Xəbər lenti
26/05/2018 [23:10]:
İlham Əliyev: "Son 15 il ərzində ölkəmizə 230 milyard dollar sərmayə cəlb edə bilmişik"
26/05/2018 [23:08]:
"Bu nadir nüsxəni hardan taparaq Yardımlı kimi rayona göndəriblər? - RƏZALƏT...
26/05/2018 [22:48]:
Bu ölkədə "YouTube” qadağan edildi
26/05/2018 [22:47]:
Lütfi Zadənin xatirəsinə həsr edilən tamaşanın premyerası olub
26/05/2018 [22:46]:
Azərbaycan Prezidenti: "Xarici siyasətimizin əsas məsələsi Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllidir"
26/05/2018 [22:44]:
Rövnəq Abdullayev Ukrayna prezidenti ilə görüşdü
26/05/2018 [22:44]:
Turizm “cənnəti” “cəhənnəmə” döndü - 23 gündür vulkan püskürür
26/05/2018 [22:42]:
“Biz istənilən vaxt bütün xarici borcları ödəyə bilərik” - İlham Əliyev
26/05/2018 [22:39]:
Nabrandan Bakıya gələn 3 avtobus qəzaya uğradı - Yaralılar var YENİLƏNİB
26/05/2018 [22:34]:
“Liverpul” “Real”a qarşı - Heyətlər açıqlandı + Yenilənir
26/05/2018 [22:25]:
Heydər Əliyev məzun oldu -Video
26/05/2018 [21:59]:
Qarabağ şəhidimizin adı əbədiləşdirildi- FOTOLAR
26/05/2018 [21:21]:
Ermənistan səfirliyi Moskvada tarixi abidəni dağıdır - FOTO
26/05/2018 [21:18]:
"İslamda yoxdur..."
26/05/2018 [21:16]:
Azərbaycanda növbəti həkim biabırçılığı: İynəni səhv vurdu…
26/05/2018 [21:16]:
Almeyda Azərbaycan millisinin heyətindən çıxarıldı
26/05/2018 [21:01]:
“Həm DTK-nın, həm də Amerika FTB-nin agenti olan Emin Hacıyev Bakıya gəlib…”
26/05/2018 [20:53]:
İlham Əliyev ADA Universitetində keçirilən məzun günündə iştirak edib
26/05/2018 [20:47]:
"Bu cavabdeh vəzifəli şəxslərin xalqın dövlətçilik irsinə sayğısızlığın göstəricisidir"
26/05/2018 [20:35]:
Türkiyədə AXC-nin 100 illiyi münasibətilə poçt markası buraxılıb
26/05/2018 [20:28]:
Robert De Niro: "Tramp restoranlarıma girməsin"
26/05/2018 [20:27]:
İlham Əliyev efiopiyalı həmkarını təbrik edib
26/05/2018 [20:08]:
Ramazanın on birinci gününün – DUASI VƏ TƏQVİMİ
26/05/2018 [19:29]:
Qənirə Paşayeva Cakartada İndoneziya Parlament rəsmiləri ilə görüşdü
26/05/2018 [19:21]:
Bakı-Quba yolunda iki sərnişin avtobusu mikroavtobusla toqquşdu
26/05/2018 [19:17]:
Ədliyyə orqanlarına işə qəbulla bağlı imtahanın nəticələri açıqlandı
26/05/2018 [19:16]:
Ərdoğan türkləri dollardan imtina etməyə çağırdı
26/05/2018 [19:15]:
Hər il dünyada 5,4 milyon insanı ilan sancır
26/05/2018 [19:11]:
AXCP-yə yarım milyon dollar çirkli pul köçürülüb - RƏSMİ
26/05/2018 [19:08]:
Makron Azərbaycan prezidentini Parisə dəvət etdi
26/05/2018 [19:02]:
“Rusiya Türkiyəyə 1 milyard təzminat ödəyəcək”
26/05/2018 [18:55]:
Azərbaycan ordusu Naxçıvan istiqamətində irəlilədi- Böyük ərazini nəzarətə götürdü
26/05/2018 [18:44]:
"Problemimi özüm həll edəcəyəmsə bəs bu Bəstəkarlar İttifaqı nəyə lazımdır?" FOTO/VİDEO
26/05/2018 [18:28]:
Putin Dördüncü Dünya müharibəsinə hazırlaşır - “Çekist qarmağında yellənən Rusiya...”
26/05/2018 [18:12]:
"Rüstəm İbrahimbəyov deyəsən Orxan Pamuq kimi Nobel mükafatı almaq istəyinə düşüb..."
26/05/2018 [17:18]:
Koreya liderləri sərhəddə görüşüb
26/05/2018 [17:14]:
Qadın evinə çağırdığı ustanı zorladı - FOTO
26/05/2018 [17:09]:
Şirvanda 62 yaşlı məktəb müəllimi itkin düşdü
26/05/2018 [16:57]:
5 milyard varidatı olan restoranlar kralı: “Bakıda yediyim pomidor-yumurtanı unutmayacam” - FOTOLAR
26/05/2018 [16:53]:
Maşın həvəskarlarına şad xəbər: yeni “Niva” buraxılır
26/05/2018 [16:47]:
Bu müəllimlərin maaşları artırılacaq
26/05/2018 [16:41]:
Dövlətçiliyimizin şərəfli salnaməsi...
26/05/2018 [16:29]:
Nazir Sahil Babayev Dövlət Sosial Müdafiə Fondunda oldu
26/05/2018 [16:22]:
“Maşın hədiyyə etdilər almadım...”- Başı qalmaqaldan açılmayan tarix müəllimi...
26/05/2018 [16:16]:
“Kaş ki, bütün bunlar cəmiyyətin də şüurunda demokratik dəyişikliklərə yol açardı...”
26/05/2018 [15:50]:
İt doqquz ördək balasını himayəsinə götürdü - VİDEO
26/05/2018 [15:35]:
"Bu, ermənilərlə iş birliyininin bariz nümunəsidir" - FOTOFAKT
26/05/2018 [15:29]:
Hər kəs burdan "sonuncu dəfə" tullanır - FOTOLAR
26/05/2018 [15:23]:
Mütərəqqi maarifçilik ənənələrinin uğurlu davamı...
26/05/2018 [15:10]:
ICCA Azərbaycanın reytinqini 5 bal yüksəldib
26/05/2018 [15:09]:
Ramil Usubov Bərdədə vətəndaşları qəbul edib
26/05/2018 [15:05]:
Şərqin demokratiya təməli...
26/05/2018 [14:48]:
Gürcüstanda meyiti tapılan kəlbəcərli tələbə əslində öldürülüb, yoxsa intihar edib? - Təfərrüat
26/05/2018 [14:20]:
Qarabağda neytral zona daralır, təmas xəttində istehkamlar tikilir – Hədəflər raketlə VURULACAQ
26/05/2018 [14:18]:
Kişi avtobusda öpüşən qızla oğlanın biabırçı hərəkətinə belə reaksiya verdi - VİDEO
26/05/2018 [14:14]:
"Son Zəng" çalındı - FOTOLAR
26/05/2018 [13:54]:
Ayı avtomobilin şüşəsini sındırıb sükana keçdi və siqnal verməyə başladı - İNANILMAZ...
26/05/2018 [13:49]:
Masallıda 16 yaşlı qız itkin düşüb
26/05/2018 [13:46]:
Mədət Quliyev ailə üzvləri ilə birlikdə təqdimat mərasimində -FOTOLAR
26/05/2018 [13:42]:
Nigeriyalı futbolçuların rus qızlarla görüşməsinə qadağa qoyuldu
26/05/2018 [13:41]:
Bakıda ölən bomjun ardınca oğlu 150 minlik maşınla gəldi
26/05/2018 [13:40]:
Viktoriya Bekhem niyə gülmür? -FOTOLAR
26/05/2018 [13:38]:
Qərbi Kaspi Universitetində robotlar yarışıb - Fotolar
26/05/2018 [13:31]:
“Rüstəm İbrahimbəyovun bizi qorxaq və vəhşi obrazda göstərmək arzusu ürəyində qalıb”
26/05/2018 [13:30]:
Fond bu tanınmışlara 5 min manat verdi - FOTO
26/05/2018 [13:27]:
İsrail hərbçiləri “Anadolu”nun müxbirini yaralayıb – FOTO
26/05/2018 [13:25]:
Qəzalı obyektlərdə yaşayan köçkünlərin sayı açıqlandı
26/05/2018 [13:22]:
QHT sədrindən millət vəkilinə cavab...
26/05/2018 [12:55]:
BMT-nin rəsmi saytında separatçı ermənilərin “bəyannaməsi” yerləşdirildi!.. - Növbəti təxribat
26/05/2018 [12:52]:
Qadınları şantaj edən Aslan ələ keçdi - FOTO
26/05/2018 [12:50]:
“Dövlətin sosial evlərlə bağlı birdən-birə belə bir addım atması çətindir, amma...”
26/05/2018 [12:47]:
Bitkoinin yaxın gələcəkdəki qiyməti açıqlandı
26/05/2018 [12:43]:
“Hamam xalatında heç dəlixanada yatan adam efirə çıxmaz”
26/05/2018 [12:26]:
“Erməniləri bu cür yola gətirmək mümkün deyil”
26/05/2018 [12:19]:
Azərbaycanda ov mövsümü açıq elan olundu
26/05/2018 [12:15]:
Azərbaycanlı müğənni efirə hamam xalatında çıxdı - FOTO
26/05/2018 [12:13]:
Azərbaycan Türkiyə-İsrail münasibətlərində vasitəçi ola bilərmi?
26/05/2018 [12:07]:
Bir insan: 14 gün öpüşür, 25 il yatır... - ARAŞDIRMA/FOTOLAR
26/05/2018 [11:44]:
25 ildi uymuş yetimə təzədən narkotik yeridəcəklər?..- 7 cümlədə 7dərd
26/05/2018 [11:21]:
“Biz çox istəyərdik ki, təqdim etdiyimiz siyahıdakı məhbusların hamısı əfv olunsun”
Bütün arxiv bir sırada
23/11/2017 [21:38] - Cəmiyyət - ( 858 dəfə baxılıb)

Soyqırım cinayəti...



"Soyqırım" ifadəsi 1944-cü ilə qədər ictimaiyyətə bəlli olmamışdır. Lakin bu o demək deyil ki, həmin dövrə qədər dünya tarixində soyqırım aktı baş verməyib. Lap qədim dövrlərdən etibarən bəşəriyyət bir çox soyqırım aktlarına şahidlik etmişdir. İlk yaranmış dövlətlərin və imperiyalarin mövcudluğunun əsasında işğalçılıq siyasəti dayandığından bu siyasətin həyata keçirilməsi yeni ərazilərin işğal və talan edilməsi, əhalisinin isə məhv edilməsi ilə nəticələnirdi. XVI əsrdən etibarən müstəmləkəçilik siyasəti nəticəsində yerli əhalinin kütləvi şəkildə müstəmləkəçilər tərəfindən qətlə yetirilməsi də tarixən baş vermiş soyqırım aktlarına nümunədir. Hazırkı dövrdə biz bunu soyqırım adlandırıb, cinayət hesab etsəkdə həmin dövrlərdə beynəlxalq hüquq sistemi mövcud olmadığından nə bu cür aktlar cinayət hesab olunurdu nə də ki belə bir adlandırma mövcud idi.

Soyqırım anlayışı. İlk dəfə olaraq bu ifadə 1944-cü ildə əslən yəhudi olan polşalı Rafael Lemke tərəfindən elmə daxil edilmişdir. O yunanca “irq, soy, qəbilə” mənasıni verən “geno” sözünü, latınca “öldürmək” mənasını verən “cide” sözüylə birləşdirərək "genocide" (soyqırım) sözünü meydana gətirdi.

Soyqırımın ənənəvi və leqal olmaqla 2 müxtəlif mənası mövcuddur. İnsanların milli, etnik, irqi və ya dini mənsubiyyətinə görə hökumət tərəfindən qətli ənənəvi mənanı ifadə edir. Beynəlxalq razılığa əsasən “Soyqırım cinayətlərinin qarşısının alınması və cəzalandırılması haqqında” Konvensiyada ifadə olunan leqal məna isə doğumların qarşısının alınması və uşaqların zorla bir qrupdan digərinə köçürülməsi kimi öldürməklə əlaqəli olmayan lakin bir qrupun məhvinə yönəlmiş hərəkətləri ifadə edir.

1948-ci il 9 dekabr tarixində Birləşmiş Millətlər Təşkilatı tərəfindən qəbul edilən “Soyqırım cinayətlərinin qarşısının alınması və cəzalandırılması haqqında” Konvensiyaya görə isə milli, etnik, irqi və ya dini bir qrupu qismən ya da tamamilə aradan qaldırmaq məqsədiylə törədilən aşağıdakı hərəkətlərdən hər hansı biri soyqırım adlanır:

1. Bir qrupa məxsus insanların öldürülməsi;

2. Hər hansı bir qrup üzvlərinə ciddi fiziki xəsarətlərin yetirilməsi və ya əqli qabiliyyətinə zərər vurulması;

3. Qrupun mövcudluğunu tamamilə ya da qismən aradan qaldırmaq məqsədi ilə həmin qrupun həyat şəraitinin qəsdən dəyişdirilməsi;

4. Qrup daxilində doğumun qarşısını almağa yönəlmiş tədbirlərin həyata keçirilməsi;

5. Bir qrupa mənsub uşaqların zorla başqa qrupa verilməsi;

Genosidin (soyqırım) növləri. Genosid (soyqırım) anlayışı ümumilikdə insanların kütləvi məhv edilməsini nəzərdə tutsada, onun hansı insan qrupuna yönəlməsindən və hansı vasitələrlə yerinə yetirilməsindən asılı olaraq genosidin aşağıdakı formaları mövcuddur:

1) Klassid - Maykl Mann tərəfindən elmə daxil edilən bu termin hər hansı bir sosial sinfə məxsus insanların məqsədli şəkildə öldürülməsini nəzərdə tutur. Keçmiş SSRİ-də İ.Stalinin hakimiyyəti dövründə “sinfi düşmən” kimi təsbit edilmiş kulakların öldürülməsi buna misaldır. Buna oxşar hadisələr Şimali Vyetnamda(1953-1956) torpaq islahatı zamanı və Kambocada kxmer rejimi(1975-1979) dövründə baş vermişdir.

2) Demosid- Hökümət tərəfindən aparılan soyqırım siyasəti nəticəsində bir insanın və ya insanlar qrupunun öldürülməsini nəzərdə tutan bu termin siyasətçi R.J.Rummel tərəfindən elmə daxil edilmişdir. Bura hökümət tərəfindən yaradılmış kütləvi aclıq kimi müxtəlif süni vasitələrlə insanların öldürülməsi daxildir. Məsələn Çində Mao Tsedunq tərəfindən ölkəni sosialist bir ölkəyə çevrimək üçün aparılan islahatlar 1958-1962-ci illəri əhatə edən “Böyük aclıq”-ın yaranması ilə nəticələndi ki, bu da 40 milyondan artıq insanın həyatını itirməsinə səbəb oldu. İkinci dünya müharibəsi dövründə yəhudilərin faşistlər tərəfindən öldürülməsi də demosidə misaldır.

3) Ekosid - Təbii mühitin çirkləndirilməsi və ekosistemin dağıdılması yolu ilə insanların həyat şəraitinin dolayısı ilə də insanların məhv edilməsidir. Termin A.Qalston tərəfindən 1970-ci ildə elmə daxil edilmişdir. 2010-cu ildə ekosidin beynəlxalq cinayət hesab edilməsi üçün Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin Roma Statutuna dəyişiklik edilməsi təklif edilmişdir. Bu təbii olaraq baş verən ekosid hadisələrinin qarşısını almağı və bu cinayətə səbəb olmuş insanların cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməsini nəzərdə tuturdu. İndiki dövrə qədər beynəlxalq aləmdə ekosidlə bağlı hər hansı bir konvensiya qəbul edilməsə də Gürcüstan(1999), Ukraniya(2001), Belarusiya(1999), Qazaxıstan(1997), Rusiya(1996), Moldova(2002), Viyetnam(1990), Özbəkistan(1994) kimi ölkələrin milli qanunvericiliyində ekosidlə bağlı qanun qəbul edilmişdir. Ətraf mühitə vurulan zərərin ekosid hesab edilməsi üçün bu zərər:

1. Geniş əraziyə yayılmış olmalı (bir neçə yüz kv km ərazini əhatə etməlidir);

2. Uzunmüddətli olmalı (təsiri bir və yaxud bir neçə ay davam etməlidir);

3. Şiddətli olmalı (insan həyatına və ətraf mühitə ciddi zərər vurmalıdır).

Ekosidə misal olaraq 2010-cu ildə Meksika körfəzində neft platformasında baş vermiş partlayışı, Aral gölünün qurumasını, ABŞ-ın Vyetnam, Laos , Kambocada apardığı müharibədə arorosid və herbisid kimi maddələrdən istifadə edərək ətrah mühitdə yaratdığı fəsadları göstərmək olar.

4) Elitisid - Siyasi liderlər, hərbi zabitlər, iş adamları, dini liderlər kimi sosial-iqtisadi elita üzvlərinin məhv edilməsini nəzərdə tutan bu termin ilk dəfə 1992-ci ildə ingilis müxbir Mikael Nikolson tərəfindən Bosniya və Hersoqavinadakı Bijeljina qırğınını təsvir etmək üçün işlədilmişdir. Elitisid adətən soyqırımın başlanğıcında müqaviməti qırmaq üçün həyata keçirilir. İkinci Dünya müharibəsində Polşanın işğalı zamanı(1939), Kamboca soyqırımı zamanı(1975-1979), Yuqoslaviya müharibələri zamanı bu cür hallara rast gəlinmişdir.

5) Etnosid - Hər hansı bir qrupun üzvlərini öldürmədən onların dil, mədəni və mövcudluq əsaslarının məhv edilməsidir. Aşağıdakı hərəkətlərdən hər hansı biri etnosid hesab olunur:

1. Bir xalqın etnik kimliyini və mədəni dəyərlərini yox etməyə yönəlmiş hər hansı bir hərəkət;

2. Onları torpaqlarından, ərazilərindən və maddi resurslarından məhrum etməyə yönəlmiş hər hansı bir hərəkət;

3. Onların hüquqlarını pozaraq məcburi şəkildə bir yerdən digərinə köçürmək;

4. Onları digər mədəniyyətlər vasitəsi ilə assimilyasiyaya məruz qoymaq;

5. Onlara qarşı yönəlmiş təbliğatın aparılması;

Ermənilər tərəfindən işğal edilmiş Azərbaycan torpaqlarındakı minlərlə qəbirlərin məhv edilməsi, ərazilərin işğal edilərək onların öz torpaqlarından köçməyə məcbur edilməsi etnosidə ən bariz nümunədir.

6) Feminisid - Sırf qadın olduğu üçün qadınların məqsədli öldürülməsini nəzərdə tutan bu termin ilk dəfə 1801-ci ildə İngiltərədə, hal hazırkı anlamda isə 1970-ci illərdə feminist hərəkatlarında işlədilmişdir. Feminisidin ən geniş yayılmış formalarından biri qadının indiki və ya keçmiş həyat yoldaşı tərəfindən qətlə yetirilməsidir. Bu bütün qadın qətllərinin 35 %-ni təşkil edir. Dünyanın müxtəlif bölgələrində feminisidin müxtəlif növlərinə rast gəlinir. Məsələn Yaxın Şərqdə, Cənubi Asiyada və bir çox müsəlman ölkələrində qadınların əxlaqsızlığa görə öz ailəsi tərəfindən qətlə yetirilməsi də femisidin bir növüdür.

7) Gendersid ”“ İlk dəfə 1985-ci ildə amerikalı feminist Mari Anne Varen tərəfindən işlədilən bu termin hər hansı bir qrup kişi və ya qadının, həmçinin cinsi azlıqların öldürülməsi anlamını verir. Gendersid həmçinin uşaqların abort edilməsini, hər hansı bir cinsə qarşı törədilən zorakılığı da özündə ehtiva edir. Çin və Hindistan kimi ölkələrdə ən böyük problemlərdən biri

hesab olunan gendersidin bir növü də androsiddir. Androsid oğlanların, kişilərin öldürülməsini nəzərdə tutur. Bu adətən müharibə dövründə düşmənin qüvvəsinin zəiflədilməsi üçün həyata keçirilir. Məsələn 1988-ci ildə İraqda kürd kişilərin qətlə yetirilməsi.

8) Linqvisid - Hər hansı bir dilin məhv edilməsini nəzərdə tutan bu anlayışa hec də bütün ölü dillər aid edilmir. Çünki bu termin siyasi səbəblərə görə qəsdən hər hansı bir dilin məhv edilməsini nəzərdə tutur. Bir çox ölkələrdə hökümətin siyasətinin nəticəsi olaraq etnik azlıqları assimliyasiyaya məruz qoymaq üçün onlara öz dillərində oxumağa, yazmağa, təhsil almağa imkan verilmir. Bunun nəticəsində də həmin dillər ölü dillərə çevrilir.

9) Memorisid - İnsanların var oluşunu xatırladan vasitələrin(məktəblər, dini abidələr) yox edilməsi ilə bir millətin tarixi yaddaşının sistematik olaraq silinməsini nəzərdə tutur. Məsələn fələstinlilərin tarixi ərazi adları İsrail dövləti tərəfindən dəyişdirilərək ivrit dili ilə əvəz olunur. Azərbaycanın ermənilər tərəfindən işğal olunmuş torpaqlarında tarixi yer adları ermənilər tərəfindən dəyişdirilərək özünküləşdirilir.

10) Omnisid- Bütün yaşamın məhv edilməsini nəzərdə tutan bu termin həm təbii (ümumi planetar və ya kosmik fəlakət nəticəsində) həm də atropogen (nüvə müharibəsi, kütləvi qırğın silahlarından istifadə edilməsi, qlonal ekoloji fəlakətlər) faktorların təsirindən yarana bilər. Naqasaki və Xrosima şəhərlərinə atom bombasının atılması omnisidə misaldır.

11) Politisid - İnsanların siyasi mənsubiyyətinə (hansısa siyasi partiyaya üzv olması səbəbindən) görə kütləvi öldürülməsidir. Bura həmçinin siyasi intihar (siyasətçinin öz siyasi kareyerasını bərpa edə bilməyəcək bir hərəkət etməsini nəzərdə tutur. Siyasi intihar adətən siyasətçinin istefası ilə nəticələnir.) və siyasi partiyanın məhv edilməsi ( məsələn, Cənubi Afrikada aparteid siyasəti zamanı müstəqil sosial, siyasi birliklərin məhv edilməsi) daxildir.

12) Urbisid - İlk dəfə 1963-cü ildə Mikael Morkok tərəfindən işlədilən bu termin şəhər mühitinin canlılığını, əhalisinin davamlılığını və şəhərsalma sahəsinin məhv edilməsini nəzərdə tutur. Urbisid birbaşa və dolayısı olmaqla iki yolla həyata keçirilə bilər:

1. birbaşa (qəsdən və bilərəkdən şəhərin məhv edilməsi);

2. dolayısı yolla (şəhərin hər hansı bir ərazisinə zərər verəcək tədbirlər, bura ilk başdan nəzərə çarpmayacaq ancaq şəhəri məhv edəcək qanunlar, layihələr, tədbirlər daxildir.)

Ermənilər tərəfindən işğal edilmiş rayonlarımız xüsusi ilə də Ağdam urbisidə məruz qalmışdır.

Doğrudur bu anlayışlar genosidin Konvensiyada qeyd olunmuş tərifi ilə eynilik təşkil etmir. Ancaq bu terminlər dolayısı yolla da olsa insanların məhvini nəzərdə tutduğundan bunları genosidin bir növü hesab etmək olar.

Beynəlxalq hüquqda soyqırım cinayəti. “Soyqırım” ifadəsi yarandığı ilk dövrdə hüquqi termin kimi deyil, təsviri ifadə kimi işlədilirdi. Bu səbəbdən də İkinci Dünya müharibəsi dövründə faşistlərin Avropada törətdiyi əməllər 1945-ci ildə çağrılan Nürnberq Tribunalı tərəfindən soyqırım kimi qiymətləndirilməyib, bəşəriyyət əleyhinə cinayət hesab edildi.

Lakin “Soyqırım cinayətlərinin qarşısının alınması və cəzalandırılması haqqında” Konvensiyanın qəbul edilməsi ilə ona qoşulan dövlətlərin üzərinə soyqırım cinayətinin qarşısının alınması və bu cinayəti törədənlərin cəzalandırılması vəzifəsi qoyulmuş oldu. Konvensiya 20 ölkə üzv olduqdan sonra 1951-ci ildə qüvvəyə mindi və o zamandan bəri 130-dan çox ölkə tərəfindən ratifikasiya edilib. Lakin Konvensiya soyqırım aktlarının mövcud olduğunu bildirsədə, bu cür cinayətləri dayandırmaqda o qədər də effektiv deyil. Belə ki 1951-ci ildən etibarən hətta Konvensiyanı ratifikasiya etmiş dövlətlərin özündə belə soyqırım aktları baş vermişdir. Zənzibarda (1964), Burundidə (1972), Kambocada(1971-1979) baş vermiş soyqırım aktların görə heç kim cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməmişdir. Bunun əsas səbəbi onda idi ki Konvensiya ratifikasiya olunan zaman BMT Təhlükəsizlik Şurasının beş daimi üzvündən yalnız Fransa Konvensiyanı ratifikasiya etmişdir. Konvensiya Sovet İttifaqı tərəfindən 1954-cü ildə, İngiltərə tərəfindən 1970-ci ildə, Çin Xalq Respublikası tərəfindən 1983-cü ildə və ABŞ tərəfindən 1988-ci ildə ratifikasiya edilmişdir. Buna görə də soyqırım cinayəti üzrə beynəlxalq hüquq yalnız 1990-cı illərdə fəaliyyətə başlamışdır.

Beləliklə 1993-cü ildə ilk dəfə olaraq BMT Təhlükəsizlik Şurasının 827 saylı qətnaməsinə əsasən Bosniya ve Hersoqavinadakı Serebrenitsa qətliamı ilə əlaqədar olaraq yaradılan Yuqoslaviya Beynəlxalq Tribunalı ilə soyqırım cinayəti beynəlxalq məhkəməyə çıxarılmışdır.

1994-cu ildə isə Ruandada baş vermiş qətliamla əlaqədar olaraq yaradılan Ruanda Beynəlxalq Tribunalı ilə ilk dəfə olaraq Jan-Pol Akayesu soyqırım cinayəti törətməkdə ittiham edilərək cinayət məsuliyyətinə cəlb edilmiş və barəsində hökm çıxarılmışdır.

Yuqoslaviya və Ruanda tribunalları, hansı hərəkətlərin soyqırım kimi təsnif edilə biləcəyini və bu hərəkətlər üçün cinayət məsuliyyətinin necə qurulması lazım olduğunu aydınlaşdırmağa kömək etsə də soyqırım cinayətinin müəyyən edilməsi və bu cinayəti törətmiş şəxsləri məhkum etmək (məsələn, Xocalı soyqırımını törədənlər hələ də cəzasız qalır) praktiki cəhətdən hələ də çətinliklərlə qarşılaşır. Bundan da mürəkkəb məsələ isə soyqırım cinayətinin qarşısının alınmasıdır. Beynəlxalq aləmin səylərinə baxmayaraq, bu gün də soyqırım cinayətini törədən şəxslərin cəzalandırılması və soyqırımın qarşısının alınması çətin və mürəkkəb bir prosesdir.

Fəxri Qurbanzadə; Elmar Elxanlı
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akdemiyasının
I kurs magistrları

Qadın evinə çağırdığı ustanı zorladı - FOTO
"Son Zəng" çalındı - FOTOLAR
“Rüstəm İbrahimbəyovun bizi qorxaq və vəhşi obrazda göstərmək arzusu ürəyində qalıb”
Bir insan: 14 gün öpüşür, 25 il yatır... - ARAŞDIRMA/FOTOLAR
Azərbaycanda dəhşət! Ər arvadını "kislata"yla yandırdı - VİDEO
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
“Kaş ki, bütün bunlar cəmiyyətin də şüurunda demokratik dəyişikliklərə yol açardı...”
Maraqlı
Hər kəs burdan "sonuncu dəfə" tullanır - FOTOLAR
İqtisadiyyat
“Dövlətin sosial evlərlə bağlı birdən-birə belə bir addım atması çətindir, amma...”
Siyasət
Azərbaycan Türkiyə-İsrail münasibətlərində vasitəçi ola bilərmi?
Köşə
25 ildi uymuş yetimə təzədən narkotik yeridəcəklər?..- 7 cümlədə 7dərd
Həftənin ən çox oxunanları
Alpinistlərlə bağlı şok iddia - “Meyitlər şübhəli şəkildə, anidən tapılıb”
"Bu adam görün nə qədər ləyaqətsizdir ki, öz xalqını erməninin ayağına verir"
Bundan sonra manqaldan kənar gəzəcəksiniz: Alimlər kababın yeni təhlükəsini aşkarladılar...
Ərinin dostu tərəfindən aldadılan, həbsxanada uşaq dünyaya gətirən və nəhayət, əfv edilən qadının HƏYAT DRAMI
Korrupsionerin evindən çıxan pullar hamını heyrətləndirdi...- FOTO
"Bu xəyanətinin arxasında köynəyinin altında məharətlə gizlətdiyi paqonlarının "ağırlığı" durur"
Bu baş versə, hamımız yanacağıq - Ərdoğan
"4 bacının tək qardaşı idi..." - Dünən şəhid olan əsgərimizin FOTOSU
“Mən gərək Şuşada qalaydım, orada da öləydim...”- Rəhim Qazıyev
“Xaricdə bank vətəndaşlara, bizdə isə vətəndaşlar banklara yalvarır”
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin