Xəbər lenti
19/09/2018 [13:22]:
Hər il dünyada 50 min nəfər seks zamanı ölür – Aralarında məşhurlar da var
19/09/2018 [13:16]:
Torpağın münbit qatını korlayan iki nəfərə cərimə kəsildi - 2000 manat
19/09/2018 [13:15]:
“Ölkənin iqtisadi-aqrar siyasəti zorlanan yabını xatırladır...”- Keçmiş nazir
19/09/2018 [13:08]:
Qan təzyiqini aşağı salan qidalar açıqlandı
19/09/2018 [13:03]:
Türkiyədə vətəndaşlıq almaq asanlaşdı
19/09/2018 [12:58]:
Dəyişkən hava şəraiti Cəlilabadı qaranlığa qərq etdi...
19/09/2018 [12:56]:
Saçyoldu olayı baş verən məktəbin direktoru işdən AYRILDI
19/09/2018 [12:50]:
Ermənistandakı Rusiya aviasiyası döyüşə hazır vəziyyətə gətirildi
19/09/2018 [12:47]:
Qadın intim fotoları ilə onu şantaj edəni bağışladı: "Anam onun oğlunu yuxuda görüb"
19/09/2018 [12:39]:
Rusiyada 23 nəfər şaurmadan zəhərləndi
19/09/2018 [12:31]:
İrandan gələn vətəndaşda heroin aşkarlandı - VİDEO
19/09/2018 [12:26]:
İtaliyada yaşayan Türk jurnalist tarixi uğura imza atdı
19/09/2018 [12:26]:
“Moskva Yaxın Şərqdəki münaqişələrdən milyonlar qazanır”
19/09/2018 [12:24]:
Trampın uzun saçlarının sirri açıldı: Boynunun ardındakı keçəli örtmək üçünmüş...
19/09/2018 [12:20]:
İnam Kərimovun işdən çıxardığı şəxsə Muxtar Babayev VƏZİFƏ VERDİ
19/09/2018 [12:14]:
"Beş-on nəfər qaragüruhçu qalxıb deyəcək ki, "yoxsa dövlətdən inciyərik""
19/09/2018 [12:10]:
Xaləddin İsgəndərovun Bakı-Sumqayıt yolundakı təpələri söküləcək - Tıxaca əncam axtarılır
19/09/2018 [12:06]:
Messi Ronaldunu geridə qoydu
19/09/2018 [11:56]:
Zakir Həsənov Sergey Şoyquya başsağlığı verib
19/09/2018 [11:51]:
Yevgeni Satanovski: " Heydər Əliyev SSRİ-nin dağılmasına imkan verməzdi"
19/09/2018 [11:50]:
Ermənistan ordusu çətin birdə özünə gəlsin...
19/09/2018 [11:49]:
Ermənistan müdafiə naziri ordunu idarə edə bilmir
19/09/2018 [11:49]:
Maduro Nüsrətin restoranına getdi, xalqını qəzəbləndirdi - VİDEO
19/09/2018 [11:47]:
Məkkə və Mədinəni sürət qatarı birləşdirəcək
19/09/2018 [11:44]:
Prezident Avstriyanın vitse-kansleri ilə görüşdü
19/09/2018 [11:31]:
“Paşinyan hay-küy salmaqla Ermənistanın Azərbaycan qarşısındakı zəifliyini ört-basdır etməyə çalışır”
19/09/2018 [11:25]:
Ruhulla Axundov o dərəcədə döyülürdü ki... - V məqalə
19/09/2018 [11:11]:
Vətəndaş “Azəriqaz” İB əməkdaşlarının əlindən FƏRYAD EDİR...
19/09/2018 [11:10]:
Türkiyədən gələnlər Qənirə Paşayeva ilə görüşdə "daima Azərbaycanın yanındayıq" deyiblər
19/09/2018 [11:06]:
Metronun “Xətai” stansiyası 1 illiyə bağlanır
19/09/2018 [11:05]:
Nazirlikdən xaricdə təhsil almaq istəyənlərə MÜRACİƏT
19/09/2018 [11:03]:
İlahiyyat İnstitutunda yeni TƏYİNATLAR
19/09/2018 [11:01]:
Məktəb direktorları toplandı: Nazir müavini tapşırıq verdi
19/09/2018 [10:59]:
Rusiya ada bir MDB ölkəsində “İsgəndər” raketləri yerləşdirdi
19/09/2018 [10:53]:
“Söhbət milyonların geri qaytarılmasından gedir”
19/09/2018 [10:46]:
Xatirə şəhid ailəsinə söz verdi - “Müşviq bulağı” tikdirəcək
19/09/2018 [10:42]:
Qarabağ yolunda Paşinyanın qarşısını iki ayı kəsdi... - FOTO+VİDEO
19/09/2018 [10:39]:
Yüksək bal toplayaraq ADAU-nu seçən 82 tələbəyə əlavə təqaüd veriləcək
19/09/2018 [10:34]:
Azərbaycan neftinin qiyməti 81 dollara yaxınlaşır
19/09/2018 [10:25]:
Polis borca görə 19 nəfəri saxladı
19/09/2018 [10:22]:
İlham Əliyev Masallıda Xalçaçılıq üzrə Təlim-Tədris Mərkəzi ilə tanış oldu
19/09/2018 [10:17]:
"Xankəndinə bayrağı əsgər Heydər Əliyev asacaq" -Siyavuş Novruzov
19/09/2018 [10:02]:
Havanı çirkləndirən zavodla bağlı sənədlər məhkəməyə göndərildi
19/09/2018 [09:58]:
Cəbhədə vəziyyət gərgindir - Müdafiə Nazirliyi məlumat yaydı
19/09/2018 [09:56]:
Paşinyan bizlərə Murovdan aşağı baxdı… - Onu təcili ordan endirməsək!..-Fotolar
19/09/2018 [09:49]:
Qəflətən Qarabağa gələrək sərsəmlədi: "Biz sülh danışıqlarına da, müharibəyə də hazırıq”
19/09/2018 [09:42]:
Azərbaycandakı cəzaçəkmə müəssisələrindən 17 nəfər qaçıb
19/09/2018 [09:34]:
Bu gün Çempionlar Liqasında I tura yekun vurulacaq - TƏQVİM
19/09/2018 [09:23]:
Onlara yeni mənzillər verildi -FOTOLAR
19/09/2018 [09:06]:
Çempionlar Liqasında 8 oyun keçirildi - NƏTİCƏLƏR
19/09/2018 [09:04]:
Serbiyada Üzeyir Hacıbəylinin xatirəsi anıldı
19/09/2018 [08:48]:
Azərbaycana gələn ərəblərin sayı artdı
19/09/2018 [08:46]:
Şimali və Cənubi Koreya prezidentləri hərbi sahədə saziş imzaladılar
19/09/2018 [08:44]:
Bir ayağı olmayan qız “İtaliya gözəli” seçildi
19/09/2018 [08:39]:
100 il öncə Bakını millətçilik yox, ümmətçilik xilas etdi... -FİKİR SAVAŞI
19/09/2018 [08:31]:
Dietoloq məktəblilərlə bağlı çağırış etdi
19/09/2018 [00:48]:
Alimlər 15 yaş cavan görünmənin sadə sirrini "tapdılar"...
19/09/2018 [00:23]:
Türkiyəli alim Azərbaycanda dissertasiya müdafiə etdi
19/09/2018 [00:18]:
Latviyanın ədliyyə naziri Quba Soyqırımı Memorial Kompleksini ziyarət etdi - FOTOLAR
19/09/2018 [00:16]:
Üzeyir bəyin fövqəlzəkası – “Məşədi İbad papağı”nın sirri – Anım günü
18/09/2018 [23:57]:
Ermənistan: "Saşik" Sarkisyan bankda dondurulmuş pullarından büdcəyə "pay verməyə" hazırdır
18/09/2018 [23:53]:
Kəlbəcərə gələn adam, heç Kəlbəcərdən qayıdan günün olmasın!
18/09/2018 [23:47]:
Bu avtomobildən neçə adamın çıxdığına inanmayacaqsınız - VİDEO
18/09/2018 [23:34]:
Bu restoranda yemək yemək üçün çevik olmaq lazımdır - MARAQLI
18/09/2018 [23:28]:
“Milyonçu Tağıyevin Hacıbəyli qardaşlarna ayırdığı pulu mühasib niyə gizlədir? – Anım günü
18/09/2018 [23:20]:
“Televiziya kanalları, mətbuat Üzeyir bəyi bu gün bir az da çox təbliğ etməlidirlər, çünki....”
18/09/2018 [23:17]:
Yaşlı kişi əli silahlı soyğunçulara meydan oxudu - VİDEO
18/09/2018 [23:16]:
“Menyuların yalnız xarici dildə olması əsas problemdir”
18/09/2018 [23:13]:
NATO nümayəndəsi: "Ermənistanın yeni rəhbərliyi bizi ürəkləndirir"
18/09/2018 [23:03]:
Ölən dostlarının ətrafına toplaşaraq yas tutdular - VİDEO
18/09/2018 [22:59]:
"Buradakı tələbələr Üzeyir bəyin kimliyini yaxşı bilirlər, əsərlərini səhnələşdirirlər” – Cavanşir Quliyev
18/09/2018 [22:40]:
Taleh Məmmədov Minskdə çempion oldu
18/09/2018 [22:22]:
“Onlar bir-birlərinə qarşı ortada görünmədən mübarizə aparacaqlar”
18/09/2018 [22:15]:
İsrail KİV-ləri: “Liberman Azərbaycanı kəşf etdi”
18/09/2018 [21:41]:
Netanyahu Putinə zəng etdi
18/09/2018 [21:39]:
“Fənərbağça”nın futbolçusu karyerasına fasilə verdi
18/09/2018 [21:38]:
Qobustan rayonunda zəlzələ oldu
18/09/2018 [21:32]:
İçməli sudan 27 min insan zəhərlədi
18/09/2018 [21:31]:
“Bu il ən azı 600 kəndin yolunun əsaslı təmiri nəzərdə tutulub” -İlham Əliyev
18/09/2018 [21:09]:
İlham Əliyev: “Bu gün Ermənistan ordusu bizimlə rəqabət apara bilməz”
Bütün arxiv bir sırada
13/01/2018 [17:28] - Müsahibə - ( 3599 dəfə baxılıb)

“Onlar dörd divar arasında belə intihar edə bilərlər” -MÜSAHİBƏ

Narınc Rüstəmova: “İnsanı intihara təhrik edən musiqilər mövcuddur”
“Elə uşaqlar var ki, ailələrini intihar hədəsi ilə şantaj edir, öz istəklərini bu yolla əldə edirlər”


"Valideynlər uşaqlarını stressə davamlı böyütməlidirlər, yoxsa...”

 

Son günlər ərzində bir-birinin ardınca yaşanan intihar olayları yenidən ictimai diqqəti məlum problemə yönəldib. Artıq problemin həlli ilə bağlı bir sıra təkliflər səslənməkdədir ki, bu təkliflərin də böyük əksəriyyəti intihar məqsədi ilə istifadə edilən ictimai yerlərə, obyekt və vasitələrə nəzarətin artırılması ilə bağlıdır.

Maraqlıdır, intiharların qarşısını almaq üçün inzibari və ya ictimai nəzarət mexanizminin sərtləşdirilməsi bu problemin qarşısını qismən də olsa ala bilərmi? Doğrudanmı intihar qərarı verən şəxsin üzərində davamlı nəzarət tətbiq etməklə onun özünə qəsd etməsinin qarşısını almaq olar?

Moderator.az Narınc Uşaq Psixologiya Mərkəzinin rəhbəri, psixoloq Narınc Rüstəmova ilə söhbətində bu məsələlərə aydınlıq gətirməyə çalışdı.

 

-Narınc xanım, intiharları önləmək məqsədi ilə səslənən təkliflərin bir çoxu ictimai yerlərdə intihar üçün seçilən məkanlara nəzarəti artırmaq, intiharları əngəlləmək üçün fiziki bariyerlər formalaşdırmaqdır. Sizcə bu və ya bu kimi vasitələrlə intiharları önləmək mümkündürmü?

 

-Bildiyiniz kimi, intihar halları yeniyetmələr və gənclər arasında daha çox rast gəlinir. İntihar etmiş insanlar ömründə ən azında bir neçə dəfə intihara cəhd edən, bunun üçn bəlli bir müddət hazırlıq aparan insanlar olur. İntihar edən insanlarla bağlı aparılan araşdırma göstərir ki, onlar intihardan öncə ölümlə bağlı araşdırma aparır, ölümdən bəhs edən musiqilər dinləyir, filmlərə baxırlar və s. Onlar ağrılı olmayan ölüm növlərini araşdırır, ölümdən sonra nə baş verdiyi ilə maraqlanırlar. Yəni ortada bir araşdırma mövcuddur. Odur ki, intihar etmək istəyən şəxsi polis nəzarəti və ya digər bu kimi vasitələrlə əngəlləmək mümkün deyil. Yəni intihar etmək istəyən şəxs evdə, dörd divarın arasında da intihar edəcək. Biz intiharla bağlı konkret məkanlara nəzarəti artırmaqdansa, onun qarşısının alınması haqqında düşünməliyik.

 

-Sizcə intiharların qarşısını almaq üçün atılması gərəkən ən vacib addımlar hansıdır?

 

-Elə addımlar atılmalıdır ki, intihara qəıdərki vəziyyət gəlib çatmasın. Bunun üçün isə bir sıra işər görülməlidir. İlk növbədə intiharla bağlı xəbər ictimaiyyətə ajiotaj yaradacaq şəkildə təqdim edilməməlidir. Bu cür xəbərlərə xüsusilə diqqətçəkici başlıqlar qoymaq düzgün deyil. Unutmayaq ki, yeniyetmələr və gənclər öz intiharları ilə diqqət çəkməyə meyilli olurlar. Onlar düşünürlər ki, əgər intihar etsəm, ən azından haqqımda bir həftə yazacaqlar. Bunun özü  də intihara səbəb olan amillərdən biridir.

 

-Yeniyetmə və gənclərin intiharın astanasına gəlib çıxmasında valideynlərin də məsuliyyət payı varmı? Vaideynin övladına cidid nəzarəti bu məsələdə nəyisə dəyişə bilərmi?

 

-Təbii ki, valideynlərin üzərinə böyük məsuliyyət düşür. Çünki uşaqlara ən çox nəzarəti məhz valideyn həyata keçirməlidir. İntihar edən uşaqlar adətən qapalı uşaqlar olur. Zərərli vərdişləri olan gənclərdə də intihar halları daha sıx müşahidə olunur. Bizə müraciət edən valideynlərə övladları ilə bağlı bir sıra suallar verirəm ki, valideynlər bu sualların çoxuna cavab verə bilmir. Məsələn, valideyn deyir ki, övladı bütün günü qulaqlıqla musiqiyə qulaq asır. Soruşuram ki, hansı musiqilərə, hansı müğənnilərə qulaq asır? Valideyn cavab verə bilmir. Uşaq bütün günü Cənubi Koreya seriallarına, kinolara baxır. Soruşuram ki, həmin serialın, kinonun mövzusu, məğzi nədir? Valideyn yenə də “bilmirəm” deyir. Valideyn bilmir ki, insanı intihara təhrik edən musiqilər mövcuddur. “Mavi Balina” oyunu kimi oyunlar var ki, bu cür oyunlar da insanı intihara təhrik edir. Valideyn diqqətcil olmalı, uşağının nəyə baxdığını, nəyi dinlədiyini bilməlidir. Uşağın kimlərlə dostluq etməsi də vacib faktorlardan biridir.

 

-Mümkündürmü ki, valideyn intiharöncəsi bu hazırlığı gözdən qaçırsın, onu sezməsin?

 

-Qeyd etdiyimiz kimi, intihar edən hər bir uşaq öncədən hazırlıq görür. Valideyn bu hazırlığı hiss etməlidir. Valideyn diqqətli olmalı və biməlidir ki, övladı nəyi necə edir, nələrə qulaq asır, kimlərlə görüşür və s. bunlar olduqca vacib amillərdir. Bunu da qeyd edim ki, kaprizli ailələrdə intiharlar özünü daha çox göstərir.

 

-Uşaqların bir çoxunun məhz üzləşdikləri stressə davam gətirmədikləi üçün intihar etdiyi iddia olunur. Sizcə uşaqların stressə bu qədər davamsız olması nə ilə bağlıdır? Nə üçün onlar stress anında mübarizə aparmağı yox, ölümü seçirlər?

 

-Buna səbəb valideynlərin uşağı stressə davamlı böyütməməsidir. Valideynlər uşağı stresə davamlı böyütməlidir. Bu, ona görə zəruridir ki, uşaq irəlidə rastlaşdığı problemlər qarşısında özünü aciz hiss etməsin. İntihara deyil, mübarizəyə meyilli olsun.

 

-İddiaya görə, bu gün bəzi ailələrdə intihar hədəsi uşaqların valideynlərə öz istəklərini həyata keçirmək üçün vasitəyə çevrilib. Sizcə bu iddia nə dərəcədə əsaslıdır?

 

-Bu, həqiqətən də təhlükəli bir tendensiya alıb. İntihar etməyən uşaqlar belə ailələrini intiharla şantaj edir, öz istədiklərini bu yolla əldə edirlər. Bu, bir növ dəbə minib. “Intihar edəcəm” deyən uşağa necə yanaşmaq lazım gəldiyini valideynlər bilmir. Halbuki, onlar psixoloqa müraciət edərək yardım ala, düzgün qərarlar verə bilərlər.

 

-Fəsillərin də intiharlara təsir edən amillərdən biri olduğu bildirilir. Sizcə təbiətin insanı intihara təhrik etdiyi zamanlar olurmu?

 

- Təbii, qan dövranı ilə bağlı olan hallar da mövcuddur. Depressiv insanlarda yaz-payız aylarında daha çox baş verir. Araşdırmalar da bunu sübut edir. Çünki həmin vaxt hormonların dəyişdiyi dövrdür və insan özünü bu dövrdə gərəksiz, dəyərsiz, yorğun, əzgin hiss edir. Hər problemi gözündə böyütməyə başlayır. Yəni bu amil də insnaıə intihara sövq edən çoxsaylı amillərdən biridir.

 

Seymur Əliyev

 

 

 

Vətəndaş “Azəriqaz” İB əməkdaşlarının əlindən FƏRYAD EDİR...
Alimlər 15 yaş cavan görünmənin sadə sirrini "tapdılar"...
Türkiyəli alim Azərbaycanda dissertasiya müdafiə etdi
Bu avtomobildən neçə adamın çıxdığına inanmayacaqsınız - VİDEO
Bu restoranda yemək yemək üçün çevik olmaq lazımdır - MARAQLI
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Maraqlı
Trampın uzun saçlarının sirri açıldı: Boynunun ardındakı keçəli örtmək üçünmüş...
Cəmiyyət
“Menyuların yalnız xarici dildə olması əsas problemdir”
Mədəniyyət
"Buradakı tələbələr Üzeyir bəyin kimliyini yaxşı bilirlər, əsərlərini səhnələşdirirlər” – Cavanşir Quliyev
Köşə
Az qalıb, bəy!
Cəmiyyət
"Onun böyüklüyü ondadır ki, əlində olan vəsaitini jurnalistikanın inkişafı üçün xərcləyib"
Həftənin ən çox oxunanları
Şəxsi silahlı mühafizəsi olan baş həkim Məcid Əliyev həbs edildi... - FOTO+VİDEO
Puldan “divar” yaradan məmur həm də 256 məşuqə saxlayırmış - HEYRƏTAMİZ+VİDEO
Bakıda satılan 5 otaqlı evin qiymətinə Braziliyada ada almaq olar - Fantastik qiymət (FOTOLAR)
"Müdafiə Nazirliyində çalışdığım 7 ildə cəbhə bölgəsində vəzifəli şəxsin övladını görmədim"
"Cənab Prezident, çox hörmətli Mehriban xanım, bu sətirləri Sizə utanaraq yazırıq..."
Mehriban Əliyevanın təşəbbüsü ilə 1-ci siniflərə - Hədiyyə
Fərhad Əliyevin kəndində evləri daşa basıb, sakinləri qorxuya salan kimdir? - VİDEO
"Sabah Qarabağda savaş başlasa bizim Bakıda Nuru Paşalara ehtiyacımız olmayacaq, çünki..."
Paşinyanın arvadı Qarabağda ölən erməni əsgərlərinin analarını topladı - azərbaycanlı analara müraciət olundu
Türkiyə və İsrail barışır, səfirlər geri qayıdır - Bakının da bu barışıqda rolu var...
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə