Xəbər lenti
12/12/2017 [00:54]:
Tək İsrail niyə 56 müsəlman ölkəsindən güclüdür? - TƏHLİL...
12/12/2017 [00:38]:
Kişinin peşman olduğunu göstərən 3 ƏLAMƏT
12/12/2017 [00:28]:
Heydər Əliyevin vəfatından 14 il ötür
12/12/2017 [00:21]:
Bürclər – 12 DEKABR
11/12/2017 [23:58]:
"Trampın Yerusəlimə dair qərarı bölgədəki böhranı həll etməyə kömək etmir" - Putin
11/12/2017 [23:40]:
Azərbaycanın Özbəkistandakı səfiri: "1500-dən çox qalstukum var"
11/12/2017 [23:38]:
Bu dərmanlar sonsuzluq və xərçəng yaradır - XƏBƏRDARLIQ - VİDEO
11/12/2017 [23:33]:
Bakıda daşınmaz əmlak bazarında QİYMƏTLƏR DƏYİŞDİ
11/12/2017 [23:29]:
Üzeyir bəy onu bezdirən qarmon ifaçılarını bu cür susdurdu- XATİRƏ
11/12/2017 [23:29]:
Nəyə görə, daha çox kök şirəsinə üstünlük verilir - SAĞLAMLIĞINIZ ÜÇÜN
11/12/2017 [23:22]:
Qəzzadan İsrail ərazisinə raket atıldı
11/12/2017 [23:11]:
Rəsulzadənin gülünc iddia əsasında həbs olunması- İstintaq materialları
11/12/2017 [23:08]:
Bakıda zirzəmidən yanmış kişi meyiti tapıldı
11/12/2017 [23:00]:
Manaf Ağayevin oğlunun toyunda nə qədər pul yığıldı? - Ən yüksək məbləği bu müğənnilər yazdırıb - SİYAHI - VİDEO
11/12/2017 [22:53]:
Bakıda 700 sərnişin avtobusu kart sisteminə keçəcək
11/12/2017 [22:47]:
Etimad Əsədov: ”Təki müharibə başlasın...” - VİDEO
11/12/2017 [22:44]:
2018-ci il hansı insanlar üçün düşərli olacaq? - VİDEO
11/12/2017 [22:33]:
Məhkəmə Saakaşvilini həbs etməkdən imtina etdi - ŞOK QƏRAR...
11/12/2017 [22:29]:
Azərbaycanda tükürpərdici olay: Ata xəstə qızını küçəyə atdı – VİDEO
11/12/2017 [22:25]:
“Sizdən heç nə saxlamaq olmur” - Qurbanov Rəşadın təyinatı haqda
11/12/2017 [22:13]:
Londona uçan təyyarə Bakıda qəza enişi etdi
11/12/2017 [22:01]:
Röyanın keçmiş şəriki həbs edildi
11/12/2017 [22:00]:
“Türkiyədəki erməni qırğınlarını yəhudilər törədib” - Amerikan professordan ŞOK...
11/12/2017 [21:57]:
Təhsil eksperti Ceyhun Bayramovu təriflədi: "Kifayət qədər səriştəli bir kadrdır və..."
11/12/2017 [21:55]:
Hökumət benzini ucuzlaşdırdı - Aİ-92 82 qəpiyə düşdü...
11/12/2017 [21:55]:
Yol qəzasında yaralanan hərbçi xəstəxanada öldü
11/12/2017 [21:50]:
İradə Musayevanın "Ceyms Coysun "Uliss" romanı və ədəbiyyatda devrim" kitabı haqqında
11/12/2017 [21:34]:
Görkəmli alim Azərbaycanı tərk edir – İki gündən sonra...
11/12/2017 [21:24]:
Bakıya köçən moskvalı qız yollardakı situasiyadan şoka düşdü
11/12/2017 [21:10]:
Hotellərdə niyə nikah kağızı tələb olunur? – Sahibkardan açıqlama + VİDEO
11/12/2017 [21:00]:
Nyu-Yorku qana bulayan terrorçunun - Fotosu
11/12/2017 [20:58]:
Türkyə ordusundan PKK-ya növbəti zərbə - 17 terrorçu məhv edildi
11/12/2017 [20:51]:
Putin Türkiyədədir - Ərdoğanla 7-ci dəfə görüşəcək
11/12/2017 [20:51]:
Lukaşeviç: "2017-ci il Qarabağ danışıqlarının bərpası baxımından əlamətdardır"
11/12/2017 [20:30]:
Brexit: Kim kimə nə qədər borcludur?
11/12/2017 [20:29]:
"Əgər Əsəd tərslik göstərsə Suriyada yenə vətəndaş müharibəsi təhlükəsi yaranacaq və..."
11/12/2017 [20:20]:
Azərbaycanlı aktrisadan ilginc etiraf: "Məni təmin etmək çox çətin olduğuna görə..."
11/12/2017 [20:07]:
Şamaxıda torpaq sürüşməsi baş verib, evlərə ziyan dəyib
11/12/2017 [19:50]:
Polşa Qüdsü paytaxt kimi tanımayacaq
11/12/2017 [19:41]:
“Anar, Afaq Məsud, Ramiz Rövşən efirə gəlmirlər" -Aparıcıdan sensasion açıqlama
11/12/2017 [19:39]:
Bolnisidə milli azlıqların problemləri və onların həlli yolları müzakirə edildi
11/12/2017 [19:20]:
Kalaşnikov: “Rusiya və Azərbaycan arasında strateji əməkdaşlıq uğurla inkişaf edir"
11/12/2017 [19:18]:
Nyu-York meri: "Avtobus terminallındakı partlayış uğursuz terror cəhdidir"
11/12/2017 [18:55]:
Kürəyinə 2 metrlik nizə sancıldı - FOTOLAR
11/12/2017 [18:53]:
Mehmandarov həyatını təhlükəyə ataraq, Bakıdan getmədi- Cümhuriyyətin son günü
11/12/2017 [18:53]:
Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ
11/12/2017 [18:49]:
Tikintisi başa çatmayan binalarla bağlı YENİ QAYDALAR
11/12/2017 [18:48]:
Türkan, Zirə və Pirallahıya 5,83 milyon manat ayrıldı
11/12/2017 [18:46]:
Qərbi Kaspi Universitetinin təbələləri Çexiya səfirliyində
11/12/2017 [18:46]:
Vahid Mustafayevlə Mirşahinin yolları AYRILIR?
11/12/2017 [18:44]:
"Sözə xəyanət Tanrıya xəyanətdir..."
11/12/2017 [18:11]:
"Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi" DSMF-yə borcunun olmasını inkar edir
11/12/2017 [18:05]:
Nyu-Yorkda partlayış baş verdi - VİDEO + YENİLƏNİB
11/12/2017 [17:58]:
Nəsimi rayonunda 320 ailə qazsız qalıb
11/12/2017 [17:52]:
Tofiq Abbasov: "Xəzərin hüquqi statusu Astanada həllini tapacaq"
11/12/2017 [17:50]:
Salyandakı qətli törədənlər Bakı İstintaq Təcridxanasına köçürüldü
11/12/2017 [17:50]:
“Qüds problemi Qarabağ probemini gündəmdən çıxarmayacaq”
11/12/2017 [17:44]:
Hafiz Hacıyev: "Hansı naziri tərpətsən, altından milyardlar çıxar"
11/12/2017 [17:31]:
İran XİN: Ərəb dövlətləri İslam dünyası və Fələstinə xəyanət edir
11/12/2017 [17:22]:
“Yaşa Bakinski”ni öldürənə 18 il verildi
11/12/2017 [17:14]:
“Çağırır vətən” yazı müsabiqəsinin qalibləri mükafatlandırılıb
11/12/2017 [17:09]:
Bitkoinlə bağlı pessimist proqnoz
11/12/2017 [16:59]:
“ABŞ Türkiyə ilə bağlı yanlışlarını aradan qaldırmalıdır”
11/12/2017 [16:58]:
Qəbzi itirmiş müştəri aldığı məhsulu geri qaytara bilərmi?
11/12/2017 [16:49]:
Salyandakı amansız qətlin sirri – FOTO
11/12/2017 [16:45]:
Qənirə Paşayeva Bağdadda İraq Türkman Cəbhəsini ziyarət etdi
11/12/2017 [16:43]:
“İsrailə qarşı hərbi birliyin formalaşmasını istisna etmirəm”
11/12/2017 [16:40]:
"UNEC-in inkişaf strategiyasının əsasını Ulu Öndərin tövsiyələri təşkil edir”
11/12/2017 [16:29]:
“Aşıq Şəmşir” Mədəniyyət İB Heydər Əliyevin xatirəsini yad etdi
11/12/2017 [16:29]:
"WhatsApp” işlədənlər, DİQQƏT! - Bundan sonra...
11/12/2017 [16:25]:
Rəsulzadənin 50-yə yaxın məktubu kitab oldu - İLK DƏFƏ
11/12/2017 [16:19]:
Körpə qızdırmalı olanda edilən ən böyük səhv nədir - Tövsiyyə
11/12/2017 [16:15]:
Azərbaycanda nikaha daxil olmaq istəyən 11 nəfərdə QİÇS aşkarlandı
11/12/2017 [16:15]:
"Həkim eşşək əti buyurub, nə istəyirsiz bu inanclı insanlardan?" -Sərt reaksiya
11/12/2017 [16:10]:
ADNSU-da Heydər Əliyevin xatirəsinə həsr olunmuş kitab sərgisi açıldı
11/12/2017 [16:03]:
Alma oğurlayan komandir vəzifədən uzaqlaşdırıldı - VİDEO
11/12/2017 [16:01]:
Çempionlar Liqasının 1/8 final mərhələsinin püşkü atıldı
11/12/2017 [15:59]:
Tələbələrin 66-cı elmi-texniki konfransının yekun iclası keçirildi
11/12/2017 [15:53]:
Kamal Abdulla həmin gün rektor olmayacaq
11/12/2017 [15:47]:
Netanyahu Qüdslə bağlı avropalılara səsləndi
Bütün arxiv bir sırada
21/11/2017 [14:33] - Reportaj - ( 3263 dəfə baxılıb)

Parıltısı get-gedə artan “Cənub incisi” – Hirkan Milli Parkı- FOTOLAR





Böyük filosof Anri David Toro insanın gələcək rifahını və insanlığın xilasını təbiətə olan sevgidə və onunla vəhdətdə görürdü. O, ömrünün sonunda bütün maddi mirasından imtina edərək, meşədə təkə-tənha yaşadı və bu illəri həyatının ən xoşbəxt günləri saydı. Elə orada da dünyasını dəyişdi. İnsanlar üçün isə bir vacib fikri qoyub getdi: “İnsanın xilası və süqutu  onun təbiətə olan münasibətindədir”. 

İndi keçək, əsas mətləbə, təbiət Azərbaycandan heç nə əsirgəməyib. Ərazicə çox da böyük ölkələr sırasında olmasaq da, təbii sərvətlər baxımından əksəriyyətini qabaqlayırıq. Bəlkə də, çoxumuzun həmin təbiət xəzinəmizdən xəbərimiz yoxdu. 

Moderator.az bu yazısında əsl təbiət incisi sayılan, Cənub mirvarisi Hirkandan danışacaq. Daha doğrusu, Hirkan Milli Parkından... Foto və yazıların diliylə...

1936-cı ildə salınmış və əvvəlki adı Hirkan qoruğu olan bu ərazi prezident İlham Əliyevin 2004-cü ildə 9 fevral tarixli 81 №-li Sərəncamı ilə Milli Park kimi yaradılıb.

Hazırda Milli Parkın ümumi ərazisi 40358 hektardır. Hirkan Milli Parkı Azərbaycanın cənub-şərqində, Lənkəran və Astara inzibati rayonlarının ərazisində yerləşir. Talış dilində “Dumanlı məkan” mənasını verən Hirkan Parkı Talış dağlarının öz unikal təbiət kompleksləri ilə fərqlənən təbii ərazilərini əhatə edir. Milli Parkın yaradılmasında əsas məqsəd həmin ərazidə təbiətin kompleks şəkildə qorunması, Üçüncü dövrün relikt və endemik bitki növlərinin mühafizəsi, Azərbaycan Respublikasının”Qırmızı Kitab”ına daxil edilmiş tipik flora və fauna növlərinin qorunub saxlanılması, ətraf mühitin monitorinqinin həyata keçirilməsi, ictimaiyyətin məlumatlandırılması, eləcə də tədqiqatlar, turizm və istirahət üçün şəraitin təşkilidir. 


Hirkan Milli Parkının ərazisinin çox hissəsini meşələr və şimal-qərbdən  cənub-şərqə doğru uzanan sıra  dağlar əhatə edir. Ərazidə əsasən yayı quraq keçən mülayim-isti iqlim tipi hakimdir. Buranın yayı quraq, payızı rütubətli, qışı isə mülayimdir. 
 
Hirkan Milli Parkının ərazisi şaquli qurşaq üzrə çox ucalmasa da ( 1000 m-ə qədər), şərqdən qərbə dağlara  qalxdıqca, meşələrin şaquli qurşaqlar üzrə  dəyişdiyini müşahidə etmək olar: aşağı hissədə əsasən, şabalıdyarpaq palıd, dəmirağac və  vələsin (İpək akasiya, Xəzər lələyi, Hirkan ənciri, Qafqaz xurması, azat ilə birlikdə) üstünlük təşkil etdiyi meşələr yayılmışdır. Hündürlüyə qalxdıqca, əsasən dəmirağac, qismən də şabalıdyarpaq palıd azalır, onları fısdıq meşələri əvəz edir. 
Milli Parkın meşələrində ayıdöşəyi, Hirkan bigəvəri, Hirkan şümşadı, pırkal, müxtəlif lianlar geniş yayılıb. Bu bitkilərin əksəriyyətinin adı Azərbaycanın “Qırmızı Kitab”ına daxil edilb.


Bütövlükdə Hirkan Milli Parkının florası həddən artıq zəngindir. Parkda 1204 ali bitki növü var. Bu da Azərbaycanda olan bütün flora növlərinin üçdə biri deməkdir. Hirkan ağac və kol bitkiləri ilə də zəngindir. Burada 144 növə yaxın ağac və bitki növü var. Bu isə Azərbaycanda olan 450 növ ağac növünün yarısı deməkdir. Hirkan Milli Parkının yerləşdiyi Lənkəran zonasının subtropik meşələrinin ən səciyyəvi xüsusiyyətlərindən biri də burada Hirkan tipli meşələrin yaxşı saxlanılması, bir çox endemik, nadir ağac və kol bitkilərinin geniş yayılmasından ibarətdir.

Hirkan Milli Parkı həmçinin öz nadir təbiət abidələri ilə də məşhurdur. Burada 100-dən çox təbiət və mədəniyyət abidələri var. Ən məşhur  təbii meşə abidələrindən biri Astara rayonunun Züngüləş kəndi yaxınlığında yerləşir. Xəzər dənizinin yaxınlığı, təbiətin rəngarəngliyi ərazidə ekoturizmin inkişafı və ətraf mühitin öyrənilməsi üçün əlverişli şərait yaradır.
Hirkan Milli Parkında 3-cü dövr florasının relikt ağac növləriylə zəngindir. Parkda yaşı mini ötmüş 170-ə qədər ağac var. Bu fakt ərazinin 100 min il əvvəl baş verən sonucu buzlaşmaya məruz qalmadığını təsdiqləyir. 

Milli Parkda böyük massivləri olan Dəmirağac Azərbaycanın III dövr relikt bitkisi olub, Talış dağlarının mərkəzi və cənub hissələrində rast gəlinir. Ağacın hündürlüyü 20-25 m.-dir. 200 ilə qədər yaşayır.  Mütəxəssislər bildirir ki, relikt, həm də endemik bitki növü olan dəmirağacı yalnız Azərbaycanın cənub bölgəsində -Astara, Lənkəran, Lerik rayonlarında dəniz səviyyəsindən 1000-1200 metr yüksəkliyə kimi ərazilərdə geniş yayılıb. Əgər Talış meşələrinin örtüyü gəzilsə, kompakt şəkildə, yəni lokal ərazilərdə ancaq dəmirağacından ibarət olan sahələrə çox rast gəlinır . Dəmirağac ləng böyüyən çoxbudaqlı bitkidır. Bu da onun ətraf mühitin mənfi təsirinə qarşı davamlı olduğunu göstərir. Dəmirağacın spesifik xususiyyətləridən biri suda batması, digəri isə qışda yarpaqlarının saralmadan tökülməsidir.


Dəmirağac möhkəm oduncağa malik olduğundan əsasən telefon və elektrik dirəkləri üçün, körpülərin tikilməsində, maşın və alətlərin bəzi hissələrinin hazırlanmasında istifadə olunur.

Hirkan Milli Parkının nadir relikt növündən biri də Lənkəran akasiyasıdır (Güləbrişin) . Bu ağac III dövr relikt bitkisi olub, Talış meşələrində yayılıb. Ağacın hündürlüyü 18 m.-ə qədər olur. Yarpaqları ikiqat lələkvaridir. Akasiya dəniz səviyyəsindən 600 m yüksəkliyə kimi aşağı qurşağın dağlıq meşələrində yayılıb. Bu ağaca dağınıq halda çox kiçik sahələrdə təsadüf edilir. Növün sayı sürətlə azalır. Meyvəsi paxlameyvədir və oktyabr ayında yetişir. Lənkəran akasiyasının dekorativ əhəmiyyəti var, həm də yaxşı bal verən bitkidir. Ağac qabığı müəyyən miqdarda aşı maddələri saxlayır, həmçinin yerli əhali tərəfindən parçaların rənglənməsində də istifadə olunur. Qurudulmuş erkəkcik saplaqlarından xalq təbabətində öskürəyə qarşı istifadə edilir. Güləbrişin işıqsevən bitkidir. Kəsilmə nəticəsində enliyarpaqlı bitkilər sürətlə inkişaf edir akasiya cücərtiləri kölgəli mühitə davam gətirməyib məhv olur. Kütləvi olaraq mal-qara otarılmasından və göbələk xəstəliyindən zərər çəkir. 
Bu nadir ağac təkcə Azərbaycanda – Lənkəran (Hirkan və Səidətürbə kəndləri), Astara (Şüvi k.) rayonlarında qalıb. Azərbaycandan kənarda isə İranda,Hindistanda, Çində, və Yaponiyada bitir. Hirkan Milli Parkının ərazisində şabalıdyarpaq palıd, Xəzər lələyi, Hirkan ənciri, Qafqaz xurması, azat, və s. endemik ağaclar da  mühafizə olunur. 

Ekologiya və təbii sərvətlər naziri Hüseyqulu Bağırovun da həddindən artıq diqqət göstərdiyi başqa qoruqlar kimi, Hirkan da öz parlaqlığını get-gedə artırır. Məhz təbiəti sevən və onu qoruyan, bununla da cənub incisinin parıltısını daha da şölələndirən insanlar sayəsində. Bu səbəbdən, nazir Hüseynqulu Bağırovun kadr seçimini də təbiətə edilən böyük qulluq adlandıra bilərik. Nazirin dövlət qoruqlarına, meşələrə qarşı həssaslığı Azərbaycanın yaşıl simasının inkişafına səbəb olub.
Hirkan Milli Parkındakı inkişafında və burada görülən işlərdə direktor Azər Mirzəyevin böyük rolu var. Təbiətə vurğunluğu ilə idarəçilik qabiliyyətinin sintezi görülən işlərdə, buradakı abadlıq və quruculuq prosesində öz əksini tapıb. 2016-cı ilin yayından etibarən, bu vəzifədə çalışan Azər müəllim qısa zaman ərzində çox işlər görüb. Bu işlər barəsində sizə biz yox, elə Hirkan Milli Parkının özü ətraflı məlumat verə bilər. Bəli, təbiət də danışa bilir, onun bir parçası olan Hirkan da... Özü də insanlardan daha yaxşı və daha obyektiv... Ağa ağ, qaraya  da qara deyir. İnsanlardan fərqli olaraq, bütün gücünü təbiətin rifahına həsr edən Azər Mirzəyev kimi şəxslərə TƏBİƏT heç zaman qara yaxmaz. 


Burada qısa haşiyəyə çıxaraq deyək ki, hazırda Hirkan Milli Parkının direktoru olan Azər müəllim 2013-15-ci illərdə Astara Meşə Mühafizəsi və Bərpası Müəssəsinin direktoru kimi çalışanda da təbiətin rifahı naminə xeyli işlər görüb. 

Gəlin, bu barədə biz danışmaq, Hirkanın özü danışsın – fotoların diliylə. Amma inanın, təbiətlə birbaşa təmasda olmaq və özüylə birbaşa danışmaq daha məsləhətdir. Çünki bu sətirlərin müəllifi də bir müddət öncə bu təbiət incisi ilə “ünsiyyətdə olmuşdu”. Elə bu yazı da həmin üsniyyətin buraxdığl xoş hisslərin, orada görülən və görüləcək gözəl işlərin təəssüratı sayəsində yazılıb. 
Hirkan sizinlə söhbətdə (yəni, bu fotolarda) son aylarda orada görülən işlər haqqında ətraflı məlumat verəcək. Hörmətli oxucu, biz azacıq kənara çəkilirik ki, sizin söhbətinizə mane olmayaq. Amma sizi Hirkanla gələcəkdə yenə də “danışdıracağıq”.  O zaman bu təbiət incisi sizə daha ətraflı məlumat verəcək, görülən gözəl işlərdən təfərrüatı ilə danışacaq.

Onda özünüz deyəcəksiniz ki, təəssüf ki, yuxarıda adını çəkdiyimiz  ABŞ filosofu Toro Hirkanı görməmişdi. Yoxsa, ölümsüzlüyə çatdığını düşünərdi.

Nə isə ,sizə mane olmayım, buyurun, Hirkanla söhbətləşin. Amma darıxmayın, ardı olacaq...

Elmin Nuri












...
Azərbaycanın Özbəkistandakı səfiri: "1500-dən çox qalstukum var"
Azərbaycanlı aktrisadan ilginc etiraf: "Məni təmin etmək çox çətin olduğuna görə..."
Hafiz Hacıyev: "Hansı naziri tərpətsən, altından milyardlar çıxar"
Putin ordunu Suriyadan çıxarır – Əmr
“Elə məmurlar var ki, Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinin harada yerləşdiyini belə bilmir”
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Müsahibə
Etimad Əsədov: ”Təki müharibə başlasın...” - VİDEO
İqtisadiyyat
Hökumət benzini ucuzlaşdırdı - Aİ-92 82 qəpiyə düşdü...
Dünya
Yerdən qalxmayan oğluna atdığı təpik ölkəni ayağa qaldırdı -VİDEO
Dünya
Məxfilik parçası həyacan yaratdı - Hərbi məqsədlə istifadə olunacaq...
Araşdırma
Firon məzarlarındakı GİZLİ TARİX
Həftənin ən çox oxunanları
Fazil Məmmədovun qudalarına ərizə yazdırdılar - Vergilər Nazirliyində nələr baş verir?
Qurban Məmmədovdan Təhsil Nazirliyinə qandonduran MÜRACİƏT...
“Dünya bilməlidir ki, İsrail –yəhudi dövləti deyil!” - Yəhudi Hərəkatından gözlənilməz etirazlar...
Qızından işdən çıxarılan Fazil Məmmədova ilginc dəstək - "Adam kimi adam üçün..."
“Fazil Məmmədov həddindən artıq şişmişdi, köpünü almaq lazım idi...”
Hacı Məmmədovun yeni sirli əsərləri ortaya çıxdı - O, hansı məmurun heykəlini düzəldib?
Prezident 4 naziri vəzifəsindən azad etdi
Fatma Abdullazadə Fazil Məmmədovun 1 milyon dollarını alıb?
Manyak-qatil arvadını və dörd qızını niyə öldürdüyünü danışdı
Canlı yayımda tamaşaçı ilə Zaur arasında GƏRGİNLİK: Səni görəndə əsəbləşirəm - FOTO
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin