Xəbər lenti
18/01/2018 [17:43]:
"Barselona" Pike ilə yeni müqavilə imzaladı - 500 milyon qiymət qoydu
18/01/2018 [17:20]:
Həftənin son iş günü üçün məzənnə
18/01/2018 [17:14]:
Salam Sarvandan orfoqrafiya lüğətindəki biabırçı sözlərə etiraz- Fahişəolma, ağacgəmirmə, bəstiqoyma...
18/01/2018 [17:11]:
İki qurum necə birləşəcək?
18/01/2018 [17:09]:
Ermənistanda nazir istefa verdi
18/01/2018 [17:08]:
“Alpinistlərin axtarışı prezidentin nəzarətindədir”
18/01/2018 [17:06]:
İmanov qardaşlarından xalq artistinə - Hörmətsizlik
18/01/2018 [16:59]:
Barmaqlarınızda bu dəyişiklik varsa... – SİMPTOMLAR
18/01/2018 [16:58]:
Hansı insanlarla evlənmək olmaz? - 2 psixoloji FAKT
18/01/2018 [16:49]:
Sən demə, ABŞ-ın hər kəsə borcu var - SİYAHI
18/01/2018 [16:44]:
Azərbaycanda bu qiymətlər bahalaşdı -XƏBƏRDAR OLUN
18/01/2018 [16:41]:
Suriyadan şok açıqlama: " Türkiyəni dərhal vuracağıq"
18/01/2018 [16:40]:
Mark Zukerberq 107 metrlik üzən saray aldı – FOTO
18/01/2018 [16:39]:
20 Yanvar günü dərs və iş olacaqmı? - Açıqlama
18/01/2018 [16:35]:
SOCAR “Palmali”dən 14 gəmi aldığını TƏSDİQLƏDİ
18/01/2018 [16:33]:
O, heç bir sığınacağa, bunkerə “rəhm etmir” - CƏHƏNNƏM SİLAHI
18/01/2018 [16:19]:
Bu adamı tanımalyıq - Ayın görünməyən tərəfi
18/01/2018 [16:16]:
Direktorun qardaşı oğlu nişanlı müəlliməni zorla qaçırdı - TƏFƏRRÜAT
18/01/2018 [16:04]:
“Nə qədər ki, üçüncü tərəf var, Qarabağ məsələsi həll olunmayacaq...” - Ayaz Mütəllibov
18/01/2018 [16:00]:
Ermənilər Xocalıda Günəş Elektrik Stansiyası tikəcək
18/01/2018 [15:59]:
Hər nəfərə düşən ÜDM 7205 manat oldu
18/01/2018 [15:56]:
“Azərsu”da 20 yanvar şəhidlərinə EHTİRAM
18/01/2018 [15:52]:
Akif Nağı ağır zədəli dünya çempionu ilə bağlı prezidentə müraciət etdi
18/01/2018 [15:50]:
Bərdənin Təhsil Şöbəsi qaçırılan müəlliməyə XEYİR-DUA VERDİ: “Öz razılığı olub”
18/01/2018 [15:45]:
Bakıda banka basqın oldu
18/01/2018 [15:43]:
Məmmədyarov həmsədrlərlə bir araya gəldi
18/01/2018 [15:42]:
Ermənistana qarşı qətnamə qəbul olundu
18/01/2018 [15:40]:
Dövlət İmtahan Mərkəzi işçi axtarır
18/01/2018 [15:32]:
“Vəziyyətimiz ağırdır, Manaf düz deyir” – Fədayənin bacısı
18/01/2018 [15:31]:
Röyanın qayınatası özünü təqsirli bilmədi
18/01/2018 [15:30]:
Mövlud Çavuşoğlu: "ABŞ terrorçularla əməkdaşlıqdan əl çəkməlidir"
18/01/2018 [15:25]:
Putin: "Bəzi MDB ölkələri Avrasiya İttifaqında müşahidəçi ola bilər"
18/01/2018 [15:24]:
Dilçilik İnstitutunun şöbə müdiri yeni orfoqrafiya təkliflərini YIXIB-SÜRÜDÜ
18/01/2018 [15:23]:
Binəli Yıldırım: "ABŞ Suriyada terrorçulardan ibarət ordu yaratmaqla bağlı qərarını dəyişdirməlidir"
18/01/2018 [15:20]:
Ayşad Məmmədov “Bəxt üzüyü-2”də niyə yoxdur? – Açıqlama
18/01/2018 [15:04]:
Eldar Mahmudovun ortağı Bakıya ekstradisiya edildi
18/01/2018 [15:03]:
Ebru Gündeşin 3 ilədək həbsi istənilir - Rzanın hədiyyəsi Ebruya baha başa gəldi
18/01/2018 [15:01]:
20 Yanvarla bağlı internet AKSİYA
18/01/2018 [14:59]:
Suriyada ABŞ-Türkiyə hərbi toqquşması mümkündürmü?
18/01/2018 [14:46]:
“Özümü meymuna oxşadıram” – Əməkdar artist – VİDEO
18/01/2018 [14:45]:
Şəkillərdə cazibədar düşməyin sirləri - Bu pozalarda dursanız... - FOTOLAR
18/01/2018 [14:43]:
Tanınmış astroloqdan Zərdüşt barəsində bilmədiyimiz və tam fərqli FAKTLAR
18/01/2018 [14:42]:
“New York Times”dan ilginc iddia: “ABŞ-ın gözü oradakı neft yataqlarındadır”
18/01/2018 [14:41]:
“Apple”dan ABŞ-a müdhiş yatırım -350 MİLYARD DOLLAR!
18/01/2018 [14:39]:
Bu uşaq qidaları ilə bağlı araşdırma başladı - Dövlət Agentliyindən xəbərdarlıq
18/01/2018 [14:38]:
Ukrayna parlamenti Rusiyanı işğalçı dövlət kimi tanıyıb
18/01/2018 [14:33]:
Türkiyənin Baş Qərargah rəisi Rusiyaya getdi
18/01/2018 [14:31]:
“Gözəl xanımlarla foto çəkdirməyimə icazə verdi” - İsa Qəmbərdən xoş xəbər
18/01/2018 [14:28]:
Lalə qayda pozdu... - Qızını da təhlükəyə atdı
18/01/2018 [14:22]:
"Təəssüf ki, araşdırmaçılar Cümhuriyyət mövzusuna uzun müddət toxunmayıblar"
18/01/2018 [14:21]:
ADNSU-da 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsi anıldı
18/01/2018 [14:20]:
"Fədayə Laçının ailəsi kirayə qaldığı evdən çıxarılır, pulları yoxdur" - VİDEO
18/01/2018 [14:08]:
ƏƏSMN-də 20 Yanvar faciəsi ilə əlaqədar anım tədbiri keçirildi
18/01/2018 [14:00]:
ADPU-da 20 Yanvar faciəsinin iyirmi səkkizinci ildönümünə həsr edilmiş anım mərasimi keçirildi
18/01/2018 [13:57]:
Kommunal xidmətlərdə qiymət artımı – SİYAHI
18/01/2018 [13:53]:
Fazil Mustafanın "İslam qorxusu və müsəlman qoxusu"
18/01/2018 [13:47]:
Həkimlər deputat Nəriman Əliyevi reanimasiyadan çıxarmağa EHTİYAT EDİRLƏR
18/01/2018 [13:46]:
Azərbaycanlı milyarderlərin bazarında yanğın – VİDEO
18/01/2018 [13:46]:
Hacı Madər Xaləddin İsgəndərovun məzuniyyətdə olmağından DANIŞDI
18/01/2018 [13:45]:
Ermənistanın Qarabağ danışıqlarında diz çökməsi üçün səbəblər -Bütün “nəfəslik”lər tutulub
18/01/2018 [13:44]:
Ermənistanda hərbçilər qəzaya düşdü: Ölənlər var – FOTO
18/01/2018 [13:43]:
Rusiya Çinə S-400 tədarükünə başladı
18/01/2018 [13:35]:
Bərdədə nişanlı müəllimə qaçırıldı
18/01/2018 [13:31]:
Lütfi Zadənin xanımının ölümündən bir il ötür- Fey Zadə FOTOLARDA
18/01/2018 [13:25]:
MN: Ermənistan ordusundakı qeyri-döyüş itkilərini Azərbaycanın üzərinə atmağa cəhd edir
18/01/2018 [13:17]:
Türkiyədə zəlzələ oldu
18/01/2018 [13:15]:
DİN “Kürd Vüqar”ın törətdyi qətllə bağlı məlumat yayıb
18/01/2018 [13:00]:
Azərbaycanda avtomobillərin qiyməti qalxdı
18/01/2018 [12:51]:
“Onlar haqqında cinayət işi qaldırılmalı, hərbi tribunal yaradılmalıdır”
18/01/2018 [12:50]:
Rəisin intim videosu, şantaj tələsinə salınanlar və... - Habil Vəliyevin dəhşətli əməlləri ÜZƏ ÇIXDI
18/01/2018 [12:50]:
"Qaçqınkom"un "Azəristiliqtəchizat"a külli miqdarda borcu var - sabah Baş nazirin yanında toplantı olacaq
18/01/2018 [12:49]:
"Həkimə dedim, qarnım kisə deyil ki, açıb-bağlayasan"- Sabirin Səhhətə məktubu
18/01/2018 [12:41]:
"Cümhuriyyət İlində Qarabağ işğaldan azad olunmalıdır"
18/01/2018 [12:37]:
İlham Əliyevin bacısı oğlu soyuq havada DƏNİZDƏ ÜZDÜ - VİDEO
18/01/2018 [12:35]:
Leyla Əliyeva açılışda - Fotolar
18/01/2018 [12:33]:
Qazaxıstanda 52 sərnişin avtobusda yanaraq ölüb - Video
18/01/2018 [12:28]:
Bu müəllimlərin maaşı iki dəfə artırıldı - Sərəncam
18/01/2018 [12:20]:
Dillə zarafat etmək olmaz... - "İndi bizə Abbas Zamanov lazımdır!"
18/01/2018 [12:20]:
“Məqsəd Azərbaycan xalqının mübarizliyini sarsıtmaq idi” -DTX-nın rəis müavini
18/01/2018 [12:15]:
“NAZ-Lifan” istehsalı dayandırıb? - Bir ildə cəmi 30 maşın...
Bütün arxiv bir sırada
17/12/2017 [11:44] - Araşdırma - ( 1260 dəfə baxılıb)

“Qoçu” ifadəsinin maraqlı yaranma tarixçəsi - Köhnə Bakı xatirələri



XX əsrin əvvəllərindəki Bakıdan danışarkən tez-tez adıçəkilən şəxslərdən biri də qoçular olub. O dövrün araşdırıcıları Manaf Süleymanov, Qılman İlkin, Sara Aşurbəyli öz əsərlərində qoçulardan da bəhs ediblər.

 

Qoçular müəyyən məkan daxilində özlərini xüsusi nüfuz sahibi kimi qələmə verir, uyğun ərazinin əsas nəzarətçiləri kimi davranardılar. Doğrudur, mart soyqırımlarından əvvəl və sonra, eləcə də ermənilərin xalqa qarşı başqa üsyanları zamanı qoçular əllərinə silah alaraq, xalqı qoruyublar. Amma “kolleqaları”nın əksinə hərəkət edib, xalqı soyanlar da olub.

 

“Qoçu” ifadəsi necə formalaşdı?

 

Köhnə bakılı çəmbərəkəndli Kərbəlayı Gülü  ilk qoçu barəsində Manaf Süleymanova ətraflı danışıb: “Qobustan tərəfdən, Qoçu adında iyirmi - iyirmi beş yaşlarında bir gədə gəlmişdi Bakıya. Arabaçı idi. Bərkə-boşa düşüb, özünü göstərirdi. Çox güclü, həm də ötkəm idi. Söz tərs gələn kimi tərəf müqabili şapalaqlayırdı. Kürəyini yerə qoyan yox idi. Deyirdilər ki, həzrəti Əli əleyhisalam onu yuxuda kəmərbənd edib, kürəyində İmam Əlinin pəncəsinin, beş barmağının izi var.

 

Kimə şillə ilişdirərdi, hərif o dəqiqə yıxılardı. Bazulu gədə idi, qabağına heç kəs çıxmağa sürət etmirdi. Səsi zəhmli, gur idi. Deyirlər bir dəfə ram olmayan xam bir at gətirirlər. Haradan yanaşsan dişdiyirmiş, arxadan hənirti duyanda şıllaq atır, şahə qalxırmış. Hadisə yerinə Qoçu gəlir çıxır, qabağa keçib bərkdən bağırır, ata zərblə elə bir tutarlı şillə ilişdirir ki, heyvan başlayır əsim-əsim əsməyə... Hoppanır minir atın belinə, başlayır onu məhmizləməyə. At götürülür. Hamı deyir ki, at Qoçunu aparıb daşa, qayaya çaxıb öldürəcək. Dördbeş saatdan sonra Qoçu qayıdır, altındakı at da köpük içində. Qoçu özü ortaboy, arıq amma enlikürək gədə idi. Tapançaya, tüfəngə öyrənəndən sonra fəğan elədi... Ondan sonra kim ki, bir az xoruzlanırdı, deyirdilər ki, “adə, qoçusan?” “Zalım oğlu, qoçu deyilsən ki,”  “Mənim üçün qoçu olmayacaqsan ki!” O xislət adamlara “Qoçu” adı qoydular...

 

Qoçuların sayının artmasına səbəb Bakının dövləti, şöhrəti idi. Gürcülər gəlirdi Bakıya, pul alıb dövlətli adamın müddəisini, düşmənini öldürürdülər. Bu minvalla daraşmışdılar Bakı varlılarının, tacirlərin, neft “xozeyinləri”nin canına, hədə-hərbə gəlib deyirdilər ki, filan qədər verməsən vurub öldürəcəyəm. Bakı “xozeyinləri” də təpərli, ötkəm cavanları yığıb hərəsinə bir-iki gözəl libas, papaq, çəkmə, tapança, patron, xəncər, beybut alırlar, həftə başı da ciblərinə filan qədər xərclik qoyurlar, deyirlər ki, Tiflisdən gələn lotu kintoların ayağını kəsin...

 

Varlıların hər birisinin öz qoçu dəstəsi vardı; qoçuların özlərinin də gözətçiləri olardı. Xüsusi geyimləri, bellərində xəncər, beybut, “afserski”  tapança, mauzer, nağan bağlayardılar. Qoçular bir-birilə yola getmir tez-tez savaşırdılar. Elə ki, başlayırdılar atışmağa, küçədə qaça-qaç düşürdü, konduktor, konkasürən atları qoyurdular başlı başına, qaçıb gizlənirdilər... Atlar hürkürdü, konka yoldan çıxırdı... Atışmada təsadüfən ölənlər də olurdu.

  

Manaf Süleymanov köhnə Bakı ilə bağlı araşdırmalarının birində yazır:

“Bir qoçunun başına Qurubağda qəribə əhvalat gəlir. Şəhərdə tanınmış Kürən qoçu Qurubağda oturub ötüb-keçənlərə əziyyət verir, sataşır, kefi istəyəndə döyür, tapança ilə təhdid edirdi; camaat da onu görəndə yolunu dəyişdirib xatadan qaçırdı. Kürən qoçu salam verib ötən adamı söyüb incidirmiş ki, sən kimsən ki, mənə salam verirsən, salam verməyənləri döyürmüş ki, məni aya salmırsan. Harınlıqdan lap qudurmuşdu. Özü də çox yekəpər, həm də çox güclü imiş, yaxşı da nişan alırmış. Qoçubaşılar belə vaxtda ona baş qoşmaz, ötüb keçərdilər.

 

 

Realni məktəbin son sinif şagirdlərindən biri Qurubağdan keçəndə Kürən qoçu onun qabağını kəsib çənəsinin altını əlləyir; o zamanlar bu, çox böyük təhqir hesab edilirdi. Şagird pərt olur və evə gəlib əhvalatı anası Fatmaya danışır. Ana tapançanı doldurub verir oğluna və deyir ki, “bu saat get, onu öldür, - və qəzəblə əlavə edir, - öldürməsən, mən səni öldürəcəyəm”.

 

Oğlan əlində tapança qayıdır Qurubağa və Kürən qoçuya deyir ki, sən nə sürətlə mənim çənəmi əllədin, öldürəcəyəm səni. Kürən qoçu hırıldayıb oğlanı ələ salır və deyir: “Hünərin zar vur görüm... Sən yox, gərək dədən gələydi”.

 

Oğlan tətiyi basıb tapançadakı güllələrin altısını da qoçunun bədəninə boşaldır... Kürən qoçu elə oradaca ölür...

 

Nuru Paşanın zabiti və qoçu

 

Əliabbas Müznib xatirələrindən o dövrə aid çox maraqlı bir əhvalatı  təqdim edir:

“Türklər məni hərbi komendantlığa çağırdılar və minbaşı Tofiq bəyə katib təyin etdilər. Tofiq bəy tapşırdı ki, mənə xəbər verməmiş heç kimi kabinetə buraxma. Xunxar məhəlləli qoçu, başkəsən Malbaş Dadaş komendantlığa gəlib, birbaşa zabitin kabinetinə yönəldi. Mən qabağa yeriyib xahiş etdim ki, qoy özünə xəbər verim, sonra gir içəri. Malbaş qışqıra-qışqıra məni söydü. Bu vaxt Tofiq bəy özü qapını açıb, biz olan otağa keçdi: “Yahu, şu nə qeyli-qal?!”,- deyə Malbaşa acıqlandı. Mən fikirləşdim ki, türk zabiti gəldi-gedərdir. Malbaş isə kənddə qalacaq, mənə divan tutar. Vəziyyəti yüngülləşdirmək üçün astadan dedim: “Tofiq bəy, şu zat qoçudur”.

 

 Tofiq bəy tünd-tünd ona baxdı, dönüb məndən, təəccüblə xəbər aldı: - Qoçu? Yahu, bu nə biçim şey?

 

 Başa saldım ki, qoçu güclü, qolu-zorba adama deyirlər, kimi istəsə haqq-nahaq döyər, cəza verər... Tofiq bəy əlini döşünə vurub dedi:

- O bən. Qoçu bən.

 

Qapıdakı növbətçini çağırdı:

- Çavuş əfəndi, iki şər, subay səslə!

 

 Çavuş bir anda iki əsgər çağırdı. Tofiq bəy barmağı ilə Malbaşı göstərib, əmr etdi:

- Şu pəzəvəng hərifin sırtına hərəniz qırx zopa endirərsiniz, bən gediyorum, varmasam, bən qayıdana qədər davam edərsiz.

 

Çavuş arxadan Malbaşı qucaqlayaraq quş kimi qaldırdı, otaqdan çıxardı. Malbaş ha vurnuxdu, ha qol-qıç atdı, heç nə hasil olmadı. Naxır bulağı meydanının ortasında Malbaşın paltarını soyundurub üzü-qoylu yerə sərdilər. Əsgərlər növbə ilə zopalamağa başladılar. Malbaşın bağırtısı, yalan olmasın, Nardaranda eşidilirdi. Huşunu itirdi, qanı axa-axa cicimə uzadıb evinə apardılar. Türklər Bakıdan gedəndən bir il sonra da yaralarına təpitmə, məlhəm qoyurdular, yenə sağalmadı.(modern.az)

 

...
Ermənilər Xocalıda Günəş Elektrik Stansiyası tikəcək
Bu müəllimlərin maaşı iki dəfə artırıldı - Sərəncam
Azərbaycan eşşək bolluğuna düşübmüş - RƏSMİ
"Birimizə bir xoşa gələn söz deyəndə əl çalırıq, xoşa gəlməyən söz eşidəndə isə sözünü kəsirik"
"Nazirlər Kabinetinin qərarı 3 səbəbdən ədalətli hesab oluna bilməz" - İqtisadçı alim
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Ədəbiyyat
Tanınmış astroloqdan Zərdüşt barəsində bilmədiyimiz və tam fərqli FAKTLAR
Dünya
Özünü qatarın altına atan gənci son anda xilas etdi - VİDEO
Maraqlı
Tezliklə hər kəs “dahilik həbi” atıb dahi ola biləcək?.. - İNANILMAZ ...
Maraqlı
Trampın qızı gəlinin rəfiqəsi rolu üçün kiçik seksual don geyindi - FOTOLAR
Ədəbiyyat
“Yeni orfoqrafiya insanların ayağında buxova, qollarında qandala çevriləcək"
Həftənin ən çox oxunanları
"Putini 48 ildir tanıyan bir insan kimi deyirəm" - "Qarabağ düyününü açmaq onun iradəsindən asılı olsaydı..."
Qız alt paltarında, "dini" verilişdə "ilahiyyatçı" üçün erotik rəqs etdi - VIDEO
Yemək qızdırmaq istəyən əsgər 28 milyonluq BTR-i məhv etdi – VİDEO
Təkər gətirənlər tələyə düşdü - Həyəcan təbili...
“Dövlətim əmr versə ki, əmim Sərdar Cəlaloğlunun evini tankla yıx.." -Şəhid komandir Rasim Məmmədov
Kənd qızları bakirəliyini şəhər qızlarından tez itirir - ARAŞDIRMA
“Əbiyev gəlmirdi, Zakir Həsənov isə bir neçə dəfə bizi ziyarət edib” - Fəriköy məzarlığında...
Dünya Əzimovun hazırladığı tortdan danışır - VİDEO
Təlim zamanı ip qopdu əsgərlər vertolyotdan yerə düşdülər - VİDEO
Arvadı kənddən Bakıya gedib bacısının qeyri-rəsmi əri ilə “yatdı”, sonra... - 3 uşaq atasından dəhşətli əməl
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin