Xəbər lenti
21/06/2018 [16:06]:
Məmmədyarov belaruslu həmkarı ilə görüşdü
21/06/2018 [16:05]:
Bakıda 17 yaşlı qızdan oğlanlara qarşı ağılasığmaz hərəkət: intim əlaqə üçün yanına çağırır, sonra... FOTO
21/06/2018 [15:43]:
İpoteka predmetinin satışına dair prosedur müəyyənləşdi
21/06/2018 [15:20]:
Dünən toyu oldu, bu gün əkiz doğacağı bilindi - Kral ailəsi yeni təlaşda
21/06/2018 [15:06]:
Azərbaycan-İran sərhədindəki atışma ilə bağlı rəsmi MƏLUMAT
21/06/2018 [14:59]:
"Belə yarıtmaz əməllər ölkənin maliyyə dayaqlarının zəifləməsinə aparır"
21/06/2018 [14:45]:
Milli Ordunun qurulmasında iştirak etmiş döyüşçü: “Hələ ki namusumuz yad əllərdədir...”
21/06/2018 [14:44]:
Azərbaycan kanalında erotik rəqs - VİDEO
21/06/2018 [14:30]:
Azərbaycanda böyük əməliyyat – 1 tondan çox narkotik ələ keçirildi
21/06/2018 [14:28]:
Metroda sərnişinləri üzdən tanıma sistemi işə düşəcək
21/06/2018 [14:10]:
"Elmarla məni qarışdırırlar" - Çavuşoğlu
21/06/2018 [14:08]:
Arxeoloqların sensasiyalı tapıntısı: Qeyri-adi mumiya
21/06/2018 [14:05]:
"Azərbaycanın tranzit-logistika imkanları Çinin “Bir kəmər, bir yol” təşəbbüsünə töhfə verir"
21/06/2018 [14:01]:
Hacı Nuran xəstəxanaya yerləşdirildi – FOTO
21/06/2018 [14:01]:
Dövlət xidmətindən əcaib açıqlama: "Zəhərlənmə olmadığı üçün monitorinq keçirməmişik"
21/06/2018 [13:54]:
Mogerini: "Avropa İttifaqı Minsk qrupunun vasitəçilik səylərini və təkliflərini dəstəkləyir"
21/06/2018 [13:50]:
Havanın temperaturu 37 dərəcəyə yüksələcək
21/06/2018 [13:46]:
Əmək pensiyalarının hesablanması üçün lazım olan vəsait bəlli oldu
21/06/2018 [13:38]:
“İnam və sevgi olmayan cəmiyyətlərdə bunların yerini nifrət və kin tutur”
21/06/2018 [13:32]:
Nazirin dünən işdən çıxartdığı rəisə vəzifə verildi
21/06/2018 [13:31]:
Dəmirdaş Qəndildə öldürüldü – Şok iddia
21/06/2018 [13:29]:
Şok: Erməni generalın evində dəhşət - FOTOIAR 18+
21/06/2018 [13:23]:
Rusiyanın tanınmış jurnalisti: “Quli Şeyxi tanımaq belə istəmir, Beyləqanski isə...”
21/06/2018 [13:13]:
"Mənə dedi ki, səndən bir kişi kimi həzz almıram" - 33 illik arvadını öldürüb
21/06/2018 [13:09]:
Erməni Aydınov: “Yaşasın Bakı” – 29 ildən sonra qayıtmaq istəyir
21/06/2018 [12:58]:
Jurnalistlər üçün məlumatlandırma sessiyası keçirilib
21/06/2018 [12:50]:
Nazir: "Ali məktəblərə qəbulda iki dəyişiklik nəzərdə tutulub"
21/06/2018 [12:45]:
Millət vəkili 5 ölkənin qadın nazirləri ilə görüşüb -FOTOLAR
21/06/2018 [12:42]:
Öz maşınını qaçırdı - Bankdan
21/06/2018 [12:40]:
“Paşinyan üçün Manvel Qriroryan və onun kimilərlə mübarizə aparmaq asandır, çünki...”
21/06/2018 [12:38]:
Qatarda təcavüz edilib başı kəsilmiş qadın cəsədi tapıldı - Tükürpədici cinayət...
21/06/2018 [12:36]:
“Keçi saqqalı mənə uğur gətirir” - Ronaldo
21/06/2018 [12:33]:
"Bu, Azərbaycan kişisinə yaraşan addım deyil ki, kiməsə geyiminə görə müdaxilə etsin"
21/06/2018 [12:22]:
DİN-dən sürücülərə XƏBƏRDARLIQ
21/06/2018 [12:21]:
Bakı Beynəlxalq Avtovağzal Kompleksi yenidən qurulur
21/06/2018 [12:19]:
900 manatdan çox maaş alan müəllimlərin sayı açıqlandı
21/06/2018 [12:15]:
Natavan tanınmış idmançı ilə bir arada – FOTO/VİDEO
21/06/2018 [12:03]:
“Mavi balina” oyununu daha bir qurucusu saxlanıldı
21/06/2018 [12:01]:
Ünlü sənətçi təcili əməliyyat olundu: Qolunda iki yerdən yırtıq əmələ gəlib...
21/06/2018 [11:56]:
Qənbər Şəmşiroğlunun sözlərinə mahnı bəstələndi - VİDEO
21/06/2018 [11:34]:
“Belə qadağaların tətbiqinin bircə yolu var...”
21/06/2018 [11:33]:
“Mediadakı intihar və şiddət xəbərləri digər insanlarda çağırış effekti yaradır” - MÜSAHİBƏ
21/06/2018 [11:29]:
Öldüyü düşünülən gənc dəfn zamanı ortaya çıxdı - FOTO
21/06/2018 [11:27]:
Müharibənin acı gerçəkləri...- FOTOREPORTAJ
21/06/2018 [11:26]:
Qum Səltənəti: Yüksəklikdən çəkilən təsirli FOTOLAR
21/06/2018 [11:24]:
Xaricdə yaşayan türklər prezidenti seçdilər – Bülletenlər Ankaraya gətirildi
21/06/2018 [11:23]:
“Bu işbazlar insanların məlumatının olmamasından istifadə edib varlanırlar”
21/06/2018 [11:13]:
Qobustan və Hacıqabul stansiyalarında yeni yoldəyişənlər quraşdırılır
21/06/2018 [11:08]:
Ermənistanın keçmiş müdafiə naziri Prokurorluğa çağırıldı
21/06/2018 [11:07]:
12 yaşında Kəbəni üzərək təvaf etdi - Gözlənilməz (FOTOLAR)
21/06/2018 [11:03]:
Nüfuzlu maliyyə qəzeti SOCAR-ın Rumıniyadakı şirkətinin inkişafından yazdı
21/06/2018 [10:50]:
Olimpiada ərəfəsində Senanı təmizləyəcəklər
21/06/2018 [10:49]:
Günelin sərvət dəyərindəki geyimi -FOTO
21/06/2018 [10:46]:
London Putinlə Trampın mümkün görüşündən narahatdır
21/06/2018 [10:46]:
Qırğızların gündəlik həyatları 150 illik FOTOLARDA
21/06/2018 [10:44]:
İranlı qadınlar 40 il sonra ilk dəfə stadionda
21/06/2018 [10:23]:
Şimali Koreya 200 amerikalı əsgərin nəşini geri qaytardı
21/06/2018 [10:11]:
Ermənistan cəbhədə təxribat törətdi
21/06/2018 [10:09]:
Bu gün 65 min şagird buraxılış imtahanı verir
21/06/2018 [10:08]:
Axtarışda olan 31 nəfər saxlanıldı
21/06/2018 [10:07]:
Manat və dolların bugünkü MƏZƏNNƏSİ
21/06/2018 [10:02]:
"Axıdılan tərin əvəzinə qiymət endirimi kampaniyası olsun...” - Deputatdan təklif
21/06/2018 [09:43]:
Pambıq tarlasında zəhərli gübrədən niyə istifadə olunur?
21/06/2018 [09:42]:
Azərbaycan telekanallarında məhdudiyyət qoyulacaq - Saatı və səbəbi
21/06/2018 [09:42]:
Bu ağacın yaşına inanmayacaqsınız - 4 min il !
21/06/2018 [09:40]:
19 pambıqçı da Tərtərdə zəhərləndi
21/06/2018 [09:38]:
Sərhəddə atışma: Bir əsgər yaralandı
21/06/2018 [09:34]:
Kişi həyat yoldaşının başına və üzünə 4 bıçaq zərbəsi vurub
21/06/2018 [09:20]:
Bakıdan düşmənə müharibə mesajı – “Tam hazırıq...”
20/06/2018 [23:55]:
Lotoreyanın sirrini tapan riyaziyyatçı 7 dəfə mükafat qazandı...
20/06/2018 [23:49]:
Süleyman Rüstəmin ilk dəfə görəcəyiniz NADİR FOTOLARI
20/06/2018 [23:18]:
Ginekoloqdan xəstəsinə əxlaqsız təklif: “Mənimlə əlaqəyə girmək istəyərsən?”
20/06/2018 [22:54]:
Səhiyyədə böyük qalmaqal: 456 xəstə ağrıkəsici ucbatından həyatını itirdi...
20/06/2018 [22:35]:
Gəlinlik geyinərək sevgilisinin toyuna gəldi - VİDEO
20/06/2018 [22:32]:
“2020-ci ildən sonra Rusiya dağılacaq” – “Türkiyə gözlənilən qlobal böhrandan uduşla çıxacaq”
20/06/2018 [22:26]:
Qarabağda canavar dişləmiş erməni uşaqlardan biri öldü...
20/06/2018 [22:02]:
Trampın oğlunu oğurlamaq istədilər
20/06/2018 [21:52]:
DÇ-2018: Rusiya və Uruqvay 1/8 finala yüksəlib
20/06/2018 [21:49]:
Prokurorluq 18 yaşlı qızın ölümü ilə bağlı əlavə ittiham irəli sürdü
20/06/2018 [21:48]:
Naxçıvanda şərab zavodu da ermənilərdən geri alınıb - VİDEO
Bütün arxiv bir sırada
10/01/2018 [00:57] - Araşdırma - ( 3923 dəfə baxılıb)

Şah İsmayılın qeyri-adi hərbi gedişləri- O, düşməni bu cür məğlub edirdi





Araşdırmaçı alim Namiq Musalı XVI əsrdə aid olan dəyərli tarixi mənbə - “Aləmarayi Şah İsmayıl Səfəvi” əsasında I Şah İsmayılın hakimiyyəti və onun şəxsiyyəti barəsində xeyli maraqlı faktları üzə çıxarıb.

Moderator.az xəbər verir ki, bu maraqlı məqamlardan  biri də Şah İsmayılın fövqəladə sərkərdəlik məharəti olub. XVI əsrə aid olan və müəllifi bilinməyən tarixi mənbədə Şah İsmayılın qəhrəmanlığı barədə deyilir:

“Aləmara” üzərində apardığımız hesablamalara əsasən, mənbədə Şah İsmayıl zamanında qızılbaş ordusunun həyata keçirdiyi irili-xırdalı 100-ə qədər döyüş əməliyyatı haqqında məlumat verilib ki, bunların da təxminən 1/3 hissəsindən çoxu şəxsən İsmayılın komandanlığı altında aparılıb və o, iştirak etdiyi döyüşlərdən yalnız birini ”“ Osmanlılara qarşı keçirdiyi Çaldıran vuruşmasını uduzub. O, özünün peşəkar süvari ordusuna arxalanaraq, açıq döyüşü üstün tutur və öz rəqiblərini çox vaxt qədim türk savaş ənənələri əsasında məğlub etməyi sevirdi. Şah İsmayılın hərbi taktikasında sürət və çeviklik ən önəmli faktorlar idilər. Onun döyüş taktikasında müdafiə anlayışına yer yox idi. Səhra döyüşlərində o, əsasən düşmənin səflərini qəti hücumla cinahlardan yarmaqla qələbə qazanmağa üstünlük verirdi. Həmçinin geri çəkilməyi imitasiya edərək, düşməni pusquya salmağı nəzərdə tutan “Turan taktikası” və ya “qurd oyunu” adlanan manevri məharətlə tətbiq edirdi. Şirvanşah Fərrux Yəsara qarşı Cəbani (Çobanı) (1500), Ağqoyunlu Əlvəndə qarşı Şərur (1501), Ağqoyunlu Murada qarşı Almabulağı düzündə (1503), Əlaüddövlə Zülqədərə qarşı Ceyhan çayı sahilində (1507), özbək hökmdarı Şeybani xana qarşı Mərv yaxınlığında (1510), Orta Asiya xanlarının birləşmiş qüvvələrinə qarşı Ceyhun çayı sahilində (1513) və Osmanlı Sultan Səlimə qarşı Çaldıran çölündə (1514) apardığı döyüşlər onun ən böyük meydan müharibələri hesab oluna bilər. Təkcə meydan müharibələrində deyil, şəhər və dağ döyüşlərində də özünün sərkərdəlik məharətini isbat etməyə nail olmuşdu. İranın mühüm şəhərlərindən olan İsfahan və Yəzdi mühasirə və küçə döyüşləri nəticəsində fəth etməsi, Əmir Hüseyn Kiya Çəlaviyə qarşı Mazandaranın güclü istehkamlara malik dağlıq ərazilərində və lur hökmdarı Məlikşah Rüstəmə qarşı Luristan vilayətinin dağlarında apardığı uğurlu əməliyyatlar buna bariz nümunədir. Çaldıran düzündəki məğlubiyyətə gəldikdə, “Aləmara” müəllifi bunun səbəbini Şah İsmayılın “mənəm-mənəmlik” edərək mümkün qüvvələrin hamısını toplamadan nəhəng Osmanlı ordusuna qarşı həlledici döyüşə atılmasında və Osmanlıların böyük say çoxluğunda və artilleriyadan istifadə etmələrində görür.

Qüvvələr nisbətinin rəqibin xeyrinə olduğu bir sıra döyüşlərdən qalib çıxması İsmayılın komandanlıq istedadının göstəricisidir. O, müharibədə şərəf və mərdliyi ən mühüm prinsiplər hesab edirdi. 1513-cü ildə Şah İsmayıl Ceyhun çayı kənarında özbəklərin və qazaxların çoxsaylı ordusu ilə üzləşərkən Qızılbaş əmirlərindən biri salın ipini kəsmək və gəmiləri sahilə çıxarmaqla çayın o biri sahilində yerləşmiş rəqib qoşunun Qızılbaşların mövqe tutduqları digər sahilə keçməsini əngəlləməyi təklif etsə də, İsmayıl bunu özünə ar bilmiş, bədnamlıq əlaməti saymış və rəqibinin sərbəst şəkildə çayı keçib döyüşə başlaması üçün şərait yaratmış, hətta çaydakı bütün gəmiləri onlara göndərib, asanlıqla suyu keçmələrini təmin etmişdi.

Almabulağı döyüşü ərəfəsində Qızılbaşlar Osmanlıların Ağqoyunlulara verdiyi 20 ədəd artilleriyanı ələ keçirsələr də, döyüş zamanı “Süleyman şanlı xaqan (Şah İsmayıl) topxananı işlətməməyi əmr etmişdi”. Çünki o, odlu silahlara, xüsusən də artilleriyaya nifrət edir, “namərdin mərddən ayırd edilməsi və müəyyənləşdirilməsi üçün qılınc sıyırmağın” zəruriliyini vurğulayır, artilleriyadan istifadənin namərd işi olduğunu deyirdi. Onun odlu silahlara mənfi münasibəti Çaldıran vuruşmasından bir gün öncə Sultan Səlimə müraciətindən də aydın görünür. Rəvayətə görə, döyüşdən bir gün öncə Şah İsmayıl Sultan Səlimə xəbər göndərərək, onu “kişi kimi döyüşməyə” və “topxanadan istifadə etməməyə” çağırmış, Səlim bu təklifi qəbul etsə də, döyüşün gedişində artilleriyadan istifadə etməklə vədinə xilaf çıxmış və bu faktor qızılbaşların məğlubiyyətini şərtləndirən əsas amilə çevrilmişdi. O.Əfəndiyev yazır ki, “I Şah İsmayıl zamanında Səfəvilər odlu silahın tətbiq edilməsini insanlığa zidd əməl və qorxaqlıq, cəsarətsizlik əlaməti hesab edirdilər”.
İştirak etdiyi döyüşlərdə təkcə bacarıqlı sərkərdə deyil, həm də məğlubedilməz pəhləvan kimi ad çıxarmışdı. Bizim müəllif yazır ki, döyüşlərdə “özünü hər kimə yetirərdisə, onu bir zərbə ilə yerə sərərdi”, bəzən isə hətta rəqibinin “başına elə zərbə endirərdi ki, qılınc onun kəmərinə qədər işləyib, onu ikiyə bölərdi”. Özünün qüvvətli qılınc zərbələri ilə rəqibini “xiyar kimi doğrayardı”. Savaş vaxtı düşmən ordusunun adlı-sanlı bahadırları ilə təkbətək döyüşə girməkdən çəkinmirdi: o, Mustafa paşa, Məlik Fəyyaz, Ərəb Nəim, Pəhləvan Möhsün, Polad Sultan, Əbülxeyr xan, Malqoçoğlu və s. kimi öz zəmanəsinin ən məşhur sərkərdə və pəhləvanlarını məhz ikitərəfli çarpışmalarda məğlub edib, yerə sərmişdi. Həmçinin yaxşı ox atmaq qabiliyyətinə malik idi. Bəzən atdığı oxun ucu düşməninin başının arxasından çıxardı. Şah İsmayılın döyüş vaxtı “insanlara dastanlardakı Rüstəmi unutdura biləcək igidliklər göstərdiyini” bildirən “Aləmara” müəllifi yazır ki, “heç kim qılınc vurmaqda, zorda, pəhləvanlıqda və şücaətdə o şəhriyara çata bilməzdi”.

Hazırladı: Elmin Nuri

Qırğızların gündəlik həyatları 150 illik FOTOLARDA
Ərə getmək istəmədi, küçədə öldürüldü – VİDEO
İki kişinin inək kəsməsi birinin ölümüylə nəticələndi - FOTO
Afaq Aslan Damlanın keçmişilə bağlı qalmaqallı iddianı təsdiqlədi: "Pula görə yad kişilərin stollarının altından..."
ATV-nin məşhur aparıcısının modellə seksual FOTOLARI
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Dünya
Öldüyü düşünülən gənc dəfn zamanı ortaya çıxdı - FOTO
Maraqlı
Qum Səltənəti: Yüksəklikdən çəkilən təsirli FOTOLAR
Maraqlı
Lotoreyanın sirrini tapan riyaziyyatçı 7 dəfə mükafat qazandı...
Dünya
Ginekoloqdan xəstəsinə əxlaqsız təklif: “Mənimlə əlaqəyə girmək istəyərsən?”
Araşdırma
Xoyskinin böyük etirafı, tarixi müsahibəsi və istefa səbəbləri - GİZLİNLƏR
Həftənin ən çox oxunanları
Maşın Rozanın əlindən alındı - SON DƏQİQƏ
Xankəndi səmasına qırıcılar qaldırıldı - Düşmən “gəl-gəl” deyir... Fotolar+Video
Tanınmış aparıcı canlı yayımdan qovuldu, səbəbi hər kəsi təəccübləndirdi - FOTO
32 yaşında dövlət quran, 33 yaşında isə öldürülərək cəsədi dənizə atılan qəhrəman Kırım türkü - ARAŞDIRMA
Yarıçılpaq səudiyyəli fanat qadın və hicablı rus azarkeş qız - Futbol çempionatındakı təzadlar + VİDEO
Paşinyan Azərbaycanda yeni açılan erməni kilsəsinə baş çəkdi- FOTOLAR
İki Ali Baş Komandanımızın Xankəndindəki paradını bizə çox görməyin: - TARİXİ SEÇİM...
"Ölkəni mollaxanaya çevirmək istəyənlərə qarşı dirəniş göstərməliyik" -Deputatdan çağırış...
Paşinyanın gəncliyinə aid biabırçı şəkli paylaşıldı - FOTO
DÇ-2018: Ən gözəl azarkeşlər -FOTOLAR
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin