Xəbər lenti
22/05/2018 [00:12]:
Gecəni sirli səslərin gəldiyi tuneldə keçirdi, şok edici anı qeyd etdi – VİDEO
22/05/2018 [00:11]:
Ürəyi cavanlaşdırmağın asan yolu
21/05/2018 [23:59]:
Ruhani: "Vaşinqton bizə diktə edə bilməz"
21/05/2018 [23:52]:
Yaqub Mahmudovun “Real tarix”i gürcü dilində çap olunub
21/05/2018 [23:50]:
Doğuşun qadağan olduğu adada 12 il sonra ilk körpə dünyaya gəldi - FOTO+VİDEO
21/05/2018 [23:45]:
Çikaqoda Cümhuriyyətin 100 illik yubiley tədbirində incəsənət xadimləri də iştirak edib...
21/05/2018 [23:39]:
“Hətta türk kinosu da o KİŞİNİN nə boyda, nə çəkidə olduğunun fərqindədir, biz isə...”
21/05/2018 [23:25]:
"Belə gedişat bizi bir dövlət və millət olaraq irəliyə deyil, xəyal qırığlığına aparır"
21/05/2018 [23:17]:
"Biz bu işə bir kompüter və "Tefal" çaydanla başladıq..." - Narınc Rüstəmova
21/05/2018 [23:15]:
Obama özünə yeni iş tapdı - Prodüserlik edəcək...
21/05/2018 [23:03]:
İsrail hiddətlənib: "Avropadan üç səfirini geri çağırdı"
21/05/2018 [22:43]:
İmmanuel Kant: Özü özünə can sağlığı yaradan və ömrünü uzadan filosof...
21/05/2018 [22:23]:
“Qarabağ” mövsümü qələbə ilə başa vurdu
21/05/2018 [22:21]:
Ramazan ayının altıncı gününün duası və təqvimi
21/05/2018 [21:58]:
Rusiyanın dəhşətli “Satana” raketi haqqında əsas bilinməli 3 şey...
21/05/2018 [21:56]:
Bir nəfərin məhsul və xidmətlərə xərclədiyi pul nə qədərdir?
21/05/2018 [21:55]:
“Ebola”dan ölənlərin sayı durmadan artır
21/05/2018 [21:51]:
DİM qəbul imtahanlarında balların hesablanma qaydasını açıqladı
21/05/2018 [21:50]:
Rəngsiz gediş: Naxçıvan sərhəddində nə baş verir?
21/05/2018 [21:49]:
Bu adada 12 il sonra ilk uşaq doğuldu - Burada doğum qadağandır
21/05/2018 [21:47]:
Baş həkimdən partlayışda yaralananlarla bağlı - Açıqlama
21/05/2018 [21:45]:
Ramazan süfrələrində hansı qidalar olmalıdır? - Vacib məsləhətlər
21/05/2018 [21:42]:
Universitetdən intihar edən tələbə ilə bağlı - Açıqlama+ Fotolar
21/05/2018 [21:41]:
“Qəbələ” - “Qarabağ” matçında dava - Cavid Hüseynov meydandan qovuldu
21/05/2018 [21:14]:
Amerikalı xeyriyyəçi Talış kəndində yeni icma mərkəzi açdı - FOTOLAR
21/05/2018 [20:42]:
ABŞ hücuma keçdi: İranı bütün hər yerdə çökdürəcəyik
21/05/2018 [20:05]:
Andranik Baqdasaryan Kəlbəcərdəki məktəbin təmirinə 1 milyon dollar BAĞIŞLAYACAQ...
21/05/2018 [19:59]:
Azərbaycanlı tələbələr RTÜK-ün “Gələcəklə Əlaqə” seminarında çıxış etdi - FOTO
21/05/2018 [19:27]:
“Onların bəxti onda gətirib ki, erməni deyillər, yoxsa erməni olsaydılar çoxdan məzarlıqda idilər”
21/05/2018 [19:23]:
Mədəsindən 106 kokain kapsulu çıxarıldı - 735 min dollar dəyərində...
21/05/2018 [19:22]:
Moderator.az yazdı, şəhid bulağının tikintisinə icazə verildi- FOTO
21/05/2018 [19:05]:
Məktəblilər arasında “STEM plyus” bilik olimpiadası keçirildi
21/05/2018 [19:04]:
Qüdsün işğalına daha bir ölkədən dəstək - Səfirlik sayı üçə çatdı
21/05/2018 [19:02]:
Ağ və qırmızı şərabın xərçənglə mübhəm bağlılığı - ARAŞDIRMA
21/05/2018 [19:01]:
ADU-da növbəti beynəlxalq elmi-praktik konfrans keçirildi
21/05/2018 [18:55]:
Sahil Babayev BƏT-in baş direktoru ilə görüşüb -FOTO
21/05/2018 [18:54]:
ABŞ-dan İrana Suriya ilə bağlı sərt XƏBƏRDARLIQ
21/05/2018 [18:51]:
Azərbaycan vətəndaşı İstanbulda intihar etdi, kimsəsizlər qəbiristanlığında basdırıldı
21/05/2018 [18:50]:
Vətəni işğaldan azad etməyi kimlərə həvalə edək? - Tək oğlunu itirən şəhid ailələri danışır...
21/05/2018 [18:45]:
Yeni dövlət yaradılır - Suda yerləşəcək
21/05/2018 [18:44]:
Səfər Mehdiyev Aİ-nin ölkəmizdəki nümayəndəliyinin rəhbəriylə görüşdü
21/05/2018 [18:43]:
Prezidentdən azərbaycanlı müğənni və xanımı ilə bağlı - Sərəncam
21/05/2018 [17:58]:
Qənirə Paşayeva Cənubi Afrikada bir sıra görüşlər keçirdi -FOTOLAR
21/05/2018 [17:54]:
Sarkisyan istefasından sonra ilk dəfə adam arasına çıxdı – FOTO
21/05/2018 [17:52]:
Azərbaycan və Serbiya prezidentlərinin mətbuata bəyanatları
21/05/2018 [17:46]:
Kamal Abdulla Belqrad Universitetinin rektoru ilə görüşdü
21/05/2018 [17:27]:
Tacir: "Fədayəni sevgi maraqlandırsaydı, yanımda olardı"
21/05/2018 [17:22]:
Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ
21/05/2018 [17:21]:
Azercell XXV "TİBO-2018" sərgisində ölkəmizi təmsil edib
21/05/2018 [17:20]:
Müdafiə Nazirliyindən Ermənistana XƏBƏRDARLIQ: ”İstənilən hava hədəflərini məhv etməyə qadirik”
21/05/2018 [17:19]:
Abituriyentlərin nəzərinə -Sual kitabçalarını əldə edə bilərsiniz!
21/05/2018 [16:56]:
İranda azərbaycanlılar yaşayan əyalətlərdə kütləvi zəhərlənmə - 11 ölü, 800 yaralı
21/05/2018 [16:23]:
Tarixdə iz qoyan FOTOLAR
21/05/2018 [16:20]:
Çikaqoda Azərbaycan Cumhuriyyətinin yaranmasının 100 illiyi qeyd edildi - FOTOLAR
21/05/2018 [16:18]:
Bakıda kafedə partlayış: İki ölü - YENİLƏNİB
21/05/2018 [16:09]:
“Şəhid bulağının tikilməsi üçün tezliklə sərəncam veriləcək...” - Gözlər başçıda...
21/05/2018 [16:07]:
Marneulidə azərbaycanlıların etnoqrafik muzeyi niyə yoxdur?
21/05/2018 [16:02]:
ABŞ-ın məşhur saytında Azərbaycan xalçaları barədə məlumatlar yerləşdirilib
21/05/2018 [16:01]:
Tək oğul övladlarına hərbi xidmətdən güzəşt hüququ tanına bilərmi? - MÜZAKİRƏ
21/05/2018 [16:01]:
Şəhid Adil Tatarov: “Gedirsənsə, ya qəhrəman olmalısan, ya da şəhid”
21/05/2018 [15:47]:
İŞİD-çi Elşən Məmmədov edam edildi, 4 uşağı Suriyada kürdlərə əsir düşdü - FOTO+VİDEO
21/05/2018 [15:41]:
Samirə: "Ərim toy gününün səhəri stolları başımda qırdı”
21/05/2018 [15:39]:
Şəhid olan əsgər yüksək vəzifəli məmurun qohumu imiş
21/05/2018 [15:32]:
Nazir kollecə yeni direktor təyin etdi
21/05/2018 [15:30]:
BAXCP İdarə Heyətinin iclası keçirildi
21/05/2018 [15:24]:
Niderland mediası Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətindən yazdı
21/05/2018 [15:19]:
Avstraliyada Qarabağ həqiqətlərinin təbliği daha da genişləndiriləcək
21/05/2018 [15:18]:
DİN-dən ƏMƏLİYYAT: Bacılar tutuldu
21/05/2018 [15:09]:
Novruz Məmmədov prezidentlə nahar etdi
21/05/2018 [15:08]:
Bu maşına sahib olmaq istəyənlərin NƏZƏRİNƏ: Cəmi 350 manat...
21/05/2018 [15:08]:
Mir Şahin Nikol Paşinyanı Əbülfəz Elçibəy ilə müqayisə etdi - VİDEO
21/05/2018 [15:02]:
Səsdən sürətli qanadlı raketlər sınaqdan çıxarıldı
21/05/2018 [15:00]:
İcra hakimiyyəti şəhidə bulaq tikməyə icazə vermir, alınan materiallarsa... - FOTOLAR
21/05/2018 [14:55]:
Mədəniyyət nazirinin 1-ci müavini təyin olundu
21/05/2018 [14:50]:
Şəhidimiz dəfn edildi - FOTOLAR
21/05/2018 [14:47]:
Azərbaycanlı icra başçısı işə avtobusla gedir - Fotolar
21/05/2018 [14:38]:
İran halal ət kəsimini Azərbaycan şirkətinə etibar etdi (FOTO/VİDEO)
21/05/2018 [14:25]:
Messi 5-ci dəfə “qızıl buts” mükafatını qazandı
21/05/2018 [14:15]:
200 il əvvəl İran qadınları belə olub - FOTOLAR
21/05/2018 [14:14]:
Gözdən uzaq, könüldən iraq Şağan müalicə pansionatında xəstələr fəryad edir- FOTOLAR
Bütün arxiv bir sırada
21/11/2017 [14:33] - Reportaj - ( 4019 dəfə baxılıb)

Parıltısı get-gedə artan “Cənub incisi” ”“ Hirkan Milli Parkı- FOTOLAR





Böyük filosof Anri David Toro insanın gələcək rifahını və insanlığın xilasını təbiətə olan sevgidə və onunla vəhdətdə görürdü. O, ömrünün sonunda bütün maddi mirasından imtina edərək, meşədə təkə-tənha yaşadı və bu illəri həyatının ən xoşbəxt günləri saydı. Elə orada da dünyasını dəyişdi. İnsanlar üçün isə bir vacib fikri qoyub getdi: “İnsanın xilası və süqutu  onun təbiətə olan münasibətindədir”. 

İndi keçək, əsas mətləbə, təbiət Azərbaycandan heç nə əsirgəməyib. Ərazicə çox da böyük ölkələr sırasında olmasaq da, təbii sərvətlər baxımından əksəriyyətini qabaqlayırıq. Bəlkə də, çoxumuzun həmin təbiət xəzinəmizdən xəbərimiz yoxdu. 

Moderator.az bu yazısında əsl təbiət incisi sayılan, Cənub mirvarisi Hirkandan danışacaq. Daha doğrusu, Hirkan Milli Parkından... Foto və yazıların diliylə...

1936-cı ildə salınmış və əvvəlki adı Hirkan qoruğu olan bu ərazi prezident İlham Əliyevin 2004-cü ildə 9 fevral tarixli 81 â„–-li Sərəncamı ilə Milli Park kimi yaradılıb.

Hazırda Milli Parkın ümumi ərazisi 40358 hektardır. Hirkan Milli Parkı Azərbaycanın cənub-şərqində, Lənkəran və Astara inzibati rayonlarının ərazisində yerləşir. Talış dilində “Dumanlı məkan” mənasını verən Hirkan Parkı Talış dağlarının öz unikal təbiət kompleksləri ilə fərqlənən təbii ərazilərini əhatə edir. Milli Parkın yaradılmasında əsas məqsəd həmin ərazidə təbiətin kompleks şəkildə qorunması, Üçüncü dövrün relikt və endemik bitki növlərinin mühafizəsi, Azərbaycan Respublikasının”Qırmızı Kitab”ına daxil edilmiş tipik flora və fauna növlərinin qorunub saxlanılması, ətraf mühitin monitorinqinin həyata keçirilməsi, ictimaiyyətin məlumatlandırılması, eləcə də tədqiqatlar, turizm və istirahət üçün şəraitin təşkilidir. 


Hirkan Milli Parkının ərazisinin çox hissəsini meşələr və şimal-qərbdən  cənub-şərqə doğru uzanan sıra  dağlar əhatə edir. Ərazidə əsasən yayı quraq keçən mülayim-isti iqlim tipi hakimdir. Buranın yayı quraq, payızı rütubətli, qışı isə mülayimdir. 
 
Hirkan Milli Parkının ərazisi şaquli qurşaq üzrə çox ucalmasa da ( 1000 m-ə qədər), şərqdən qərbə dağlara  qalxdıqca, meşələrin şaquli qurşaqlar üzrə  dəyişdiyini müşahidə etmək olar: aşağı hissədə əsasən, şabalıdyarpaq palıd, dəmirağac və  vələsin (İpək akasiya, Xəzər lələyi, Hirkan ənciri, Qafqaz xurması, azat ilə birlikdə) üstünlük təşkil etdiyi meşələr yayılmışdır. Hündürlüyə qalxdıqca, əsasən dəmirağac, qismən də şabalıdyarpaq palıd azalır, onları fısdıq meşələri əvəz edir. 
Milli Parkın meşələrində ayıdöşəyi, Hirkan bigəvəri, Hirkan şümşadı, pırkal, müxtəlif lianlar geniş yayılıb. Bu bitkilərin əksəriyyətinin adı Azərbaycanın “Qırmızı Kitab”ına daxil edilb.


Bütövlükdə Hirkan Milli Parkının florası həddən artıq zəngindir. Parkda 1204 ali bitki növü var. Bu da Azərbaycanda olan bütün flora növlərinin üçdə biri deməkdir. Hirkan ağac və kol bitkiləri ilə də zəngindir. Burada 144 növə yaxın ağac və bitki növü var. Bu isə Azərbaycanda olan 450 növ ağac növünün yarısı deməkdir. Hirkan Milli Parkının yerləşdiyi Lənkəran zonasının subtropik meşələrinin ən səciyyəvi xüsusiyyətlərindən biri də burada Hirkan tipli meşələrin yaxşı saxlanılması, bir çox endemik, nadir ağac və kol bitkilərinin geniş yayılmasından ibarətdir.

Hirkan Milli Parkı həmçinin öz nadir təbiət abidələri ilə də məşhurdur. Burada 100-dən çox təbiət və mədəniyyət abidələri var. Ən məşhur  təbii meşə abidələrindən biri Astara rayonunun Züngüləş kəndi yaxınlığında yerləşir. Xəzər dənizinin yaxınlığı, təbiətin rəngarəngliyi ərazidə ekoturizmin inkişafı və ətraf mühitin öyrənilməsi üçün əlverişli şərait yaradır.
Hirkan Milli Parkında 3-cü dövr florasının relikt ağac növləriylə zəngindir. Parkda yaşı mini ötmüş 170-ə qədər ağac var. Bu fakt ərazinin 100 min il əvvəl baş verən sonucu buzlaşmaya məruz qalmadığını təsdiqləyir. 

Milli Parkda böyük massivləri olan Dəmirağac Azərbaycanın III dövr relikt bitkisi olub, Talış dağlarının mərkəzi və cənub hissələrində rast gəlinir. Ağacın hündürlüyü 20-25 m.-dir. 200 ilə qədər yaşayır.  Mütəxəssislər bildirir ki, relikt, həm də endemik bitki növü olan dəmirağacı yalnız Azərbaycanın cənub bölgəsində -Astara, Lənkəran, Lerik rayonlarında dəniz səviyyəsindən 1000-1200 metr yüksəkliyə kimi ərazilərdə geniş yayılıb. Əgər Talış meşələrinin örtüyü gəzilsə, kompakt şəkildə, yəni lokal ərazilərdə ancaq dəmirağacından ibarət olan sahələrə çox rast gəlinır . Dəmirağac ləng böyüyən çoxbudaqlı bitkidır. Bu da onun ətraf mühitin mənfi təsirinə qarşı davamlı olduğunu göstərir. Dəmirağacın spesifik xususiyyətləridən biri suda batması, digəri isə qışda yarpaqlarının saralmadan tökülməsidir.


Dəmirağac möhkəm oduncağa malik olduğundan əsasən telefon və elektrik dirəkləri üçün, körpülərin tikilməsində, maşın və alətlərin bəzi hissələrinin hazırlanmasında istifadə olunur.

Hirkan Milli Parkının nadir relikt növündən biri də Lənkəran akasiyasıdır (Güləbrişin) . Bu ağac III dövr relikt bitkisi olub, Talış meşələrində yayılıb. Ağacın hündürlüyü 18 m.-ə qədər olur. Yarpaqları ikiqat lələkvaridir. Akasiya dəniz səviyyəsindən 600 m yüksəkliyə kimi aşağı qurşağın dağlıq meşələrində yayılıb. Bu ağaca dağınıq halda çox kiçik sahələrdə təsadüf edilir. Növün sayı sürətlə azalır. Meyvəsi paxlameyvədir və oktyabr ayında yetişir. Lənkəran akasiyasının dekorativ əhəmiyyəti var, həm də yaxşı bal verən bitkidir. Ağac qabığı müəyyən miqdarda aşı maddələri saxlayır, həmçinin yerli əhali tərəfindən parçaların rənglənməsində də istifadə olunur. Qurudulmuş erkəkcik saplaqlarından xalq təbabətində öskürəyə qarşı istifadə edilir. Güləbrişin işıqsevən bitkidir. Kəsilmə nəticəsində enliyarpaqlı bitkilər sürətlə inkişaf edir akasiya cücərtiləri kölgəli mühitə davam gətirməyib məhv olur. Kütləvi olaraq mal-qara otarılmasından və göbələk xəstəliyindən zərər çəkir. 
Bu nadir ağac təkcə Azərbaycanda ”“ Lənkəran (Hirkan və Səidətürbə kəndləri), Astara (Şüvi k.) rayonlarında qalıb. Azərbaycandan kənarda isə İranda,Hindistanda, Çində, və Yaponiyada bitir. Hirkan Milli Parkının ərazisində şabalıdyarpaq palıd, Xəzər lələyi, Hirkan ənciri, Qafqaz xurması, azat, və s. endemik ağaclar da  mühafizə olunur. 

Ekologiya və təbii sərvətlər naziri Hüseyqulu Bağırovun da həddindən artıq diqqət göstərdiyi başqa qoruqlar kimi, Hirkan da öz parlaqlığını get-gedə artırır. Məhz təbiəti sevən və onu qoruyan, bununla da cənub incisinin parıltısını daha da şölələndirən insanlar sayəsində. Bu səbəbdən, nazir Hüseynqulu Bağırovun kadr seçimini də təbiətə edilən böyük qulluq adlandıra bilərik. Nazirin dövlət qoruqlarına, meşələrə qarşı həssaslığı Azərbaycanın yaşıl simasının inkişafına səbəb olub.
Hirkan Milli Parkındakı inkişafında və burada görülən işlərdə direktor Azər Mirzəyevin böyük rolu var. Təbiətə vurğunluğu ilə idarəçilik qabiliyyətinin sintezi görülən işlərdə, buradakı abadlıq və quruculuq prosesində öz əksini tapıb. 2016-cı ilin yayından etibarən, bu vəzifədə çalışan Azər müəllim qısa zaman ərzində çox işlər görüb. Bu işlər barəsində sizə biz yox, elə Hirkan Milli Parkının özü ətraflı məlumat verə bilər. Bəli, təbiət də danışa bilir, onun bir parçası olan Hirkan da... Özü də insanlardan daha yaxşı və daha obyektiv... Ağa ağ, qaraya  da qara deyir. İnsanlardan fərqli olaraq, bütün gücünü təbiətin rifahına həsr edən Azər Mirzəyev kimi şəxslərə TƏBİƏT heç zaman qara yaxmaz. 


Burada qısa haşiyəyə çıxaraq deyək ki, hazırda Hirkan Milli Parkının direktoru olan Azər müəllim 2013-15-ci illərdə Astara Meşə Mühafizəsi və Bərpası Müəssəsinin direktoru kimi çalışanda da təbiətin rifahı naminə xeyli işlər görüb. 

Gəlin, bu barədə biz danışmaq, Hirkanın özü danışsın ”“ fotoların diliylə. Amma inanın, təbiətlə birbaşa təmasda olmaq və özüylə birbaşa danışmaq daha məsləhətdir. Çünki bu sətirlərin müəllifi də bir müddət öncə bu təbiət incisi ilə “ünsiyyətdə olmuşdu”. Elə bu yazı da həmin üsniyyətin buraxdığl xoş hisslərin, orada görülən və görüləcək gözəl işlərin təəssüratı sayəsində yazılıb. 
Hirkan sizinlə söhbətdə (yəni, bu fotolarda) son aylarda orada görülən işlər haqqında ətraflı məlumat verəcək. Hörmətli oxucu, biz azacıq kənara çəkilirik ki, sizin söhbətinizə mane olmayaq. Amma sizi Hirkanla gələcəkdə yenə də “danışdıracağıq”.  O zaman bu təbiət incisi sizə daha ətraflı məlumat verəcək, görülən gözəl işlərdən təfərrüatı ilə danışacaq.

Onda özünüz deyəcəksiniz ki, təəssüf ki, yuxarıda adını çəkdiyimiz  ABŞ filosofu Toro Hirkanı görməmişdi. Yoxsa, ölümsüzlüyə çatdığını düşünərdi.

Nə isə ,sizə mane olmayım, buyurun, Hirkanla söhbətləşin. Amma darıxmayın, ardı olacaq...

Elmin Nuri












Yaqub Mahmudovun “Real tarix”i gürcü dilində çap olunub
Çikaqoda Cümhuriyyətin 100 illik yubiley tədbirində incəsənət xadimləri də iştirak edib...
"Belə gedişat bizi bir dövlət və millət olaraq irəliyə deyil, xəyal qırığlığına aparır"
Tarixdə iz qoyan FOTOLAR
200 il əvvəl İran qadınları belə olub - FOTOLAR
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Maraqlı
Doğuşun qadağan olduğu adada 12 il sonra ilk körpə dünyaya gəldi - FOTO+VİDEO
Cəmiyyət
Mədəsindən 106 kokain kapsulu çıxarıldı - 735 min dollar dəyərində...
Hadisə
Çikaqoda Azərbaycan Cumhuriyyətinin yaranmasının 100 illiyi qeyd edildi - FOTOLAR
Gündəm
“Bütün türk və islam dünyası Türkiyədən kömək gözləyir”
Cəmiyyət
“Ölkə başçımızdan kömək istəyirəm...”- Ayaqları tutulan aprel döyüşçüsü...
Həftənin ən çox oxunanları
Ramazan ayında cinsi münasibət necə tənzimlənməlidir? - QAYDALAR
Alpinistlərlə bağlı şok iddia - “Meyitlər şübhəli şəkildə, anidən tapılıb”
"Baki Moskvadan Qarabağla əlaqədar xəbərdar olunub" -Ermənistan XİN-nin sabiq müavini
Turş alçanın bu faydalarını bilirsinizmi...?
Xankəndi-Şuşa kanat yolunun tikintisinə başlanacaq - Xeyriyyə fondları hesabına
Kann kino festivalının qırmızı xalısında qıpqırmızı ƏXLAQSIZLIQ...
"Ermənilər Paşinyana görə peşman olacaqlar..." Jirnovski İranı böldü, bir parçasını da Azərbaycana "verdi" (VİDEO)
"4 bacının tək qardaşı idi..." - Dünən şəhid olan əsgərimizin FOTOSU
Bu baş versə, hamımız yanacağıq - Ərdoğan
Xalq artisti ittihamlara cavab verdi: "Gələcəkdə Almaxanım da dəvət olunar və oxuyar"
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin