Xəbər lenti
16/01/2018 [23:36]:
"Bu şəhərdə"nin Coşqunu əməliyyat olundu - FOTO
16/01/2018 [23:32]:
Qüdrət Həsənquliyev İranın Azərbaycandakı səfirinə başsağlığı verdi...
16/01/2018 [23:15]:
"Ata sözün, oğlu da savaşın şəhididir" - "Bu üzrxahlığı da anlayışla qarşılamaq lazımdır"
16/01/2018 [23:14]:
"Bu, şagirdlərdən tutmuş, qələm adamlarına qədər hər kəsi çaşdıracaq"- Musa Yaqub
16/01/2018 [23:07]:
Dilçi alim Dilçilik İnstitutunun qərarına qarşı çıxdı -"Dillə bu şəkildə davranmaq olmaz”
16/01/2018 [23:04]:
Millət vəkili Belçika, Yunanıstan və Portuqaliyanın təşkilat rəhbərləri ilə görüşdü
16/01/2018 [23:04]:
Dünyada yalnız 6 insanın danışdığı dil - Bu balaca kənd o qədər tənha bir yerdədir ki…
16/01/2018 [23:00]:
“YouTube”a yeni funksiyalar gəlir
16/01/2018 [23:00]:
Həştərxandakı Azərbaycan diasporunun rəhbəri haqqında iddia - Erməniləri müdafiə edib...
16/01/2018 [22:43]:
Yanğınsöndürən üçüncü mərtəbədən yerə atılan uşağı tutdu – VİDEO
16/01/2018 [22:38]:
Bıçağı öz ürəyinə soxdu -Şəmkirdə şok İNTİHAR
16/01/2018 [22:28]:
Cümhuriyyət parlamentinin 20 dəqiqəlik ən qısa iclası- Niyə yarımçıq dayandırıldı?
16/01/2018 [22:27]:
Ermənilərin fəxri, intim səhnələrin simvolu Roza - FOTOLAR
16/01/2018 [22:20]:
Ərəblər Azərbaycanda otel biznesi qurmaq istəyirlər – RƏSMİ
16/01/2018 [22:07]:
“Qarabağ erməniləri Azərbaycan vətəndaşı olmaqlarıyla fəxr edirdilər” - Maksim Musayev
16/01/2018 [22:04]:
Sabah Bakının bir hissəsi qazsız qalacaq
16/01/2018 [21:41]:
Marneulidə 20 Yanvar faciəsinə həsr olunan tədbir keçirilib - FOTO
16/01/2018 [21:41]:
Burun əməliyyatından öncə bunları etmək vacibdir – TÖVSİYYƏ
16/01/2018 [21:21]:
Türkiyə Suriya sərhədinə əlavə tanklar yerləşdirdi
16/01/2018 [21:15]:
Dövlət Xidmətinin rəisi: “Keşikçi dağı məbədi təmir olunmalıdır"
16/01/2018 [21:06]:
Xudatda TIR-la minik maşını toqquşub, xəsarət alanlar var
16/01/2018 [20:52]:
Nazir Ramin Quluzadə Dövlət Dəniz Adminstrasiyasına getdi
16/01/2018 [20:29]:
“Azerspace-2” peykinin ən son görüntüləri - FOTOLAR
16/01/2018 [20:21]:
Nəcməddin Sadıkov NATO-nun iclasında - FOTOLAR
16/01/2018 [20:19]:
Pensiyaçılara şad xəbər: "Bu gün axşamdan..."
16/01/2018 [20:18]:
“Ermənistan Azərbaycan ordusundan qorxur” - General
16/01/2018 [20:16]:
"20 ildir arvadımla bacı-qardaş kimiyəm, arada biqeyrətlik edirəm" -Əli Mirəliyev
16/01/2018 [20:14]:
Moskvanın yeni təklifi: 5 rayon qaytarılır
16/01/2018 [20:13]:
15 gündə 11 nəfər qəzalarda dünyasını dəyişdi
16/01/2018 [20:12]:
İzmirdə 49 miqrant ölümdən xilas edildi
16/01/2018 [20:10]:
Rəşad Sadıqovun rəhbərliyində ilk qələbə
16/01/2018 [20:10]:
Telefon ekranı çatlayanda dəyişməyə ehtiyac qalmayacaq - Yeni kəşf
16/01/2018 [19:48]:
BSU “Elektron universitet” layihəsinə qoşulur
16/01/2018 [19:37]:
Geriyə dönüş intihardır...
16/01/2018 [19:31]:
Məşhur polyak naşir BSU-dan yazdı
16/01/2018 [19:24]:
"Oliqarx" əməliyyatı: 67 malikanə, onlarla superkar, 4 yaxta, bütöv cəbbəxana…
16/01/2018 [19:18]:
"Doğuşdan ölənə qədər rüşvət..." - Prezidentin köməkçilərinin gözləri Mübariz Qurbanlıda...
16/01/2018 [19:14]:
Qənirə Paşayeva tanınmış qadın təşkilat rəhbərləri ilə görüşdü
16/01/2018 [19:04]:
Avstriyada yeni hökumətə qarşı 20 minlik aksiya keçirildi
16/01/2018 [18:59]:
13 uşağını əsir saxlayan cütlük həbs olundu: Uşaqlar yatağa sığınmış halda tapıldı
16/01/2018 [18:59]:
“Qarabağ” dünyanın ən yaxşı 100 komandası sırasında yer aldı
16/01/2018 [18:56]:
İsa Qəmbərin qardaşı onu Almaniyada müalicə etdirmək İSTƏYİR
16/01/2018 [18:56]:
Atasını xilas etmək üçün həyatını fəda etdi
16/01/2018 [18:51]:
Hafiz Hacıyev: “Məmurların bəziləri kal armud kimi dövlətin boğazına ilişiblər”
16/01/2018 [18:45]:
Azərbaycan diasporunun üzvünü oğurlayan şəxslər tutuldu
16/01/2018 [18:44]:
"Düzgün yararlanmırlar" - Psixoloq Könül Vaqifqızı
16/01/2018 [18:38]:
Prokurorluq orqanlarına işə qəbul üçün test keçiriləcək
16/01/2018 [18:33]:
Komaya düşən deputatın müalicəsi üçün xaricdən həkimlər çağırıldı
16/01/2018 [18:30]:
“Ehtimal ki, Heminquey və Şekspir səviyyəsində yazıçı və şairlərimiz var, amma...”
16/01/2018 [18:23]:
“Whatsapp”dan daha bir YENİLİK
16/01/2018 [18:08]:
İsa Qəmbər Elçibəydən sonra yeganə müxalifət lideridir - Sərdar Cəlaloğlu
16/01/2018 [18:05]:
“Cümhuriyyət ili”ndə Amnistiya aktının təşəbbüskarı KİM OLACAQ...
16/01/2018 [18:03]:
Qürbətdə həmyerlisi tərəfindən öldürülən Düdənginskinin müəmmalı qətli- TARİX
16/01/2018 [18:02]:
Milli-mənəvi dəyərlərə zərbə vuranlar - Baş redaktorlar onları QINADILAR
16/01/2018 [17:57]:
Dünyanın ən böyük beşinci almazı tapıldı - FOTO
16/01/2018 [17:57]:
Topaz Premyer Liqası 50-ci oldu
16/01/2018 [17:54]:
Ərdoğandan 59 il sonra Vatikana ilk səfər
16/01/2018 [17:52]:
İnstitutda qalmaqal: Qoy, hamı burada qoyun kimi oturub qulaq assın – VİDEO
16/01/2018 [17:51]:
“Bağışlayıram, amma çölə çıxsa, kişi kimi pulumu qaytarsın”
16/01/2018 [17:50]:
Etirazçılar polisə gözyaşardıcı qaz sıxdılar - Kiyevdə növbəti qarşıdurma
16/01/2018 [17:49]:
“O, zəng etməsə, mən də etməyəcəm” - Ərdoğandan Trampa
16/01/2018 [17:48]:
Bəlkə orduya da Səfər Əbiyev kimi “oydu” deyək?...
16/01/2018 [17:46]:
“2018 ölkəmiz üçün önəmli hadisələrlə zəngin il olacaq” - İlham Əliyev
16/01/2018 [17:39]:
Çəkiliş prosesində kamazlar kütləvi qəzaya uğradığı Azərbaycan filmi- MARAQLI
16/01/2018 [17:38]:
Usta işləyən gənc donaraq öldü... - Binanın damına yapışaraq (FOTO)
16/01/2018 [17:33]:
Asqırmaq istəmədi, boğazı yırtıldı
16/01/2018 [17:32]:
Qarğa hava proqnozu proqramına müdaxilə etdi
16/01/2018 [17:03]:
“20 Yanvar və Xocalı faciəsi ədəbiyyatımızın roman janrında lazımınca əks olunmayıb”
16/01/2018 [16:54]:
Xalq artisti reanimasiyaya yerləşdirildi - Vəziyyəti ağırdır
16/01/2018 [16:48]:
Yaddaşını itirən qadın 23 ildən sonra ərinə qovuşdu...- VİDEO
16/01/2018 [16:42]:
Cəmi bir viski oğurladı - Qiyməti 680 manat
16/01/2018 [16:38]:
"Deyirdi ki, "mən seyidəm, bu işi həll edəcəm" - həbsdə olan həkimin məhkəməsi
16/01/2018 [16:33]:
“On dəqiqəlik əməliyyat idi…” - Rafael danışdı
16/01/2018 [16:17]:
Qarabağ problemi və biz!
16/01/2018 [15:49]:
Saakaşvili yenə ifadə verdi
16/01/2018 [15:41]:
DİM 10-cu siniflər üçün imtahan keçirdi
16/01/2018 [15:38]:
İtkin alpinistləri tapmaq üçün Türkiyədən mütəxəssislər gəldi
16/01/2018 [15:33]:
Artur Rasizadə həmkarı ilə belə zarafatlaşdı - “Özüm də qonağam”+FOTO
16/01/2018 [15:25]:
Yol polisi ilə dalaşıb özünü yandıran sürücünün dəhşətli GÖRÜNTÜLƏRİ - VİDEO
16/01/2018 [15:21]:
“Bu məmləkətin torpağı, suyu və çörəyi ona haramdır...”- Qarabağ Qazisi Xəlil Rzaya görə etiraz etdi...
Bütün arxiv bir sırada
12/12/2017 [14:03] - Müsahibə - ( 2231 dəfə baxılıb)

“Bir var “yazıçı Anar”, bir də var “idarə sədri” Anar” - Çingiz Hüseynov

"Ermənilərin bizdən bircə fərqi odur ki..."


Moderator.az teleqraf.com-a istinadən İsraildə yaşayan azərbaycanlı yazıçı Çingiz Hüseynovla müsahibəni təqdim edir.

– Çingiz müəllim, Amerika prezidentinin Qüdsün İsrailin paytaxtı kimi tanınması dünyanın gündəmini dəyişdi. Hazırda İsraildə yaşadığınıza görə sizin də bu məsələyə münasibətiniz maraqlıdır. Sizcə, Tramp nə üçün belə bir bəyanatla çıxış elədi? Məqsəd, niyyət nə ola bilər? Və siz Qüdsü hansı ölkəyə aid şəhər hesab edirsiniz?

– Əl-Qüds, Yerusəlim əsrlər boyu yəhudilərin paytaxtı olub. Ən azı beş min illik müddətində. Və bu, Tövrat və Bibliyada, hətta Quranda da vardır. İki dəfə uçurulub, eramızdan əvvəl və I əsrdə. Uzun müddət xristianların, daha sonra Osmanlı imperiyasının ərazisi olub, I Dünya müharibəsindən sonra “mandat” ərazisi kimi Britaniyayanın tabeliyində olub. Əslində, Qüds üç dinin şəhəridir və İsrail bunu təsdiqləyir, abidələri qoruyr, nə xristianları, nə də müsəlmanları təqib etmək fikrində olmayıb, indi də bu fikirdən uzaqdır. Mən burada gördüklərimi deyirəm.

Son zamanlara qədər üç dinə aid şəhərin şərq hissəsində yerləşən bu müqəddəs və həm də qazanc mənbəyi olan abidələr – uçurulmuş Sinaqoqadan qalma faciəli keçmişin yadigarı - “Közyaş divarı“, İsanın edam yeri və məqbərəsi, Məhəmməd Peyğəmbərin “isra-mirac” və Ömərin qələbələri şərəfinə ucaldılmış iki məscid müsəlmanların tabeliyində olub... BMT-nin qərarı ilə 1947-48-ci illərdə Fələstin ərazisində iki dövlətin, yəhudi və ərəblərin, yaranması qərarını yəhudilər qəbul etdilər, ərəblər isə bu qərarla nəinki razılaşmadılar, hətta o gündən ərəb ölkələri ilə birlikdə bu günə qədər davam edən (üç nəsil!) İsrail ilə qanlı müharibəyə başladılar. Qərar-niyyətləri isə o zamandan dəyişilməzdir, bunu açıq aydın yüksək tribunalardan elan edirlər: İsrail bir dövlət kimi ləğv olunmalıdir! Yəhudilər qovulmalıdır! Bütöv ərazi ərəb-fələstinlilərin olmalıdır! Və bu ölüm-dirim müharibələrdə İsrail daima qələbə çalmış, Fələstin ərəbləri isə torpaqlarını qarış-qarış itirməkdə olublar... Mən yəhudi deyiləm, amma haqq-ədalət onların tərəfindədir. Odur ki, Tramp, din söz-söhbətləri, islam abidələrin zəbti, “işqal” və s. bütün bunlar bəhanədir, siyasi oyunlardır, üstəlik “antisemitizmin” qalıqlarıdır. Düşündüyümü, şahid olduğumu deyirəm...

– Uzun müddət Rusiyada yaşamısınız. Rusiyadan yaşayan bəzi azərbaycanlılar ermənilərlə xoş münasibətlərindən, dostluğundan danışır. Sizin də yaxşı münasibətdə olduğunuz ermənilər olubmu?

– Olub. Bakı, Qarabağ və nisbətən Moskva ermənilərini deyirəm. Və bunu qətiyyən inkar etmək olmaz!

– Ümumiyyətlə, erməniləri bir millət kimi necə xarakterizə edərdiniz?

– Ermənilər dilini, dinini, mənsubiyyətini, varlığını qoruyub saxlaya bilən xalqlardandır, yəhudilər sırasında olmağa can atırlar, onlardan qədim olmaq arzusundadılar... Bizdən bircə fərqləri var: biz türk və islam dünyasının ayrılmaz bir parçasıyıq, onlar isə yer üzündə tək-tənhadılar, hətta xristian aləmində də “monofizit”likləri ilə fərqlənirlər. Puşkinin “erməni əfsanəsi əsasında” yazdığı “Qavriilifda” əsərini oxuyun! Və tək-tənhalıq milləti, məncə, sıxır, narahat edir.

– İndi İsrail kimi daha azad və sərbəst bir ölkədə yaşayırsınız. Bəs narkotik maddələrdən istifadə azadlığına necə baxırsınız?

– Mənfi...

– Heç çəkmisiniz?

– Gəncliyimdə bir dəfə anaşa çəkmişəm...

– Necədir?

– Boş şeydir!

– Siqaret...

– Onu da 33 yaşımda atdım.

– İçki necə?

– Az-az olar.

– Sizcə, homoseksualizmi Qərbin pis dəyəri hesab etmək olar, yoxsa?

– Pisdən pis dəyərdir!..

– Bəs azadlıq, sərbəstlik?

– Söz yox ki, istəyənlər gizlindcə yapırsa yapsın, amma bunun təbliği, nümayişlər bəşəriyyati edam etməkdir.

– Maraqlıdır, sizdən asılı olsa, Azərbaycan ədəbi mühitində nəyi dəyişərdiniz, hansı islahatları həyata keçirərdiniz?

– Azadlıq, sərbəstlik... Amma birlik necə azad ola bilər ki?

– Hərdən deyirlər ki, müasir yazıçılarımız fransız maarifçilərinin ideyalarını yayırlar. Fransız maarifçilərinin ideyalarını isə köhnəlmiş hesab edirlər. Sizcə, Volter, Monteskyö, Russo, Didro doğrudanmı köhnəliblər?

– Öyrənmişik və hələ də öyrənməliyik. “Ölçülər” heç də köhnələməyib, hələ də davam etməkdədir, aldanmayaq və öz-özümüzü aldatmayaq. Bir var dünyəvi (beş-altı) elm-sənət-fəlsəfə-ədəbiyyat, bir də var ümumdünya. Biz və erməni-gürcü-çex və bir çoxları hələ də ikincilər dəstəsindənik.

– Bəzən də deyirlər ki, Azərbaycan dili böyük ədəbi əsərlər yaratmaq üçün yetərli deyil. Razısınızmı?

– Dilin nə günahı? Özü də son illərdə dilimiz xeyli inkişaf edib, gizli nə varsa, açıb göstərməyə malikdir. Onu da deyim ki, bunlar şablon kəlmələrdir, daxilən qulsansa, ilahidən alınan Qələmi tulla, özünə başqa bir iş tap.

– Mirzə Cəlil, Sabir doğrudanmı millətimizi aşağılayıb? Belə yazırlar...

– Yanlış və ziyanlı fikirdir! Mirzə Cəlil və Sabir bizim güzgümüzdur... Görüb eşidirik: Qul təbiətli olma (“Poçt qutqsu!)! Avam-nadan olma! Çalış, savadlan, boş-boş işlərdən qaç, oğlunu savadlandır! (“Usta Zeynal”) və s. Millətin üçün çalış, onu soyma, qeydinə qal! (Sabir!!) Qoqolu da ruslar atmaq istəyirlər, Saltıkov-Şedrini də. Bu kimi fikirləri yayanların bircə adı var: “Danabaşlar”.

– Guya onların əsərlərində müsbət azərbaycanlı obrazları yoxdur...

– Bəs Mirzə Cəlil, yaxud Sabir müsbət azərbaycanlı obrazlar deyilmi?

– Çingiz müəllim, Azərbaycan ədəbiyyatında, kinosunda müsbət dindar obrazına rast gəlmisinizmi? Niyə bizdə ruhanilər ancaq Molla Sadıq, Şeyx Nəsrullah kimi göstərilir? Bizdə işıqlı ruhani olmayıb?

– Maraqlı sualdır... Mənim dinə bağlı xalamın əri Əlməmməd kişi, ona Bircədayı deyirdik, nurani, alicənab adam idi, əsərin müsbət qəhrəmanı ola bilərdi, amma olmadı; bu kimiləri az deyildi; görünür, ədəbiyyatımız hələ bu kimi mənəviyyata bağlı problemlərin əksinə hazır deyil. Bəlkə səbəb dinimizin qapalı olmasındadır? Tam sərbəst deyil? Haqqı-ədaləti qorumaqda acizdir? Bəlkə “müsbətliyi” konkret və tək-tük, çox vaxt passiv adamlara bağlıdır? “Qadağançılıq” dində dərin kök salmış? Ölüm fəsəfəsi həyat fəlsəfəsindən üstündür, ona görə? Kənarda düşmən axtarmayaq!.. Düşmən bizim içimizdədir.

– Bəs din alimlərinə alim demək olarmı? Məsələn, Əbu Hənəfi, İmam Qəzzali...

– Din varsa, din alimləri də olmalıdır. Və onlarin işi dini kitabları təhlil etməkdir. İzahatlar, din tarixi, mətnşünaslıq və s. Amma alim var, “alim” də var!.. Bu haqda mənin islama aid mübahisə doğura biləcək mülahizələrim az deyil, beş kitab çap eləmişəm. Təəssüf ki, kitablarım rus dilindədir, amma ayrı-ayrı parçaları ingilis, türk, ərəb, ivrit, Azərbaycan dillərində işıq üzü görüb. Bu, başqa və ayrıca bir müsahibənin problemləridir. Quran və müasir islam, Quran və M.P, Quranda ziddiyətlər və s.

– Çağdaş Azərbaycan tənqidçilərindən kimi daha çox oxuyur və qiymətləndirirsiniz?

– Bu suala cavab vermək istəmirəm.

– Bəzən hesab edirlər ki, sizin Anara qarşı sərt tənqidi münasibətiniz şəxsi kontekstdədir. Onunla əvvəllər dost olubsunuzmu?

– Tarix var, həqiqət var... Anar həqiqətən əsl yazıçıdır və bunu heç cür və heç kim inkar edə bilməz. Amma bir var “yazıçı Anar”, bir də var “idarə sədri” Anar. Birincisni gülər üzlə qarşılayıb bağrıma basardım, ikincisinə quruca salam verib keçərdim.

– Lütfi Zadə vəsiyyət etdi ki, onu Azərbaycanda dəfn etsinlər. Maraqlıdır, belə bir vəsiyyət sizin də ağlınızdan keçibmi?

– Hələlik uzağam bu hislərdən.

– Nobel arzusu sizdə də var?

– Bu mükafatı almağı kim istəməz ki?

– Bəs Nobel arzusu ilə yazıb-yaradan yazıçılara münasibətiniz necədir?

– Bunu arzulayanlara münasibətim müsbətdir. Yazsınlar-yarışsınlar...

– Sonda... Cinlə şeytanın fərqi nədir?

– Bu, İlahiyə veriləcək suallardandır. Məncə, əmioğlu və yaxud, əkiz qardaşdılar.

...
"Ata sözün, oğlu da savaşın şəhididir" - "Bu üzrxahlığı da anlayışla qarşılamaq lazımdır"
Həştərxandakı Azərbaycan diasporunun rəhbəri haqqında iddia - Erməniləri müdafiə edib...
"20 ildir arvadımla bacı-qardaş kimiyəm, arada biqeyrətlik edirəm" -Əli Mirəliyev
13 uşağını əsir saxlayan cütlük həbs olundu: Uşaqlar yatağa sığınmış halda tapıldı
Atasını xilas etmək üçün həyatını fəda etdi
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Ədəbiyyat
“Ehtimal ki, Heminquey və Şekspir səviyyəsində yazıçı və şairlərimiz var, amma...”
Köşə
Bəlkə orduya da Səfər Əbiyev kimi “oydu” deyək?...
Cəmiyyət
“Bu məmləkətin torpağı, suyu və çörəyi ona haramdır...”- Qarabağ Qazisi Xəlil Rzaya görə etiraz etdi...
Müsahibə
"Orfoqrafiya sözlüyü hər bir azərbaycanlının evində olmalıdır"- Sabir Rüstəmxanlı
Araşdırma
Mərhum araşdırmaçının unudulmuş Cümhuriyyət qəhrəmanı haqqında kədərli qeydləri
Həftənin ən çox oxunanları
"Putini 48 ildir tanıyan bir insan kimi deyirəm" - "Qarabağ düyününü açmaq onun iradəsindən asılı olsaydı..."
Qız alt paltarında, "dini" verilişdə "ilahiyyatçı" üçün erotik rəqs etdi - VIDEO
Fazil Məmmədovun "Qara qutu"ları sonadək açılacaqmı? - Gözlər Mikayıl Cabbarovda
Yemək qızdırmaq istəyən əsgər 28 milyonluq BTR-i məhv etdi – VİDEO
Təkər gətirənlər tələyə düşdü - Həyəcan təbili...
Kənd qızları bakirəliyini şəhər qızlarından tez itirir - ARAŞDIRMA
“Əbiyev gəlmirdi, Zakir Həsənov isə bir neçə dəfə bizi ziyarət edib” - Fəriköy məzarlığında...
Atasının dostu Yeni il gecəsi zorladı: bəkarətini itirdi - Görüntülər var - VİDEO
Təlim zamanı ip qopdu əsgərlər vertolyotdan yerə düşdülər - VİDEO
Hicablı qızın Papito oynaması müsəlmanları ayağa qaldırdı - VİDEO
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin