen müəllimləri Soyunaraq motivasiya edirlər - FOTO
23/10/2017 [23:10]:
Boksçumuz ermənini rinqə çıxmağa peşman etdi
23/10/2017 [22:55]:
Heyvanların xilas edərək yaşatdığı insanlar- FOTOLAR
23/10/2017 [22:50]:
Poroşenkoya qarşı sui-qəsdin qarşısı alındı
23/10/2017 [22:42]:
Naxçıvanda yeni qapalı suvarma şəbəkəsi istifadəyə verildi
23/10/2017 [22:29]:
Aldığınız kirli yumurtalara diqqət edin - FOTOLAR
23/10/2017 [22:24]:
“Kissincer söz verdi ki, Qarabağ məsələsi ilə məşğul olacam...” - Ayaz Mütəllibov
23/10/2017 [22:20]:
Nərimanovda “Azərbaycan gəncləri narkotiklər əleyhinə” mövzusunda tədbir keçirildi
23/10/2017 [22:20]:
Deputatın gecə klubunda sevişən kursant akademiyadan qovuldu - RƏZALƏT...
23/10/2017 [22:13]:
“Mənə görə şəhid olmayıb ki, zırıldama, rədd ol çölə” -İcra başçısından təhqiramiz addım...
23/10/2017 [22:11]:
O qatarın dalınca baxan bədbəxt ölkə...
23/10/2017 [22:07]:
QHT Şurası 2018-ci il fəaliyyət planı ilə bağlı qərarlar qəbul etdi
23/10/2017 [21:53]:
Tillerson xəbər etmədən Bağdad və Əfqanıstana getdi
23/10/2017 [21:52]:
İllərdir yanlış istifadə edirik: İxtiraçıdan açıqlama...
23/10/2017 [21:45]:
Türkiyəni daha iki istefa xəbəri deprem kimi silkələdi...
23/10/2017 [21:44]:
Nostradamusun Mussolini və Hitler barəsindəki proqnozu: “Heç zaman bilməyəcəklər...”
23/10/2017 [20:41]:
Azərbaycan Rəşid Kosayevi axtarışa verdi – FOTO
23/10/2017 [20:38]:
Köpək balığından qaçmaq üçün 3 saat üzdü: “Yem olacaqdım...” – FOTO
23/10/2017 [20:29]:
Ayaz Mütəllibovu belə cavan görmüşdünüzmü? - NADİR FOTO...
23/10/2017 [20:14]:
Vitse-admiralla prokuror arasında “dəniz döyüşü”: “Belə çıxır ki, həftəyə 1 səhifə oxuyub?...”
23/10/2017 [20:01]:
"Bu sanskiyaların xərcini sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki və hüquqi şəxslər çəkəcək"
23/10/2017 [19:59]:
“Avropa Bosniyada öldü, Suriyada basdırıldı” - Ərdoğan
23/10/2017 [19:56]:
"Vəkil olmaq üçün keçirilən imtahanda 60 bal toplamaq məgər bu qədərmi çətindir?!"
23/10/2017 [19:49]:
“Çudo Peçka”nın 27 əməkdaşı dindirildi
23/10/2017 [19:46]:
“Düşmən bizi məhv etmək üçün kilsədən də, keşişdən də istifadəyə hazırdır...”
23/10/2017 [19:41]:
Çingiz Qənizadə də məhkumların qaçmasından danışdı
23/10/2017 [19:37]:
Qaçan məhbuslara görə nəzarətçilər istintaqa cəlb edildi
23/10/2017 [19:34]:
Zakir Həsənov Aİ nümayəndəsinə ermənilərin təxribatından danışdı
23/10/2017 [19:13]:
“Facebook”-da “Sabahınız xeyir” yazan müsəlman həbs edildi - Rəzalət
23/10/2017 [18:38]:
BSU-da “Uzaq və Yaxın Polşa” kitabının təqdimatı oldu
23/10/2017 [18:24]:
Şəkidə yol tikintisinə 4,8 milyon manat ayrılıb
23/10/2017 [18:15]:
Kamal Abdulla BMT nümayəndəsi ilə görüşdü
23/10/2017 [18:14]:
Nəzarətçilər istintaqa cəlb edilib - Qaçan məhbuslara görə
23/10/2017 [18:13]:
Ermənistanda mədən qəzası: 1 ölü
23/10/2017 [17:40]:
Gürcüstanın baş naziri Azərbaycana gəlir
23/10/2017 [17:38]:
Sumqayıtda ərini öldürən qadın bir ildir ki, azadlıqdadır – FOTO
23/10/2017 [17:30]:
Rənglərin qardaşlığı...
23/10/2017 [17:17]:
Yılmaz Okuklu: “Qarabağ məsələsi Türk xalqının qəlbinə hopub”
23/10/2017 [17:11]:
Ən yüksək imicə malik müasir dünya yazıçıları – TƏƏCCÜBLƏNDİRƏN SİYAHI
23/10/2017 [17:11]:
Sarkisyan Rusiya ilə birgə qoşunun yaradılmasını təsdiqlədi
23/10/2017 [17:05]:
Monqolustan dağlarında 10 alpinist öldü
23/10/2017 [16:57]:
Azərbaycanda zəlzələləri müəyyən edəcək 22 stansiya var
23/10/2017 [16:51]:
Azərbaycanda bəzi sürücülər təhlükəsizlik kəməri taxmaya bilər
23/10/2017 [16:48]:
Rəsulzadə bədəndən "cin çıxarmaq" istəyən mollanı belə susdurdu- Romanın VIII fəsli
23/10/2017 [16:43]:
Prezident “Polis haqqında” qanuna dəyişikliyi təsdiqlədi
23/10/2017 [16:35]:
Vüsalə “Maşın”dan getdi
23/10/2017 [16:31]:
Azərbaycanlı kişi ginekoloqun rekord qıran VİDEOsu
23/10/2017 [16:23]:
Qənirə Paşayeva Türk dünyası QHT və Gənclər təşkilatları ilə görüşdü
23/10/2017 [16:06]:
Türkiyə İraqda əməliyyata başladı - 50 terrorçu məhv edildi
23/10/2017 [15:58]:
Erməni əsgəri yol qəzasında öldü
23/10/2017 [15:51]:
Baş Prokurorluqda məhkumların qaçışına görə cinayət işi açıldı
23/10/2017 [15:44]:
Sarkisyan İlham Əliyevlə görüşdən sonra razılaşdı, ancaq sonradan ağlına gələni dedi -Rəsmi Bakı
23/10/2017 [15:33]:
Xanım jurnalisti redaksiyada bıçaqladılar
23/10/2017 [15:26]:
“Aprel şəhidi”nin xanımı: “Nişan üzüyünü yadigar saxlaya bilmədim”
23/10/2017 [15:18]:
İranın daxili işlər naziri Azərbaycana səfər edəcək
23/10/2017 [15:17]:
Danimarkada Kərkük və Qarabağ müzakirəsi... - FOTOLAR
23/10/2017 [15:08]:
Novruz Məmmədov: “Azərbaycanın D-8 təşkilatına üzvlüyündə bir problem görmürəm”
23/10/2017 [14:55]:
Azərbaycan, Türkiyə və İran XİN başçılarının Bakıda görüşü dekabrda keçiriləcək
23/10/2017 [14:51]:
Penitensiar Xidmət məhkumların qaçması haqqında məlumat yayıb - YENİLƏNİB
23/10/2017 [14:44]:
Novruz Məmmədov: Azərbaycan hər bir addımı ata bilər
23/10/2017 [14:43]:
Nərimanovun Zərdabi və milyonçu Tağıyevlə mübahisəsi: “Onun təqaüdündən imtina edirəm”
23/10/2017 [14:42]:
Vüsalə Kərimova od püskürdü: "Həmin adamı yerlə-yeksan edəcəm"
23/10/2017 [14:42]:
Moskvada rus qadın zorla Azərbaycan səfirliyinə girmək istədi
23/10/2017 [14:41]:
Azərbaycanlı rəqqasə aparıcılıq edəcək – VİDEO
23/10/2017 [14:39]:
"Hazırda separatizmlə üzləşən ölkələrə vaxtında deyirdik ki, separatizmə qarşı mövqe bildirin"
23/10/2017 [14:28]:
Prezidentin köməkçisi: "Sarkisyan görüşdən sonra ağlına gələni deyir"
23/10/2017 [14:26]:
BAXCP qurultay keçirəcək - FOTOLAR
23/10/2017 [14:23]:
Arzu Rəhimova yeni müavin təyin edildi
23/10/2017 [14:17]:
Bakıda 8-9 ballıq zəlzələ gözlənilir? - RƏSMİ AÇIQLAMA
23/10/2017 [14:10]:
30 yaşlı qadın özünü 8-ci mərtəbədən atdı
Bütün arxiv bir sırada
10/10/2017 [12:45] - Ədəbiyyat - ( 3777 dəfə baxılıb)

Dünya alimlərinin Nizaminin türklüyü barəsində səhih tədqiqatları - Konkret faktlar





İbtidai siniflər üçün nəzərdə tutulan dəftərlərin üstündə dahi Azərbaycan şairi Nizami Gəncəvi fars ədəbiyyatının nümayəndəsi kimi göstərilməsi media və sosial şəbəkələrdə etirazlara səbəb oldu. 
Qeyd edək ki, bu dəftərlər ölkənin, demək olar ki, bütün məktəblərində istifadə olunur.  Dəftərin üz qabığında Nizami Gəncəvinin fotosu verilib və onun haqqında olan qısa məlumatda aşağıdakı cümlələr qeyd olunub: “Əbu Məhəmməd ibn Yusif daha çox Nizami Gəncəvi ləqəbi ilə tanınır. Orta əsrlər Şərqinin ən böyük şairlərindən biri, fars epik ədəbiyyatının ən böyük romantik şairi, farsdilli epik poeziyaya danışıq dili və realistik stili gətirmiş sənətkardır”.
Son məlumatlara əsasən, barəsində danışdığımız səhv aradan qaldırılıb. 
Lakin yenə də böyük Nizami Gəncəvinin Azərbaycan, türk millətinə aidliyini təsdiqləyən faktlara ehtiyac var. Çünki Nizami təəssüf ki, dünyanın bir neçə ölkəsində  də ara-sıra bu cür “səhih” bilgilərlə xatırlanıb. 
Siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru Zaur Əliyev Nizami Gəncəvinin kimliyi və aid olduğu xalq barəsində konkret faktlarla çıxış edib.
Moderator.az xəbər verir ki, araşdırmaçı əvvəlcə dünya alimlərinin Nizami gəncəvinin türk olması ilə bağlı sitatlarını qabardıb:


 “Alman yazıçısı İohan Şerr: "Nizami ata tərəfdən türk idi”.

Amerika tarixçisi Lev Slyozkin 1934-cü ildə SSRİ Yazıçılar Birliyinin birinci Konqresində nümayəndə heyətinin üzvü kimi çıxış edərək, Nizami Gəncəvini “Gəncədən olan türk” adlandırıb.
İran ədəbiyyatşünasları: “Nizami Gəncəvi farsca yazıb, amma ondan türk ətri gəlir”.
3 aprel 1939-cu ildə Ukrayna şairi Nikolay Bajanın «Pravda» qəzetində məqaləsi çıxır. Məqalədə o, Stalinlə görüşündən danışırdı: “Yoldaş Stalin mənə azərbaycanlı şair Nizami ilə bağlı danışdı, onun əsərlərindən sitat gətirdi, o, bu sözlərlə onu əsaslandırmağa çalışırdı ki, Nizamini İran ədəbiyyatına vermək lazım deyil. Ona görə yox ki, farsca şeirlər yazıb, ona görə ki, o öz poemalarında farsca şeir yazmağa məcbur olduğunu və öz xalqıyla doğma dilində kontakta icazə verilmədiyini göstərir”.
1947-ci il 22 sentyabrda SSRİ Yazıçılar İttifaqının sədri Nikolay Tixonovun “Pravda” qəzetində belə bir məqaləsi dərc olunub: “Aydındır ki, Nizami farsca yazıb, Azərbaycan xalqının düşmənləri olan burjua tarixçiləri, İran milliyətçiləri tərəfindən Nizaminin fars şairi kimi qələmə verilməsi və onu vətəni Azərbaycanla əlaqəsinin olmaması faktı ilk dəfə deyil, ancaq bu həyasız yalan heç kimi aldada bilmədi”.

Yevgeni Bertels tərəfindən hazırlanan Böyük Sovet Ensiklopediyası 1939-cu ildə Nizamini Azərbaycan şairi kimi təqdim etdi və 1940-cı ildən sonra artıq Nizaminin azərbaycanlı olması bütün sovet alimləri tərəfindən qəbul olundu.
Qərb tədqiqatçılarından Hammer, Baxer, Rutter, Erdman, Atkinson, Duda, Vilson, Blend kimi şərqşünaslar onu türk adlandırıblar”. 

Araşdımaçı alim daha sonra Nizaminin nə üçün fars dilində yazmasının səbəblərini də konkret faktlarla əsaslandırır:

“Nizami Gəncəvi 1188-ci il sentyabr ayının 24-də bitirdiyi «Leyli və Məcnun» əsərini türk dilində yazmaq istəyib. “Leyli və Məcnun”u türk dilində deyil, fars dilində yazmasını əmr verən Axsitanın hərəkətləri onu çox qəzəbləndirir, amma oğlu Məhəmmədin xahişi ilə onu farsca yazmağa razılıq verir. Amma öz etirazını əsərdə belə şərh etmişdir: “Nə cürətim vardır əmrdən qaçam, nə də könlün vardır xəzinə açam ”.

 Qərb ədəbiyyatı isə onu əsasən fars və iranlı kimi təqdim edir. Burada fars dilində yazmış olduğunu əsas kimi götürürlər. Halbuki, fars dilində yazmaq o dövrün ənənəsi idi. Bir-iki əsr keçdi və buz sındırıldı. Xətai, Nəsimi, Füzuli, Bürhanəddin, Nəvai və başqaları türk dilində də yazmağın mümkün olduğunu sübut etdilər. Nizami bir türk oğlu olduğundan əsərlərində də türklərin təəssübünü çəkən bir adam kimi çıxış edirdi. İndiki dillə deyilsə, ona bir türkçü kimi yanaşmalıyıq. Nizami irsinin görkəmli tədqiqatçısı Rüstəm Əliyev deyirdi ki, Nizami nəinki türk, hətta türkçü idi. Nizaminin əsərlərilə ayaqüstü tanışlıq belə bu şəkildə düşünməyə əsas verir. “Sirlər xəzinəsində” qoca bir qadının sultan Səncərə irad tutması buna misal ola bilər: “türklərin şöhrəti tutmuş aləmi, sən türk deyil, bir hindlisənmiş?”, yaxud “ölkələri ədalətdən güllü yazdı türklərin», deyən Nizami Türk Səlcuq dövlətindəki sosial ədaləti nəzərdə tutur. Poemalar fars dilinin dəri ləhcəsində, Xorasan, Bəlx dialektində yazılıb. Şairin isə Xorasanda, indiki Əfqanıstanda olub həmin yerlərdə yaşayan farslarla ünsiyyətdə olmayıb. Çünki Nizaminin əsərləri Xorasan ləhcəsindədir, Nizami də Xorasanda olmayıb. Xorasanda olmamısansa, Xorasan ləhcəsində necə yaza bilərdi Nizami Gəncəvi?”

Zaur Əliyevin Nizami Gəncəvinin anasını, ailəsi ilə bağlı verdiyi məlumatlar, daha doğrusu, onların da türklüyü barəsindəki səhih informasiyalar çox maraqlıdır:

“Onun anasının Kürd qızı olması da yalandır. Nizaminin elə sözləri var ki, bunlar onun türkə məhəbbətidir, vətəninə məhəbbətidir. “Leyli və Məcnun”da anası haqda yazır: “gər madəri mən Rəiseyi-qord, madər sifatənə piş-e-mən mord”. Yəni, mənim anam Rəisə ana sifətində qarşımda öldü. Farslar bu “qord” sözünü kürd kimi qələmə verirlər, amma “qord” igid deməkdir. Nizami müxtəlif qadınlar haqqında da “qord” sözünü işlədib. “Xosrov və Şirin”də Məhinbanu Şirinə deyir ki, Xosrov Keyxosrov nəslindəndirsə, sən də Əfrasiyab nəslindənsən. Əfrasiyab nəslindən olmaq Turan hökmdarı olmaq deməkdir. Nizami Gəncəvinin fars mədəniyyətinə aid olması haqda deyilənlər yanlışdır. Nizaminin dünyagörüşü, yaradıcılığı xalqının folkloru, dili, ləhcəsi, ədəbiyyatı ilə bağlı şəkildə formalaşıb. Nizaminin fars ədəbiyyatına təsiri böyükdür, Nizami olmasaydı, Hafiz, Sədi, Cami və başqaları yaza bilməzdilər. Onlar Nizamidən iqtibaslar ediblər. 
Vaxtilə Məhəmməd Əmin Rəsulzadə yazırdı ki, "farspərəstlər və ermənilər Nizamini bizdən qopartmaq istəyirdilər"

“Dağ kimi ucalmışdı bir zaman Türk dövləti deyən” Nizami necə ərəb yaxud farsa xidmət edə bilərdi?
“Xosrov və Şirin” əsərində yazır:

“Türklüyüm bu Həbəşdə heç getmir.
Dadlı dovğaya xalq meyl etmir”.

Burda da “Farslığım” və ya “Kürdlüyüm” deyil,  “Türklüyüm” deyir. Hələ XV əsrdə Dövlətşah Səmərqəndi «Təzkirətül-şüəra» kitabında Nizaminin türkcə divanı barədə məlumat verib. 
Şah İsmayıl Xətai də Nizamini çox sevirdi. Onun fərmanıyla «Xəmsə»nin üzü dəfələrlə köçürülüb. Nizami (Gəncəvi) də öz övladını türkzadə (türk oğlu) adlandırır "Xosrov və Şirin" əsərinin sonunda yazır:

Əgər şod torkəm əz xərgəh nəhani,
Xodayə, torkzadəmva to dani.
(Əgər türküm çadırdan gizlinə çəkildisə də,
Xudaya, türk balasını sən özün qoru.)

Məlumdur ki, bu misralarda şair çox sevdiyi Afaqın dünyadan köçməsindən bəhs açır, ona "türküm" deyir, Afaqdan olan oğlu Məhəmmədi isə "türk balası" adlandırır.
Keçən əsrin 20-ci illərində İrana səfər etmiş akademik Marrın şəhadətinə görə, İran alimləri farsca yazdığına görə onu İran-fars şairi hesab etsələr də, «Əz asare-Nizami buye-türk miyayəd» («Nizaminin əsərlərindən türk iyi gəlir») deyərək, şairin yaradıcılığını ruhən (candan-könüldən) qəbul edə bilmirlər”.

Elmin Nuri

"Bu sanskiyaların xərcini sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki və hüquqi şəxslər çəkəcək"
Azərbaycanlı kişi ginekoloqun rekord qıran VİDEOsu
Lütfi Zadə və Rafiq Əliyev nəzəriyyələrindən bəhrələnən kosmik icad- ELMİ UĞUR
Üç İmamla (ə) düşmənçilik edən məlun...
Rusiyada dillər əzbəri olan azərbaycanlı yol polisi... - FOTO
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Dünya
“Facebook”-da “Sabahınız xeyir” yazan müsəlman həbs edildi - Rəzalət
Ədəbiyyat
Ən yüksək imicə malik müasir dünya yazıçıları – TƏƏCCÜBLƏNDİRƏN SİYAHI
Cəmiyyət
Azərbaycanda zəlzələləri müəyyən edəcək 22 stansiya var
Ədəbiyyat
Nərimanovun Zərdabi və milyonçu Tağıyevlə mübahisəsi: “Onun təqaüdündən imtina edirəm”
Siyasət
"Bu ölkələrdəki hakimiyyətlər vəziyyətə tam nəzarət edə bilmir"
Həftənin ən çox oxunanları
“Hər imkanda məni zorlayırdılar” - Olimpiya çempionu+ Fotolar
"Sükan arxasında şirin söhbət etmək də, nağıl danışmaq da olar..."
Mütəxəssislərdən xəbərdarlıq: “İctimai nəqliyyatda yaşlılara yer verməyin...”
Azərbaycanlı hərbi jurnalist Putinə müraciət etdi - Gözlənilməz...
6 nəfəri öldürən milyarder qızı məhkəməyə ağlayaraq gəldi, gülərək çıxdı - FOTOLAR
Ayaqyolunda olan zaman mobil telefondan heç vaxt istifadə etməyin - VİDEO
“Bundan sonra Sarkisyanla danışıqlara getməyin heç bir mənası yoxdur”
Prezident Aparatındakı müşavirədə tənqidi çıxışı ilə hamını heyrətləndirdi... - VİDEO
“Şeyxülislam başda olmaqla bütün dindarlar Mehriban Əliyevanın namizədliyini dəstəkləyəcək”
Üzərində Ermənistan bayrağı olan avtomobilin sahibi: – “Bu gecə Azərbaycanı tərk edəcəm”
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin