Xəbər lenti
11/12/2017 [01:00]:
"Murov istiqaməti üzrə hücum əməliyyatı aparmaq üçün ən əlverişli vaxt yay-payızdır"
11/12/2017 [00:32]:
Azərbaycanda aviaşirkət işçisi təyyarənin yük yerində Almaniyaya qaçdı
11/12/2017 [00:13]:
Bürclər – 11 DEKABR
11/12/2017 [00:06]:
Salyandakı qətl və acı gerçəklər...
11/12/2017 [00:05]:
Almaniyada Yeni il ağacı adamların üstünə aşdı
10/12/2017 [23:58]:
İlhamə Quliyevanın oğlu sərbəst buraxıldı: Məsuliyyətsizlik etdim
10/12/2017 [23:39]:
Saakaşvilinin arvadı rəsmi Kiyevin “qırmızı xətt”i keçdiyini bildirdi
10/12/2017 [23:37]:
Səidədən Natavanı qınayanlara cavab: "Sizdə heç bu olmayıb?" - FOTO
10/12/2017 [23:28]:
Röya Türkiyənin nüfuzlu mükafatına layiq görüldü - "Qızıl kəpənək"
10/12/2017 [23:04]:
Azərbaycanın intellektual tələbələri “Poliqon”un finalında yarışacaqlar...
10/12/2017 [22:54]:
İstanbulda AXC mühacirlərinin baxımsız qalmış məzarları yenilənəcək - FOTO
10/12/2017 [22:42]:
Bu il “YouTube”dan ən çox qazananlar - Siyahı
10/12/2017 [22:20]:
ABŞ-da təyyarə qəzaya uğradı: Ölənlər var
10/12/2017 [22:08]:
Saat kimi istifadə olunan və vaxtı dəqiq göstərən qaya – Günorta daşı
10/12/2017 [22:00]:
Stokholmda Nobel mükafatları təqdim edildi
10/12/2017 [21:48]:
ABŞ təmsilçisi: Biz istədiyimizi edə bilərik
10/12/2017 [21:48]:
Qüds böhranını həll etməyə hazıram - Netanyahu
10/12/2017 [21:46]:
BAO-çular Azərbaycan Kültür Dərnəyini ziyarət edib
10/12/2017 [21:31]:
İsrail ordusu fələstinlidən üç alma oğurlayan komandiri cəzalandırdı
10/12/2017 [21:23]:
Bakıda ticarət mərkəzində liftin təmiri zamanı 28 yaşlı oğlan ölüb
10/12/2017 [21:03]:
"Ərdoğanın əsas məqsədi Türkiyə daxilindəki siyasi problemləri ikinci sıraya keçirməkdir"
10/12/2017 [20:50]:
Roma Papasından Qüdslə bağlı şifrəli - Açıqlama
10/12/2017 [20:50]:
Salyanda minik avtomobili ilə yük maşını toqquşub, xəsarət alanlar var
10/12/2017 [20:45]:
Faciəvi hadisənin TƏFƏRRÜATI: Rusiyadan qonaq gələn qadınlarla birgə öldü
10/12/2017 [20:20]:
"Trampın Qüds qərarının həyata keçirilməsinin asan olmayacağını göstərəcəyik" -Ərdoğan
10/12/2017 [20:18]:
Rusiyadan Azərbaycana gələn qatarlara yeni hərəkət qrafiki tətbiq edildi
10/12/2017 [19:35]:
“Cinayətlərin qarşısını almaq çətinləşib” -Keçmiş polis rəisi səbəblərdən danışdı
10/12/2017 [19:20]:
Ləvəngi qutabı, 12 dəqiqəyə bişirilən xaş - Azərbaycanda yeni yemək növləri
10/12/2017 [19:16]:
ABŞ səfirliyi qarşısında polis etirazçılara qarşı gözyaşardıcı qaz tətbiq etdi
10/12/2017 [19:10]:
Şimali Koreya lideri Trampın qərarından danışdı: “İsrail adlı dövlət varmı ki,...”
10/12/2017 [19:04]:
Söyün Sadıqovla Saakaşvilinin işbirliyi barədə müdhiş iddialar - iş adamı sualdan qaçır...
10/12/2017 [19:00]:
Mingəçevirdə mənzildə 70 yaşlı qadının cəsədi tapılıb
10/12/2017 [18:30]:
Türkiyə və Rusiya "Akkuyu" AES-nin inşasına başlayıb
10/12/2017 [18:30]:
53 yaşlı milyonçu evində ölü tapıldı...
10/12/2017 [18:07]:
15 yaşlı oğlanla cinsi əlaqəyə girən qadına 5 İL HƏBS
10/12/2017 [18:05]:
Britaniyaya yağan güclü qar hava limanlarının işini iflic edib
10/12/2017 [18:01]:
32 yaşlı azərbaycanlı qadın: “Ərim başımı divara çırpdı, ağzımın içinə tüpürdü”
10/12/2017 [17:59]:
Avropa Birliyi Qüds məsələsində Trampa qarşıdır
10/12/2017 [17:54]:
Dortmund "Borussiya"sının baş məşqçisi dəyişib
10/12/2017 [17:53]:
“Heykəl tənhalığı” təqdim edildi- FOTOLAR
10/12/2017 [16:54]:
Azərbaycanla Pakistan arasında yeni müqavilələr imzalanacaq
10/12/2017 [16:52]:
Saakaşvilinin tərəfdarları Kiyevdə aksiya keçirir
10/12/2017 [16:50]:
Prezident 4 naziri vəzifəsindən azad etdi
10/12/2017 [16:01]:
Azərbaycanlılar Rza Zərrabı dəstəkləyirmi? - VİDEOSORĞU
10/12/2017 [15:44]:
Bakıda maşın qəzada bu hala düşdü — FOTOLAR
10/12/2017 [15:37]:
Gürcüstan Saakaşvilini Ukraynadan geri istəyir
10/12/2017 [15:35]:
"İstəyirəm Natavan övlad dünyaya gətirsin"
10/12/2017 [15:34]:
Formula-1: Azərbaycan ən çox tamaşaçı artımı göstərən ölkədir
10/12/2017 [15:30]:
İntiharın qarşısı alındı - BİNƏQƏDİDƏ
10/12/2017 [14:56]:
Beyonce Nüsrəti evinə dəvət etdi - Kabab çəkmək üçün (FOTOLAR)
10/12/2017 [14:47]:
CHP-li deputatdan Türkiyə siyasətçilərinə çağırış: “Var-dövlətinizi açıqlayın”
10/12/2017 [14:34]:
"Mançester Yunayted"dən rekord transfer: 218 milyon...
10/12/2017 [14:33]:
Əməkdar artistin oğlu birinci oldu
10/12/2017 [14:30]:
“Tağıyevi ilk rüşvət verən azərbaycanlı kimi təqdim edib, onu kiçiltməyin”- Tədqiqatçıdan etiraz
10/12/2017 [14:28]:
Rayon sakinlərindən məmurlara örnək olacaq addım - FOTOLAR
10/12/2017 [14:22]:
Alimlər səbəbini tapdı: kişilər niyə homoseksual olur?
10/12/2017 [14:22]:
Teleaparıcı Trampın liftdə ona sataşmağından danışdı: "Məni öpməyə çalışdı"
10/12/2017 [14:21]:
Cabbar Qaryağdıoğlu və Seyid Şuşinskinin gizli üzü- Xan Şuşinskinin xatirələri
10/12/2017 [14:11]:
Rusiya XİN: “ABŞ birdəfəlik anlamalıdır ki, sanksiyalar işləmir”
10/12/2017 [14:05]:
İt saxlayaraq narkotikdən canlarını qurtardılar - FOTOLAR
10/12/2017 [13:59]:
Kəndi 20 sakinlə birlikdə 140 minə satdılar
10/12/2017 [13:53]:
Goradildəki cinayətdə kriminal aləm izi: "Mənimlə söhbət edəndə papağı çıxart"
10/12/2017 [13:51]:
Azərbaycanda dəhşətli qəzada ölənlərin ikisi həkim imiş - Adlar
10/12/2017 [13:47]:
Bakıda uşaqları əlindən alınan kişi intihara cəhd etdi - VİDEO
10/12/2017 [13:40]:
Vahid Ələkbərovun səhmləri müsadirə olunacaq
10/12/2017 [13:37]:
BMT dünyada rüşvətin illik həcmini açıqladı - ŞOK ARAŞDIRMA...
10/12/2017 [13:25]:
Astanada təyyarə reysləri təxirə salındı – Səbəb
10/12/2017 [13:20]:
Səudiyyədən Fələstin planı: Əbu Mazan, səbirli ol...
10/12/2017 [13:19]:
Sabahın hava proqnozu açıqlandı
10/12/2017 [13:15]:
Milli Onkologiya Mərkəzində əməliyyat olunan deputat danışdı: “...İnsan həyatıdır da...”.
10/12/2017 [13:13]:
Misirdə tarixi tapındı: İki fironun məzarı... - Foto
10/12/2017 [13:07]:
Qoyun yunu və zərif heyvan tüklərinə yeni idxal gömrük rüsumları tətbiq ediləcək
10/12/2017 [13:06]:
Fatma Abdullazadə Fazil Məmmədovun 1 milyon dollarını alıb?
10/12/2017 [13:02]:
"Danışıqlar prosesinin hara aparıb çıxaracağını söyləmək çətindir..."
10/12/2017 [13:00]:
Netanyahu: "Avropa ölkələri ikiüzlüdür"
10/12/2017 [12:59]:
Minlərlə insan etiraza qalxdı: Qüds qərarı
10/12/2017 [12:46]:
Ərəb Dövlətləri Liqası ABŞ-dan Yerusəlimə dair qərarı ləğv etməyi tələb edib
10/12/2017 [12:44]:
Gündə 8 saat "Fox&friends" izləyərək ölkəni idarə edir - Pulta heç kim toxunmur...
10/12/2017 [12:29]:
Bu yağlar orqanizmimizi necə məhv edir? - Rəy
10/12/2017 [12:26]:
Alimləri robotlar üçün yeni texnologiya yaratdılar
Bütün arxiv bir sırada
10/10/2017 [12:45] - Ədəbiyyat - ( 3854 dəfə baxılıb)

Dünya alimlərinin Nizaminin türklüyü barəsində səhih tədqiqatları - Konkret faktlar





İbtidai siniflər üçün nəzərdə tutulan dəftərlərin üstündə dahi Azərbaycan şairi Nizami Gəncəvi fars ədəbiyyatının nümayəndəsi kimi göstərilməsi media və sosial şəbəkələrdə etirazlara səbəb oldu. 
Qeyd edək ki, bu dəftərlər ölkənin, demək olar ki, bütün məktəblərində istifadə olunur.  Dəftərin üz qabığında Nizami Gəncəvinin fotosu verilib və onun haqqında olan qısa məlumatda aşağıdakı cümlələr qeyd olunub: “Əbu Məhəmməd ibn Yusif daha çox Nizami Gəncəvi ləqəbi ilə tanınır. Orta əsrlər Şərqinin ən böyük şairlərindən biri, fars epik ədəbiyyatının ən böyük romantik şairi, farsdilli epik poeziyaya danışıq dili və realistik stili gətirmiş sənətkardır”.
Son məlumatlara əsasən, barəsində danışdığımız səhv aradan qaldırılıb. 
Lakin yenə də böyük Nizami Gəncəvinin Azərbaycan, türk millətinə aidliyini təsdiqləyən faktlara ehtiyac var. Çünki Nizami təəssüf ki, dünyanın bir neçə ölkəsində  də ara-sıra bu cür “səhih” bilgilərlə xatırlanıb. 
Siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru Zaur Əliyev Nizami Gəncəvinin kimliyi və aid olduğu xalq barəsində konkret faktlarla çıxış edib.
Moderator.az xəbər verir ki, araşdırmaçı əvvəlcə dünya alimlərinin Nizami gəncəvinin türk olması ilə bağlı sitatlarını qabardıb:


 “Alman yazıçısı İohan Şerr: "Nizami ata tərəfdən türk idi”.

Amerika tarixçisi Lev Slyozkin 1934-cü ildə SSRİ Yazıçılar Birliyinin birinci Konqresində nümayəndə heyətinin üzvü kimi çıxış edərək, Nizami Gəncəvini “Gəncədən olan türk” adlandırıb.
İran ədəbiyyatşünasları: “Nizami Gəncəvi farsca yazıb, amma ondan türk ətri gəlir”.
3 aprel 1939-cu ildə Ukrayna şairi Nikolay Bajanın «Pravda» qəzetində məqaləsi çıxır. Məqalədə o, Stalinlə görüşündən danışırdı: “Yoldaş Stalin mənə azərbaycanlı şair Nizami ilə bağlı danışdı, onun əsərlərindən sitat gətirdi, o, bu sözlərlə onu əsaslandırmağa çalışırdı ki, Nizamini İran ədəbiyyatına vermək lazım deyil. Ona görə yox ki, farsca şeirlər yazıb, ona görə ki, o öz poemalarında farsca şeir yazmağa məcbur olduğunu və öz xalqıyla doğma dilində kontakta icazə verilmədiyini göstərir”.
1947-ci il 22 sentyabrda SSRİ Yazıçılar İttifaqının sədri Nikolay Tixonovun “Pravda” qəzetində belə bir məqaləsi dərc olunub: “Aydındır ki, Nizami farsca yazıb, Azərbaycan xalqının düşmənləri olan burjua tarixçiləri, İran milliyətçiləri tərəfindən Nizaminin fars şairi kimi qələmə verilməsi və onu vətəni Azərbaycanla əlaqəsinin olmaması faktı ilk dəfə deyil, ancaq bu həyasız yalan heç kimi aldada bilmədi”.

Yevgeni Bertels tərəfindən hazırlanan Böyük Sovet Ensiklopediyası 1939-cu ildə Nizamini Azərbaycan şairi kimi təqdim etdi və 1940-cı ildən sonra artıq Nizaminin azərbaycanlı olması bütün sovet alimləri tərəfindən qəbul olundu.
Qərb tədqiqatçılarından Hammer, Baxer, Rutter, Erdman, Atkinson, Duda, Vilson, Blend kimi şərqşünaslar onu türk adlandırıblar”. 

Araşdımaçı alim daha sonra Nizaminin nə üçün fars dilində yazmasının səbəblərini də konkret faktlarla əsaslandırır:

“Nizami Gəncəvi 1188-ci il sentyabr ayının 24-də bitirdiyi «Leyli və Məcnun» əsərini türk dilində yazmaq istəyib. “Leyli və Məcnun”u türk dilində deyil, fars dilində yazmasını əmr verən Axsitanın hərəkətləri onu çox qəzəbləndirir, amma oğlu Məhəmmədin xahişi ilə onu farsca yazmağa razılıq verir. Amma öz etirazını əsərdə belə şərh etmişdir: “Nə cürətim vardır əmrdən qaçam, nə də könlün vardır xəzinə açam ”.

 Qərb ədəbiyyatı isə onu əsasən fars və iranlı kimi təqdim edir. Burada fars dilində yazmış olduğunu əsas kimi götürürlər. Halbuki, fars dilində yazmaq o dövrün ənənəsi idi. Bir-iki əsr keçdi və buz sındırıldı. Xətai, Nəsimi, Füzuli, Bürhanəddin, Nəvai və başqaları türk dilində də yazmağın mümkün olduğunu sübut etdilər. Nizami bir türk oğlu olduğundan əsərlərində də türklərin təəssübünü çəkən bir adam kimi çıxış edirdi. İndiki dillə deyilsə, ona bir türkçü kimi yanaşmalıyıq. Nizami irsinin görkəmli tədqiqatçısı Rüstəm Əliyev deyirdi ki, Nizami nəinki türk, hətta türkçü idi. Nizaminin əsərlərilə ayaqüstü tanışlıq belə bu şəkildə düşünməyə əsas verir. “Sirlər xəzinəsində” qoca bir qadının sultan Səncərə irad tutması buna misal ola bilər: “türklərin şöhrəti tutmuş aləmi, sən türk deyil, bir hindlisənmiş?”, yaxud “ölkələri ədalətdən güllü yazdı türklərin», deyən Nizami Türk Səlcuq dövlətindəki sosial ədaləti nəzərdə tutur. Poemalar fars dilinin dəri ləhcəsində, Xorasan, Bəlx dialektində yazılıb. Şairin isə Xorasanda, indiki Əfqanıstanda olub həmin yerlərdə yaşayan farslarla ünsiyyətdə olmayıb. Çünki Nizaminin əsərləri Xorasan ləhcəsindədir, Nizami də Xorasanda olmayıb. Xorasanda olmamısansa, Xorasan ləhcəsində necə yaza bilərdi Nizami Gəncəvi?”

Zaur Əliyevin Nizami Gəncəvinin anasını, ailəsi ilə bağlı verdiyi məlumatlar, daha doğrusu, onların da türklüyü barəsindəki səhih informasiyalar çox maraqlıdır:

“Onun anasının Kürd qızı olması da yalandır. Nizaminin elə sözləri var ki, bunlar onun türkə məhəbbətidir, vətəninə məhəbbətidir. “Leyli və Məcnun”da anası haqda yazır: “gər madəri mən Rəiseyi-qord, madər sifatənə piş-e-mən mord”. Yəni, mənim anam Rəisə ana sifətində qarşımda öldü. Farslar bu “qord” sözünü kürd kimi qələmə verirlər, amma “qord” igid deməkdir. Nizami müxtəlif qadınlar haqqında da “qord” sözünü işlədib. “Xosrov və Şirin”də Məhinbanu Şirinə deyir ki, Xosrov Keyxosrov nəslindəndirsə, sən də Əfrasiyab nəslindənsən. Əfrasiyab nəslindən olmaq Turan hökmdarı olmaq deməkdir. Nizami Gəncəvinin fars mədəniyyətinə aid olması haqda deyilənlər yanlışdır. Nizaminin dünyagörüşü, yaradıcılığı xalqının folkloru, dili, ləhcəsi, ədəbiyyatı ilə bağlı şəkildə formalaşıb. Nizaminin fars ədəbiyyatına təsiri böyükdür, Nizami olmasaydı, Hafiz, Sədi, Cami və başqaları yaza bilməzdilər. Onlar Nizamidən iqtibaslar ediblər. 
Vaxtilə Məhəmməd Əmin Rəsulzadə yazırdı ki, "farspərəstlər və ermənilər Nizamini bizdən qopartmaq istəyirdilər"

“Dağ kimi ucalmışdı bir zaman Türk dövləti deyən” Nizami necə ərəb yaxud farsa xidmət edə bilərdi?
“Xosrov və Şirin” əsərində yazır:

“Türklüyüm bu Həbəşdə heç getmir.
Dadlı dovğaya xalq meyl etmir”.

Burda da “Farslığım” və ya “Kürdlüyüm” deyil,  “Türklüyüm” deyir. Hələ XV əsrdə Dövlətşah Səmərqəndi «Təzkirətül-şüəra» kitabında Nizaminin türkcə divanı barədə məlumat verib. 
Şah İsmayıl Xətai də Nizamini çox sevirdi. Onun fərmanıyla «Xəmsə»nin üzü dəfələrlə köçürülüb. Nizami (Gəncəvi) də öz övladını türkzadə (türk oğlu) adlandırır "Xosrov və Şirin" əsərinin sonunda yazır:

Əgər şod torkəm əz xərgəh nəhani,
Xodayə, torkzadəmva to dani.
(Əgər türküm çadırdan gizlinə çəkildisə də,
Xudaya, türk balasını sən özün qoru.)

Məlumdur ki, bu misralarda şair çox sevdiyi Afaqın dünyadan köçməsindən bəhs açır, ona "türküm" deyir, Afaqdan olan oğlu Məhəmmədi isə "türk balası" adlandırır.
Keçən əsrin 20-ci illərində İrana səfər etmiş akademik Marrın şəhadətinə görə, İran alimləri farsca yazdığına görə onu İran-fars şairi hesab etsələr də, «Əz asare-Nizami buye-türk miyayəd» («Nizaminin əsərlərindən türk iyi gəlir») deyərək, şairin yaradıcılığını ruhən (candan-könüldən) qəbul edə bilmirlər”.

Elmin Nuri

...
“Heykəl tənhalığı” təqdim edildi- FOTOLAR
"Mançester Yunayted"dən rekord transfer: 218 milyon...
Gündə 8 saat "Fox&friends" izləyərək ölkəni idarə edir - Pulta heç kim toxunmur...
Yüksək təzyiqi yaradan amillər – SİYAHI
Tanınmış ilahiyyatçı Musavat.com-un redaktorunu qınadı - "Belə zəif arqument..."
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Dünya
53 yaşlı milyonçu evində ölü tapıldı...
Dünya
Beyonce Nüsrəti evinə dəvət etdi - Kabab çəkmək üçün (FOTOLAR)
Cəmiyyət
“Tağıyevi ilk rüşvət verən azərbaycanlı kimi təqdim edib, onu kiçiltməyin”- Tədqiqatçıdan etiraz
Dünya
Kəndi 20 sakinlə birlikdə 140 minə satdılar
Dünya
Mobil telefona görə maraqlı bir qəzanın qurbanı oldu - VİDEO
Həftənin ən çox oxunanları
Fazil Məmmədovun qudalarına ərizə yazdırdılar - Vergilər Nazirliyində nələr baş verir?
Qurban Məmmədovdan Təhsil Nazirliyinə qandonduran MÜRACİƏT...
Alimlər cinsi aktivliyin tez arıqlamağa təsirini araşdırıblar - ŞOK NƏTİCƏ...
“Fazil Məmmədov həddindən artıq şişmişdi, köpünü almaq lazım idi...”
Hacı Məmmədovun yeni sirli əsərləri ortaya çıxdı - O, hansı məmurun heykəlini düzəldib?
Qızından işdən çıxarılan Fazil Məmmədova ilginc dəstək - "Adam kimi adam üçün..."
Manyak-qatil arvadını və dörd qızını niyə öldürdüyünü danışdı
“Dünya bilməlidir ki, İsrail –yəhudi dövləti deyil!” - Yəhudi Hərəkatından gözlənilməz etirazlar...
Canlı yayımda tamaşaçı ilə Zaur arasında GƏRGİNLİK: Səni görəndə əsəbləşirəm - FOTO
Rusiya yeni hərbi gəmisinə türk adını verdi
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin