Xəbər lenti
20/02/2018 [00:13]:
Ekspert-şərqşünas: Azərbaycana danışıqlar arenası kimi ehtiyac yarana bilər
20/02/2018 [00:07]:
Bürclər - 20 FEVRAL
20/02/2018 [00:04]:
Türkiyə, İran və Rusiya XİN rəhbərlərinin görüş vaxtı məlum oldu
19/02/2018 [23:36]:
Azərbaycanda marketlərdə dərman satıla bilərmi?
19/02/2018 [22:49]:
Ərdoğanla Ruhani telefonla danışdı
19/02/2018 [22:11]:
Ata-ana 10 yaşlı qızı fahişəliyə vadar etdi - Avropada daha bir rəzalət
19/02/2018 [22:08]:
Donor spermasından olan qız 40-dan çox qardaş-bacısını tapdı - MARAQLI
19/02/2018 [22:00]:
Səbaildə qadın meyiti tapıldı
19/02/2018 [21:53]:
“Jerusalem Post”: Qaradağlıdakı qırğın erməni terrorizminə əsl sübutdur
19/02/2018 [21:51]:
Siyavuş Novruzov: “Bütün siyasi məhbuslar azad edilməlidir” - Yeniləndi
19/02/2018 [21:49]:
Rusiya muzdlu ordusunu qırğına Kim aparıb...- Keçmiş deputat itkiləri açıqladı - 334 nəfər
19/02/2018 [21:39]:
Əhalinin ötən ay qazandığı məbləğ açıqlandı - 4 milyard
19/02/2018 [21:31]:
"Ya Putin, ya da Ruhani Əsədi riskli addımdan çəkindirməlidir, əks halda..."
19/02/2018 [21:14]:
Qız özünü oğlan kimi təqdim edərək iki dəfə arvad aldı və...
19/02/2018 [21:13]:
Bu ölkədə sünnət qadağan edildi - ƏCAİB MƏNTİQ...
19/02/2018 [20:57]:
Tarixin ən maraqlı FOTOLARI
19/02/2018 [20:31]:
Müharibə əlillərinə verilən prezident təqaüdü artırıldı
19/02/2018 [20:29]:
Azərbaycanda yol çəkilişinə 150 milyon manat ayrıldı
19/02/2018 [20:27]:
20 Yanvar əlillərinin prezident təqaüdü 10 faiz artırıldı
19/02/2018 [20:24]:
İlham Əliyevdən yeni təyinatlar...
19/02/2018 [20:03]:
Prezidentdən şəhid ailələri ilə bağlı MÜHÜM SƏRƏNCAM
19/02/2018 [19:39]:
Əli İnsanovun elektoratı İlham Əliyevi dəstəkləyəcək
19/02/2018 [19:36]:
Diqqətsizliyin qurbanına çevrilən qadın hovuza düşdü - VİDEO
19/02/2018 [19:31]:
Kəlbəcərin məşhur məbədini ERMƏNİLƏRƏ AİD EDƏN KİTAB NƏŞR EDİLDİ...(FOTO)
19/02/2018 [19:09]:
Zakir Həsənov: “Müharibə hər an başlaya bilər”
19/02/2018 [19:00]:
Dərmanlar ərzaq mağazalarında satılacaq
19/02/2018 [18:58]:
Qadın alt paltarını çıxararaq təyyarənin kondisionerində qurutdu - VİDEO
19/02/2018 [18:50]:
Ərdoğan və Putin Afrin məsələsini müzakirə ediblər
19/02/2018 [18:46]:
MMP imzatoplama kampaniyasına start verir
19/02/2018 [18:42]:
ADNSU-nun rektoru Azərbaycan Həmkarlar İttifaqı Konfederasiyasının medalı ilə təltif olunub
19/02/2018 [18:42]:
İranın müdafiə naziri Azərbaycana gəlir
19/02/2018 [18:40]:
Qazaxıstan qırğız deputatı həbs etdi - Nota göndərildi
19/02/2018 [18:34]:
50 manatlıq xalq artistləri...
19/02/2018 [18:30]:
Prezident İlham Əliyev Abbas Ələsgərovun vəfatı ilə əlaqədar başsağlığı verib
19/02/2018 [18:22]:
Avtomobildə sevişən cütlük zəhərlənərək öldülər - VİDEO
19/02/2018 [18:20]:
Yeni Orfoqrafiya, yoxsa Azərbaycan dilinə qəsd...?
19/02/2018 [18:14]:
Arif Babayev “Şərəf” ordeni ilə təltif edildi
19/02/2018 [18:01]:
Mətbuat Şurasında qurultaya hazırlıq - Namizədlər üçün 25 fevral son gündür
19/02/2018 [18:00]:
"Beş-altı arvad saxlayan nazirləri..." – Namizədliyi irəli sürülən partiya sədri
19/02/2018 [17:55]:
Prezidentliyə namizədliyi irəli sürülən 13 nəfər - SİYAHI
19/02/2018 [17:53]:
2000 illik heykəl ilə əvvəl selfie çəkdi, daha sonra barmağını qoparıb cibinə qoydu
19/02/2018 [17:50]:
Qucağında toyuq daşıyan motosiklet sürücüsü avtomobilin altında qaldı - VİDEO
19/02/2018 [17:46]:
Şəhid atası: “Övladımın şəhidliyi mənə minlərlə oğul qazandırdı”
19/02/2018 [17:42]:
Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ
19/02/2018 [17:41]:
Bakıda naməlum meyit tapıldı - FOTO
19/02/2018 [17:29]:
ADNSU-da SOCAR-ın Daxili Təqaüd Proqramı haqqında məlumat günü keçirilib
19/02/2018 [17:27]:
Yol qəzasında həlak olan tələbənin qrup YOLDAŞLARI: “Simit aldım, gözlədim, gəlmədi”
19/02/2018 [17:23]:
MSK martın 3-dək seçici siyahılarını dəqiqləşdirəcək
19/02/2018 [17:21]:
General Vilayət Eyvazov Milli Məclisdə hesabat verəcək
19/02/2018 [17:21]:
MSK 13-cü şəxsin prezidentliyə namizədliyinin irəli sürüldüyünü təsdiqlədi
19/02/2018 [17:16]:
Qənirə Paşayeva Bursa valisi, millət vəkilləri və universitetin rektoru ilə görüşdü
19/02/2018 [17:15]:
ADP İdarə Heyətinin növbəti toplantısı keçirildi
19/02/2018 [16:56]:
Çavuşoğlu: "Əsəd rejimi YPG-ni qorumaq üçün Afrinə girsə..."
19/02/2018 [16:55]:
Nazirlikdən vergi ödəyicilərinə ciddi - Xəbərdarlıq
19/02/2018 [16:50]:
Bakı istiqamətində havaya qalxmış təyyarə qəza enişi etdi
19/02/2018 [16:48]:
Qardaşı Ziya Məmmədovun yanan evindən danışdı: “Özləri yanıb külə donsünlər!”
19/02/2018 [16:44]:
Atasını itirən jurnalist yenidən məhkəməyə müraciət edib
19/02/2018 [16:39]:
Eldar Mahmudovun pullarını “yuyan” bankı yoxlamaq üçün amerikalı mütəxəssislər göndərilir
19/02/2018 [16:21]:
“Kitab yandırmaq nədir? Bu hansı əsr, hansı zamandır?” - Şair-yazıçı MÖVQEYİ
19/02/2018 [16:19]:
Türkiyə Afrinlə bağlı Suriyaya xəbərdarlıq etdi
19/02/2018 [16:17]:
İş adamı Fizuli Məmmədov daha 5 Qarabağ qazisinə mənzil BAĞIŞLAYACAQ
19/02/2018 [16:13]:
“Deputatın statusu haqqında” qanun DƏYİŞİR
19/02/2018 [15:58]:
Transgenderlər Həcc ziyarətinə yollanacaq
19/02/2018 [15:47]:
“Bu halda türk əsgərini kimsə dayandıra bilməz” – Ankaradan Əsədə SƏRT XƏBƏRDARLIQ
19/02/2018 [15:43]:
Bayıldan köçürülənlərə veriləcək kirayə pulunun məbləği açıqlandı
19/02/2018 [15:39]:
İŞİD-lə əməkdaşlıq edən azərbaycanlı qadınlara ağır cəza
19/02/2018 [15:30]:
Şaurma almadığına görə ərindən ayrıldı
19/02/2018 [15:28]:
ATƏT-in seçki ilə bağlı missiyası Bakıya gəlir
19/02/2018 [15:12]:
Türkmən oğlu Qarabağda Azərbaycana qarşı vuruşub... - FOTO+VİDEO
19/02/2018 [15:08]:
“Monte Melkonyan məni maşına mindirib bilmədiyim bir evə gətirdi...” - Səkkiz gün erməni əsirliyində...
19/02/2018 [15:03]:
Müraciətlərin 50 faizə qədəri “İş yerinə dair arayış” e-xidmətinə aid olub
19/02/2018 [14:59]:
Aygün Bəylər məhkəmədə iştirak etmədi
19/02/2018 [14:50]:
Yeni Zelandiyalı mütəxəssis ADAU-da çalışacaq
19/02/2018 [14:41]:
"Ruslar şovinist düşüncəli olduqlarından dünyaya hökmranlıq etmək istəyirlər"
19/02/2018 [14:38]:
Deputatların, Ombudsmanın və MSK üzvlərinin pensiya təminatında dəyişiklik edilir
19/02/2018 [14:34]:
“ABŞ Suriyada işğalın yeni dalğasına başlayıb” - İran XİN-i
19/02/2018 [14:31]:
Ana və 6 aylıq körpəni xilas etdilər - Polislərdən nümunəvi addım
19/02/2018 [14:24]:
“Ermənistanın riyakar mövqeyi başlıca maneədir” - Prezident+Yenilənib
19/02/2018 [14:18]:
Əli Həsənovun kitabı qırğız dilində nəşr edildi
19/02/2018 [14:09]:
Ankarada Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yoluna həsr olunan forum keçiriləcək...
Bütün arxiv bir sırada
23/11/2017 [21:38] - Cəmiyyət - ( 759 dəfə baxılıb)

Soyqırım cinayəti...



"Soyqırım" ifadəsi 1944-cü ilə qədər ictimaiyyətə bəlli olmamışdır. Lakin bu o demək deyil ki, həmin dövrə qədər dünya tarixində soyqırım aktı baş verməyib. Lap qədim dövrlərdən etibarən bəşəriyyət bir çox soyqırım aktlarına şahidlik etmişdir. İlk yaranmış dövlətlərin və imperiyalarin mövcudluğunun əsasında işğalçılıq siyasəti dayandığından bu siyasətin həyata keçirilməsi yeni ərazilərin işğal və talan edilməsi, əhalisinin isə məhv edilməsi ilə nəticələnirdi. XVI əsrdən etibarən müstəmləkəçilik siyasəti nəticəsində yerli əhalinin kütləvi şəkildə müstəmləkəçilər tərəfindən qətlə yetirilməsi də tarixən baş vermiş soyqırım aktlarına nümunədir. Hazırkı dövrdə biz bunu soyqırım adlandırıb, cinayət hesab etsəkdə həmin dövrlərdə beynəlxalq hüquq sistemi mövcud olmadığından nə bu cür aktlar cinayət hesab olunurdu nə də ki belə bir adlandırma mövcud idi.

Soyqırım anlayışı. İlk dəfə olaraq bu ifadə 1944-cü ildə əslən yəhudi olan polşalı Rafael Lemke tərəfindən elmə daxil edilmişdir. O yunanca “irq, soy, qəbilə” mənasıni verən “geno” sözünü, latınca “öldürmək” mənasını verən “cide” sözüylə birləşdirərək "genocide" (soyqırım) sözünü meydana gətirdi.

Soyqırımın ənənəvi və leqal olmaqla 2 müxtəlif mənası mövcuddur. İnsanların milli, etnik, irqi və ya dini mənsubiyyətinə görə hökumət tərəfindən qətli ənənəvi mənanı ifadə edir. Beynəlxalq razılığa əsasən “Soyqırım cinayətlərinin qarşısının alınması və cəzalandırılması haqqında” Konvensiyada ifadə olunan leqal məna isə doğumların qarşısının alınması və uşaqların zorla bir qrupdan digərinə köçürülməsi kimi öldürməklə əlaqəli olmayan lakin bir qrupun məhvinə yönəlmiş hərəkətləri ifadə edir.

1948-ci il 9 dekabr tarixində Birləşmiş Millətlər Təşkilatı tərəfindən qəbul edilən “Soyqırım cinayətlərinin qarşısının alınması və cəzalandırılması haqqında” Konvensiyaya görə isə milli, etnik, irqi və ya dini bir qrupu qismən ya da tamamilə aradan qaldırmaq məqsədiylə törədilən aşağıdakı hərəkətlərdən hər hansı biri soyqırım adlanır:

1. Bir qrupa məxsus insanların öldürülməsi;

2. Hər hansı bir qrup üzvlərinə ciddi fiziki xəsarətlərin yetirilməsi və ya əqli qabiliyyətinə zərər vurulması;

3. Qrupun mövcudluğunu tamamilə ya da qismən aradan qaldırmaq məqsədi ilə həmin qrupun həyat şəraitinin qəsdən dəyişdirilməsi;

4. Qrup daxilində doğumun qarşısını almağa yönəlmiş tədbirlərin həyata keçirilməsi;

5. Bir qrupa mənsub uşaqların zorla başqa qrupa verilməsi;

Genosidin (soyqırım) növləri. Genosid (soyqırım) anlayışı ümumilikdə insanların kütləvi məhv edilməsini nəzərdə tutsada, onun hansı insan qrupuna yönəlməsindən və hansı vasitələrlə yerinə yetirilməsindən asılı olaraq genosidin aşağıdakı formaları mövcuddur:

1) Klassid - Maykl Mann tərəfindən elmə daxil edilən bu termin hər hansı bir sosial sinfə məxsus insanların məqsədli şəkildə öldürülməsini nəzərdə tutur. Keçmiş SSRİ-də İ.Stalinin hakimiyyəti dövründə “sinfi düşmən” kimi təsbit edilmiş kulakların öldürülməsi buna misaldır. Buna oxşar hadisələr Şimali Vyetnamda(1953-1956) torpaq islahatı zamanı və Kambocada kxmer rejimi(1975-1979) dövründə baş vermişdir.

2) Demosid- Hökümət tərəfindən aparılan soyqırım siyasəti nəticəsində bir insanın və ya insanlar qrupunun öldürülməsini nəzərdə tutan bu termin siyasətçi R.J.Rummel tərəfindən elmə daxil edilmişdir. Bura hökümət tərəfindən yaradılmış kütləvi aclıq kimi müxtəlif süni vasitələrlə insanların öldürülməsi daxildir. Məsələn Çində Mao Tsedunq tərəfindən ölkəni sosialist bir ölkəyə çevrimək üçün aparılan islahatlar 1958-1962-ci illəri əhatə edən “Böyük aclıq”-ın yaranması ilə nəticələndi ki, bu da 40 milyondan artıq insanın həyatını itirməsinə səbəb oldu. İkinci dünya müharibəsi dövründə yəhudilərin faşistlər tərəfindən öldürülməsi də demosidə misaldır.

3) Ekosid - Təbii mühitin çirkləndirilməsi və ekosistemin dağıdılması yolu ilə insanların həyat şəraitinin dolayısı ilə də insanların məhv edilməsidir. Termin A.Qalston tərəfindən 1970-ci ildə elmə daxil edilmişdir. 2010-cu ildə ekosidin beynəlxalq cinayət hesab edilməsi üçün Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin Roma Statutuna dəyişiklik edilməsi təklif edilmişdir. Bu təbii olaraq baş verən ekosid hadisələrinin qarşısını almağı və bu cinayətə səbəb olmuş insanların cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməsini nəzərdə tuturdu. İndiki dövrə qədər beynəlxalq aləmdə ekosidlə bağlı hər hansı bir konvensiya qəbul edilməsə də Gürcüstan(1999), Ukraniya(2001), Belarusiya(1999), Qazaxıstan(1997), Rusiya(1996), Moldova(2002), Viyetnam(1990), Özbəkistan(1994) kimi ölkələrin milli qanunvericiliyində ekosidlə bağlı qanun qəbul edilmişdir. Ətraf mühitə vurulan zərərin ekosid hesab edilməsi üçün bu zərər:

1. Geniş əraziyə yayılmış olmalı (bir neçə yüz kv km ərazini əhatə etməlidir);

2. Uzunmüddətli olmalı (təsiri bir və yaxud bir neçə ay davam etməlidir);

3. Şiddətli olmalı (insan həyatına və ətraf mühitə ciddi zərər vurmalıdır).

Ekosidə misal olaraq 2010-cu ildə Meksika körfəzində neft platformasında baş vermiş partlayışı, Aral gölünün qurumasını, ABŞ-ın Vyetnam, Laos , Kambocada apardığı müharibədə arorosid və herbisid kimi maddələrdən istifadə edərək ətrah mühitdə yaratdığı fəsadları göstərmək olar.

4) Elitisid - Siyasi liderlər, hərbi zabitlər, iş adamları, dini liderlər kimi sosial-iqtisadi elita üzvlərinin məhv edilməsini nəzərdə tutan bu termin ilk dəfə 1992-ci ildə ingilis müxbir Mikael Nikolson tərəfindən Bosniya və Hersoqavinadakı Bijeljina qırğınını təsvir etmək üçün işlədilmişdir. Elitisid adətən soyqırımın başlanğıcında müqaviməti qırmaq üçün həyata keçirilir. İkinci Dünya müharibəsində Polşanın işğalı zamanı(1939), Kamboca soyqırımı zamanı(1975-1979), Yuqoslaviya müharibələri zamanı bu cür hallara rast gəlinmişdir.

5) Etnosid - Hər hansı bir qrupun üzvlərini öldürmədən onların dil, mədəni və mövcudluq əsaslarının məhv edilməsidir. Aşağıdakı hərəkətlərdən hər hansı biri etnosid hesab olunur:

1. Bir xalqın etnik kimliyini və mədəni dəyərlərini yox etməyə yönəlmiş hər hansı bir hərəkət;

2. Onları torpaqlarından, ərazilərindən və maddi resurslarından məhrum etməyə yönəlmiş hər hansı bir hərəkət;

3. Onların hüquqlarını pozaraq məcburi şəkildə bir yerdən digərinə köçürmək;

4. Onları digər mədəniyyətlər vasitəsi ilə assimilyasiyaya məruz qoymaq;

5. Onlara qarşı yönəlmiş təbliğatın aparılması;

Ermənilər tərəfindən işğal edilmiş Azərbaycan torpaqlarındakı minlərlə qəbirlərin məhv edilməsi, ərazilərin işğal edilərək onların öz torpaqlarından köçməyə məcbur edilməsi etnosidə ən bariz nümunədir.

6) Feminisid - Sırf qadın olduğu üçün qadınların məqsədli öldürülməsini nəzərdə tutan bu termin ilk dəfə 1801-ci ildə İngiltərədə, hal hazırkı anlamda isə 1970-ci illərdə feminist hərəkatlarında işlədilmişdir. Feminisidin ən geniş yayılmış formalarından biri qadının indiki və ya keçmiş həyat yoldaşı tərəfindən qətlə yetirilməsidir. Bu bütün qadın qətllərinin 35 %-ni təşkil edir. Dünyanın müxtəlif bölgələrində feminisidin müxtəlif növlərinə rast gəlinir. Məsələn Yaxın Şərqdə, Cənubi Asiyada və bir çox müsəlman ölkələrində qadınların əxlaqsızlığa görə öz ailəsi tərəfindən qətlə yetirilməsi də femisidin bir növüdür.

7) Gendersid ”“ İlk dəfə 1985-ci ildə amerikalı feminist Mari Anne Varen tərəfindən işlədilən bu termin hər hansı bir qrup kişi və ya qadının, həmçinin cinsi azlıqların öldürülməsi anlamını verir. Gendersid həmçinin uşaqların abort edilməsini, hər hansı bir cinsə qarşı törədilən zorakılığı da özündə ehtiva edir. Çin və Hindistan kimi ölkələrdə ən böyük problemlərdən biri

hesab olunan gendersidin bir növü də androsiddir. Androsid oğlanların, kişilərin öldürülməsini nəzərdə tutur. Bu adətən müharibə dövründə düşmənin qüvvəsinin zəiflədilməsi üçün həyata keçirilir. Məsələn 1988-ci ildə İraqda kürd kişilərin qətlə yetirilməsi.

8) Linqvisid - Hər hansı bir dilin məhv edilməsini nəzərdə tutan bu anlayışa hec də bütün ölü dillər aid edilmir. Çünki bu termin siyasi səbəblərə görə qəsdən hər hansı bir dilin məhv edilməsini nəzərdə tutur. Bir çox ölkələrdə hökümətin siyasətinin nəticəsi olaraq etnik azlıqları assimliyasiyaya məruz qoymaq üçün onlara öz dillərində oxumağa, yazmağa, təhsil almağa imkan verilmir. Bunun nəticəsində də həmin dillər ölü dillərə çevrilir.

9) Memorisid - İnsanların var oluşunu xatırladan vasitələrin(məktəblər, dini abidələr) yox edilməsi ilə bir millətin tarixi yaddaşının sistematik olaraq silinməsini nəzərdə tutur. Məsələn fələstinlilərin tarixi ərazi adları İsrail dövləti tərəfindən dəyişdirilərək ivrit dili ilə əvəz olunur. Azərbaycanın ermənilər tərəfindən işğal olunmuş torpaqlarında tarixi yer adları ermənilər tərəfindən dəyişdirilərək özünküləşdirilir.

10) Omnisid- Bütün yaşamın məhv edilməsini nəzərdə tutan bu termin həm təbii (ümumi planetar və ya kosmik fəlakət nəticəsində) həm də atropogen (nüvə müharibəsi, kütləvi qırğın silahlarından istifadə edilməsi, qlonal ekoloji fəlakətlər) faktorların təsirindən yarana bilər. Naqasaki və Xrosima şəhərlərinə atom bombasının atılması omnisidə misaldır.

11) Politisid - İnsanların siyasi mənsubiyyətinə (hansısa siyasi partiyaya üzv olması səbəbindən) görə kütləvi öldürülməsidir. Bura həmçinin siyasi intihar (siyasətçinin öz siyasi kareyerasını bərpa edə bilməyəcək bir hərəkət etməsini nəzərdə tutur. Siyasi intihar adətən siyasətçinin istefası ilə nəticələnir.) və siyasi partiyanın məhv edilməsi ( məsələn, Cənubi Afrikada aparteid siyasəti zamanı müstəqil sosial, siyasi birliklərin məhv edilməsi) daxildir.

12) Urbisid - İlk dəfə 1963-cü ildə Mikael Morkok tərəfindən işlədilən bu termin şəhər mühitinin canlılığını, əhalisinin davamlılığını və şəhərsalma sahəsinin məhv edilməsini nəzərdə tutur. Urbisid birbaşa və dolayısı olmaqla iki yolla həyata keçirilə bilər:

1. birbaşa (qəsdən və bilərəkdən şəhərin məhv edilməsi);

2. dolayısı yolla (şəhərin hər hansı bir ərazisinə zərər verəcək tədbirlər, bura ilk başdan nəzərə çarpmayacaq ancaq şəhəri məhv edəcək qanunlar, layihələr, tədbirlər daxildir.)

Ermənilər tərəfindən işğal edilmiş rayonlarımız xüsusi ilə də Ağdam urbisidə məruz qalmışdır.

Doğrudur bu anlayışlar genosidin Konvensiyada qeyd olunmuş tərifi ilə eynilik təşkil etmir. Ancaq bu terminlər dolayısı yolla da olsa insanların məhvini nəzərdə tutduğundan bunları genosidin bir növü hesab etmək olar.

Beynəlxalq hüquqda soyqırım cinayəti. “Soyqırım” ifadəsi yarandığı ilk dövrdə hüquqi termin kimi deyil, təsviri ifadə kimi işlədilirdi. Bu səbəbdən də İkinci Dünya müharibəsi dövründə faşistlərin Avropada törətdiyi əməllər 1945-ci ildə çağrılan Nürnberq Tribunalı tərəfindən soyqırım kimi qiymətləndirilməyib, bəşəriyyət əleyhinə cinayət hesab edildi.

Lakin “Soyqırım cinayətlərinin qarşısının alınması və cəzalandırılması haqqında” Konvensiyanın qəbul edilməsi ilə ona qoşulan dövlətlərin üzərinə soyqırım cinayətinin qarşısının alınması və bu cinayəti törədənlərin cəzalandırılması vəzifəsi qoyulmuş oldu. Konvensiya 20 ölkə üzv olduqdan sonra 1951-ci ildə qüvvəyə mindi və o zamandan bəri 130-dan çox ölkə tərəfindən ratifikasiya edilib. Lakin Konvensiya soyqırım aktlarının mövcud olduğunu bildirsədə, bu cür cinayətləri dayandırmaqda o qədər də effektiv deyil. Belə ki 1951-ci ildən etibarən hətta Konvensiyanı ratifikasiya etmiş dövlətlərin özündə belə soyqırım aktları baş vermişdir. Zənzibarda (1964), Burundidə (1972), Kambocada(1971-1979) baş vermiş soyqırım aktların görə heç kim cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməmişdir. Bunun əsas səbəbi onda idi ki Konvensiya ratifikasiya olunan zaman BMT Təhlükəsizlik Şurasının beş daimi üzvündən yalnız Fransa Konvensiyanı ratifikasiya etmişdir. Konvensiya Sovet İttifaqı tərəfindən 1954-cü ildə, İngiltərə tərəfindən 1970-ci ildə, Çin Xalq Respublikası tərəfindən 1983-cü ildə və ABŞ tərəfindən 1988-ci ildə ratifikasiya edilmişdir. Buna görə də soyqırım cinayəti üzrə beynəlxalq hüquq yalnız 1990-cı illərdə fəaliyyətə başlamışdır.

Beləliklə 1993-cü ildə ilk dəfə olaraq BMT Təhlükəsizlik Şurasının 827 saylı qətnaməsinə əsasən Bosniya ve Hersoqavinadakı Serebrenitsa qətliamı ilə əlaqədar olaraq yaradılan Yuqoslaviya Beynəlxalq Tribunalı ilə soyqırım cinayəti beynəlxalq məhkəməyə çıxarılmışdır.

1994-cu ildə isə Ruandada baş vermiş qətliamla əlaqədar olaraq yaradılan Ruanda Beynəlxalq Tribunalı ilə ilk dəfə olaraq Jan-Pol Akayesu soyqırım cinayəti törətməkdə ittiham edilərək cinayət məsuliyyətinə cəlb edilmiş və barəsində hökm çıxarılmışdır.

Yuqoslaviya və Ruanda tribunalları, hansı hərəkətlərin soyqırım kimi təsnif edilə biləcəyini və bu hərəkətlər üçün cinayət məsuliyyətinin necə qurulması lazım olduğunu aydınlaşdırmağa kömək etsə də soyqırım cinayətinin müəyyən edilməsi və bu cinayəti törətmiş şəxsləri məhkum etmək (məsələn, Xocalı soyqırımını törədənlər hələ də cəzasız qalır) praktiki cəhətdən hələ də çətinliklərlə qarşılaşır. Bundan da mürəkkəb məsələ isə soyqırım cinayətinin qarşısının alınmasıdır. Beynəlxalq aləmin səylərinə baxmayaraq, bu gün də soyqırım cinayətini törədən şəxslərin cəzalandırılması və soyqırımın qarşısının alınması çətin və mürəkkəb bir prosesdir.

Fəxri Qurbanzadə; Elmar Elxanlı
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akdemiyasının
I kurs magistrları

"Ya Putin, ya da Ruhani Əsədi riskli addımdan çəkindirməlidir, əks halda..."
Diqqətsizliyin qurbanına çevrilən qadın hovuza düşdü - VİDEO
Şəhid atası: “Övladımın şəhidliyi mənə minlərlə oğul qazandırdı”
Ankarada Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yoluna həsr olunan forum keçiriləcək...
Ziya Məmmədovun villası "yavaş-yavaş" yandı...
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Dünya
Ata-ana 10 yaşlı qızı fahişəliyə vadar etdi - Avropada daha bir rəzalət
Siyasət
Əli İnsanovun elektoratı İlham Əliyevi dəstəkləyəcək
Dünya
Qadın alt paltarını çıxararaq təyyarənin kondisionerində qurutdu - VİDEO
Dünya
Qucağında toyuq daşıyan motosiklet sürücüsü avtomobilin altında qaldı - VİDEO
Siyasət
"Ruslar şovinist düşüncəli olduqlarından dünyaya hökmranlıq etmək istəyirlər"
Həftənin ən çox oxunanları
ABŞ ordusunun rus əsgərlərini darmadağın etdiyinin görüntüləri yayıldı - ŞOK VİDEO
Talışinski Bakıya zəng vuraraq Rövşənin həbs edilməsini istəyir - Lənkəranskiyə qənim kəsilmiş qadın
"And olsun Allaha, əgər kürd olsaydım, kürdlüyümlə fəxr edərdim, amma...”
İsrailin müdafiə naziri erməni deputatları NOKAUT ETDİ: "Qarabağı...”
Mehriban Əliyevanın namizədliyinin irəli sürülməsinə növbəti təşəbbüs...- BU DƏFƏ ŞƏKİDƏN GƏLDİ
Dəhşət: Müəllim və şagirdi maşında sevişərkən yaxalandı - VİDEO
Lütlənən qız-gəlinlərimizlə fəxr etməliyikmi?..
Bir qadın eyni vaxtda 3-4 kişi ilə yaşasa?...- Uşaqların atası kim olacaq?!.
Lənkəranski Allahşükür Paşazadəyə yazdığı məktubunda nə istəyirdi?- İstintaq materialları...
“Elçibəy kürd idi” deyən Əlizadəyə cavab gecikmədi: “İt hürər, karvan keçər...”
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin