Xəbər lenti
19/10/2018 [00:38]:
"Həyatda qalmağıma və yaşamağıma görə şəxsən Sizə borcluyam" - MÜRACİƏT...
19/10/2018 [00:18]:
Rusiyanın nüvə silahı obyektləri “dirilir”
19/10/2018 [00:01]:
Rüfət Aslanlının "göyün yeddinci qatı"nda 6 milyon dollarlıq "stadion"u tapıldı...
18/10/2018 [23:45]:
Dövlət Gömrük Komitəsinin Akademiyasında "Dövlət Müstəqilliyi günü" qeyd edildi
18/10/2018 [23:17]:
Avropa İttifaqı Səudiyyə Ərəbistanını hədələyib
18/10/2018 [23:16]:
"Bu, artıq böhran yox, bizim ən böyük faciəmizdir..."
18/10/2018 [23:11]:
Badamdarda uçqunların sayı artıb - YENİLƏNİB
18/10/2018 [23:09]:
FIDE eyni şəxsin iki dəfədən artıq prezident seçilməsinə qadağa qoyub
18/10/2018 [23:03]:
Qərargah: Badamdar sürüşmə ərazisində aktivlik dinamikası dəyişməz olaraq qalır
18/10/2018 [22:42]:
SOCAR rəhbərliyi STAR-da çalışan gənc azərbaycanlılarla görüşüb
18/10/2018 [22:41]:
Tramp daha bir ölkəni hədələdi
18/10/2018 [22:37]:
Aİİ 18 oktyabr - Azərbaycanın Dövlət Müstəqilliyi Gününü qeyd etdi
18/10/2018 [22:13]:
ABŞ Rusiyaya qarşı yeni sanksiyalar qəbul edəcək
18/10/2018 [22:05]:
PSJ Neymarın qiymətini açıqladı
18/10/2018 [22:04]:
Rusiyada təyyarə qəzaya uğradı
18/10/2018 [21:16]:
İqtisadiyyat Nazirliyinin səlahiyyətləri artırıldı
18/10/2018 [21:13]:
“Öz mahnılarıma qulaq asa bilmirəm” - Əməkdar artist
18/10/2018 [21:07]:
Müstəqillik əleyhinə olan deputatlar 18 oktyabr sessiyasından sonra Mütəllibova nə deyiblər?
18/10/2018 [20:58]:
Bu ölkə 81 nəfəri edam etmək üçün cəllad axtarır: nazirlik elan verdi...
18/10/2018 [20:50]:
İlham Mirzəyev: "İlhamə pişiyinə qoyduğu hörməti Orxana etmirdi"
18/10/2018 [20:40]:
Azərbaycanın varlı xanımları – Onları siz də tanıyın!
18/10/2018 [20:03]:
Putindən təhlükə xəbərdarlığı: "Hərbi əməliyyatlara başladıq"
18/10/2018 [19:23]:
Donald Tramp: "Meksika qaçqın axınının qarşısını almasa, sərhədə qoşun yeridəcəyəm"
18/10/2018 [19:21]:
"Bəzən qiymətli saat da dil açıb danışır..." - Rüfət Aslanlının zamanını dolduran səbəblər... - FOTOLAR, VİDEO
18/10/2018 [19:12]:
Putin: "Biz təcavüz qurbanları kimi cənnətə düşəcəyik"
18/10/2018 [18:43]:
Azərbaycanda beş min eşşək hara yoxa çıxıb?
18/10/2018 [18:43]:
UNEC-də Dövlət Müstəqilliyinə həsr olunmuş iclas keçirildi
18/10/2018 [18:39]:
ADNSU-da 18 oktyabr - Dövlət Müstəqilliyi Günü qeyd olundu
18/10/2018 [18:38]:
Nazir: "İlin sonunadək şəhid ailələrinin 50 faizinə yaxınına birdəfəlik ödəmə veriləcək"
18/10/2018 [18:37]:
Azərbaycanın Baş naziri İtaliya Senatının sədri ilə görüşüb
18/10/2018 [18:36]:
Cavid Qurbanov Moskvada medalla təltif olundu - FOTOLAR
18/10/2018 [18:35]:
Moskvada 10 yaşlı azərbaycanlı qız faciəvi şəkildə ölüb
18/10/2018 [18:31]:
Mehriban Əliyeva İtaliya Senatının sədri ilə görüşdü - FOTOLAR
18/10/2018 [18:27]:
Badamdarda sürüşmə zonasında yeni çatlar əmələ gəldi
18/10/2018 [18:25]:
“Qarabağ cəbhəsində Sərkisyan-Koçaryan qüvvələri təxribatları dərinləşdirəcək”
18/10/2018 [18:23]:
Tanınmış foto-muxbir vəfat etdi -FOTOLAR
18/10/2018 [18:20]:
Türkiyənin tanınmış siyasətçisi: ”Qarabağın işğalı başa çatmadıqca...”
18/10/2018 [18:13]:
MTN generallarının məhkəməsində şərti cəza alanlar azadlığa buraxıldı
18/10/2018 [18:07]:
Elektrikli avtomobil ilk dəfə sərgiyə çıxarıldı -FOTOLAR
18/10/2018 [18:06]:
Polşada yaşayan Azərbaycanlılar üçün qaynar xətt yaradıldı
18/10/2018 [18:04]:
“Fuad Muradovun bizə maddi və mənəvi dəstəyi çox oldu"
18/10/2018 [18:00]:
“Azərsığorta” şəhid vərəsələrinin birdəfəlik ödənişlə bağlı narazılığına CAVAB VERDİ
18/10/2018 [17:52]:
Putin Trampla münasibətləri HAQDA
18/10/2018 [17:46]:
"İşğalçı ölkə Qarabağdan diqqətləri yayındıraraq Naxçıvan istiqamətinə yönəltməyə çalışır"
18/10/2018 [17:13]:
Qənirə Paşayeva "IV Qardaşlıq Mədəniyyəti" adlı tədbirində iştirak etdi
18/10/2018 [17:13]:
Azərbaycanın sabiq məmurunun kürəkəninin güllələnmə anı - VİDEO
18/10/2018 [17:10]:
“Türkiyə artıq əvvəlki deyil və olmayacaq” - ekspert
18/10/2018 [17:08]:
Aİİ və Heydər Əliyev İrsini Araşdırma Mərkəzinin növbəti tədbiri dini-tarixi abidələrə həsr olundu
18/10/2018 [17:04]:
Gömrük orqanları arasında işgüzar dialoq ikitərəfli əlaqələrin inkişafına töhfə verir
18/10/2018 [17:01]:
Azərbaycanda beş min eşşək hara yoxa çıxıb?
18/10/2018 [16:58]:
Siqaretlə şəkli yayılan azərbaycanlı futbolçu: " Bu, dörd il əvvəl olub"
18/10/2018 [16:51]:
Oqtay Əsədov İtaliya Senatının sədrini qəbul edib
18/10/2018 [16:48]:
Nemət Pənahlı həbsdə qaldı
18/10/2018 [16:47]:
“Lotu Quli”nin Türkiyədə yaşaması üçün heç bir əngəl qalmadı
18/10/2018 [16:45]:
Zakir Həsənov hərbi sərgidə -FOTOLAR
18/10/2018 [16:41]:
Qondarma Kosovo dövləti öz ordusunu yaradır - Parlament təsdiqlədi
18/10/2018 [16:40]:
Gəncədə daha bir şəxs vəzifəsindən getdi
18/10/2018 [16:39]:
Qəzalı vəziyyətə düşmüş ağaclara aqrotexniki qulluq göstərilib
18/10/2018 [16:37]:
Bakının ən təhlükəli sürüşmə əraziləri açıqlandı - SİYAHI
18/10/2018 [16:35]:
Tarixi yurdumuz İrəvan necə “Ermənistan” oldu?! – Analitik yazı
18/10/2018 [16:31]:
AQTA: Azərbaycana gətirilən bəzi məhsullar geri qaytarılıb
18/10/2018 [16:24]:
Novruz Məmmədov iki şöbə müdirini işdən çıxardı
18/10/2018 [16:23]:
İki sığorta şirkətinin lisenziyası ləğv edildi
18/10/2018 [16:21]:
Cəsur MTN əməliyyatçısı, mübariz döyüşçü Oqtay Əliyev kimdir?
18/10/2018 [15:21]:
Kəlbəcərdə mehmanxana biznesi kursları başlandı...- Qanunsuz sakinlər üçün
18/10/2018 [15:17]:
Bakıda qadını liftdə bıçaqlayan şəxs ölkədən necə qaçıb? - VİDEO
18/10/2018 [15:10]:
Filmlərdə tütün məhsullarının açıq şəkildə təbliği qadağan olunur
18/10/2018 [15:01]:
“Tarix göstərdi ki, biz Ehtiramı seçməklə düzgün etmişik...”- Xalq artisti...
18/10/2018 [14:55]:
Milli Məclisin ən çox maaş alan deputatları - Kim nə qədər alır? - SİYAHI
18/10/2018 [14:49]:
Kanadalı öz dəfnindən sonra evə döndü - FOTO
18/10/2018 [14:49]:
Pult üstündə qardaşını öldürənə 17 il həbs verildi
18/10/2018 [14:17]:
Səməd Vurğun adına Mərkəzi Kitabxanada Müstəqillik Günü ilə bağlı möhtəşəm tədbir
18/10/2018 [13:56]:
"Əgər ərindən ayrılıb müğənni olubsansa, valideynin səni evdən qovub müğənni olmusansa..."
18/10/2018 [13:53]:
AMİP-dən Müstəqillik Günü təbriki: "Ruhu azad olan bir milləti heç kəs köləlikdə saxlaya bilməz"
18/10/2018 [13:48]:
“Acınacaqlıdır ki, müstəqillik uğrunda can qoyanların heç biri lazımi qiymətini almayıb”
18/10/2018 [13:31]:
“AccessBank” “UNEC Business Conversation Club” layihəsini ənənəyə çevirdi
18/10/2018 [13:30]:
Şəbnəm özünü fotoşopla arıqladırmış -FOTOLAR
18/10/2018 [13:14]:
Koçaryan siyasətə qayıtdı - Yeni partiya yaradır
18/10/2018 [13:13]:
Şeyx Əbdül Hacıbala Abutalıbovla barışdı - DÜNYANIN SƏKKİZİNCİ MÖCÜZƏSİ...
18/10/2018 [13:10]:
Akademikdən maaşının artmasına münasibət – “Maddi ehtiyaclarım var idi, ona görə də... ”
Bütün arxiv bir sırada
21/11/2017 [14:33] - Reportaj - ( 8335 dəfə baxılıb)

Parıltısı get-gedə artan “Cənub incisi” ”“ Hirkan Milli Parkı- FOTOLAR





Böyük filosof Anri David Toro insanın gələcək rifahını və insanlığın xilasını təbiətə olan sevgidə və onunla vəhdətdə görürdü. O, ömrünün sonunda bütün maddi mirasından imtina edərək, meşədə təkə-tənha yaşadı və bu illəri həyatının ən xoşbəxt günləri saydı. Elə orada da dünyasını dəyişdi. İnsanlar üçün isə bir vacib fikri qoyub getdi: “İnsanın xilası və süqutu  onun təbiətə olan münasibətindədir”. 

İndi keçək, əsas mətləbə, təbiət Azərbaycandan heç nə əsirgəməyib. Ərazicə çox da böyük ölkələr sırasında olmasaq da, təbii sərvətlər baxımından əksəriyyətini qabaqlayırıq. Bəlkə də, çoxumuzun həmin təbiət xəzinəmizdən xəbərimiz yoxdu. 

Moderator.az bu yazısında əsl təbiət incisi sayılan, Cənub mirvarisi Hirkandan danışacaq. Daha doğrusu, Hirkan Milli Parkından... Foto və yazıların diliylə...

1936-cı ildə salınmış və əvvəlki adı Hirkan qoruğu olan bu ərazi prezident İlham Əliyevin 2004-cü ildə 9 fevral tarixli 81 â„–-li Sərəncamı ilə Milli Park kimi yaradılıb.

Hazırda Milli Parkın ümumi ərazisi 40358 hektardır. Hirkan Milli Parkı Azərbaycanın cənub-şərqində, Lənkəran və Astara inzibati rayonlarının ərazisində yerləşir. Talış dilində “Dumanlı məkan” mənasını verən Hirkan Parkı Talış dağlarının öz unikal təbiət kompleksləri ilə fərqlənən təbii ərazilərini əhatə edir. Milli Parkın yaradılmasında əsas məqsəd həmin ərazidə təbiətin kompleks şəkildə qorunması, Üçüncü dövrün relikt və endemik bitki növlərinin mühafizəsi, Azərbaycan Respublikasının”Qırmızı Kitab”ına daxil edilmiş tipik flora və fauna növlərinin qorunub saxlanılması, ətraf mühitin monitorinqinin həyata keçirilməsi, ictimaiyyətin məlumatlandırılması, eləcə də tədqiqatlar, turizm və istirahət üçün şəraitin təşkilidir. 


Hirkan Milli Parkının ərazisinin çox hissəsini meşələr və şimal-qərbdən  cənub-şərqə doğru uzanan sıra  dağlar əhatə edir. Ərazidə əsasən yayı quraq keçən mülayim-isti iqlim tipi hakimdir. Buranın yayı quraq, payızı rütubətli, qışı isə mülayimdir. 
 
Hirkan Milli Parkının ərazisi şaquli qurşaq üzrə çox ucalmasa da ( 1000 m-ə qədər), şərqdən qərbə dağlara  qalxdıqca, meşələrin şaquli qurşaqlar üzrə  dəyişdiyini müşahidə etmək olar: aşağı hissədə əsasən, şabalıdyarpaq palıd, dəmirağac və  vələsin (İpək akasiya, Xəzər lələyi, Hirkan ənciri, Qafqaz xurması, azat ilə birlikdə) üstünlük təşkil etdiyi meşələr yayılmışdır. Hündürlüyə qalxdıqca, əsasən dəmirağac, qismən də şabalıdyarpaq palıd azalır, onları fısdıq meşələri əvəz edir. 
Milli Parkın meşələrində ayıdöşəyi, Hirkan bigəvəri, Hirkan şümşadı, pırkal, müxtəlif lianlar geniş yayılıb. Bu bitkilərin əksəriyyətinin adı Azərbaycanın “Qırmızı Kitab”ına daxil edilb.


Bütövlükdə Hirkan Milli Parkının florası həddən artıq zəngindir. Parkda 1204 ali bitki növü var. Bu da Azərbaycanda olan bütün flora növlərinin üçdə biri deməkdir. Hirkan ağac və kol bitkiləri ilə də zəngindir. Burada 144 növə yaxın ağac və bitki növü var. Bu isə Azərbaycanda olan 450 növ ağac növünün yarısı deməkdir. Hirkan Milli Parkının yerləşdiyi Lənkəran zonasının subtropik meşələrinin ən səciyyəvi xüsusiyyətlərindən biri də burada Hirkan tipli meşələrin yaxşı saxlanılması, bir çox endemik, nadir ağac və kol bitkilərinin geniş yayılmasından ibarətdir.

Hirkan Milli Parkı həmçinin öz nadir təbiət abidələri ilə də məşhurdur. Burada 100-dən çox təbiət və mədəniyyət abidələri var. Ən məşhur  təbii meşə abidələrindən biri Astara rayonunun Züngüləş kəndi yaxınlığında yerləşir. Xəzər dənizinin yaxınlığı, təbiətin rəngarəngliyi ərazidə ekoturizmin inkişafı və ətraf mühitin öyrənilməsi üçün əlverişli şərait yaradır.
Hirkan Milli Parkında 3-cü dövr florasının relikt ağac növləriylə zəngindir. Parkda yaşı mini ötmüş 170-ə qədər ağac var. Bu fakt ərazinin 100 min il əvvəl baş verən sonucu buzlaşmaya məruz qalmadığını təsdiqləyir. 

Milli Parkda böyük massivləri olan Dəmirağac Azərbaycanın III dövr relikt bitkisi olub, Talış dağlarının mərkəzi və cənub hissələrində rast gəlinir. Ağacın hündürlüyü 20-25 m.-dir. 200 ilə qədər yaşayır.  Mütəxəssislər bildirir ki, relikt, həm də endemik bitki növü olan dəmirağacı yalnız Azərbaycanın cənub bölgəsində -Astara, Lənkəran, Lerik rayonlarında dəniz səviyyəsindən 1000-1200 metr yüksəkliyə kimi ərazilərdə geniş yayılıb. Əgər Talış meşələrinin örtüyü gəzilsə, kompakt şəkildə, yəni lokal ərazilərdə ancaq dəmirağacından ibarət olan sahələrə çox rast gəlinır . Dəmirağac ləng böyüyən çoxbudaqlı bitkidır. Bu da onun ətraf mühitin mənfi təsirinə qarşı davamlı olduğunu göstərir. Dəmirağacın spesifik xususiyyətləridən biri suda batması, digəri isə qışda yarpaqlarının saralmadan tökülməsidir.


Dəmirağac möhkəm oduncağa malik olduğundan əsasən telefon və elektrik dirəkləri üçün, körpülərin tikilməsində, maşın və alətlərin bəzi hissələrinin hazırlanmasında istifadə olunur.

Hirkan Milli Parkının nadir relikt növündən biri də Lənkəran akasiyasıdır (Güləbrişin) . Bu ağac III dövr relikt bitkisi olub, Talış meşələrində yayılıb. Ağacın hündürlüyü 18 m.-ə qədər olur. Yarpaqları ikiqat lələkvaridir. Akasiya dəniz səviyyəsindən 600 m yüksəkliyə kimi aşağı qurşağın dağlıq meşələrində yayılıb. Bu ağaca dağınıq halda çox kiçik sahələrdə təsadüf edilir. Növün sayı sürətlə azalır. Meyvəsi paxlameyvədir və oktyabr ayında yetişir. Lənkəran akasiyasının dekorativ əhəmiyyəti var, həm də yaxşı bal verən bitkidir. Ağac qabığı müəyyən miqdarda aşı maddələri saxlayır, həmçinin yerli əhali tərəfindən parçaların rənglənməsində də istifadə olunur. Qurudulmuş erkəkcik saplaqlarından xalq təbabətində öskürəyə qarşı istifadə edilir. Güləbrişin işıqsevən bitkidir. Kəsilmə nəticəsində enliyarpaqlı bitkilər sürətlə inkişaf edir akasiya cücərtiləri kölgəli mühitə davam gətirməyib məhv olur. Kütləvi olaraq mal-qara otarılmasından və göbələk xəstəliyindən zərər çəkir. 
Bu nadir ağac təkcə Azərbaycanda ”“ Lənkəran (Hirkan və Səidətürbə kəndləri), Astara (Şüvi k.) rayonlarında qalıb. Azərbaycandan kənarda isə İranda,Hindistanda, Çində, və Yaponiyada bitir. Hirkan Milli Parkının ərazisində şabalıdyarpaq palıd, Xəzər lələyi, Hirkan ənciri, Qafqaz xurması, azat, və s. endemik ağaclar da  mühafizə olunur. 

Ekologiya və təbii sərvətlər naziri Hüseyqulu Bağırovun da həddindən artıq diqqət göstərdiyi başqa qoruqlar kimi, Hirkan da öz parlaqlığını get-gedə artırır. Məhz təbiəti sevən və onu qoruyan, bununla da cənub incisinin parıltısını daha da şölələndirən insanlar sayəsində. Bu səbəbdən, nazir Hüseynqulu Bağırovun kadr seçimini də təbiətə edilən böyük qulluq adlandıra bilərik. Nazirin dövlət qoruqlarına, meşələrə qarşı həssaslığı Azərbaycanın yaşıl simasının inkişafına səbəb olub.
Hirkan Milli Parkındakı inkişafında və burada görülən işlərdə direktor Azər Mirzəyevin böyük rolu var. Təbiətə vurğunluğu ilə idarəçilik qabiliyyətinin sintezi görülən işlərdə, buradakı abadlıq və quruculuq prosesində öz əksini tapıb. 2016-cı ilin yayından etibarən, bu vəzifədə çalışan Azər müəllim qısa zaman ərzində çox işlər görüb. Bu işlər barəsində sizə biz yox, elə Hirkan Milli Parkının özü ətraflı məlumat verə bilər. Bəli, təbiət də danışa bilir, onun bir parçası olan Hirkan da... Özü də insanlardan daha yaxşı və daha obyektiv... Ağa ağ, qaraya  da qara deyir. İnsanlardan fərqli olaraq, bütün gücünü təbiətin rifahına həsr edən Azər Mirzəyev kimi şəxslərə TƏBİƏT heç zaman qara yaxmaz. 


Burada qısa haşiyəyə çıxaraq deyək ki, hazırda Hirkan Milli Parkının direktoru olan Azər müəllim 2013-15-ci illərdə Astara Meşə Mühafizəsi və Bərpası Müəssəsinin direktoru kimi çalışanda da təbiətin rifahı naminə xeyli işlər görüb. 

Gəlin, bu barədə biz danışmaq, Hirkanın özü danışsın ”“ fotoların diliylə. Amma inanın, təbiətlə birbaşa təmasda olmaq və özüylə birbaşa danışmaq daha məsləhətdir. Çünki bu sətirlərin müəllifi də bir müddət öncə bu təbiət incisi ilə “ünsiyyətdə olmuşdu”. Elə bu yazı da həmin üsniyyətin buraxdığl xoş hisslərin, orada görülən və görüləcək gözəl işlərin təəssüratı sayəsində yazılıb. 
Hirkan sizinlə söhbətdə (yəni, bu fotolarda) son aylarda orada görülən işlər haqqında ətraflı məlumat verəcək. Hörmətli oxucu, biz azacıq kənara çəkilirik ki, sizin söhbətinizə mane olmayaq. Amma sizi Hirkanla gələcəkdə yenə də “danışdıracağıq”.  O zaman bu təbiət incisi sizə daha ətraflı məlumat verəcək, görülən gözəl işlərdən təfərrüatı ilə danışacaq.

Onda özünüz deyəcəksiniz ki, təəssüf ki, yuxarıda adını çəkdiyimiz  ABŞ filosofu Toro Hirkanı görməmişdi. Yoxsa, ölümsüzlüyə çatdığını düşünərdi.

Nə isə ,sizə mane olmayım, buyurun, Hirkanla söhbətləşin. Amma darıxmayın, ardı olacaq...

Elmin Nuri












Azərbaycanın varlı xanımları – Onları siz də tanıyın!
Akademikdən maaşının artmasına münasibət – “Maddi ehtiyaclarım var idi, ona görə də... ”
“Xalqıma müraciət edərək demək istəyirəm ki...” - Xalq artisti...
"Aytən Vip Decor" fəaliyyətə başladı... - FOTOLAR
“Bəzi deputatlar Azərbaycanın müstəqilliyinə səs vermədilər” - “İstiqlalçı deputat"
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Maraqlı
Elektrikli avtomobil ilk dəfə sərgiyə çıxarıldı -FOTOLAR
Cəmiyyət
“Tarix göstərdi ki, biz Ehtiramı seçməklə düzgün etmişik...”- Xalq artisti...
Cəmiyyət
“Acınacaqlıdır ki, müstəqillik uğrunda can qoyanların heç biri lazımi qiymətini almayıb”
Gündəm
"Torpaqlarımızı axırıncı metrinə qədər azad edib Azərbaycan dövlətçiliyini bərpa etsəydik..."
Müsahibə
"Onların efirdəki sözlərinə baxanda adam qalır məəttəl ki, bunun alimi belə danışırsa..."
Həftənin ən çox oxunanları
Sərkisyan və Saakyan arvadları ilə Azərbaycan şəhərlərini gəzdi... -FOTOLAR
Paşinyan istefa verdi - Son dəqiqə
"Cavan oğlanı nə edirsən, pul xərcləməyəcək" - Rövşanədən müğənniyə
Dədə Şəmşirə uzanan yaman dil "kəsildi"...
Ermənilər Tərtərdəki futbol stadionunu Avropa çempionatına hazırlayır - FOTOLAR
İstanbulda küçəyə erməninin adı verildi
“Erməni-rus qruplaşması hansı halda Azərbaycanla döyüşə girə bilər?”- General cavab verir (Video)
Qarabağ qazisi Etimad Əsədov vəfat etdi
"Bunun üçün ölkə başçısına müraciət etmişəm, İqtisadiyyat Nazirliyi ilə söhbətimiz olub"
Qaşıqçının konsulluqda öldürülməsi sübut olundu - Təcili
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə