Xəbər lenti
25/06/2018 [01:53]:
“Vəziyyət çox ağırdı, verdiyiniz pul isə azdır” – Tağıyevdən ADR hökumətinə Novruz jesti
25/06/2018 [01:34]:
“Nəsib bəyin komandası Avropa ölkələri üçün nümunədir” – İngilis ali komissarının tarixi məktubu
24/06/2018 [23:24]:
"Türkiyədə sözün əsl mənasında bir demokratiya şöləni yaşandı"
24/06/2018 [23:14]:
Qarabağda dörd yaşlı qız öldü
24/06/2018 [22:47]:
Rusiya səmasında meteorit partladı - VİDEO
24/06/2018 [22:45]:
Dövlət Baxçalı Ərdoğanı təbrik etdi
24/06/2018 [22:43]:
Qüllə kranında namaz qıldı - VİDEO
24/06/2018 [21:59]:
“Arzu edirəm ki, 26 iyun paradı ordumuzun yeni zəfərlərinin başlanğıcı olsun”
24/06/2018 [21:59]:
Türkiyədə seçkilər başa çatdı: Ərdoğan liderdir - YENİLƏNİB
24/06/2018 [21:40]:
Ərdoğanı ilk təbrik edən Azərbaycan prezidenti oldu
24/06/2018 [21:33]:
Gürcüstanda 100-ə yaxın insan zəhərləndi
24/06/2018 [21:28]:
“Bu parad həm də düşmənlərimizə bir mesajdır”
24/06/2018 [21:18]:
“Taxt oyunları”nın ulduzları evləndi – FOTO
24/06/2018 [21:16]:
Səudiyyə Ərəbistanında qadınlar taksi işinə başladı
24/06/2018 [21:12]:
“Azərbaycan əsgərinin addım səslərini eşitmək bizim üçün şərəfdir”
24/06/2018 [21:06]:
Məhərrəm İncəyə ŞOK SÜRPRİZ: səs verdiyi sandıqdan özü çıxmadı
24/06/2018 [20:18]:
Könül Xasıyeva Hacı Nuranın görüşünə gəldi - Bu video ürək parçaladı
24/06/2018 [20:13]:
İlham Əliyev rusiyalı spikeri qəbul etdi - FOTO
24/06/2018 [20:11]:
Ərdoğan Türkiyədə keçirilən prezident seçkilərində liderlik edir
24/06/2018 [19:59]:
"Əlli yaşı olur, amma Şahbaz hələ də gözümdə uşaqdı..." - Sabir Rüstəmxanlı
24/06/2018 [19:53]:
Şahzadə günəşin çıxmasını gözləmədən sükan arxasına keçdi: Qanun qüvvəyə minəndən sonra...
24/06/2018 [19:42]:
Rusiya Dövlət Dumasının spikeri: "Rusiya və Azərbaycan strateji tərəfdaşlardır"
24/06/2018 [19:25]:
Xaçmazda 5 hektar biçilməmiş taxıl sahəsi yandı
24/06/2018 [19:16]:
Türkiyədə seçki məntəqəsində atışma olub, 2 nəfər ölüb, 3-ü yaralandı
24/06/2018 [18:37]:
Türkiyədə səsvermə başa çatıb - səslər sayılır
24/06/2018 [18:25]:
Elza Seyidcahanın heç yerdə görmədiyiniz anası - VİDEO
24/06/2018 [18:14]:
Rusiya Dövlət Dumasının sədri Bakıda...- FOTO
24/06/2018 [17:59]:
Bəşər Əsəd İradə Zeynalovaya cəngəllik qanunlarından danışdı
24/06/2018 [17:52]:
Şimali Koreya lideri 500 türk şəhidinin nəşini Ankaraya qaytarır
24/06/2018 [17:50]:
Ördək balaları ticarət mərkəzində sahibinin "sıraya düzlən" əmrini yerinə yetirdi - VİDEO
24/06/2018 [17:43]:
Qoldan sonra siyasi jest edən İsveçrə futbolçuları cəzalandırıla bilər
24/06/2018 [17:42]:
PKK bütün əməliyyatları 24 saatlığına dondurdu
24/06/2018 [17:00]:
Bu da Nəsrinin hər kəsdən gizlətdiyi sevgilisi -FOTO
24/06/2018 [16:59]:
Livan nəşri anons verdi: Azərbaycan yeni İsrail raketləri ala bilər
24/06/2018 [16:57]:
Ərdoğan nəvələri ilə birlikdə səs verdi...
24/06/2018 [16:31]:
Türkiyənin baş naziri kreslosunu hərraca çıxaracağına söz verdi
24/06/2018 [16:30]:
“Türk Ulduzları” Bakıda – FOTO
24/06/2018 [16:01]:
Deputat: “Türkiyədəki seçkilərdə qanun pozuntusu yoxdur”
24/06/2018 [15:52]:
Rusiya və ABŞ prezidentləri iyulun 15-də Vyanada görüşəcək
24/06/2018 [15:48]:
Qənirə Paşayeva Braziliya, Çin və İndoneziyanın fəal qadınları ilə Qarabağdan danışdı - FOTO
24/06/2018 [15:35]:
Avropa İttifaqının ən varlı və kasıb ölkələri açıqlandı
24/06/2018 [15:20]:
Tailandda futbol komandası mağarada itdi
24/06/2018 [15:19]:
Ərdoğan: "Hazırda seçicilərin 50 faizdən çoxu artıq səs verib"
24/06/2018 [15:15]:
İlham Əliyev nazirin vəfatı ilə bağlı başsağlığı verdi
24/06/2018 [14:40]:
Ərdoğanın səs verəcəyi məktəbdə ciddi təhlükəsizlik tədbirləri görülür -FOTOLAR
24/06/2018 [14:36]:
"Bizdə elə silah-sursat var ki, onlar haqqında biz özümüz danışmırıq"
24/06/2018 [14:32]:
Messiyə görə intihar etdi...
24/06/2018 [14:29]:
Ruhani haqda yazılmış kitab aləmi bir-birinə qatdı
24/06/2018 [14:27]:
Türkiyədə seçkilər ən tez bu kənddə qurtardı: 2 səs - Video+fotolar
24/06/2018 [14:14]:
Kadırov Salaha hədiyyə verdi
24/06/2018 [14:12]:
"Qanuni oğru"nun lüks həyat yaşayan cazibədar qızı - FOTO
24/06/2018 [14:04]:
"Güclü və tarixi ənənəsini yaşadan qeyrətli orduya malikik"
24/06/2018 [14:03]:
"Soyunur, sonra da yarım milyonluq "Porsche" aldırıb qoyur altına" -Xalq artisti yıxıb-sürüdü
24/06/2018 [13:47]:
Sovetin Bakıya verdiyi MODERN BİNALAR – FOTO/VİDEO
24/06/2018 [13:46]:
Xırdalanda evdə yanğın: 3 azyaşlı yanıq xəsarətləri aldı
24/06/2018 [13:39]:
Müdafiə sənayesi naziri Yavər Camalov dəfn edilib - FOTOLAR
24/06/2018 [13:33]:
"Bu nə hoqqabazlıqdır, bu nə özbaşınalıqdır, bu nə düşüklükdür?"
24/06/2018 [13:28]:
Əbülfəz Elçibəyin Kələkidə 80 illiyi keçirilir
24/06/2018 [12:55]:
Nəcəf Nəcəfovun qeyri-adi jurnalist fəaliyyəti - NƏSİMAN YAQUBLUNUN YAZISI
24/06/2018 [12:54]:
Səs verən Muharrem İnce jurnalisti danladı: “Əlimdən tutub...”
24/06/2018 [12:53]:
Aprel şəhidimizin qardaşının toyu oldu - FOTOLAR
24/06/2018 [12:34]:
Yavər Camalov Şüvəlan qəbiristanlığında dəfn olunacaq
24/06/2018 [12:10]:
Onunla zarafat edən ərini və yaxınlarını zəhərlədi - Beş adam öldü...
24/06/2018 [12:06]:
"Estrada oxuyanlar Şur dəstgahını ifa edə bilməzlər, heç onu bilmirlər də..."
24/06/2018 [12:05]:
Muharrəm İncə ailəsiylə səs verdi...
24/06/2018 [12:00]:
Türkiyədə prezident və parlament seçkiləri başlayıb
24/06/2018 [11:53]:
Hərbi aviasiya vasitələri Bakı buxtası üzərində hazırlıq uçuşları keçirir
24/06/2018 [11:52]:
"Elə silahlarımız var ki, onların bizdə olduğunu düşmənlərimizin bilməməsi daha yaxşı olardı"
24/06/2018 [11:24]:
Rusiya Dövlət Dumasının sədri Bakıya gəlir
24/06/2018 [11:18]:
"Ərdoğan müxalifət tərəfindən belə genişmiqyaslı seçki kampaniyası aparılacağını gözləmirdi"
24/06/2018 [11:12]:
“Türk ulduzları”nın Bakıda möhtəşəm şousunun vaxtı AÇIQLANDI
24/06/2018 [11:06]:
İtaliya baş nazirinin müavini Emmanuel Makronu həyasız adlandırıb
24/06/2018 [11:02]:
“Serj Sərkisyanın həbsinin gündəmə gəlməsi mümkündür”
24/06/2018 [10:56]:
Ceyhun Bayramovdan ilginc açıqlama: Buraxılış imtahanlarının nəticələri həlledici olacaq...
24/06/2018 [10:33]:
İcra başçısının paltar qadağası - Bakıda bu da oldu (VİDEO)
24/06/2018 [10:31]:
"Birinci turda heç kəs 50+1 toplaya bilməyəcək, məsələni ikinci tur həll edəcək"
24/06/2018 [10:20]:
İranlı qadın göbəyini açdı – FOTO
24/06/2018 [09:54]:
Bakının uşaq bağçalarında valideynlər üçün fərdi videomüşahidə yaradıla bilər
24/06/2018 [09:45]:
Müdafiə Nazirliyi cəbhədəki son vəziyyət barədə
24/06/2018 [09:14]:
Bu da aparıcı Aytənin özündən gözəl qızı Ayza - FOTOLAR
Bütün arxiv bir sırada
13/01/2018 [17:28] - Müsahibə - ( 3396 dəfə baxılıb)

“Onlar dörd divar arasında belə intihar edə bilərlər” -MÜSAHİBƏ

Narınc Rüstəmova: “İnsanı intihara təhrik edən musiqilər mövcuddur”
“Elə uşaqlar var ki, ailələrini intihar hədəsi ilə şantaj edir, öz istəklərini bu yolla əldə edirlər”


"Valideynlər uşaqlarını stressə davamlı böyütməlidirlər, yoxsa...”

 

Son günlər ərzində bir-birinin ardınca yaşanan intihar olayları yenidən ictimai diqqəti məlum problemə yönəldib. Artıq problemin həlli ilə bağlı bir sıra təkliflər səslənməkdədir ki, bu təkliflərin də böyük əksəriyyəti intihar məqsədi ilə istifadə edilən ictimai yerlərə, obyekt və vasitələrə nəzarətin artırılması ilə bağlıdır.

Maraqlıdır, intiharların qarşısını almaq üçün inzibari və ya ictimai nəzarət mexanizminin sərtləşdirilməsi bu problemin qarşısını qismən də olsa ala bilərmi? Doğrudanmı intihar qərarı verən şəxsin üzərində davamlı nəzarət tətbiq etməklə onun özünə qəsd etməsinin qarşısını almaq olar?

Moderator.az Narınc Uşaq Psixologiya Mərkəzinin rəhbəri, psixoloq Narınc Rüstəmova ilə söhbətində bu məsələlərə aydınlıq gətirməyə çalışdı.

 

-Narınc xanım, intiharları önləmək məqsədi ilə səslənən təkliflərin bir çoxu ictimai yerlərdə intihar üçün seçilən məkanlara nəzarəti artırmaq, intiharları əngəlləmək üçün fiziki bariyerlər formalaşdırmaqdır. Sizcə bu və ya bu kimi vasitələrlə intiharları önləmək mümkündürmü?

 

-Bildiyiniz kimi, intihar halları yeniyetmələr və gənclər arasında daha çox rast gəlinir. İntihar etmiş insanlar ömründə ən azında bir neçə dəfə intihara cəhd edən, bunun üçn bəlli bir müddət hazırlıq aparan insanlar olur. İntihar edən insanlarla bağlı aparılan araşdırma göstərir ki, onlar intihardan öncə ölümlə bağlı araşdırma aparır, ölümdən bəhs edən musiqilər dinləyir, filmlərə baxırlar və s. Onlar ağrılı olmayan ölüm növlərini araşdırır, ölümdən sonra nə baş verdiyi ilə maraqlanırlar. Yəni ortada bir araşdırma mövcuddur. Odur ki, intihar etmək istəyən şəxsi polis nəzarəti və ya digər bu kimi vasitələrlə əngəlləmək mümkün deyil. Yəni intihar etmək istəyən şəxs evdə, dörd divarın arasında da intihar edəcək. Biz intiharla bağlı konkret məkanlara nəzarəti artırmaqdansa, onun qarşısının alınması haqqında düşünməliyik.

 

-Sizcə intiharların qarşısını almaq üçün atılması gərəkən ən vacib addımlar hansıdır?

 

-Elə addımlar atılmalıdır ki, intihara qəıdərki vəziyyət gəlib çatmasın. Bunun üçün isə bir sıra işər görülməlidir. İlk növbədə intiharla bağlı xəbər ictimaiyyətə ajiotaj yaradacaq şəkildə təqdim edilməməlidir. Bu cür xəbərlərə xüsusilə diqqətçəkici başlıqlar qoymaq düzgün deyil. Unutmayaq ki, yeniyetmələr və gənclər öz intiharları ilə diqqət çəkməyə meyilli olurlar. Onlar düşünürlər ki, əgər intihar etsəm, ən azından haqqımda bir həftə yazacaqlar. Bunun özü  də intihara səbəb olan amillərdən biridir.

 

-Yeniyetmə və gənclərin intiharın astanasına gəlib çıxmasında valideynlərin də məsuliyyət payı varmı? Vaideynin övladına cidid nəzarəti bu məsələdə nəyisə dəyişə bilərmi?

 

-Təbii ki, valideynlərin üzərinə böyük məsuliyyət düşür. Çünki uşaqlara ən çox nəzarəti məhz valideyn həyata keçirməlidir. İntihar edən uşaqlar adətən qapalı uşaqlar olur. Zərərli vərdişləri olan gənclərdə də intihar halları daha sıx müşahidə olunur. Bizə müraciət edən valideynlərə övladları ilə bağlı bir sıra suallar verirəm ki, valideynlər bu sualların çoxuna cavab verə bilmir. Məsələn, valideyn deyir ki, övladı bütün günü qulaqlıqla musiqiyə qulaq asır. Soruşuram ki, hansı musiqilərə, hansı müğənnilərə qulaq asır? Valideyn cavab verə bilmir. Uşaq bütün günü Cənubi Koreya seriallarına, kinolara baxır. Soruşuram ki, həmin serialın, kinonun mövzusu, məğzi nədir? Valideyn yenə də “bilmirəm” deyir. Valideyn bilmir ki, insanı intihara təhrik edən musiqilər mövcuddur. “Mavi Balina” oyunu kimi oyunlar var ki, bu cür oyunlar da insanı intihara təhrik edir. Valideyn diqqətcil olmalı, uşağının nəyə baxdığını, nəyi dinlədiyini bilməlidir. Uşağın kimlərlə dostluq etməsi də vacib faktorlardan biridir.

 

-Mümkündürmü ki, valideyn intiharöncəsi bu hazırlığı gözdən qaçırsın, onu sezməsin?

 

-Qeyd etdiyimiz kimi, intihar edən hər bir uşaq öncədən hazırlıq görür. Valideyn bu hazırlığı hiss etməlidir. Valideyn diqqətli olmalı və biməlidir ki, övladı nəyi necə edir, nələrə qulaq asır, kimlərlə görüşür və s. bunlar olduqca vacib amillərdir. Bunu da qeyd edim ki, kaprizli ailələrdə intiharlar özünü daha çox göstərir.

 

-Uşaqların bir çoxunun məhz üzləşdikləri stressə davam gətirmədikləi üçün intihar etdiyi iddia olunur. Sizcə uşaqların stressə bu qədər davamsız olması nə ilə bağlıdır? Nə üçün onlar stress anında mübarizə aparmağı yox, ölümü seçirlər?

 

-Buna səbəb valideynlərin uşağı stressə davamlı böyütməməsidir. Valideynlər uşağı stresə davamlı böyütməlidir. Bu, ona görə zəruridir ki, uşaq irəlidə rastlaşdığı problemlər qarşısında özünü aciz hiss etməsin. İntihara deyil, mübarizəyə meyilli olsun.

 

-İddiaya görə, bu gün bəzi ailələrdə intihar hədəsi uşaqların valideynlərə öz istəklərini həyata keçirmək üçün vasitəyə çevrilib. Sizcə bu iddia nə dərəcədə əsaslıdır?

 

-Bu, həqiqətən də təhlükəli bir tendensiya alıb. İntihar etməyən uşaqlar belə ailələrini intiharla şantaj edir, öz istədiklərini bu yolla əldə edirlər. Bu, bir növ dəbə minib. “Intihar edəcəm” deyən uşağa necə yanaşmaq lazım gəldiyini valideynlər bilmir. Halbuki, onlar psixoloqa müraciət edərək yardım ala, düzgün qərarlar verə bilərlər.

 

-Fəsillərin də intiharlara təsir edən amillərdən biri olduğu bildirilir. Sizcə təbiətin insanı intihara təhrik etdiyi zamanlar olurmu?

 

- Təbii, qan dövranı ilə bağlı olan hallar da mövcuddur. Depressiv insanlarda yaz-payız aylarında daha çox baş verir. Araşdırmalar da bunu sübut edir. Çünki həmin vaxt hormonların dəyişdiyi dövrdür və insan özünü bu dövrdə gərəksiz, dəyərsiz, yorğun, əzgin hiss edir. Hər problemi gözündə böyütməyə başlayır. Yəni bu amil də insnaıə intihara sövq edən çoxsaylı amillərdən biridir.

 

Seymur Əliyev

 

 

 

Nəcəf Nəcəfovun qeyri-adi jurnalist fəaliyyəti - NƏSİMAN YAQUBLUNUN YAZISI
Aprel şəhidimizin qardaşının toyu oldu - FOTOLAR
Sərdar Cəlaloğlu: “Azərbaycanın geopolitik vaxtı Moskva saatıyla işləyir”
Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolunda bir ilk də yaşandı...
"Elçibəyin əsas fərqliliklərindən biri də türklüyü ilə qürur duyması idi"
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Araşdırma
“Nəsib bəyin komandası Avropa ölkələri üçün nümunədir” – İngilis ali komissarının tarixi məktubu
Gündəm
“Azərbaycan əsgərinin addım səslərini eşitmək bizim üçün şərəfdir”
Cəmiyyət
"Bu nə hoqqabazlıqdır, bu nə özbaşınalıqdır, bu nə düşüklükdür?"
Cəmiyyət
Əbülfəz Elçibəyin anadan olmasından 80 il ötür
Araşdırma
Yeməyi oğlundan alıb, əsgərə yedirən, hərbi formanı ən yaxşı parçadan tikdirən CÜMHURİYYƏT GENERALLARI
Həftənin ən çox oxunanları
Rusiya üzərində qələbə: "Baş nazir sevinir, prezident əleyhinədir"
"Hakimiyyətdə olduğu neçə illər ərzində ilk dəfə olaraq sükan Ərdoğanın əlində deyil..."
Lotoreyanın sirrini tapan riyaziyyatçı 7 dəfə mükafat qazandı...
“Türk Yıldızları” Bakı səmasında uçuşlar keçirəndə hamımız sevincdən ağlayırdıq”
Yarıçılpaq səudiyyəli fanat qadın və hicablı rus azarkeş qız - Futbol çempionatındakı təzadlar + VİDEO
12 yaşında Kəbəni üzərək təvaf etdi - Gözlənilməz (FOTOLAR)
İki Ali Baş Komandanımızın Xankəndindəki paradını bizə çox görməyin: - TARİXİ SEÇİM...
Paşinyanın gəncliyinə aid biabırçı şəkli paylaşıldı - FOTO
Afaq Aslan Damlanın keçmişilə bağlı qalmaqallı iddianı təsdiqlədi: "Pula görə yad kişilərin stollarının altından..."
"Bu, Azərbaycan kişisinə yaraşan addım deyil ki, kiməsə geyiminə görə müdaxilə etsin"
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin