Xəbər lenti
14/12/2017 [00:33]:
Tağıyevin yadigarları dağılmaq üzrədir- Araşdırmaçıdan müraciət
14/12/2017 [00:30]:
Tarix İnstitutu 2017-ci ildə: 58 kitab, 275 məqalə...
14/12/2017 [00:30]:
“Real” klublararası dünya çempionatının finalında
14/12/2017 [00:25]:
Ayaqlarını itirsə də kəndə köçərək öz əlləriylə ev tikdi - FOTOLAR
14/12/2017 [00:06]:
Bürclər – 14 DEKABR
13/12/2017 [23:54]:
Göldə balıq tuturdu, “tok” vurub öldürdü
13/12/2017 [23:45]:
"Əgər Ermənistan Türkiyənin şərtlərini qəbul etsəydi, bir qədər nəfəs ala bilərdi"
13/12/2017 [23:45]:
Çinlilər “iPhone X” modelinin kopyasını hazırladılar
13/12/2017 [23:36]:
Azərbaycan neftinin SON QİYMƏTİ
13/12/2017 [23:28]:
Saçlar stresdən ağarırmı?
13/12/2017 [23:19]:
On gün hamamdan çıxa bilməyən qadın öldü
13/12/2017 [23:16]:
“Nar bağı” filmi daha bir beynəlxalq mükafatı qazandı- FOTOLAR
13/12/2017 [23:13]:
FED uçot dərəcəsini artırdı
13/12/2017 [23:08]:
Generalın həbs olunan bacısı oğlundan etiraf - “…Məhbuslar qaça bilməzdilər”
13/12/2017 [22:57]:
Prezidentin Türkiyə səfəri başa çatdı
13/12/2017 [22:52]:
Azərbaycanda 5 nazir vəzifədən azad edilib SİYAHI
13/12/2017 [22:45]:
Nüşabə Ələsgərlinin biznesi iflasa uğradı: "Marketlərim, gözəllik salonlarım bağlandı"
13/12/2017 [22:41]:
“Grand Hospital”da ölən qızın atası: Həkim bizimlə üz-üzə gəlməkdən qaçır
13/12/2017 [22:36]:
Azərbaycanda yaradılan ilk aptek hələ də işləyir – 170 yaşı var – VİDEO
13/12/2017 [22:33]:
Siqaret çəkmək insanın cəlbediciliyini azaldır - ARAŞDIRMA...
13/12/2017 [22:24]:
Ermənilər Əliyar Əliyevin kəndində yeni məktəb tikdi - “KarabakhTV” - FOTO
13/12/2017 [22:16]:
Azərbaycanda dəhşətli hadisə - Kişi evində yanaraq öldü
13/12/2017 [22:15]:
Kanada Ukraynaya letal silah verəcək
13/12/2017 [22:10]:
Fələstin İsraillə əldə edilmiş razılaşmalardan imtina edə bilər
13/12/2017 [22:07]:
Məşhur astroloqdan 2018-ci il üçün dəhşətli proqnozlar
13/12/2017 [22:01]:
Səidə Dadaşova: "Zuhal Topalın özü həyasızın biridi"
13/12/2017 [21:30]:
Argentinada polis futbolçuları güllələdi – VİDEO
13/12/2017 [21:28]:
Qobustanda qədim dövrə aid qəbir daşları aşkarlanıb – VİDEO
13/12/2017 [21:26]:
Hansı plomblar dişlər üçün təhlükəsizdir? - Tanınmış stomatoloqdan tövsiyyə...
13/12/2017 [20:52]:
"Azərbaycanın Orta Şərqdəki münaqişələrə tərəf kimi sürüklənməsi doğru deyil"
13/12/2017 [20:35]:
Qənirə Paşayeva jurnalistlərə səsləndi - "Hamısının gözündə kədər, acı, üzüntü..."
13/12/2017 [20:30]:
“İslamı düzgün tətbiq etsək, “oğru” aləminə ehtiyac yaranmaz...” - Hacı Əbdül...
13/12/2017 [20:28]:
Ölkəyə gətirilən külli miqdarda partlayıcı oyuncaq götürüldü
13/12/2017 [20:10]:
"Bu, gələcəkdə regionda Rusiyasız heç bir məsələnin həllini tapmayacağı anlamına gəlir"
13/12/2017 [20:09]:
Cocuq Mərcanlıda mina tapıldı
13/12/2017 [19:57]:
ANS-in keçmiş əməkdaşı həbs edildi - 200 min dollar “atıb”
13/12/2017 [19:35]:
Lütfi Zadənin xəbərsiz olduğumuz böyük elmi nəzəriyyələri- İlk dəfə Rafiq Əliyevin təqdimatında-MÜSAHİBƏ
13/12/2017 [19:23]:
Diqqətli olun: "Zəhərlənməyə səbəb olan dərmanlar var" – SİYAHI
13/12/2017 [19:21]:
Bakıda məhbusun ölməsinin səbəbi məlum oldu
13/12/2017 [19:20]:
Roma Papası “WhatsApp”dan istifadə edir?
13/12/2017 [19:18]:
İlham Əliyev: "Məscidlərimizi dağıdan Ermənistan müsəlman ölkələrinin dostu ola bilməz"
13/12/2017 [19:13]:
İstanbul toplantısında sürpriz qonaq - Fotolar
13/12/2017 [18:47]:
“Qüdsün sahibsiz olmadığını bütün dünyaya göstərdik” - Ərdoğan
13/12/2017 [18:34]:
ADNSU-da “Azİİ Məzunları” İB təsis olundu
13/12/2017 [18:15]:
Prezident Keniya liderini təbrik etdi
13/12/2017 [18:14]:
“İcra başçısı mənə niyə “sən öl” deyirdi?”
13/12/2017 [18:13]:
Ermənistandan gözlənilməz addım - Sürix protokollarını ləğv edir
13/12/2017 [18:08]:
İstanbulda Qüdslə bağlı tarixi qərar - Fələstinin paytaxtı elan edildi
13/12/2017 [17:30]:
Oliqarx Məmişov Kərimova görə hiddətləndi : “Onu cinayətkar kimi tutublar...”
13/12/2017 [17:25]:
ADU-da yeni layihə həyata keçirilir -“Bir günlük xəlifə”
13/12/2017 [17:19]:
Prokuror Gündüz Məmmədov Kremlin sevimlisini “hərbi cinayətkar” adlandırdı
13/12/2017 [17:17]:
"Hakimə dedim ki, güllələnməyə hazıram" - 6 tələbənin həyatına son qoyan sürücü
13/12/2017 [17:07]:
“Həyat kişi üzərində qurulmayıb, qadınlar deyir ki, boşandımsa...”
13/12/2017 [17:00]:
"ABŞ Qüdslə bağlı qərarına yenidən baxmalıdır" -İlham Əliyev
13/12/2017 [16:59]:
Həbsdə qalan Fədayə Laçın: "Bir uşağım var, anam da xəstədir"
13/12/2017 [16:50]:
Moldovanın Dövlət İnformasiya Agentliyində Heydər Əliyevlə əlaqədar məqalə dərc olundu
13/12/2017 [16:43]:
Bakıda qəza: Prospekt iflic oldu – FOTO
13/12/2017 [16:38]:
Məişət zorakılığından zərər çəkmiş şəxslərə göstərilən sosial xidmətlərə baxış oldu
13/12/2017 [16:38]:
Almaniya yığmasına veriləcək mükafatlar açıqlandı
13/12/2017 [16:32]:
Dövlət orqanları müsabiqəyə 1444 vakant vəzifə təqdim etdi
13/12/2017 [16:24]:
“Rəşad bu təyinatlara razı deyildi” - Qurban Qurbanov
13/12/2017 [16:18]:
“Qarabağ Harayı”nın finalçıları məlum oldu
13/12/2017 [16:13]:
Göygöldə yaşlı kişi dəm qazından öldü
13/12/2017 [16:01]:
Arif Rəhimzadə təkzib etdi: “O vəzifəyə qoyulan şəxs mənim oğlum deyil”
13/12/2017 [15:58]:
Əlavə pul qazanmaq istəyən müəllimlərə – ŞAD XƏBƏR
13/12/2017 [15:57]:
Fazil Məmmədovun ətrafında yeni hadisələr başlayıb...
13/12/2017 [15:55]:
Millət vəkili İraqın tanınmış aydınları, yazar, şair, KİV və QHT təmsilçiləri ilə görüşdü
13/12/2017 [15:47]:
Məleykə Abbaszadə: "Dövlət İmtahan Mərkəzi “sosial lift” funksiyasını yerinə yetirir"
13/12/2017 [15:43]:
“Müəyyən nazirliklər İcra hakimiyyətlərinə “krışalıq” edir” -Vahid Əhmədovdan etiraz
13/12/2017 [15:30]:
AMEA-nın iki institutuna direktor seçildi
13/12/2017 [15:27]:
Kreml: "Ərdoğan və Rusiyanın Qüdslə bağlı mövqeyi üst-üstə düşmür"
13/12/2017 [15:22]:
Milli Qəhrəman Əliyar Əliyevin xatirə lövhəsinin açılışı oldu
13/12/2017 [15:19]:
Borca görə uşaq ağçalarının işığını kəsdilər
13/12/2017 [15:14]:
10 günə 32 nəfər öldü - Ölkədə “yol terroru” davam edir
13/12/2017 [15:04]:
"Bazarstore"da bədbəxt hadisə
13/12/2017 [14:58]:
“Azərbaycan Dəmir Yolları” QSC-də üçtərəfli görüş keçirildi - FOTOLAR
13/12/2017 [14:58]:
"Məncə, Mehriban xanım Əliyevanın namizədliyi hakimiyyətin "b” variantı ola bilər"
13/12/2017 [14:38]:
AMEA Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunda ilin yekunları dəyərləndirildi
13/12/2017 [14:35]:
"Rüfət Aslanlı Fərhad Əliyevin yolu ilə gedir, könlündən prezident olmaq keçir..."
13/12/2017 [14:33]:
Damla hansı məşhurla evlənir? - VİDEO
Bütün arxiv bir sırada
23/11/2017 [21:38] - Cəmiyyət - ( 660 dəfə baxılıb)

Soyqırım cinayəti...



"Soyqırım" ifadəsi 1944-cü ilə qədər ictimaiyyətə bəlli olmamışdır. Lakin bu o demək deyil ki, həmin dövrə qədər dünya tarixində soyqırım aktı baş verməyib. Lap qədim dövrlərdən etibarən bəşəriyyət bir çox soyqırım aktlarına şahidlik etmişdir. İlk yaranmış dövlətlərin və imperiyalarin mövcudluğunun əsasında işğalçılıq siyasəti dayandığından bu siyasətin həyata keçirilməsi yeni ərazilərin işğal və talan edilməsi, əhalisinin isə məhv edilməsi ilə nəticələnirdi. XVI əsrdən etibarən müstəmləkəçilik siyasəti nəticəsində yerli əhalinin kütləvi şəkildə müstəmləkəçilər tərəfindən qətlə yetirilməsi də tarixən baş vermiş soyqırım aktlarına nümunədir. Hazırkı dövrdə biz bunu soyqırım adlandırıb, cinayət hesab etsəkdə həmin dövrlərdə beynəlxalq hüquq sistemi mövcud olmadığından nə bu cür aktlar cinayət hesab olunurdu nə də ki belə bir adlandırma mövcud idi.

Soyqırım anlayışı. İlk dəfə olaraq bu ifadə 1944-cü ildə əslən yəhudi olan polşalı Rafael Lemke tərəfindən elmə daxil edilmişdir. O yunanca “irq, soy, qəbilə” mənasıni verən “geno” sözünü, latınca “öldürmək” mənasını verən “cide” sözüylə birləşdirərək "genocide" (soyqırım) sözünü meydana gətirdi.

Soyqırımın ənənəvi və leqal olmaqla 2 müxtəlif mənası mövcuddur. İnsanların milli, etnik, irqi və ya dini mənsubiyyətinə görə hökumət tərəfindən qətli ənənəvi mənanı ifadə edir. Beynəlxalq razılığa əsasən “Soyqırım cinayətlərinin qarşısının alınması və cəzalandırılması haqqında” Konvensiyada ifadə olunan leqal məna isə doğumların qarşısının alınması və uşaqların zorla bir qrupdan digərinə köçürülməsi kimi öldürməklə əlaqəli olmayan lakin bir qrupun məhvinə yönəlmiş hərəkətləri ifadə edir.

1948-ci il 9 dekabr tarixində Birləşmiş Millətlər Təşkilatı tərəfindən qəbul edilən “Soyqırım cinayətlərinin qarşısının alınması və cəzalandırılması haqqında” Konvensiyaya görə isə milli, etnik, irqi və ya dini bir qrupu qismən ya da tamamilə aradan qaldırmaq məqsədiylə törədilən aşağıdakı hərəkətlərdən hər hansı biri soyqırım adlanır:

1. Bir qrupa məxsus insanların öldürülməsi;

2. Hər hansı bir qrup üzvlərinə ciddi fiziki xəsarətlərin yetirilməsi və ya əqli qabiliyyətinə zərər vurulması;

3. Qrupun mövcudluğunu tamamilə ya da qismən aradan qaldırmaq məqsədi ilə həmin qrupun həyat şəraitinin qəsdən dəyişdirilməsi;

4. Qrup daxilində doğumun qarşısını almağa yönəlmiş tədbirlərin həyata keçirilməsi;

5. Bir qrupa mənsub uşaqların zorla başqa qrupa verilməsi;

Genosidin (soyqırım) növləri. Genosid (soyqırım) anlayışı ümumilikdə insanların kütləvi məhv edilməsini nəzərdə tutsada, onun hansı insan qrupuna yönəlməsindən və hansı vasitələrlə yerinə yetirilməsindən asılı olaraq genosidin aşağıdakı formaları mövcuddur:

1) Klassid - Maykl Mann tərəfindən elmə daxil edilən bu termin hər hansı bir sosial sinfə məxsus insanların məqsədli şəkildə öldürülməsini nəzərdə tutur. Keçmiş SSRİ-də İ.Stalinin hakimiyyəti dövründə “sinfi düşmən” kimi təsbit edilmiş kulakların öldürülməsi buna misaldır. Buna oxşar hadisələr Şimali Vyetnamda(1953-1956) torpaq islahatı zamanı və Kambocada kxmer rejimi(1975-1979) dövründə baş vermişdir.

2) Demosid- Hökümət tərəfindən aparılan soyqırım siyasəti nəticəsində bir insanın və ya insanlar qrupunun öldürülməsini nəzərdə tutan bu termin siyasətçi R.J.Rummel tərəfindən elmə daxil edilmişdir. Bura hökümət tərəfindən yaradılmış kütləvi aclıq kimi müxtəlif süni vasitələrlə insanların öldürülməsi daxildir. Məsələn Çində Mao Tsedunq tərəfindən ölkəni sosialist bir ölkəyə çevrimək üçün aparılan islahatlar 1958-1962-ci illəri əhatə edən “Böyük aclıq”-ın yaranması ilə nəticələndi ki, bu da 40 milyondan artıq insanın həyatını itirməsinə səbəb oldu. İkinci dünya müharibəsi dövründə yəhudilərin faşistlər tərəfindən öldürülməsi də demosidə misaldır.

3) Ekosid - Təbii mühitin çirkləndirilməsi və ekosistemin dağıdılması yolu ilə insanların həyat şəraitinin dolayısı ilə də insanların məhv edilməsidir. Termin A.Qalston tərəfindən 1970-ci ildə elmə daxil edilmişdir. 2010-cu ildə ekosidin beynəlxalq cinayət hesab edilməsi üçün Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin Roma Statutuna dəyişiklik edilməsi təklif edilmişdir. Bu təbii olaraq baş verən ekosid hadisələrinin qarşısını almağı və bu cinayətə səbəb olmuş insanların cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməsini nəzərdə tuturdu. İndiki dövrə qədər beynəlxalq aləmdə ekosidlə bağlı hər hansı bir konvensiya qəbul edilməsə də Gürcüstan(1999), Ukraniya(2001), Belarusiya(1999), Qazaxıstan(1997), Rusiya(1996), Moldova(2002), Viyetnam(1990), Özbəkistan(1994) kimi ölkələrin milli qanunvericiliyində ekosidlə bağlı qanun qəbul edilmişdir. Ətraf mühitə vurulan zərərin ekosid hesab edilməsi üçün bu zərər:

1. Geniş əraziyə yayılmış olmalı (bir neçə yüz kv km ərazini əhatə etməlidir);

2. Uzunmüddətli olmalı (təsiri bir və yaxud bir neçə ay davam etməlidir);

3. Şiddətli olmalı (insan həyatına və ətraf mühitə ciddi zərər vurmalıdır).

Ekosidə misal olaraq 2010-cu ildə Meksika körfəzində neft platformasında baş vermiş partlayışı, Aral gölünün qurumasını, ABŞ-ın Vyetnam, Laos , Kambocada apardığı müharibədə arorosid və herbisid kimi maddələrdən istifadə edərək ətrah mühitdə yaratdığı fəsadları göstərmək olar.

4) Elitisid - Siyasi liderlər, hərbi zabitlər, iş adamları, dini liderlər kimi sosial-iqtisadi elita üzvlərinin məhv edilməsini nəzərdə tutan bu termin ilk dəfə 1992-ci ildə ingilis müxbir Mikael Nikolson tərəfindən Bosniya və Hersoqavinadakı Bijeljina qırğınını təsvir etmək üçün işlədilmişdir. Elitisid adətən soyqırımın başlanğıcında müqaviməti qırmaq üçün həyata keçirilir. İkinci Dünya müharibəsində Polşanın işğalı zamanı(1939), Kamboca soyqırımı zamanı(1975-1979), Yuqoslaviya müharibələri zamanı bu cür hallara rast gəlinmişdir.

5) Etnosid - Hər hansı bir qrupun üzvlərini öldürmədən onların dil, mədəni və mövcudluq əsaslarının məhv edilməsidir. Aşağıdakı hərəkətlərdən hər hansı biri etnosid hesab olunur:

1. Bir xalqın etnik kimliyini və mədəni dəyərlərini yox etməyə yönəlmiş hər hansı bir hərəkət;

2. Onları torpaqlarından, ərazilərindən və maddi resurslarından məhrum etməyə yönəlmiş hər hansı bir hərəkət;

3. Onların hüquqlarını pozaraq məcburi şəkildə bir yerdən digərinə köçürmək;

4. Onları digər mədəniyyətlər vasitəsi ilə assimilyasiyaya məruz qoymaq;

5. Onlara qarşı yönəlmiş təbliğatın aparılması;

Ermənilər tərəfindən işğal edilmiş Azərbaycan torpaqlarındakı minlərlə qəbirlərin məhv edilməsi, ərazilərin işğal edilərək onların öz torpaqlarından köçməyə məcbur edilməsi etnosidə ən bariz nümunədir.

6) Feminisid - Sırf qadın olduğu üçün qadınların məqsədli öldürülməsini nəzərdə tutan bu termin ilk dəfə 1801-ci ildə İngiltərədə, hal hazırkı anlamda isə 1970-ci illərdə feminist hərəkatlarında işlədilmişdir. Feminisidin ən geniş yayılmış formalarından biri qadının indiki və ya keçmiş həyat yoldaşı tərəfindən qətlə yetirilməsidir. Bu bütün qadın qətllərinin 35 %-ni təşkil edir. Dünyanın müxtəlif bölgələrində feminisidin müxtəlif növlərinə rast gəlinir. Məsələn Yaxın Şərqdə, Cənubi Asiyada və bir çox müsəlman ölkələrində qadınların əxlaqsızlığa görə öz ailəsi tərəfindən qətlə yetirilməsi də femisidin bir növüdür.

7) Gendersid – İlk dəfə 1985-ci ildə amerikalı feminist Mari Anne Varen tərəfindən işlədilən bu termin hər hansı bir qrup kişi və ya qadının, həmçinin cinsi azlıqların öldürülməsi anlamını verir. Gendersid həmçinin uşaqların abort edilməsini, hər hansı bir cinsə qarşı törədilən zorakılığı da özündə ehtiva edir. Çin və Hindistan kimi ölkələrdə ən böyük problemlərdən biri

hesab olunan gendersidin bir növü də androsiddir. Androsid oğlanların, kişilərin öldürülməsini nəzərdə tutur. Bu adətən müharibə dövründə düşmənin qüvvəsinin zəiflədilməsi üçün həyata keçirilir. Məsələn 1988-ci ildə İraqda kürd kişilərin qətlə yetirilməsi.

8) Linqvisid - Hər hansı bir dilin məhv edilməsini nəzərdə tutan bu anlayışa hec də bütün ölü dillər aid edilmir. Çünki bu termin siyasi səbəblərə görə qəsdən hər hansı bir dilin məhv edilməsini nəzərdə tutur. Bir çox ölkələrdə hökümətin siyasətinin nəticəsi olaraq etnik azlıqları assimliyasiyaya məruz qoymaq üçün onlara öz dillərində oxumağa, yazmağa, təhsil almağa imkan verilmir. Bunun nəticəsində də həmin dillər ölü dillərə çevrilir.

9) Memorisid - İnsanların var oluşunu xatırladan vasitələrin(məktəblər, dini abidələr) yox edilməsi ilə bir millətin tarixi yaddaşının sistematik olaraq silinməsini nəzərdə tutur. Məsələn fələstinlilərin tarixi ərazi adları İsrail dövləti tərəfindən dəyişdirilərək ivrit dili ilə əvəz olunur. Azərbaycanın ermənilər tərəfindən işğal olunmuş torpaqlarında tarixi yer adları ermənilər tərəfindən dəyişdirilərək özünküləşdirilir.

10) Omnisid- Bütün yaşamın məhv edilməsini nəzərdə tutan bu termin həm təbii (ümumi planetar və ya kosmik fəlakət nəticəsində) həm də atropogen (nüvə müharibəsi, kütləvi qırğın silahlarından istifadə edilməsi, qlonal ekoloji fəlakətlər) faktorların təsirindən yarana bilər. Naqasaki və Xrosima şəhərlərinə atom bombasının atılması omnisidə misaldır.

11) Politisid - İnsanların siyasi mənsubiyyətinə (hansısa siyasi partiyaya üzv olması səbəbindən) görə kütləvi öldürülməsidir. Bura həmçinin siyasi intihar (siyasətçinin öz siyasi kareyerasını bərpa edə bilməyəcək bir hərəkət etməsini nəzərdə tutur. Siyasi intihar adətən siyasətçinin istefası ilə nəticələnir.) və siyasi partiyanın məhv edilməsi ( məsələn, Cənubi Afrikada aparteid siyasəti zamanı müstəqil sosial, siyasi birliklərin məhv edilməsi) daxildir.

12) Urbisid - İlk dəfə 1963-cü ildə Mikael Morkok tərəfindən işlədilən bu termin şəhər mühitinin canlılığını, əhalisinin davamlılığını və şəhərsalma sahəsinin məhv edilməsini nəzərdə tutur. Urbisid birbaşa və dolayısı olmaqla iki yolla həyata keçirilə bilər:

1. birbaşa (qəsdən və bilərəkdən şəhərin məhv edilməsi);

2. dolayısı yolla (şəhərin hər hansı bir ərazisinə zərər verəcək tədbirlər, bura ilk başdan nəzərə çarpmayacaq ancaq şəhəri məhv edəcək qanunlar, layihələr, tədbirlər daxildir.)

Ermənilər tərəfindən işğal edilmiş rayonlarımız xüsusi ilə də Ağdam urbisidə məruz qalmışdır.

Doğrudur bu anlayışlar genosidin Konvensiyada qeyd olunmuş tərifi ilə eynilik təşkil etmir. Ancaq bu terminlər dolayısı yolla da olsa insanların məhvini nəzərdə tutduğundan bunları genosidin bir növü hesab etmək olar.

Beynəlxalq hüquqda soyqırım cinayəti. “Soyqırım” ifadəsi yarandığı ilk dövrdə hüquqi termin kimi deyil, təsviri ifadə kimi işlədilirdi. Bu səbəbdən də İkinci Dünya müharibəsi dövründə faşistlərin Avropada törətdiyi əməllər 1945-ci ildə çağrılan Nürnberq Tribunalı tərəfindən soyqırım kimi qiymətləndirilməyib, bəşəriyyət əleyhinə cinayət hesab edildi.

Lakin “Soyqırım cinayətlərinin qarşısının alınması və cəzalandırılması haqqında” Konvensiyanın qəbul edilməsi ilə ona qoşulan dövlətlərin üzərinə soyqırım cinayətinin qarşısının alınması və bu cinayəti törədənlərin cəzalandırılması vəzifəsi qoyulmuş oldu. Konvensiya 20 ölkə üzv olduqdan sonra 1951-ci ildə qüvvəyə mindi və o zamandan bəri 130-dan çox ölkə tərəfindən ratifikasiya edilib. Lakin Konvensiya soyqırım aktlarının mövcud olduğunu bildirsədə, bu cür cinayətləri dayandırmaqda o qədər də effektiv deyil. Belə ki 1951-ci ildən etibarən hətta Konvensiyanı ratifikasiya etmiş dövlətlərin özündə belə soyqırım aktları baş vermişdir. Zənzibarda (1964), Burundidə (1972), Kambocada(1971-1979) baş vermiş soyqırım aktların görə heç kim cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməmişdir. Bunun əsas səbəbi onda idi ki Konvensiya ratifikasiya olunan zaman BMT Təhlükəsizlik Şurasının beş daimi üzvündən yalnız Fransa Konvensiyanı ratifikasiya etmişdir. Konvensiya Sovet İttifaqı tərəfindən 1954-cü ildə, İngiltərə tərəfindən 1970-ci ildə, Çin Xalq Respublikası tərəfindən 1983-cü ildə və ABŞ tərəfindən 1988-ci ildə ratifikasiya edilmişdir. Buna görə də soyqırım cinayəti üzrə beynəlxalq hüquq yalnız 1990-cı illərdə fəaliyyətə başlamışdır.

Beləliklə 1993-cü ildə ilk dəfə olaraq BMT Təhlükəsizlik Şurasının 827 saylı qətnaməsinə əsasən Bosniya ve Hersoqavinadakı Serebrenitsa qətliamı ilə əlaqədar olaraq yaradılan Yuqoslaviya Beynəlxalq Tribunalı ilə soyqırım cinayəti beynəlxalq məhkəməyə çıxarılmışdır.

1994-cu ildə isə Ruandada baş vermiş qətliamla əlaqədar olaraq yaradılan Ruanda Beynəlxalq Tribunalı ilə ilk dəfə olaraq Jan-Pol Akayesu soyqırım cinayəti törətməkdə ittiham edilərək cinayət məsuliyyətinə cəlb edilmiş və barəsində hökm çıxarılmışdır.

Yuqoslaviya və Ruanda tribunalları, hansı hərəkətlərin soyqırım kimi təsnif edilə biləcəyini və bu hərəkətlər üçün cinayət məsuliyyətinin necə qurulması lazım olduğunu aydınlaşdırmağa kömək etsə də soyqırım cinayətinin müəyyən edilməsi və bu cinayəti törətmiş şəxsləri məhkum etmək (məsələn, Xocalı soyqırımını törədənlər hələ də cəzasız qalır) praktiki cəhətdən hələ də çətinliklərlə qarşılaşır. Bundan da mürəkkəb məsələ isə soyqırım cinayətinin qarşısının alınmasıdır. Beynəlxalq aləmin səylərinə baxmayaraq, bu gün də soyqırım cinayətini törədən şəxslərin cəzalandırılması və soyqırımın qarşısının alınması çətin və mürəkkəb bir prosesdir.

Fəxri Qurbanzadə; Elmar Elxanlı
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akdemiyasının
I kurs magistrları

...
Hansı plomblar dişlər üçün təhlükəsizdir? - Tanınmış stomatoloqdan tövsiyyə...
“Müəyyən nazirliklər İcra hakimiyyətlərinə “krışalıq” edir” -Vahid Əhmədovdan etiraz
"Rüfət Aslanlı Fərhad Əliyevin yolu ilə gedir, könlündən prezident olmaq keçir..."
Gənc qadın köpək balıqlarının hücumuna məruz qaldı -VİDEO
512 yaşlı köpək balığı tapıldı - FOTOLAR
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
Tağıyevin yadigarları dağılmaq üzrədir- Araşdırmaçıdan müraciət
Müsahibə
Lütfi Zadənin xəbərsiz olduğumuz böyük elmi nəzəriyyələri- İlk dəfə Rafiq Əliyevin təqdimatında-MÜSAHİBƏ
Gündəm
“Ermənistanın Sürix protokolları ilə bağlı bəyanatı siyasi təzyiq cəhdidir”
Dünya
Yastıq örtüyünü 5 il dəyişdirmədi, gözləri bu hala düşdü
Cəmiyyət
“Xarici ölkələrdə “Azərbaycan Evləri”nin açılmasına ehtiyac var”
Həftənin ən çox oxunanları
Fazil Məmmədovun qudalarına ərizə yazdırdılar - Vergilər Nazirliyində nələr baş verir?
Qurban Məmmədovdan Təhsil Nazirliyinə qandonduran MÜRACİƏT...
Xərçəng xəstəliyini yox edə bilərsiniz... -CƏMİ 75 QƏPİYƏ...
Mədəsindən 52 ədəd prezervativ çıxdı, içərisindən də... - FOTO+VİDEO
Qızından işdən çıxarılan Fazil Məmmədova ilginc dəstək - "Adam kimi adam üçün..."
“Dünya bilməlidir ki, İsrail –yəhudi dövləti deyil!” - Yəhudi Hərəkatından gözlənilməz etirazlar...
Prezident 4 naziri vəzifəsindən azad etdi
Fatma Abdullazadə Fazil Məmmədovun 1 milyon dollarını alıb?
Manyak-qatil arvadını və dörd qızını niyə öldürdüyünü danışdı
Canlı yayımda tamaşaçı ilə Zaur arasında GƏRGİNLİK: Səni görəndə əsəbləşirəm - FOTO
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin