Xəbər lenti
21/09/2018 [11:41]:
“Rusiya Qafqazda yeni siyasətə başlayacaq” – PROQNOZ
21/09/2018 [11:34]:
Sabirabadda 64 yaşlı kişi özünü asdı
21/09/2018 [11:30]:
Bakı Metropoliteni 6 milyon avroluq generator alır
21/09/2018 [11:27]:
“Səməd Səmədov nə oxuyur ki, onun adını “hay-küy”qoymuşam...”
21/09/2018 [11:22]:
“Televiziyaların şou dalınca qaçması təsadüfi deyil”
21/09/2018 [11:15]:
Gözəl Dəmirov Etimad İsmayılovu öldürdükdən sonra belə qaçdı - VİDEO
21/09/2018 [11:15]:
Mehriban Əliyevaya səslənən ana: "Ürəyimin yarısı qızımla birlikdə dəfn edilib"
21/09/2018 [11:12]:
Ordumuz gecə qaranlığında düşmənə mərmi yağdırdı, bütün hədəflər vuruldu - VİDEO
21/09/2018 [11:09]:
İcazəsiz ova cəhdin qarşısı alınıb
21/09/2018 [11:05]:
Oyun zallarından oğurluq etməkdə şübhəli bilinənlər saxlanılıblar
21/09/2018 [11:04]:
Gözəllik salonundan oğurluq etməkdə şübhəli bilinən şəxs saxlanılıb
21/09/2018 [11:03]:
Azərbaycan çarter reyslərin sayını artırır
21/09/2018 [11:00]:
“Köməkçiləri yollar axtarırlar ki, Tramp Paşinyanla görüşə yarımca saat vaxt ayırsın”
21/09/2018 [11:00]:
Bakıda dünya rekordu qıran ukraynalı gözəl – FOTO
21/09/2018 [10:57]:
ADU-nun rektoru Sudan Milli Assambleyasının sədri ilə görüşüb
21/09/2018 [10:54]:
Ermənistan nazirləri Pənahəli xanın qalasına YEYİB-İÇMƏYƏ GƏLİR...
21/09/2018 [10:52]:
İsmayıllı və Göyçayın diri heyvan satışı bazarlarında dezinfeksiya tədbirləri aparılıb
21/09/2018 [10:51]:
Bakıda dörd nəfərin öldüyü dəhşətli qəzanın təfərrüatı - VİDEO
21/09/2018 [10:50]:
“Gecə klublarında intim təmaslar qanunla qadağandır” - HƏKİM MƏSLƏHƏTİ...
21/09/2018 [10:25]:
"Nazirlər hesab edirlər ki, parlamentə deputatların suallarına cavab vermək nüfuzlarını aşağı salır"
21/09/2018 [10:19]:
İlham Əliyev dünyaya mesajlar verir: Parlamentin təntənəli iclasından...
21/09/2018 [10:12]:
Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 18 nəfər saxlanılıb
21/09/2018 [10:10]:
Stavropol şirkətləri məhsullarını Azərbaycana ixrac etmək üçün tərəfdaş axtarır
21/09/2018 [10:08]:
Qənirə Paşayeva Dünya Müsəlman-Türk və Suriya Türkmənləri qurultayında çıxış edib
21/09/2018 [09:59]:
Sevil Nuriyeva həyat yoldaşının vida mərasimində - FOTO
21/09/2018 [09:53]:
“Azərbaycan” sözünə görə 10 övlad dünyaya gətirdilər - VİDEO
21/09/2018 [09:49]:
Tatar çölü Rusiya: Kazandan tarixi-infantil foto-reportaj
21/09/2018 [09:46]:
Uşaq verilişində qalmaqal: Obrazlar homoseksual imiş - FOTO
21/09/2018 [09:39]:
Ruhaninin Trampla görüş istədiyi məlum olub
21/09/2018 [09:32]:
“Qu quşu ömrü yaşayırdı...” - QIZI NURƏNGİZ GÜNDƏN DANIŞDI
21/09/2018 [09:28]:
Ermənilər cəbhənin bütün istiqamətində təxribat törətdi
21/09/2018 [09:27]:
Vyetnam prezidenti vəfat etdi
21/09/2018 [09:22]:
“Bu körpələrin aclıqdan ağlamağa da taqəti qalmayıb” - Günümüzün “Aşura”sı…
21/09/2018 [09:19]:
Qoruqda ov etmək istədi
21/09/2018 [09:18]:
Eks prezidentliyə namizəd psixi ekspertiazaya göndərildi - İNANILMAZ...
21/09/2018 [09:18]:
“Facebook”un işində problem yarandı
21/09/2018 [09:17]:
Hüsnü Mübarəkin oğulları azadlığa buraxıldı
21/09/2018 [08:52]:
Bakıda dünya çempionu olan 17 yaşlı gözəl... - Fotolar
21/09/2018 [08:50]:
Etimad İsmayılovun nəşi Bakıya gətirildi -FOTOLAR
21/09/2018 [08:46]:
42 yaşlı milyarder Aya uçan ilk turist olacaq
21/09/2018 [08:44]:
Telman İsmayılovun qardaşı oğluna 2 aylıq həbs verildi
20/09/2018 [23:55]:
Start “11-lik”: Rəşad Sadıqov heyətə salınmadı
20/09/2018 [23:35]:
“Vaxtilə ermənilərlə əməkdaşlıq etmiş adamların da adları açıqlanmalıdır”
20/09/2018 [23:31]:
Məmurdan 1-ci qrup əlilə heyrətamiz məsləhət: "Premium" benzini götürməyi unutmayın..."
20/09/2018 [22:56]:
Binəli Yıldırım Bakıya gəlib
20/09/2018 [22:49]:
Tağıyevin Balkan müharibəsindəki gözəl jesti – Növbəti Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığı...
20/09/2018 [22:30]:
UNEC Bakı Fond Birjası ilə memorandum imzalayacaq
20/09/2018 [22:13]:
Beriyanın edamından bəhs edən “canlı” sənədlər, heyrətamiz faktlar - GİZLİ TARİX
20/09/2018 [22:12]:
Ata İmam Hüseyn üçün oğlunun başını kəsdi - ŞOK VİDEO (+18)
20/09/2018 [21:56]:
Gürcüstanda 19 nəfərin prezidentliyə namizədliyi qeydə alınıb
20/09/2018 [21:44]:
Orxan Gəncəbay yenə xəstəxanaya yerləşdirildi
20/09/2018 [21:41]:
Bakıda dəhşətli qəza: Ölənlərdən 3-nün kimliyi bilindi - VİDEO (+18)
20/09/2018 [21:09]:
Deputatdan Meriyaya ciddi İTTİHAM - Yığılan pullar kimlərin cibinə AXIR?..
20/09/2018 [21:08]:
İlyas İsmayılovun qətlə yetirilən oğlu ilə vida mərasimi keçirildi
20/09/2018 [20:47]:
Avropa Birliyi “Facebook”a ultimatum irəli sürdü
20/09/2018 [20:16]:
“Google” Türkiyəyə 15 milyon dollar ödəyəcək
20/09/2018 [20:03]:
Qarabağ azad edilsə, rayonlarda iş olsa... - Bakı da tıxaclardan azad olacaq...
20/09/2018 [19:54]:
Etimad İsmayılovu qətlə yetirən danışdı - Təfərrüat
20/09/2018 [19:40]:
Azərbaycanda xüsusi təyinatlıları belə hazırlayırlar - İLK DƏFƏ
20/09/2018 [19:37]:
Bakıda dəhşətli yol qəzası - 4 nəfər öldü
20/09/2018 [19:06]:
Sabah bu qəsəbələrdə su olmayacaq
20/09/2018 [19:04]:
Birinci vitse-prezident NATO baş katibinin müavinini qəbul etdi - FOTOLAR
20/09/2018 [19:00]:
Elnur Məmmədlinin qohumu medalın bir addımlığında uduzdu
20/09/2018 [18:59]:
Şəhriyar Məmmədyarov ata oldu – FOTO
20/09/2018 [18:35]:
“Mən rüşvətxor məmurlara qarşı mübarizə aparanda ağız-burun əyirlər...”
20/09/2018 [18:34]:
İstanbulda Azərbaycan məktəbi dərslərə belə başladı- VİDEO
20/09/2018 [18:13]:
Arvadını boğan ər hakim qarşısında - Başqa kişi ilə mesajlaşırmış...
20/09/2018 [18:09]:
Prezident NATO baş katibinin müavinini qəbul edib
20/09/2018 [17:52]:
“DTX-nın bu addımı erməni terrorizminin ifşası baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir”
20/09/2018 [17:48]:
Yeni açılan məktəbdə sıxlıq yarandı - Şagirdlər dərsə gedə bilmir
20/09/2018 [17:43]:
Medvedev çətin illərlə bağlı xəbərdarlıq etdi
20/09/2018 [17:02]:
Etimad İsmayılov sabah Nardaranda dəfn olunacaq
20/09/2018 [17:00]:
Heç vaxt xərçəng olmayan türk tayfasının sirri - FOTOLAR
20/09/2018 [16:58]:
Məşhur ürək cərrahı Rəşad Mahmudova yeni vəzifə verildi
20/09/2018 [16:48]:
Tramp Paşinyanla görüşməyəcək
20/09/2018 [16:45]:
Merkel və Putin Suriyanı müzakirə edib
20/09/2018 [16:45]:
“Cəhalətin qarşısını yalnız elmlə, savadla almaq olar”
20/09/2018 [16:14]:
Azərbaycan XİN ATƏT-ə çağırış etdi
20/09/2018 [16:12]:
Ronaldunun bacısı: " Qardaşımı məhv etmək istəyirlər"
20/09/2018 [15:50]:
ADPU-nun Filologiya fakültəsinə yüksək bal toplayaraq qəbul olunan tələbələrlə görüş keçirildi
Bütün arxiv bir sırada
22/11/2017 [14:05] - Cəmiyyət - ( 1013 dəfə baxılıb)

Professor Azad Bayramov: "Tələbə hərtərəfli biliyə malik olmalıdır"



Azad Bayramov Azərbaycan Dövlət Aqrar Universitetinin İctimai elmlər və multikulturalizm kafedrasının müdiri, fəlsəfə elmləri namizədi, dosent, işlədiyi təhsil müəssisəsinin professorudur. Bakı Dövlət Universitetinin tarix fakültəsini  fərqlənmə diplomu ilə  bitirib. 1994-ci ildə  “Tələbə gənclərdə yeni təfəkkürün formalaşması problemləri” mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək fəlsəfə elmləri namizədi adını alıb.  

Professorla müsahibəni oxuculara təqdim edirik:

- Azad müəllim, bu gün Azərbaycan təhsil məkanında İctimai elmlərin və multikulturalizmin xüsusi yeri var. Azərbaycanın qədim tarixi ilə yanaşı yeni tarixi də kifayət qədər öyrənilməyə dəyərlidir. Ən çox da Ulu öndər Heydər Əliyevin Azərbaycana rəhbərlik illəri. Bu iş Azərbaycan Dövlət Aqrar Universitetində necə qurulub və bir kafedra müdiri kimi tədrisin daha mükəmməl aparılması üçün hansı addımlar atılır.

-Bu gün Aqrar Universitetin  qarşısında təkcə aqrar mütəxəsis hazırlamaq deyil, eyni zamanda sərbəst düşünməyi bacaran və müasir dövrdə qlobal problemlərin artdığı bir zamanda daha savadlı, bilikli tələbə-gənclərin formalaşması  da əsas məsələ kimi durur. Əgər nəzərə alsaq ki, bu gün Azərbaycan  bədnam qonşumuz Ermənistan ilə müharibə aparır təbii ki, bu  həqiqətlərinin dünyaya çatdırılması və eyni zamanda  Aərbaycan dövlətinin həqiqətən də dünya dövlətləri içərisidə daim inkişaf edən,sabitlik məkanı olan, sülhsevər bir dövlət və multikulturalizmin tarixinin Azərbaycan xalqının tarixi qədər qədim olduğunu tələbə gənclərin öyrənməsinə daha böyük ehtiyac var. Bütün bunların,  xüsusilə də, daima azərbaycanla yaşayan və azərbaycanı yaşadan, Müasir müstəqil Azərbaycan dövlətini yaradıcısı Ulu öndər Heydər Əliyev ideyalarının öyrənilməsi və təbliği ən vacib məsələlərdəndir. Bütün bu və digər vacib məsələlərin öyrənilməsi ictimai elmlərin qarşısında duran əsas məsələlərdəndir. Buna görə ali məktəblərdə və xüsusilə də qeyri-humanitar ali təhsil müəsisələrində ictimai elmlərin tədrisinə böyük ehtiyac var.

- Kimliyindən və hansı sahənin mütəxəssisi olmasından asılı olmayaraq hər kəs tarixini bilməli, yaşadığı ölkənin liderini tanımalı, onun hərtərəfli fəaliyyətindən örnək almalıdır. Bu günün gəncliyi buna yetərincə maraqlıdırmı?

-Doğurdan da tarixini, keçmişini bilməyən gələcəyinin də düzgün müəyyənləşdirə bilməz. Azzərbaycan xalqı ona görə xoşbəxt xalqdır ki, onun Ulu öndər Heydər Əliyev kimi dahi bir İideri var. Heydər Əliyev  hakimiyyətinin birinci dövrünə (1969-1982) nəzər salsaq Azərbaycanı geridə qalan aqrar ölkədən qabaqcıl aqrar-sənaye ölkəsinə çıxarması tam aydınlığı ilə üzə çıxar. Hakimiyyətinin ikinci dövründə isə Müasir müstəqil, güclü Azərbaycan dövlətini həm yaratdı, həm də onun tarixini yazdı. Bu günkü gənclik Ulu öndər Heydər Əliyev ideyalarına inanır və  ona sədaqətlidir. Bir misal çəkim. Bu il noyabr ayının 11-də Bakıda, Hedər Əliyev mərkəzində ali məktəb tələbələri arasında keçirilən  Bilik yarışmasına tələbə seçərkən bunun canlı şahidi oldum. Tələbələr bu yarışmada iştirak etmək üçün nə qədər böyük həvəslə müsabiqədə iştirak etməyə can atırdılar. ADAU-nun tələbələrinin həmin yarışmada ikinci yeri tutması onların Ulu öndər Heydər Əliyev ideyalarına inamı və sədaqətinin bariz nümunəsidir. Deməli, tələbələrimiz liderini kifayət qədər öyrəniblər.

-İctimai fənlərin tədrisində tədris proqramından əlavə hansı üsullardan istifadə edilir?

-Bu gün ADAU-da tədris prosesində ən çox interaktiv metodlardan istifadadə edirik ki, bu da öz səmərəsini verir. Təhsil sisteminin inkişaf tendensiyası fəal və interaktiv metodlar sahəsində  novator müəllimlərin iş üsullarına dair toplanan faydalı təcrübələrin, pedaqoji-psixoloji tədqiqatların nəticələrinin daima sistemləşməsini, ümumiləşməsini və təlim-tərbiyə prosesinin məzmununun yeniləşdirilməsini tələb edir. Bu problemlərin həlli təhsil sferasına, pedaqoji prosesə fəal və interaktiv metodlar anlayışının elmi əsaslarla gətirilməsini vacib bir problem kimi qarşıya qoyur və bütövlükdə təhsildə texnoloji yanaşmaların tətbiqini aktuallaşdırır.  Fəal (interaktiv) təlim metodları ilə aparılan dərslərin mühüm elementlərindən biri olan təqdimat tələbənin tədqiqat fəaliyyətinin göstəricisi sayılır. Bu metod tələbələrə imkan verir ki, o, tədqiqatın nəticəsini müxtəlif yollarla təqdim edə bilsin, öz fikirlərini dəqiq ifadə etmək, mükəmməl nəticə çıxarmaq bacarığına yiyələnsin. 

-Bu gün kafedranın müəllimlərinin, nəzərə alsaq ki, gənc müəllimlər sizdə də çoxdur, sözügedən fənnin tədrisində hazırlığı necə, sizi qane edirmi?

Bəlli ki, son zamanlar kafedramızda müəllimlərin tərkibi demək olar cavanlaşıb. Kafedrada 15 nəfər profesor  müəllim heyəti var və  onlardan 11 nəfəri 40 yaşından aşağıdır. Həmin gənclərdən 1 nəfəri C.Hüseynov siyasi elimlər üzrə fəlsəfə doktoru, 2 nəfər öz namizədlik disertasiyalarını müdafiə edən, 1nəfər-X.Əsədova isə müdafiə ərəfəsindədir. Gənc müəllimlər tam hazırlıqlıdır və öz məsulyətlərini dərindən dərk edirlər.  Mən dəfələrlə onların açıq dərslərində iştirak etmişəm. Dərs keçmək metodlarından razı qalmşam. Onlar həmişə dərs keçərkən ən yeni metodlardan isdifadə edərək keçdikləri mövzuların mahiyyətini tələbələrə çatdırmağa çalışirlar

Dövlət əhəmiyyətli elə bir bayram, əlamətdar gün olmaz ki, rəhbərlik etdiyiniz kafedra buna münasibət bildirməsin. Ən çoxda bu cür tədbirlərdə tələbələrin biliyindən və gücündən istifadə edirsiniz. Səbəbini və səbəbdən doğan nəticəni demək istərdinizmi?

Kafedrada yeni nəsil adlı tələbə elmi dərnəyi fəaliyyət göstərir. Həmin dərnəyə kafedranın gənc müəllimlərindən olan baş müəllim Fazilə Əliyeva rəhbərlik edir. O işinin  öhtəsindən layiqincə gəlməyi bacaran, eyni zammanda təşkilatçı müəllimədir. Bizim kafedrada tədris olunan fənlər bütün fakultələri əhatə edir. Ona görədə tədbirlərimizdə biz çalışırıq ki, fakultələrin hamısının  tələbələri  iştirak etsin. Tələbələr tədbirlərə çox həvəslə gəlir və iştirak edirlər. İstər dövlət əhəmiyyətli tədbirlər, istər tarixi keçmişimizdə baş verən ən mühüm hadisələri qeyd edərkən həmin tələbələrdən isdifadə etməyə çalışırıq  Burda bir məqsəddə savadlı tələbələri üzə çıxartmaq və eyni zamanda onların potensiyalından istifadə etməkdir 

-Professor, istər şəhər, istərsə respublika miqyaslı intellektual yarışmalarda ADAU-nun tələbələri həmişə fərqlənib. Bunun sirri nədir?

Burda mən deyərdim ki, ən əsas faktor kafedra əməkdaşlarının tədris elədiyi fənlərə tələbələrdə maraq oyatmasıdır Tədbirlər zamanı seçdiyimiz mövzular öz aktualığı ilə  seçilir. Seçilən mövzularda ölkənin, eləcə də ADAU-nun şərəfini qorumaq istər tələbələrin, isdərsə də müəllimlərin qarşısında duran ən mühüm məsələdir.  Bu gün aqrar sahəyə dövlətin göstərdiyi diqət və qayğı,  xüsusi ilə də ADAU-da aparılan islahatlar, uğurlu işlər müəlimlərdə və tələbələrdə böyük maraq yaradıb. Bu da bizi bütün tədbirlərdə öndə getməyə həvəsləndirir.

-Bu günlərdə isə ADAU tələbə ailəsi təhsil müəssisəmizə daha bir uğur gətirdi. Bakıda Heydər Əliyev mərkəzində 44 ali təhsil ocağının tələbələrinin qatıldığı “Heydər Əliyev və Azərbaycan tarixi" IV ümumrespublika bilik yarışmasında ikinci yerə sahibləndi. Bu barədə nə deyərdiniz?

 Bu, doğurdan da ADAU ailəsi üçün tarixi bir qələbə oldu Bu ilin noyabr ayının 11-də Bakıda, möhtəşəm Heydər Əliyev mərkəzində ali məktəb tələbələri arasında keçirilən 4-cü ümumrespublika bilik yarışmasında biz 44 ali məktəb içərisində 2-ci yeri tutduq. Burda əsas mövzu Heydər Əliyev və Azərbaycan Tarixi adlanırdı. Bizim bu tarixi qələbəmiz sübut etdi ki, ADAU ailəsi Heydər Əliyev ideyalarına inanır və ona sədaqətlidir Biz əvvəlcə ayrı-ayrı fakultələrin tələbələrini bu müsabiqədə iştirak etmək ücün məlumatlardıq.  Siz inanın ki, tələbələr bu müsabiqədə iştirak etmek üçün çox böyük həvəslə gəlirdilər. 

- Kafedranız bu günün gəncliyi üçün çox önəmli fənnlərin tədrisini həyata keçirir. Səmərə və keyfiyyət də göz qabağındadır. Bunun sirri nədir və tədrisin daha səmərəli olması üçün nələri düşünürsünüz?

-Dediyiniz kimi uğurlar var və bunlar göz qabağındadır. Mütləq deməliyəm ki, uğurlara və tədrisin keyfiyyətinə yeganə səbəb Aqrar Universitetdə şəffaflığın təmin edilməsidir. Bu istiqamətdə rektorumuz, AMEA-nın müxbir üzvü, professor İbrahim Cəfərovun apardığı islahatlar əsas rol oynayır. Tələbə-müəllim münasibəti şəffafdırsa uğur və keyfiyyət qaçılmazdır. Rektorun əmri ilə bizim kafedranın imtahanlarının şifahi formada götürülməsi də tədris etdiyimiz fənnin keyfiyyətinə yaxşı mənada təsir edir. Bu zaman müəllim tələbənin bütün potensialını üzə çıxarır, fikrini ifadə tərzini öyrənir və ya bu amillərə geniş meydan yaranır. Bu cür ünsiyyətdə isə ilk olaraq tələbə qazanır, daha mükəmməl biliyə yiyələnir. Bütün gücümüzlə çalışırıq ki, tələbələrimiz öz tarixinə dərindən bələd olsun, harda olmasından və işləməsindən asılı olmayaraq doğulduğu Vətəni tarixin dili ilə tanıda bilsin.
-Müsahibə üçün sağ olun.

Müsahibəni qələmə aldı:

Qalib Rəhimli,
ADAU-nun mətbuat 
xidmətinin rəhbəri

Azərbaycanda xüsusi təyinatlıları belə hazırlayırlar - İLK DƏFƏ
“Bu yolun açılışı Azərbaycanın iqtisadiyyatına da öz müsbət təsirini göstərəcək”
Pəhriz saxlayanlar buna diqqət etməlidir: Bu, ömrünüzü azalda bilər...
Aşura gününün sirləri - ELMİ-LƏDUN
Qadın müxbir canlı yayım zamanı hücuma məruz qaldı - VİDEO
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Siyasət
“Rusiya Qafqazda yeni siyasətə başlayacaq” – PROQNOZ
Cəmiyyət
“Televiziyaların şou dalınca qaçması təsadüfi deyil”
Hadisə
Eks prezidentliyə namizəd psixi ekspertiazaya göndərildi - İNANILMAZ...
Cəmiyyət
Məmurdan 1-ci qrup əlilə heyrətamiz məsləhət: "Premium" benzini götürməyi unutmayın..."
Araşdırma
Beriyanın edamından bəhs edən “canlı” sənədlər, heyrətamiz faktlar - GİZLİ TARİX
Həftənin ən çox oxunanları
Şəxsi silahlı mühafizəsi olan baş həkim Məcid Əliyev həbs edildi... - FOTO+VİDEO
Puldan “divar” yaradan məmur həm də 256 məşuqə saxlayırmış - HEYRƏTAMİZ+VİDEO
Bakıda satılan 5 otaqlı evin qiymətinə Braziliyada ada almaq olar - Fantastik qiymət (FOTOLAR)
Ata İmam Hüseyn üçün oğlunun başını kəsdi - ŞOK VİDEO (+18)
Düşmən baş nazir Azərbaycanın uca dağlarından birinə belə qalxdı... - VİDEO
"Sabah Qarabağda savaş başlasa bizim Bakıda Nuru Paşalara ehtiyacımız olmayacaq, çünki..."
Paşinyanın arvadı Qarabağda ölən erməni əsgərlərinin analarını topladı - azərbaycanlı analara müraciət olundu
Türkiyə və İsrail barışır, səfirlər geri qayıdır - Bakının da bu barışıqda rolu var...
Fəhlələr namaz qıldıqlarına görə onları işdən çıxaran direktoru “şalvarsız" qoydular...
“5 ildən çoxdur ki, şəhid övladlarına ödənişsiz hazırlıq keçirəm...” - Tanınmış tarix müəllimi
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə