Xəbər lenti
17/12/2018 [01:44]:
Qurban Qurbanov: "Çətin oyunun olacağını hiss edirdik"
17/12/2018 [00:36]:
Porfelləri qoltuqlarına verilmiş eks- məmur qudaların şərikli London biznesi üzə çıxdı...
17/12/2018 [00:29]:
“Paşinyana dedim ki, niyə susmusan, Putindən qorxursan?” - Lukaşenko (Video)
17/12/2018 [00:18]:
Sual altında olan sabah üçün heç kəs yaxasını kənara çəkməsin...
16/12/2018 [22:21]:
Azərindən Mübarizi təhqir edən məxluqa cavab: "Şərəfsizə sənin ən gözəl cavabın..."
16/12/2018 [21:30]:
Dünyadakı qarşıdurmaların kökündə ilk növbədə din mafiyaları dayanır - İDDİA
16/12/2018 [20:58]:
Göydən həqiqi pul yağışı yağdı, aləm qarışdı, polis hərəkətə keçdi - VİDEO
16/12/2018 [20:39]:
Kafedə partlayış - 42 yaralı
16/12/2018 [20:17]:
Oğulun anasını bıçaqlama səbəbi bilindi
16/12/2018 [19:23]:
"Azərbaycan bu il hərbi məhsul ixracını 9,2 faiz artırıb" - Nazir müavini
16/12/2018 [18:50]:
“Qəbələ” “Sabah”ı məğlub etdi
16/12/2018 [18:32]:
Bakıda pikap aşdı, 2 yaralı var
16/12/2018 [18:32]:
81 yaşlı buludlar kraliçası 60 ildir ki, uçur... - FOTOLAR
16/12/2018 [18:25]:
Türkiyədə yaşayan azərbaycanlılarla görüş keçirildi - FOTOLAR
16/12/2018 [18:02]:
Əlincəqala qədər əyilməz, Əshabi-Kəhf qədər müqəddəs torpağın qurucu rəhbəri...
16/12/2018 [17:49]:
Afrində bazarda partlayış - 5 ölü, 20 yaralı
16/12/2018 [17:32]:
“Anamın şəxsi əşyalarını şəhidliyindən 23 il sonra mənə çatdırdılar…”- Ceyhun Əsgərov-VİDEO…
16/12/2018 [17:30]:
Astarada 3 balıqçı xilas edildi
16/12/2018 [17:01]:
Burak və Fahriyenin atalarından nəvəyə 140 minlik hədiyyə
16/12/2018 [16:48]:
Akif Nağı Moskvada görüşlər keçirdi - FOTO
16/12/2018 [16:28]:
Sənin də döşünü kəssəydilər...
16/12/2018 [16:27]:
"Film setlərində cinsi münasibətdə olmuşam" - Cenifer Lopezdən böyük etiraf
16/12/2018 [16:24]:
Dələduzluqla üzləşən Şəhid bacısından DİN və Baş Prokurorluğa MÜRACİƏT...
16/12/2018 [16:23]:
İlk qadın prezidenti and içdi - Gürcüstanda
16/12/2018 [16:21]:
Hacı Mazanın rəis oğlu işdən çıxarıldı... -Ramil Usubovdan əmr
16/12/2018 [16:19]:
Azərbaycanda “Yalquzaq” snayper tüfəngi və əl pulemyotlarının seriyalı istehsalına başlanıldı
16/12/2018 [16:16]:
Qaban ilində doğulan yüksək vəzifəli məmurlar - SİYAHI
16/12/2018 [16:14]:
Nüfuzlu "The Lancet" jurnalından maraqlı araşdırma: 1,3 milyon nəfər avtoqəzada...
16/12/2018 [16:00]:
Rəsmi Tehran geri çəkildi, ABŞ-a gözlənilməz çağırış etdi: "Birbaşa danışıqlara hazırıq"
16/12/2018 [15:57]:
Qazaxda yolların təmiri davam edir -FOTOLAR
16/12/2018 [15:54]:
Bütün dünyanı böhrana sürükləyən əsas səbəb: Rotşild ailəsi ilə ABŞ "Dərin dövlət"inin savaşı - Araşdırma
16/12/2018 [15:50]:
Rəssam Hitler - Fürerin çəkdiyi portret
16/12/2018 [15:43]:
Müşfiq Ələsgərlinin oğurlanmış velosipedi tapıldı - FOTO
16/12/2018 [15:31]:
Aparıcının “Bahalaşmaya etiraz edək” şərhi Ərdoğanı qəzəbləndirdi: "Ey əxlaqsız, bura Parisdirmi?"
16/12/2018 [15:29]:
“Tramp Ərdoğana Fətullah Gülənin Türkiyəyə təhvil verilməsinə çalışdıqlarını deyib” - Çavuşoğlu
16/12/2018 [15:17]:
“Sarı jiletlilər” aksiyaya dünyaya yayılır - İndi də Kanada ayağa qalxdı
16/12/2018 [15:15]:
Misirdə 4400 illik tapıntı -FOTOLAR
16/12/2018 [15:14]:
Nərminin Mübarizə “hücumunu” ermənilər nə tez gördü?
16/12/2018 [14:25]:
Suriya Milli Ordusundan Türkiyəyə mesaj - “15 min əsgərlə hazırıq”
16/12/2018 [14:06]:
Şirvan şəhəri və ətraf rayonların əhalisinə pulsuz hüquqi yardım göstərildi -FOTOLAR
16/12/2018 [14:02]:
İsveçrədə turistləri daşıyan avtobus qəzaya uğradı - 44 nəfər yaralandı
16/12/2018 [13:53]:
İndoneziyada vulkan püskürdü - Kül 3 km-ə çatdı
16/12/2018 [13:51]:
"Düşmən öz əlimizlə bizi vurur"
16/12/2018 [13:48]:
Nazirlik əhaliyə xəbərdarlıq etdi – Dekabrın 19-dək...
16/12/2018 [13:47]:
Azərbaycan kişiləri EVLƏNƏNDƏ ən çox ruslara, ukraynkalara üstünlük verir - RƏSMİ
16/12/2018 [13:42]:
Gürcüstanda müxalifətlə polis arasında qarşıdurma olub
16/12/2018 [13:38]:
Bakıda tikinti bumu mənzillərin qiymətini UCUZLAŞDIRACAQ
16/12/2018 [13:20]:
Fövqəladə Hallar Nazirliyinin yaradılmasının 13 ili tamam oldu
16/12/2018 [13:03]:
Ramil Usubov rəisi sərəncama göndərdi
16/12/2018 [13:02]:
İrəvan bütün cəbhələrdə uduzur: 2019 Qarabağ ilidir
16/12/2018 [12:50]:
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin sədri Anarla görüş keçirildi
16/12/2018 [12:07]:
Azərbaycanda oğuldan anasına qarşı DƏHŞƏTLİ HƏRƏKƏT - Küçənin ortasında - FOTOLAR
16/12/2018 [12:03]:
Prezidentin səhifəsindən Mübarizlə bağlı MÖHTƏŞƏM PAYLAŞIM
16/12/2018 [11:59]:
Dörd yaşında itən uşaq 25 yaşında evinə qayıtdı - İNANILMAZ...
16/12/2018 [11:32]:
Qadınların adi səhvləri - Kişilər niyə özünü sevilməyən hiss edir?
16/12/2018 [11:28]:
İçərişəhərdə yeni aşkarlanan qədim hamam belə bərpa edilir - REPORTAJ - FOTOLAR
16/12/2018 [11:09]:
"Qara narkotik"dən tam azad olma, ölkə iqtisadiyyatını bu xəstəlikdən xilas etmə şansı...
16/12/2018 [10:52]:
Ermənilər Gədəbəyin kəndini atəşə tutdu
16/12/2018 [10:48]:
Amerikanın yeni strategiyası işə düşdü: neft ölkələri təhlükədə
16/12/2018 [10:31]:
Netanyahunun oğlundan feysbukda ŞOK PAYLAŞIM – “Bütün müsəlmanlar...”
16/12/2018 [10:20]:
Adamı görmədən də sevmək olur- insanı sevdirən əməlləridir...
16/12/2018 [10:14]:
"Amerikanın enerji dominantlığı üfüqdədir” - "Sem dayı" dünyanı qazla "boğacaq"...
16/12/2018 [10:12]:
İran MDB Dəmiryolları Birliyinə üzv oldu
16/12/2018 [09:49]:
Trilyon dollar tapsaq, xoşbəxt olarıqmı?..
16/12/2018 [09:40]:
Salyanda baş vermiş qəzada Ukrayna vətəndaşı olan azərbaycanlı dünyasını dəyişib
16/12/2018 [09:36]:
Həkimlər ŞOK YAŞADI - Uşağın mədəsindən 2 kq...
16/12/2018 [09:31]:
"Neftçi"nin futbolçusu: "FİFA referisi düzgün görməli, 9 metr əvəzinə 12 metr saymamalıdır"
16/12/2018 [09:22]:
Çaylarda suyun səviyyəsində artım müşahidə olunub
16/12/2018 [09:13]:
Dünyanın ən çox turist cəlb edən məkanları - SİYAHI
15/12/2018 [23:48]:
"Təhqir olunan hər bir şəhidin haqqını qorumaq bizim borcumuzdur"
15/12/2018 [23:21]:
Məhkəmə Züleyxaya yeddi il iş kəsdi...
15/12/2018 [23:00]:
Daha bir məşhur üçün "Maşın" əldən getdi
15/12/2018 [22:46]:
Allahşükür Paşazadənin Vazgen və Qareginlə danışıqlarının SSRİ-dən başlanan tarixi -“Ruhani diplomatiyası”
15/12/2018 [22:43]:
“Beşiktaş” Pepe ilə yollarını ayırdı
15/12/2018 [22:38]:
Şərəfsizlik lövhəsinə gətirən səhv addım...
15/12/2018 [22:30]:
“Məni Salatın Əsgərova ilə birgə şəhid olmaqdan cəmi beş dəqiqəlik zaman ayırdı...”
15/12/2018 [22:27]:
“Zəng vurdum ki, İlham, mənə təcili 900 milyon dollar lazımdır…”
15/12/2018 [22:21]:
Leyla Əliyeva “Cırtdan nağıllar aləmində” adlı ailəvi meqa-şouda - FOTOLAR
15/12/2018 [21:50]:
Şeyx Zahid Gilani Lənkəranda da anıldı - FOTO
15/12/2018 [21:35]:
“Ağstafadakı evinin muzey olmasını istəyirdi, bu, vəsiyyəti idi” – İsa Muğannanın qızı
Bütün arxiv bir sırada
13/01/2018 [17:28] - Müsahibə - ( 3728 dəfə baxılıb)

“Onlar dörd divar arasında belə intihar edə bilərlər” -MÜSAHİBƏ

Narınc Rüstəmova: “İnsanı intihara təhrik edən musiqilər mövcuddur”
“Elə uşaqlar var ki, ailələrini intihar hədəsi ilə şantaj edir, öz istəklərini bu yolla əldə edirlər”


"Valideynlər uşaqlarını stressə davamlı böyütməlidirlər, yoxsa...”

 

Son günlər ərzində bir-birinin ardınca yaşanan intihar olayları yenidən ictimai diqqəti məlum problemə yönəldib. Artıq problemin həlli ilə bağlı bir sıra təkliflər səslənməkdədir ki, bu təkliflərin də böyük əksəriyyəti intihar məqsədi ilə istifadə edilən ictimai yerlərə, obyekt və vasitələrə nəzarətin artırılması ilə bağlıdır.

Maraqlıdır, intiharların qarşısını almaq üçün inzibari və ya ictimai nəzarət mexanizminin sərtləşdirilməsi bu problemin qarşısını qismən də olsa ala bilərmi? Doğrudanmı intihar qərarı verən şəxsin üzərində davamlı nəzarət tətbiq etməklə onun özünə qəsd etməsinin qarşısını almaq olar?

Moderator.az Narınc Uşaq Psixologiya Mərkəzinin rəhbəri, psixoloq Narınc Rüstəmova ilə söhbətində bu məsələlərə aydınlıq gətirməyə çalışdı.

 

-Narınc xanım, intiharları önləmək məqsədi ilə səslənən təkliflərin bir çoxu ictimai yerlərdə intihar üçün seçilən məkanlara nəzarəti artırmaq, intiharları əngəlləmək üçün fiziki bariyerlər formalaşdırmaqdır. Sizcə bu və ya bu kimi vasitələrlə intiharları önləmək mümkündürmü?

 

-Bildiyiniz kimi, intihar halları yeniyetmələr və gənclər arasında daha çox rast gəlinir. İntihar etmiş insanlar ömründə ən azında bir neçə dəfə intihara cəhd edən, bunun üçn bəlli bir müddət hazırlıq aparan insanlar olur. İntihar edən insanlarla bağlı aparılan araşdırma göstərir ki, onlar intihardan öncə ölümlə bağlı araşdırma aparır, ölümdən bəhs edən musiqilər dinləyir, filmlərə baxırlar və s. Onlar ağrılı olmayan ölüm növlərini araşdırır, ölümdən sonra nə baş verdiyi ilə maraqlanırlar. Yəni ortada bir araşdırma mövcuddur. Odur ki, intihar etmək istəyən şəxsi polis nəzarəti və ya digər bu kimi vasitələrlə əngəlləmək mümkün deyil. Yəni intihar etmək istəyən şəxs evdə, dörd divarın arasında da intihar edəcək. Biz intiharla bağlı konkret məkanlara nəzarəti artırmaqdansa, onun qarşısının alınması haqqında düşünməliyik.

 

-Sizcə intiharların qarşısını almaq üçün atılması gərəkən ən vacib addımlar hansıdır?

 

-Elə addımlar atılmalıdır ki, intihara qəıdərki vəziyyət gəlib çatmasın. Bunun üçün isə bir sıra işər görülməlidir. İlk növbədə intiharla bağlı xəbər ictimaiyyətə ajiotaj yaradacaq şəkildə təqdim edilməməlidir. Bu cür xəbərlərə xüsusilə diqqətçəkici başlıqlar qoymaq düzgün deyil. Unutmayaq ki, yeniyetmələr və gənclər öz intiharları ilə diqqət çəkməyə meyilli olurlar. Onlar düşünürlər ki, əgər intihar etsəm, ən azından haqqımda bir həftə yazacaqlar. Bunun özü  də intihara səbəb olan amillərdən biridir.

 

-Yeniyetmə və gənclərin intiharın astanasına gəlib çıxmasında valideynlərin də məsuliyyət payı varmı? Vaideynin övladına cidid nəzarəti bu məsələdə nəyisə dəyişə bilərmi?

 

-Təbii ki, valideynlərin üzərinə böyük məsuliyyət düşür. Çünki uşaqlara ən çox nəzarəti məhz valideyn həyata keçirməlidir. İntihar edən uşaqlar adətən qapalı uşaqlar olur. Zərərli vərdişləri olan gənclərdə də intihar halları daha sıx müşahidə olunur. Bizə müraciət edən valideynlərə övladları ilə bağlı bir sıra suallar verirəm ki, valideynlər bu sualların çoxuna cavab verə bilmir. Məsələn, valideyn deyir ki, övladı bütün günü qulaqlıqla musiqiyə qulaq asır. Soruşuram ki, hansı musiqilərə, hansı müğənnilərə qulaq asır? Valideyn cavab verə bilmir. Uşaq bütün günü Cənubi Koreya seriallarına, kinolara baxır. Soruşuram ki, həmin serialın, kinonun mövzusu, məğzi nədir? Valideyn yenə də “bilmirəm” deyir. Valideyn bilmir ki, insanı intihara təhrik edən musiqilər mövcuddur. “Mavi Balina” oyunu kimi oyunlar var ki, bu cür oyunlar da insanı intihara təhrik edir. Valideyn diqqətcil olmalı, uşağının nəyə baxdığını, nəyi dinlədiyini bilməlidir. Uşağın kimlərlə dostluq etməsi də vacib faktorlardan biridir.

 

-Mümkündürmü ki, valideyn intiharöncəsi bu hazırlığı gözdən qaçırsın, onu sezməsin?

 

-Qeyd etdiyimiz kimi, intihar edən hər bir uşaq öncədən hazırlıq görür. Valideyn bu hazırlığı hiss etməlidir. Valideyn diqqətli olmalı və biməlidir ki, övladı nəyi necə edir, nələrə qulaq asır, kimlərlə görüşür və s. bunlar olduqca vacib amillərdir. Bunu da qeyd edim ki, kaprizli ailələrdə intiharlar özünü daha çox göstərir.

 

-Uşaqların bir çoxunun məhz üzləşdikləri stressə davam gətirmədikləi üçün intihar etdiyi iddia olunur. Sizcə uşaqların stressə bu qədər davamsız olması nə ilə bağlıdır? Nə üçün onlar stress anında mübarizə aparmağı yox, ölümü seçirlər?

 

-Buna səbəb valideynlərin uşağı stressə davamlı böyütməməsidir. Valideynlər uşağı stresə davamlı böyütməlidir. Bu, ona görə zəruridir ki, uşaq irəlidə rastlaşdığı problemlər qarşısında özünü aciz hiss etməsin. İntihara deyil, mübarizəyə meyilli olsun.

 

-İddiaya görə, bu gün bəzi ailələrdə intihar hədəsi uşaqların valideynlərə öz istəklərini həyata keçirmək üçün vasitəyə çevrilib. Sizcə bu iddia nə dərəcədə əsaslıdır?

 

-Bu, həqiqətən də təhlükəli bir tendensiya alıb. İntihar etməyən uşaqlar belə ailələrini intiharla şantaj edir, öz istədiklərini bu yolla əldə edirlər. Bu, bir növ dəbə minib. “Intihar edəcəm” deyən uşağa necə yanaşmaq lazım gəldiyini valideynlər bilmir. Halbuki, onlar psixoloqa müraciət edərək yardım ala, düzgün qərarlar verə bilərlər.

 

-Fəsillərin də intiharlara təsir edən amillərdən biri olduğu bildirilir. Sizcə təbiətin insanı intihara təhrik etdiyi zamanlar olurmu?

 

- Təbii, qan dövranı ilə bağlı olan hallar da mövcuddur. Depressiv insanlarda yaz-payız aylarında daha çox baş verir. Araşdırmalar da bunu sübut edir. Çünki həmin vaxt hormonların dəyişdiyi dövrdür və insan özünü bu dövrdə gərəksiz, dəyərsiz, yorğun, əzgin hiss edir. Hər problemi gözündə böyütməyə başlayır. Yəni bu amil də insnaıə intihara sövq edən çoxsaylı amillərdən biridir.

 

Seymur Əliyev

 

 

 

“Paşinyana dedim ki, niyə susmusan, Putindən qorxursan?” - Lukaşenko (Video)
Əlincəqala qədər əyilməz, Əshabi-Kəhf qədər müqəddəs torpağın qurucu rəhbəri...
Qaban ilində doğulan yüksək vəzifəli məmurlar - SİYAHI
Budları ilə yatak və stul qırdı - İNANILMAZ....
Oyuncaq yaxalama videosu izləyicilərdə şok yaratdı - VİDEO
Dr. Günel Azayeva - Həkim kosmetoloq
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
Azərindən Mübarizi təhqir edən məxluqa cavab: "Şərəfsizə sənin ən gözəl cavabın..."
Cəmiyyət
Dələduzluqla üzləşən Şəhid bacısından DİN və Baş Prokurorluğa MÜRACİƏT...
Maraqlı
Qadınların adi səhvləri - Kişilər niyə özünü sevilməyən hiss edir?
Siyasət
"Qara narkotik"dən tam azad olma, ölkə iqtisadiyyatını bu xəstəlikdən xilas etmə şansı...
Ədəbiyyat
“Ağstafadakı evinin muzey olmasını istəyirdi, bu, vəsiyyəti idi” – İsa Muğannanın qızı
Müasir Ədliyyə
Həftənin ən çox oxunanları
Paşinyan sərhədlərin açılması ilə bağlı Türkiyəyə yalvardı: "Bir şərtlə ki..."
"Həyat yoldaşım əşyadır ki, onu gizlədəm?" - "O, elə bir yerdə işləyir ki..."
Qüdrətdən səngərli, qalalı dağlarda Vətən keşikçiləri ilə keçirilən 2 qürurlu gün...
“Təki, erməni ordusu güclü olsun -  pensiyamızın qalxması vacib deyil...”-Xankəndindəki erməni qarı-
Qazax və Ağstafada döyüş postlarının DSX-ya təhvil verilməsi nə ilə bağlıdır?
"Mübarizlə qeyri-bərabər döyüşdə düşmən 12 itki verir, 17-si ağır yaralanır..."
"Cəmiyyət görün nə gündədir ki, onun qəhrəmanlığını şübhə altına alanlar meydan sulayır"
İranda Ayaz Mütəllibovun ata Buşa tarixi etirazından bəhs edildi - Qarabağa görə...
"Bacı bacının balasını bu günə qoyarmı?" deyən baldızının Arif Əsgərova deyəcəkləri var...
Sənin də döşünü kəssəydilər...
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə