Xəbər lenti
17/08/2018 [12:50]:
"Bu işi ərsəyə gətirmək üçün canımı qoyacam” - Natəvanı canlandıracaq rəqqasə...
17/08/2018 [12:50]:
Qərbi Kaspi Universiteti II tur üçün qəbul elan edir
17/08/2018 [12:42]:
"Nə vaxta qədər ki, Rusiya işğaldakı torpaqların azadlığını Ermənistandan tələb etməyib..."
17/08/2018 [12:40]:
Naxçıvanda toyların "sladkiy stol" formatında keçiriləcyi xəbəri uydurma imiş - RƏSMİ
17/08/2018 [12:33]:
Emomali Rahmon Özbəkistanda səfərdə - 17 il sonra ilk
17/08/2018 [12:31]:
ADNSU-da tələbə adını qazanmış abituriyentlərin qeydiyyatına start verildi
17/08/2018 [12:29]:
Paşinyan -100 və ya dövlət kimin ətəyindən yapışmalıdır? - Qarabağ müşkülü...
17/08/2018 [12:26]:
Bakıda manyak peyda oldu - İnsanlərı ölümlə hədələyir
17/08/2018 [12:13]:
Hadi Rəcəbli barəsində yazanlara xəbərdarlıq etdi: “Bu qədər şərəfsiz hərəkət etmək olmaz”
17/08/2018 [12:11]:
Azercell-in uşaqların rifahına yönəlik sosial layihələri davam edir -FOTOLAR
17/08/2018 [12:09]:
ADAU-ya qəbul olmuş tələbələrin validyenləri ilə görüş keçirildi
17/08/2018 [11:59]:
Bakıda gənc qızları tovlayan dələduz peyda olub –İş adı ilə intim təklif...
17/08/2018 [11:50]:
Hansı heyvanların qurban kəsilməsinə icazə verilir? - İlahiyyatçı...
17/08/2018 [11:32]:
Valideynlərin nəzərinə: Dərslər sentyabrın 15-i başlamayacaq
17/08/2018 [11:12]:
Qarabağ üçün itirilmiş daha yüz gün -Müharibə bir az da yaxınlaşdı
17/08/2018 [11:07]:
Zaur xəstəxanaya düşdü... - FOTO
17/08/2018 [10:42]:
“ADNSU Yay məktəbi 2018” davam edir
17/08/2018 [10:36]:
Tələbə qız bakirəliyini internətdə satışa çıxardı - FOTO
17/08/2018 [10:29]:
Tramp: “Türkiyə ABŞ-dan uzun illər istifadə edib”
17/08/2018 [10:19]:
Ermənistan cəbhədə təxribat törətdi
17/08/2018 [10:13]:
Hərbi Prokurorluq əsgər ölümü ilə bağlı məlumat yaydı -Gizir və əsgərlər zorakılıq ediblər
17/08/2018 [10:12]:
Qadın metroda çılpaq soyundu - İstidən şikayətləndi - FOTO
17/08/2018 [10:09]:
Tikinti materiallarının qiyməti BAHALAŞIB
17/08/2018 [09:58]:
İlhamə Quliyevanın doğum günüdür: “Məni görəndə maç-muç öpürdü, görməyəndə söyürdü”
17/08/2018 [09:52]:
Dövlət qulluğuna qəbul imtahanı keçiriləcək
17/08/2018 [09:51]:
Xaçmazda 11 qovaq ağacı qanunsuz kəsildi
17/08/2018 [09:44]:
Qənirə Paşayeva Qazaxıstan rəsmiləri, QHT və KİV rəhbərləri, tanınmış aydınlarla görüşdü
17/08/2018 [09:31]:
Oxu, Alim...
17/08/2018 [09:27]:
Trampdan yeni TVİT: "Türkiyəyə..."
17/08/2018 [09:23]:
“İlqar Məmmədov Merkelin Bakı səfərinə görə azadlığa buraxılmayıb”
17/08/2018 [08:52]:
“Allahım, mən niyə yoxsulam” sualına Yaradan necə cavab verdi...?
17/08/2018 [08:34]:
Yeni xilaskar bəşəriyyəti bu ideya ətrafında birləşdirəcək – ELMİ-LƏDUN ARAŞDIRMA
17/08/2018 [08:08]:
Boliviyada mikroavtobus 7 rəqqası vuraraq öldürdü
17/08/2018 [08:07]:
Vaşinqtonda hərbi parad təxirə salındı
17/08/2018 [07:48]:
Lirənin məzənnəsinin dəyişkənliyi SOCAR-ın Türkiyə aktivlərinə təsir göstərəcəkmi?
17/08/2018 [07:45]:
ABŞ İran üzrə xüsusi nümayəndə təyin etdi
17/08/2018 [07:40]:
Tramp: "Çin ABŞ-a əlverişli saziş təklif edə bilməz"
17/08/2018 [07:38]:
Dövlət Departamenti İranla dialoqa başlamaq üçün şərtlərini açıqladı
16/08/2018 [23:51]:
Dünyanın ən nadir quşu yerə endi - MARAQLI
16/08/2018 [23:39]:
Türk ordusu İraqın bu şəhərini belə bombaladı - Video
16/08/2018 [23:38]:
“KTMT-ə üzv olsaq, qoşulmama hərəkatından çıxmalıyıq”
16/08/2018 [23:36]:
Azərbaycanda qızılın qiyməti 20 aylıq minimuma endi
16/08/2018 [23:31]:
Keçmiş Baş nazir vəfat etdi - 7 günlük matəm elan olundu
16/08/2018 [23:28]:
Heroin komasına girdilər, körpələri ölümdən son anda xilas oldu - DƏHŞƏT...
16/08/2018 [23:18]:
Kim Kardaşyan onu məşhur edən dalının reklamından İrəvana nə qədər pul ayıracaq?
16/08/2018 [23:11]:
136 kq arıqladı, tamamilə başqa biri oldu - FOTOLAR
16/08/2018 [22:33]:
Dünyanın "ən kasıb prezidenti" təqaüdündən imtina edib - İBRƏTAMİZ...
16/08/2018 [22:33]:
Misir mumiyalarının sirri ortaya çıxdı - ARAŞDIRMA
16/08/2018 [21:45]:
Tarixin ən böyük müğənnisi vəfat etdi
16/08/2018 [21:25]:
Azərbaycanlı Latviyada parlament üzvlüyünə namizəddir
16/08/2018 [21:05]:
Sarqsyanın partiyası Ermənistan-Rusiya münasibətlərindən narahatdır
16/08/2018 [20:48]:
Kim deyər ki, 46 yaşı var... - Fotolar
16/08/2018 [20:30]:
Nazir sabiq direktoru geri qaytardı - TƏYİNAT
16/08/2018 [20:29]:
Bu il Azərbaycanda 29 mindən çox adam vəfat edib
16/08/2018 [19:52]:
“Nar” bölgələrdəki LTE şəbəkəsini genişləndirir
16/08/2018 [19:30]:
Ölkədə saat 21:00-dan sonra araq satılması qadağan edildi...
16/08/2018 [19:25]:
Prezident yol tikintisinə 11,6 milyon ayırdı
16/08/2018 [19:16]:
AMEA: "Televiziyadakı Böyük xəritə yanlışlığın bizimlə əlaqəsi yoxdur"
16/08/2018 [18:53]:
Arıların daha bir qeyri-adi bacarığı aşkar edildi...
16/08/2018 [18:46]:
ABŞ-ın Texas A&M Universitetinin əməkdaşları ADAU-a səfər ediblər
16/08/2018 [18:38]:
Laçında 2019-cu ildə yeni xəstəxana istifadəyə veriləcək -FOTOLAR
16/08/2018 [18:27]:
"Ömür sevmədiyin insanla evlənmək, sevmədiyin işi görmək üçün çox qısadır, gənclər..."
16/08/2018 [18:25]:
Gələn ildən qəbul imtahanları yeni imtahan modelinə uyğun keçiriləcək
16/08/2018 [18:22]:
Vətəndaşların müraciəti həll olundu -FOTOLAR
16/08/2018 [18:16]:
İraqda valideynlərini itirmiş uşaqlar Bakıya gətirildi
16/08/2018 [18:11]:
Ermənistan futboluna Təhlükəsizlik Xidmətinin rəisi nəzarət edəcək
16/08/2018 [18:02]:
Nazirdən ƏMR: Təhsilin prioritet istiqamətləri müəyyənləşdi
16/08/2018 [18:00]:
692 balla müəllimliyi seçdi: “Savadsız müəllimlər işdən çıxmırlar ki, boş yerlər açılsın”
16/08/2018 [17:58]:
DİM Kamran Əsədovu məhkəməyə verir
16/08/2018 [17:39]:
“Ermənistan ordusu əsgərindən tutmuş nazirinə qədər korrupsiyaya uğrayıb”
16/08/2018 [17:38]:
İrəvanın Moskva ilə "nə yardan doyur, nə imtina edir" siyasəti oyunu...
16/08/2018 [17:29]:
"Azərbaycan Ermənistandakı qarşıdurmadan istifadə edib öz torpaqlarını işğaldan azad etməlidir"
16/08/2018 [17:21]:
Rəqqasə Fatimə dayə axtarır
16/08/2018 [17:18]:
Jirinovski: "Krım da, Qarabağ da, Abxaziya da, Dnestryanı da bizimdir..."
16/08/2018 [17:15]:
Baş prokurorla görüş vaxtı dəyişdirildi
16/08/2018 [17:12]:
4 türk əsgəri ŞƏHİD oldu
16/08/2018 [17:10]:
15 gündə 68 yol qəzası olub: 28 ölü, 132 yaralı
16/08/2018 [17:00]:
Paşinyan Putinə zəng vurdu
16/08/2018 [16:58]:
Ali məktəblərə plan yerlərinin 11 faizi boş qalıb
16/08/2018 [16:39]:
Qurban bayramına görə pensiyalar tez verildi
Bütün arxiv bir sırada
23/11/2017 [21:38] - Cəmiyyət - ( 1011 dəfə baxılıb)

Soyqırım cinayəti...



"Soyqırım" ifadəsi 1944-cü ilə qədər ictimaiyyətə bəlli olmamışdır. Lakin bu o demək deyil ki, həmin dövrə qədər dünya tarixində soyqırım aktı baş verməyib. Lap qədim dövrlərdən etibarən bəşəriyyət bir çox soyqırım aktlarına şahidlik etmişdir. İlk yaranmış dövlətlərin və imperiyalarin mövcudluğunun əsasında işğalçılıq siyasəti dayandığından bu siyasətin həyata keçirilməsi yeni ərazilərin işğal və talan edilməsi, əhalisinin isə məhv edilməsi ilə nəticələnirdi. XVI əsrdən etibarən müstəmləkəçilik siyasəti nəticəsində yerli əhalinin kütləvi şəkildə müstəmləkəçilər tərəfindən qətlə yetirilməsi də tarixən baş vermiş soyqırım aktlarına nümunədir. Hazırkı dövrdə biz bunu soyqırım adlandırıb, cinayət hesab etsəkdə həmin dövrlərdə beynəlxalq hüquq sistemi mövcud olmadığından nə bu cür aktlar cinayət hesab olunurdu nə də ki belə bir adlandırma mövcud idi.

Soyqırım anlayışı. İlk dəfə olaraq bu ifadə 1944-cü ildə əslən yəhudi olan polşalı Rafael Lemke tərəfindən elmə daxil edilmişdir. O yunanca “irq, soy, qəbilə” mənasıni verən “geno” sözünü, latınca “öldürmək” mənasını verən “cide” sözüylə birləşdirərək "genocide" (soyqırım) sözünü meydana gətirdi.

Soyqırımın ənənəvi və leqal olmaqla 2 müxtəlif mənası mövcuddur. İnsanların milli, etnik, irqi və ya dini mənsubiyyətinə görə hökumət tərəfindən qətli ənənəvi mənanı ifadə edir. Beynəlxalq razılığa əsasən “Soyqırım cinayətlərinin qarşısının alınması və cəzalandırılması haqqında” Konvensiyada ifadə olunan leqal məna isə doğumların qarşısının alınması və uşaqların zorla bir qrupdan digərinə köçürülməsi kimi öldürməklə əlaqəli olmayan lakin bir qrupun məhvinə yönəlmiş hərəkətləri ifadə edir.

1948-ci il 9 dekabr tarixində Birləşmiş Millətlər Təşkilatı tərəfindən qəbul edilən “Soyqırım cinayətlərinin qarşısının alınması və cəzalandırılması haqqında” Konvensiyaya görə isə milli, etnik, irqi və ya dini bir qrupu qismən ya da tamamilə aradan qaldırmaq məqsədiylə törədilən aşağıdakı hərəkətlərdən hər hansı biri soyqırım adlanır:

1. Bir qrupa məxsus insanların öldürülməsi;

2. Hər hansı bir qrup üzvlərinə ciddi fiziki xəsarətlərin yetirilməsi və ya əqli qabiliyyətinə zərər vurulması;

3. Qrupun mövcudluğunu tamamilə ya da qismən aradan qaldırmaq məqsədi ilə həmin qrupun həyat şəraitinin qəsdən dəyişdirilməsi;

4. Qrup daxilində doğumun qarşısını almağa yönəlmiş tədbirlərin həyata keçirilməsi;

5. Bir qrupa mənsub uşaqların zorla başqa qrupa verilməsi;

Genosidin (soyqırım) növləri. Genosid (soyqırım) anlayışı ümumilikdə insanların kütləvi məhv edilməsini nəzərdə tutsada, onun hansı insan qrupuna yönəlməsindən və hansı vasitələrlə yerinə yetirilməsindən asılı olaraq genosidin aşağıdakı formaları mövcuddur:

1) Klassid - Maykl Mann tərəfindən elmə daxil edilən bu termin hər hansı bir sosial sinfə məxsus insanların məqsədli şəkildə öldürülməsini nəzərdə tutur. Keçmiş SSRİ-də İ.Stalinin hakimiyyəti dövründə “sinfi düşmən” kimi təsbit edilmiş kulakların öldürülməsi buna misaldır. Buna oxşar hadisələr Şimali Vyetnamda(1953-1956) torpaq islahatı zamanı və Kambocada kxmer rejimi(1975-1979) dövründə baş vermişdir.

2) Demosid- Hökümət tərəfindən aparılan soyqırım siyasəti nəticəsində bir insanın və ya insanlar qrupunun öldürülməsini nəzərdə tutan bu termin siyasətçi R.J.Rummel tərəfindən elmə daxil edilmişdir. Bura hökümət tərəfindən yaradılmış kütləvi aclıq kimi müxtəlif süni vasitələrlə insanların öldürülməsi daxildir. Məsələn Çində Mao Tsedunq tərəfindən ölkəni sosialist bir ölkəyə çevrimək üçün aparılan islahatlar 1958-1962-ci illəri əhatə edən “Böyük aclıq”-ın yaranması ilə nəticələndi ki, bu da 40 milyondan artıq insanın həyatını itirməsinə səbəb oldu. İkinci dünya müharibəsi dövründə yəhudilərin faşistlər tərəfindən öldürülməsi də demosidə misaldır.

3) Ekosid - Təbii mühitin çirkləndirilməsi və ekosistemin dağıdılması yolu ilə insanların həyat şəraitinin dolayısı ilə də insanların məhv edilməsidir. Termin A.Qalston tərəfindən 1970-ci ildə elmə daxil edilmişdir. 2010-cu ildə ekosidin beynəlxalq cinayət hesab edilməsi üçün Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin Roma Statutuna dəyişiklik edilməsi təklif edilmişdir. Bu təbii olaraq baş verən ekosid hadisələrinin qarşısını almağı və bu cinayətə səbəb olmuş insanların cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməsini nəzərdə tuturdu. İndiki dövrə qədər beynəlxalq aləmdə ekosidlə bağlı hər hansı bir konvensiya qəbul edilməsə də Gürcüstan(1999), Ukraniya(2001), Belarusiya(1999), Qazaxıstan(1997), Rusiya(1996), Moldova(2002), Viyetnam(1990), Özbəkistan(1994) kimi ölkələrin milli qanunvericiliyində ekosidlə bağlı qanun qəbul edilmişdir. Ətraf mühitə vurulan zərərin ekosid hesab edilməsi üçün bu zərər:

1. Geniş əraziyə yayılmış olmalı (bir neçə yüz kv km ərazini əhatə etməlidir);

2. Uzunmüddətli olmalı (təsiri bir və yaxud bir neçə ay davam etməlidir);

3. Şiddətli olmalı (insan həyatına və ətraf mühitə ciddi zərər vurmalıdır).

Ekosidə misal olaraq 2010-cu ildə Meksika körfəzində neft platformasında baş vermiş partlayışı, Aral gölünün qurumasını, ABŞ-ın Vyetnam, Laos , Kambocada apardığı müharibədə arorosid və herbisid kimi maddələrdən istifadə edərək ətrah mühitdə yaratdığı fəsadları göstərmək olar.

4) Elitisid - Siyasi liderlər, hərbi zabitlər, iş adamları, dini liderlər kimi sosial-iqtisadi elita üzvlərinin məhv edilməsini nəzərdə tutan bu termin ilk dəfə 1992-ci ildə ingilis müxbir Mikael Nikolson tərəfindən Bosniya və Hersoqavinadakı Bijeljina qırğınını təsvir etmək üçün işlədilmişdir. Elitisid adətən soyqırımın başlanğıcında müqaviməti qırmaq üçün həyata keçirilir. İkinci Dünya müharibəsində Polşanın işğalı zamanı(1939), Kamboca soyqırımı zamanı(1975-1979), Yuqoslaviya müharibələri zamanı bu cür hallara rast gəlinmişdir.

5) Etnosid - Hər hansı bir qrupun üzvlərini öldürmədən onların dil, mədəni və mövcudluq əsaslarının məhv edilməsidir. Aşağıdakı hərəkətlərdən hər hansı biri etnosid hesab olunur:

1. Bir xalqın etnik kimliyini və mədəni dəyərlərini yox etməyə yönəlmiş hər hansı bir hərəkət;

2. Onları torpaqlarından, ərazilərindən və maddi resurslarından məhrum etməyə yönəlmiş hər hansı bir hərəkət;

3. Onların hüquqlarını pozaraq məcburi şəkildə bir yerdən digərinə köçürmək;

4. Onları digər mədəniyyətlər vasitəsi ilə assimilyasiyaya məruz qoymaq;

5. Onlara qarşı yönəlmiş təbliğatın aparılması;

Ermənilər tərəfindən işğal edilmiş Azərbaycan torpaqlarındakı minlərlə qəbirlərin məhv edilməsi, ərazilərin işğal edilərək onların öz torpaqlarından köçməyə məcbur edilməsi etnosidə ən bariz nümunədir.

6) Feminisid - Sırf qadın olduğu üçün qadınların məqsədli öldürülməsini nəzərdə tutan bu termin ilk dəfə 1801-ci ildə İngiltərədə, hal hazırkı anlamda isə 1970-ci illərdə feminist hərəkatlarında işlədilmişdir. Feminisidin ən geniş yayılmış formalarından biri qadının indiki və ya keçmiş həyat yoldaşı tərəfindən qətlə yetirilməsidir. Bu bütün qadın qətllərinin 35 %-ni təşkil edir. Dünyanın müxtəlif bölgələrində feminisidin müxtəlif növlərinə rast gəlinir. Məsələn Yaxın Şərqdə, Cənubi Asiyada və bir çox müsəlman ölkələrində qadınların əxlaqsızlığa görə öz ailəsi tərəfindən qətlə yetirilməsi də femisidin bir növüdür.

7) Gendersid ”“ İlk dəfə 1985-ci ildə amerikalı feminist Mari Anne Varen tərəfindən işlədilən bu termin hər hansı bir qrup kişi və ya qadının, həmçinin cinsi azlıqların öldürülməsi anlamını verir. Gendersid həmçinin uşaqların abort edilməsini, hər hansı bir cinsə qarşı törədilən zorakılığı da özündə ehtiva edir. Çin və Hindistan kimi ölkələrdə ən böyük problemlərdən biri

hesab olunan gendersidin bir növü də androsiddir. Androsid oğlanların, kişilərin öldürülməsini nəzərdə tutur. Bu adətən müharibə dövründə düşmənin qüvvəsinin zəiflədilməsi üçün həyata keçirilir. Məsələn 1988-ci ildə İraqda kürd kişilərin qətlə yetirilməsi.

8) Linqvisid - Hər hansı bir dilin məhv edilməsini nəzərdə tutan bu anlayışa hec də bütün ölü dillər aid edilmir. Çünki bu termin siyasi səbəblərə görə qəsdən hər hansı bir dilin məhv edilməsini nəzərdə tutur. Bir çox ölkələrdə hökümətin siyasətinin nəticəsi olaraq etnik azlıqları assimliyasiyaya məruz qoymaq üçün onlara öz dillərində oxumağa, yazmağa, təhsil almağa imkan verilmir. Bunun nəticəsində də həmin dillər ölü dillərə çevrilir.

9) Memorisid - İnsanların var oluşunu xatırladan vasitələrin(məktəblər, dini abidələr) yox edilməsi ilə bir millətin tarixi yaddaşının sistematik olaraq silinməsini nəzərdə tutur. Məsələn fələstinlilərin tarixi ərazi adları İsrail dövləti tərəfindən dəyişdirilərək ivrit dili ilə əvəz olunur. Azərbaycanın ermənilər tərəfindən işğal olunmuş torpaqlarında tarixi yer adları ermənilər tərəfindən dəyişdirilərək özünküləşdirilir.

10) Omnisid- Bütün yaşamın məhv edilməsini nəzərdə tutan bu termin həm təbii (ümumi planetar və ya kosmik fəlakət nəticəsində) həm də atropogen (nüvə müharibəsi, kütləvi qırğın silahlarından istifadə edilməsi, qlonal ekoloji fəlakətlər) faktorların təsirindən yarana bilər. Naqasaki və Xrosima şəhərlərinə atom bombasının atılması omnisidə misaldır.

11) Politisid - İnsanların siyasi mənsubiyyətinə (hansısa siyasi partiyaya üzv olması səbəbindən) görə kütləvi öldürülməsidir. Bura həmçinin siyasi intihar (siyasətçinin öz siyasi kareyerasını bərpa edə bilməyəcək bir hərəkət etməsini nəzərdə tutur. Siyasi intihar adətən siyasətçinin istefası ilə nəticələnir.) və siyasi partiyanın məhv edilməsi ( məsələn, Cənubi Afrikada aparteid siyasəti zamanı müstəqil sosial, siyasi birliklərin məhv edilməsi) daxildir.

12) Urbisid - İlk dəfə 1963-cü ildə Mikael Morkok tərəfindən işlədilən bu termin şəhər mühitinin canlılığını, əhalisinin davamlılığını və şəhərsalma sahəsinin məhv edilməsini nəzərdə tutur. Urbisid birbaşa və dolayısı olmaqla iki yolla həyata keçirilə bilər:

1. birbaşa (qəsdən və bilərəkdən şəhərin məhv edilməsi);

2. dolayısı yolla (şəhərin hər hansı bir ərazisinə zərər verəcək tədbirlər, bura ilk başdan nəzərə çarpmayacaq ancaq şəhəri məhv edəcək qanunlar, layihələr, tədbirlər daxildir.)

Ermənilər tərəfindən işğal edilmiş rayonlarımız xüsusi ilə də Ağdam urbisidə məruz qalmışdır.

Doğrudur bu anlayışlar genosidin Konvensiyada qeyd olunmuş tərifi ilə eynilik təşkil etmir. Ancaq bu terminlər dolayısı yolla da olsa insanların məhvini nəzərdə tutduğundan bunları genosidin bir növü hesab etmək olar.

Beynəlxalq hüquqda soyqırım cinayəti. “Soyqırım” ifadəsi yarandığı ilk dövrdə hüquqi termin kimi deyil, təsviri ifadə kimi işlədilirdi. Bu səbəbdən də İkinci Dünya müharibəsi dövründə faşistlərin Avropada törətdiyi əməllər 1945-ci ildə çağrılan Nürnberq Tribunalı tərəfindən soyqırım kimi qiymətləndirilməyib, bəşəriyyət əleyhinə cinayət hesab edildi.

Lakin “Soyqırım cinayətlərinin qarşısının alınması və cəzalandırılması haqqında” Konvensiyanın qəbul edilməsi ilə ona qoşulan dövlətlərin üzərinə soyqırım cinayətinin qarşısının alınması və bu cinayəti törədənlərin cəzalandırılması vəzifəsi qoyulmuş oldu. Konvensiya 20 ölkə üzv olduqdan sonra 1951-ci ildə qüvvəyə mindi və o zamandan bəri 130-dan çox ölkə tərəfindən ratifikasiya edilib. Lakin Konvensiya soyqırım aktlarının mövcud olduğunu bildirsədə, bu cür cinayətləri dayandırmaqda o qədər də effektiv deyil. Belə ki 1951-ci ildən etibarən hətta Konvensiyanı ratifikasiya etmiş dövlətlərin özündə belə soyqırım aktları baş vermişdir. Zənzibarda (1964), Burundidə (1972), Kambocada(1971-1979) baş vermiş soyqırım aktların görə heç kim cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməmişdir. Bunun əsas səbəbi onda idi ki Konvensiya ratifikasiya olunan zaman BMT Təhlükəsizlik Şurasının beş daimi üzvündən yalnız Fransa Konvensiyanı ratifikasiya etmişdir. Konvensiya Sovet İttifaqı tərəfindən 1954-cü ildə, İngiltərə tərəfindən 1970-ci ildə, Çin Xalq Respublikası tərəfindən 1983-cü ildə və ABŞ tərəfindən 1988-ci ildə ratifikasiya edilmişdir. Buna görə də soyqırım cinayəti üzrə beynəlxalq hüquq yalnız 1990-cı illərdə fəaliyyətə başlamışdır.

Beləliklə 1993-cü ildə ilk dəfə olaraq BMT Təhlükəsizlik Şurasının 827 saylı qətnaməsinə əsasən Bosniya ve Hersoqavinadakı Serebrenitsa qətliamı ilə əlaqədar olaraq yaradılan Yuqoslaviya Beynəlxalq Tribunalı ilə soyqırım cinayəti beynəlxalq məhkəməyə çıxarılmışdır.

1994-cu ildə isə Ruandada baş vermiş qətliamla əlaqədar olaraq yaradılan Ruanda Beynəlxalq Tribunalı ilə ilk dəfə olaraq Jan-Pol Akayesu soyqırım cinayəti törətməkdə ittiham edilərək cinayət məsuliyyətinə cəlb edilmiş və barəsində hökm çıxarılmışdır.

Yuqoslaviya və Ruanda tribunalları, hansı hərəkətlərin soyqırım kimi təsnif edilə biləcəyini və bu hərəkətlər üçün cinayət məsuliyyətinin necə qurulması lazım olduğunu aydınlaşdırmağa kömək etsə də soyqırım cinayətinin müəyyən edilməsi və bu cinayəti törətmiş şəxsləri məhkum etmək (məsələn, Xocalı soyqırımını törədənlər hələ də cəzasız qalır) praktiki cəhətdən hələ də çətinliklərlə qarşılaşır. Bundan da mürəkkəb məsələ isə soyqırım cinayətinin qarşısının alınmasıdır. Beynəlxalq aləmin səylərinə baxmayaraq, bu gün də soyqırım cinayətini törədən şəxslərin cəzalandırılması və soyqırımın qarşısının alınması çətin və mürəkkəb bir prosesdir.

Fəxri Qurbanzadə; Elmar Elxanlı
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akdemiyasının
I kurs magistrları

Oxu, Alim...
Heroin komasına girdilər, körpələri ölümdən son anda xilas oldu - DƏHŞƏT...
Jirinovski: "Krım da, Qarabağ da, Abxaziya da, Dnestryanı da bizimdir..."
"Allahın verdiyi təbii sərvətləri mənimsəməyə cəhd etmək, bu gün Türkiyəyə qarşı aparılırsa..."
Tibb xidməti general-mayoru Dağlar Abdullayevin anım mərasimi keçirildi - FOTOLAR
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
Nabranda ailəvi istirahət üçün kotec tipli kirayə evlər. Ətraflı məlumat üçün əlaqə nömrələri:

050 311 11 64, 055 681 11 64

N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
Hadi Rəcəbli barəsində yazanlara xəbərdarlıq etdi: “Bu qədər şərəfsiz hərəkət etmək olmaz”
Maraqlı
“Allahım, mən niyə yoxsulam” sualına Yaradan necə cavab verdi...?
Maraqlı
Dünyanın ən nadir quşu yerə endi - MARAQLI
Gündəm
“KTMT-ə üzv olsaq, qoşulmama hərəkatından çıxmalıyıq”
Maraqlı
Arıların daha bir qeyri-adi bacarığı aşkar edildi...
Həftənin ən çox oxunanları
Yaponların başqa planetdə yaşadığını sübut edən 30 heyrətamiz fakt - FOTOLAR
Suya tullanan Nigar Camalın sinəsi çöldə qaldı - VİDEO
“Hansısa ərəbin mənim şəhərimdə hoqqa çıxarmağa nə ixtiyarı var?!” - VİDEO
Ərdoğan Trampa QALİB GƏLDİ: dollar sürətlə düşür
“İstanbul təslim olarsa, nə Bakı qalar, nə Astana, nə Daşkənd, nə Aşqabad...” -Fikir savaşı
Bakıda "moyka"da biabırçılıq: qızı lüt soyundurub maşın yuduzdurdular – VİDEO
Şagirdlər kütləvi şəkildə dəfn olundular – Faciənin fotosu
Gənc müəllim əlini qadınlara vurmadığına görə işsiz qaldı - Rəzalət - FOTO
İsmayıllıda baş verən müəmmalı hadisə ufoloji cəhətdən araşdırılmalıdır - MARAQLI...
FHN generalının otellər şəbəkəsi üzə çıxdı - FOTO
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə