Xəbər lenti
18/02/2018 [01:36]:
Taylandda quyuya düşmüş bala fili belə xilas etdilər - VİDEO
18/02/2018 [00:55]:
Türkiyə-ABŞ münasibətləri: Tamam ya davam?
18/02/2018 [00:53]:
“Rusiya ilə yalnız bir halda danışıqlara başlayarıq” - Poroşenko şərtlərini açıqladı
18/02/2018 [00:26]:
"Güc balansını bərpa etmək üçün Rusiyanın Türkiyəyə böyük ehtiyacı var" - MÜSAHİBƏ
18/02/2018 [00:04]:
Bürclər - 18 FEVRAL
17/02/2018 [23:56]:
“Enactus UNEC” biznes layihə üçün əməkdaşlar axtarır
17/02/2018 [23:51]:
Türkiyə 2 şəhid verdi
17/02/2018 [23:49]:
PFL prezidentindən Böyükağa Hacıyevə - “O gəlməyib, mən də getmirəm”
17/02/2018 [23:47]:
“Allahın bacısıoğlu deyiləm” - Tərlan Əhmədov
17/02/2018 [23:43]:
“Google” bu funskiyaları deaktiv etdi - Foto
17/02/2018 [23:39]:
"Evinə getmişəm, amma aramızda heç nə olmayıb"- şantaj edilən qadın 42 min verib
17/02/2018 [23:34]:
İsrail hərbçiləri minaya düşdü
17/02/2018 [23:20]:
Fransada zavodda partlayış baş verdi
17/02/2018 [23:17]:
Bəzi dairə seçki komissiyalarının tərkibində dəyişiklik edilib
17/02/2018 [23:09]:
Məsud Davudoğlu küçəsi təmir olundu
17/02/2018 [23:06]:
İrana qarşı hərəkətə keçmək vaxtıdır - ABŞ
17/02/2018 [23:05]:
Laçından son video-görüntü...- Ermənilərin su problemi həll edilir...(VİDEO)
17/02/2018 [23:03]:
Türkiyə baş naziri: "Suriyada terrorçular Rusiya və ABŞ istehsalı olan silahlardan istifadə edirlər"
17/02/2018 [23:00]:
Meksika DİN rəhbərinin olduğu helikopter qəzaya uğrayıb, 13 nəfər ölüb - YENİLƏNİB
17/02/2018 [22:59]:
Azərbaycanda 2 ayın gəlini yoxa çıxdı - VİDEO
17/02/2018 [22:57]:
Necə olur ki, bəzi insanlar birdən dahiyə çevrilir?
17/02/2018 [22:51]:
Moskvada uşaq bağçasında kütləvi zəhərlənmə - Uşaqlar xəstəxanaya yerləşdirildi
17/02/2018 [22:49]:
“Bütöv Azərbaycan ideyasının KİV-də təbliğinin hazırkı durumu” mövzusunda diskussiya...
17/02/2018 [22:39]:
Elmar Məmmədyarov Yohannes Han ilə görüşdü
17/02/2018 [22:31]:
Bakı sakinindən maraqlı ixtira: Tullantılardan neft istehsal edir (VİDEO)
17/02/2018 [22:25]:
"Memati"nin bu görünüşünü unudun - FOTO
17/02/2018 [22:18]:
İsrail Fələstin hərbçilərini top atəşinə tutdu
17/02/2018 [22:16]:
Rio-de-Janeyronun təhlükəsizliyi orduya tapşırıldı
17/02/2018 [21:24]:
Bakıda evlərin QİYMƏTİ DƏYİŞDİ - VİDEO
17/02/2018 [20:57]:
Rusiyanın hokkey yığması ABŞ-ı darmadağın etdi
17/02/2018 [20:56]:
Cüdoçularımız Avropa birinciliyində üç medal qazandı
17/02/2018 [20:30]:
Gülənin təlimatını yerinə yetirən 7 iş adamı ilə bağlı - Qərar
17/02/2018 [20:23]:
Adnan Oktarın TV-si bağlanır
17/02/2018 [20:14]:
SOCAR-a məxsus benzin daşıyan maşın partladı
17/02/2018 [20:05]:
Ötən il Bakı əhalisinə 5394 milyon manatlıqdan çox ödənişli xidmət göstərilib
17/02/2018 [19:50]:
Pensiyası artırılanların sayı açıqlandı
17/02/2018 [19:38]:
Bu şəxslərin maaşı 968 manat oldu
17/02/2018 [19:36]:
MSK sədri: Seçkilərdə müşahidə aparmaq üçün 6 müraciət daxil olub
17/02/2018 [19:24]:
Üç yaşlı Zəhranın ölüm səbəbi açıqlandı
17/02/2018 [19:16]:
Düşən qapının altında qalan qadın can verdi - VİDEO
17/02/2018 [19:10]:
Sarkisyan Almaniyaya getdi
17/02/2018 [19:09]:
Mirmahmud Mirəlioğlu seçkilərə qatılmaq istəmədi
17/02/2018 [19:05]:
Türkiyə-Hollandiya gərginliyi artır - XİN-ə çağırıldı
17/02/2018 [19:03]:
Taxtadan 70 mərtəbəli göydələn tikiləcək - 5,5 milyard dollara
17/02/2018 [18:58]:
“Qəbələ” – “Zirə” matçında dava - Baş məşqçiyə kəllə atıldı + Fotolar + Yenilənib
17/02/2018 [18:45]:
Bakıda 90 yaşlı kişi xəstəxanada öldü
17/02/2018 [18:33]:
“Azərbaycan hər an hücuma keçə bilər!”- Erməni general
17/02/2018 [18:30]:
Azərbaycan kuboku: Final nə vaxt keçiriləcək?
17/02/2018 [18:26]:
Akif Nağı seçkilərə qatılacaq - Yekun qərar verildi - FOTO
17/02/2018 [18:10]:
2 nəfəri öldürüb qaçan sürücü həbs edildi
17/02/2018 [17:58]:
"Azərişıq"a məxsus sayğaclar yandı
17/02/2018 [17:44]:
Əlillər pansionatında əlili döydülər
17/02/2018 [17:41]:
Ərdoğan: "Qardaşlarımızın torpaqlarına qayıtmasını istəyirik"
17/02/2018 [17:39]:
İsrailin müdafiə naziri erməni deputatları NOKAUT ETDİ: "Qarabağı...”
17/02/2018 [17:39]:
DGK xətti ilə dövlət büdcəsinə daxilolmalar artdı
17/02/2018 [17:32]:
Ukrayna tezliklə dağıla bilər - Saakaşvilidən qorxunc proqnoz
17/02/2018 [17:29]:
İki nəfərin ölümünə səbəb olan “Kamaz” sürücüsü saxlanıldı
17/02/2018 [17:25]:
MSK sədri: "İndiyədək 13 nəfər prezidentliyə namizədliyini irəli sürüb"
17/02/2018 [17:23]:
Lənkəranda 31 yaşlı kişi özünü asdı
17/02/2018 [17:23]:
Qaradağlı faciəsi... - VİDEO
17/02/2018 [17:07]:
Vitse-spiker Rusiyaya gedir
17/02/2018 [17:05]:
Üç gün öncə ad gününü keçirən aktyor vəfat etdi
17/02/2018 [17:02]:
MSK daha 7 nəfərin prezidentliyə namizədliyinin irəli sürülməsini təsdiq etdi
17/02/2018 [16:54]:
Suriya ordusu Afrinə girdi – Türkiyə ilə dəhşətli döyüş BAŞLANIR
17/02/2018 [16:53]:
İsraildən nümayişçilərə sərt müdaxilə - 148 yaralı
17/02/2018 [16:50]:
Ali məktəblərin hazırlıq qrupları ilə bağlı plan dəyişdi: Bu il açılmayacaq - Rəsmi CAVAB
17/02/2018 [16:36]:
Poçt bağlamasında beşbarmaq aşkar olundu
17/02/2018 [16:32]:
Azərbaycanda hər arı yeşiyinə görə 10 manat subsidiya verilə bilər
17/02/2018 [16:28]:
Dünyanı heyran qoyan Nüsrət Azərbaycana "mesaj" göndərdi - VİDEO
17/02/2018 [16:27]:
“Qəbələ”dən Daun sindromlu azarkeşə xüsusi jest
17/02/2018 [16:20]:
Milli Məclisin deputatları Rusiyada prezident seçkisini izləyəcəklər
17/02/2018 [16:13]:
Daha bir azərbaycanlı futbolçu Çexiya klubuna transfer olundu
17/02/2018 [16:06]:
Bakıda “DTX-nın idarə rəisi” saxlanıldı – FOTO
17/02/2018 [15:47]:
Nazir: "Azərbaycan balına dünya bazarında tələbat 15-20 faizdir"
17/02/2018 [15:28]:
"Arzular çox idi, amma onların çox cüzi hissəsi həyata keçib"- 68 yaşlı Əhməd Qəşəmoğlu
17/02/2018 [15:23]:
Erməni terrorçuları Mütəllibovun Qaradağlıya gəlməsini tələb ediblər?- Meyitləri qaytarmaq üçün...
17/02/2018 [15:15]:
Azərbaycanda “halal” sertifikatı verən qurum dəyişir
17/02/2018 [15:11]:
Azərbaycan buğda idxalını azaldıb
17/02/2018 [14:55]:
Firudin Cəlilov yenidən Türkiyəyə gedəcək- "Hələ də bəzi problemlər qalıb"
17/02/2018 [14:48]:
Zəhra ilə bağlı açılan cinayət işinə daha bir maddə artırıldı
Bütün arxiv bir sırada
21/11/2017 [14:33] - Reportaj - ( 3630 dəfə baxılıb)

Parıltısı get-gedə artan “Cənub incisi” ”“ Hirkan Milli Parkı- FOTOLAR





Böyük filosof Anri David Toro insanın gələcək rifahını və insanlığın xilasını təbiətə olan sevgidə və onunla vəhdətdə görürdü. O, ömrünün sonunda bütün maddi mirasından imtina edərək, meşədə təkə-tənha yaşadı və bu illəri həyatının ən xoşbəxt günləri saydı. Elə orada da dünyasını dəyişdi. İnsanlar üçün isə bir vacib fikri qoyub getdi: “İnsanın xilası və süqutu  onun təbiətə olan münasibətindədir”. 

İndi keçək, əsas mətləbə, təbiət Azərbaycandan heç nə əsirgəməyib. Ərazicə çox da böyük ölkələr sırasında olmasaq da, təbii sərvətlər baxımından əksəriyyətini qabaqlayırıq. Bəlkə də, çoxumuzun həmin təbiət xəzinəmizdən xəbərimiz yoxdu. 

Moderator.az bu yazısında əsl təbiət incisi sayılan, Cənub mirvarisi Hirkandan danışacaq. Daha doğrusu, Hirkan Milli Parkından... Foto və yazıların diliylə...

1936-cı ildə salınmış və əvvəlki adı Hirkan qoruğu olan bu ərazi prezident İlham Əliyevin 2004-cü ildə 9 fevral tarixli 81 â„–-li Sərəncamı ilə Milli Park kimi yaradılıb.

Hazırda Milli Parkın ümumi ərazisi 40358 hektardır. Hirkan Milli Parkı Azərbaycanın cənub-şərqində, Lənkəran və Astara inzibati rayonlarının ərazisində yerləşir. Talış dilində “Dumanlı məkan” mənasını verən Hirkan Parkı Talış dağlarının öz unikal təbiət kompleksləri ilə fərqlənən təbii ərazilərini əhatə edir. Milli Parkın yaradılmasında əsas məqsəd həmin ərazidə təbiətin kompleks şəkildə qorunması, Üçüncü dövrün relikt və endemik bitki növlərinin mühafizəsi, Azərbaycan Respublikasının”Qırmızı Kitab”ına daxil edilmiş tipik flora və fauna növlərinin qorunub saxlanılması, ətraf mühitin monitorinqinin həyata keçirilməsi, ictimaiyyətin məlumatlandırılması, eləcə də tədqiqatlar, turizm və istirahət üçün şəraitin təşkilidir. 


Hirkan Milli Parkının ərazisinin çox hissəsini meşələr və şimal-qərbdən  cənub-şərqə doğru uzanan sıra  dağlar əhatə edir. Ərazidə əsasən yayı quraq keçən mülayim-isti iqlim tipi hakimdir. Buranın yayı quraq, payızı rütubətli, qışı isə mülayimdir. 
 
Hirkan Milli Parkının ərazisi şaquli qurşaq üzrə çox ucalmasa da ( 1000 m-ə qədər), şərqdən qərbə dağlara  qalxdıqca, meşələrin şaquli qurşaqlar üzrə  dəyişdiyini müşahidə etmək olar: aşağı hissədə əsasən, şabalıdyarpaq palıd, dəmirağac və  vələsin (İpək akasiya, Xəzər lələyi, Hirkan ənciri, Qafqaz xurması, azat ilə birlikdə) üstünlük təşkil etdiyi meşələr yayılmışdır. Hündürlüyə qalxdıqca, əsasən dəmirağac, qismən də şabalıdyarpaq palıd azalır, onları fısdıq meşələri əvəz edir. 
Milli Parkın meşələrində ayıdöşəyi, Hirkan bigəvəri, Hirkan şümşadı, pırkal, müxtəlif lianlar geniş yayılıb. Bu bitkilərin əksəriyyətinin adı Azərbaycanın “Qırmızı Kitab”ına daxil edilb.


Bütövlükdə Hirkan Milli Parkının florası həddən artıq zəngindir. Parkda 1204 ali bitki növü var. Bu da Azərbaycanda olan bütün flora növlərinin üçdə biri deməkdir. Hirkan ağac və kol bitkiləri ilə də zəngindir. Burada 144 növə yaxın ağac və bitki növü var. Bu isə Azərbaycanda olan 450 növ ağac növünün yarısı deməkdir. Hirkan Milli Parkının yerləşdiyi Lənkəran zonasının subtropik meşələrinin ən səciyyəvi xüsusiyyətlərindən biri də burada Hirkan tipli meşələrin yaxşı saxlanılması, bir çox endemik, nadir ağac və kol bitkilərinin geniş yayılmasından ibarətdir.

Hirkan Milli Parkı həmçinin öz nadir təbiət abidələri ilə də məşhurdur. Burada 100-dən çox təbiət və mədəniyyət abidələri var. Ən məşhur  təbii meşə abidələrindən biri Astara rayonunun Züngüləş kəndi yaxınlığında yerləşir. Xəzər dənizinin yaxınlığı, təbiətin rəngarəngliyi ərazidə ekoturizmin inkişafı və ətraf mühitin öyrənilməsi üçün əlverişli şərait yaradır.
Hirkan Milli Parkında 3-cü dövr florasının relikt ağac növləriylə zəngindir. Parkda yaşı mini ötmüş 170-ə qədər ağac var. Bu fakt ərazinin 100 min il əvvəl baş verən sonucu buzlaşmaya məruz qalmadığını təsdiqləyir. 

Milli Parkda böyük massivləri olan Dəmirağac Azərbaycanın III dövr relikt bitkisi olub, Talış dağlarının mərkəzi və cənub hissələrində rast gəlinir. Ağacın hündürlüyü 20-25 m.-dir. 200 ilə qədər yaşayır.  Mütəxəssislər bildirir ki, relikt, həm də endemik bitki növü olan dəmirağacı yalnız Azərbaycanın cənub bölgəsində -Astara, Lənkəran, Lerik rayonlarında dəniz səviyyəsindən 1000-1200 metr yüksəkliyə kimi ərazilərdə geniş yayılıb. Əgər Talış meşələrinin örtüyü gəzilsə, kompakt şəkildə, yəni lokal ərazilərdə ancaq dəmirağacından ibarət olan sahələrə çox rast gəlinır . Dəmirağac ləng böyüyən çoxbudaqlı bitkidır. Bu da onun ətraf mühitin mənfi təsirinə qarşı davamlı olduğunu göstərir. Dəmirağacın spesifik xususiyyətləridən biri suda batması, digəri isə qışda yarpaqlarının saralmadan tökülməsidir.


Dəmirağac möhkəm oduncağa malik olduğundan əsasən telefon və elektrik dirəkləri üçün, körpülərin tikilməsində, maşın və alətlərin bəzi hissələrinin hazırlanmasında istifadə olunur.

Hirkan Milli Parkının nadir relikt növündən biri də Lənkəran akasiyasıdır (Güləbrişin) . Bu ağac III dövr relikt bitkisi olub, Talış meşələrində yayılıb. Ağacın hündürlüyü 18 m.-ə qədər olur. Yarpaqları ikiqat lələkvaridir. Akasiya dəniz səviyyəsindən 600 m yüksəkliyə kimi aşağı qurşağın dağlıq meşələrində yayılıb. Bu ağaca dağınıq halda çox kiçik sahələrdə təsadüf edilir. Növün sayı sürətlə azalır. Meyvəsi paxlameyvədir və oktyabr ayında yetişir. Lənkəran akasiyasının dekorativ əhəmiyyəti var, həm də yaxşı bal verən bitkidir. Ağac qabığı müəyyən miqdarda aşı maddələri saxlayır, həmçinin yerli əhali tərəfindən parçaların rənglənməsində də istifadə olunur. Qurudulmuş erkəkcik saplaqlarından xalq təbabətində öskürəyə qarşı istifadə edilir. Güləbrişin işıqsevən bitkidir. Kəsilmə nəticəsində enliyarpaqlı bitkilər sürətlə inkişaf edir akasiya cücərtiləri kölgəli mühitə davam gətirməyib məhv olur. Kütləvi olaraq mal-qara otarılmasından və göbələk xəstəliyindən zərər çəkir. 
Bu nadir ağac təkcə Azərbaycanda ”“ Lənkəran (Hirkan və Səidətürbə kəndləri), Astara (Şüvi k.) rayonlarında qalıb. Azərbaycandan kənarda isə İranda,Hindistanda, Çində, və Yaponiyada bitir. Hirkan Milli Parkının ərazisində şabalıdyarpaq palıd, Xəzər lələyi, Hirkan ənciri, Qafqaz xurması, azat, və s. endemik ağaclar da  mühafizə olunur. 

Ekologiya və təbii sərvətlər naziri Hüseyqulu Bağırovun da həddindən artıq diqqət göstərdiyi başqa qoruqlar kimi, Hirkan da öz parlaqlığını get-gedə artırır. Məhz təbiəti sevən və onu qoruyan, bununla da cənub incisinin parıltısını daha da şölələndirən insanlar sayəsində. Bu səbəbdən, nazir Hüseynqulu Bağırovun kadr seçimini də təbiətə edilən böyük qulluq adlandıra bilərik. Nazirin dövlət qoruqlarına, meşələrə qarşı həssaslığı Azərbaycanın yaşıl simasının inkişafına səbəb olub.
Hirkan Milli Parkındakı inkişafında və burada görülən işlərdə direktor Azər Mirzəyevin böyük rolu var. Təbiətə vurğunluğu ilə idarəçilik qabiliyyətinin sintezi görülən işlərdə, buradakı abadlıq və quruculuq prosesində öz əksini tapıb. 2016-cı ilin yayından etibarən, bu vəzifədə çalışan Azər müəllim qısa zaman ərzində çox işlər görüb. Bu işlər barəsində sizə biz yox, elə Hirkan Milli Parkının özü ətraflı məlumat verə bilər. Bəli, təbiət də danışa bilir, onun bir parçası olan Hirkan da... Özü də insanlardan daha yaxşı və daha obyektiv... Ağa ağ, qaraya  da qara deyir. İnsanlardan fərqli olaraq, bütün gücünü təbiətin rifahına həsr edən Azər Mirzəyev kimi şəxslərə TƏBİƏT heç zaman qara yaxmaz. 


Burada qısa haşiyəyə çıxaraq deyək ki, hazırda Hirkan Milli Parkının direktoru olan Azər müəllim 2013-15-ci illərdə Astara Meşə Mühafizəsi və Bərpası Müəssəsinin direktoru kimi çalışanda da təbiətin rifahı naminə xeyli işlər görüb. 

Gəlin, bu barədə biz danışmaq, Hirkanın özü danışsın ”“ fotoların diliylə. Amma inanın, təbiətlə birbaşa təmasda olmaq və özüylə birbaşa danışmaq daha məsləhətdir. Çünki bu sətirlərin müəllifi də bir müddət öncə bu təbiət incisi ilə “ünsiyyətdə olmuşdu”. Elə bu yazı da həmin üsniyyətin buraxdığl xoş hisslərin, orada görülən və görüləcək gözəl işlərin təəssüratı sayəsində yazılıb. 
Hirkan sizinlə söhbətdə (yəni, bu fotolarda) son aylarda orada görülən işlər haqqında ətraflı məlumat verəcək. Hörmətli oxucu, biz azacıq kənara çəkilirik ki, sizin söhbətinizə mane olmayaq. Amma sizi Hirkanla gələcəkdə yenə də “danışdıracağıq”.  O zaman bu təbiət incisi sizə daha ətraflı məlumat verəcək, görülən gözəl işlərdən təfərrüatı ilə danışacaq.

Onda özünüz deyəcəksiniz ki, təəssüf ki, yuxarıda adını çəkdiyimiz  ABŞ filosofu Toro Hirkanı görməmişdi. Yoxsa, ölümsüzlüyə çatdığını düşünərdi.

Nə isə ,sizə mane olmayım, buyurun, Hirkanla söhbətləşin. Amma darıxmayın, ardı olacaq...

Elmin Nuri












Taylandda quyuya düşmüş bala fili belə xilas etdilər - VİDEO
Meksika DİN rəhbərinin olduğu helikopter qəzaya uğrayıb, 13 nəfər ölüb - YENİLƏNİB
Necə olur ki, bəzi insanlar birdən dahiyə çevrilir?
Burada qadınlar 65-70 yaşında ana olur - Fotolar
Bakıdan Afrin dəstəyi Türkiyədə gündəm oldu – Video
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
Laçından son video-görüntü...- Ermənilərin su problemi həll edilir...(VİDEO)
Dünya
Düşən qapının altında qalan qadın can verdi - VİDEO
Cəmiyyət
Firudin Cəlilov yenidən Türkiyəyə gedəcək- "Hələ də bəzi problemlər qalıb"
Cəmiyyət
Eldar Mahmudov məhkəmə sədri ilə yürüşdə - NƏBATAT BAĞINDA ŞOK GÖRÜŞ...
Siyasət
Nəsib bəy Yusifbəylinin dünyagörüşündə Azərbaycan türkçülüyü ideyası - V Yazı...
Həftənin ən çox oxunanları
Rus ordusu Suriyada amerikalıların hərbi “ətçəkəninə” düşdü: 215 ölü
ABŞ ordusunun rus əsgərlərini darmadağın etdiyinin görüntüləri yayıldı - ŞOK VİDEO
Talışinski Bakıya zəng vuraraq Rövşənin həbs edilməsini istəyir - Lənkəranskiyə qənim kəsilmiş qadın
Azərbaycandan qaz istəyən ölkənin prezidenti İrəvanda “SOYQIRIM” ABİDƏSİNƏ BAŞ ƏYDİ - FOTO
Məktəbdə zorakılığa məruz qalan qız damarlarını doğradı
"And olsun Allaha, əgər kürd olsaydım, kürdlüyümlə fəxr edərdim, amma...”
"Türkiyə hər tərəfdən onu udacaq bir çəmbərin icindədir!" - "Gecikmək fəlakətə bərabərdi..."
Baş prokuror: “Araşdırın, məmurlar Xəzərin sahilində bu villaları hansı pulla tikiblər...”
Mehriban Əliyevanın namizədliyinin irəli sürülməsinə növbəti təşəbbüs...- BU DƏFƏ ŞƏKİDƏN GƏLDİ
"Serj Sərkisyan həmsədrlərə İlham Əliyevdən şikayət edərək deyib ki..."
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin