Xəbər lenti
17/01/2018 [00:37]:
ABŞ-da 4 polis əməkdaşı güllələnib
17/01/2018 [00:21]:
"Ziyalılıq səviyyəsinə görə, birinci Azərbaycan Parlamenti hazırkı parlamentdən yüksəkdə dayanırdı"
17/01/2018 [00:04]:
Bürclər - 17 YANVAR
17/01/2018 [00:01]:
"Başqa işiniz-gücünüz yoxdur ki, "əsgərə" ilişirsiniz?" - "O söyüşlərdən bir pay da bizlərə düşəcək..."
16/01/2018 [23:36]:
"Bu şəhərdə"nin Coşqunu əməliyyat olundu - FOTO/VİDEO
16/01/2018 [23:32]:
Qüdrət Həsənquliyev İranın Azərbaycandakı səfirinə başsağlığı verdi...
16/01/2018 [23:15]:
"Ata sözün, oğlu da savaşın şəhididir" - "Bu üzrxahlığı da anlayışla qarşılamaq lazımdır"
16/01/2018 [23:14]:
"Bu, şagirdlərdən tutmuş, qələm adamlarına qədər hər kəsi çaşdıracaq"- Musa Yaqub
16/01/2018 [23:07]:
Dilçi alim Dilçilik İnstitutunun qərarına qarşı çıxdı -"Dillə bu şəkildə davranmaq olmaz”
16/01/2018 [23:04]:
Millət vəkili Belçika, Yunanıstan və Portuqaliyanın təşkilat rəhbərləri ilə görüşdü
16/01/2018 [23:04]:
Dünyada yalnız 6 insanın danışdığı dil - Bu balaca kənd o qədər tənha bir yerdədir ki…
16/01/2018 [23:00]:
“YouTube”a yeni funksiyalar gəlir
16/01/2018 [23:00]:
Həştərxandakı Azərbaycan diasporunun rəhbəri haqqında iddia - Erməniləri müdafiə edib...
16/01/2018 [22:43]:
Yanğınsöndürən üçüncü mərtəbədən yerə atılan uşağı tutdu – VİDEO
16/01/2018 [22:38]:
Bıçağı öz ürəyinə soxdu -Şəmkirdə şok İNTİHAR
16/01/2018 [22:28]:
Cümhuriyyət parlamentinin 20 dəqiqəlik ən qısa iclası- Niyə yarımçıq dayandırıldı?
16/01/2018 [22:27]:
Ermənilərin fəxri, intim səhnələrin simvolu Roza - FOTOLAR
16/01/2018 [22:20]:
Ərəblər Azərbaycanda otel biznesi qurmaq istəyirlər – RƏSMİ
16/01/2018 [22:07]:
“Qarabağ erməniləri Azərbaycan vətəndaşı olmaqlarıyla fəxr edirdilər” - Maksim Musayev
16/01/2018 [22:04]:
Sabah Bakının bir hissəsi qazsız qalacaq
16/01/2018 [21:41]:
Marneulidə 20 Yanvar faciəsinə həsr olunan tədbir keçirilib - FOTO
16/01/2018 [21:41]:
Burun əməliyyatından öncə bunları etmək vacibdir – TÖVSİYYƏ
16/01/2018 [21:21]:
Türkiyə Suriya sərhədinə əlavə tanklar yerləşdirdi
16/01/2018 [21:15]:
Dövlət Xidmətinin rəisi: “Keşikçi dağı məbədi təmir olunmalıdır"
16/01/2018 [21:06]:
Xudatda TIR-la minik maşını toqquşub, xəsarət alanlar var
16/01/2018 [20:52]:
Nazir Ramin Quluzadə Dövlət Dəniz Adminstrasiyasına getdi
16/01/2018 [20:29]:
“Azerspace-2” peykinin ən son görüntüləri - FOTOLAR
16/01/2018 [20:21]:
Nəcməddin Sadıkov NATO-nun iclasında - FOTOLAR
16/01/2018 [20:19]:
Pensiyaçılara şad xəbər: "Bu gün axşamdan..."
16/01/2018 [20:18]:
“Ermənistan Azərbaycan ordusundan qorxur” - General
16/01/2018 [20:16]:
"20 ildir arvadımla bacı-qardaş kimiyəm, arada biqeyrətlik edirəm" -Əli Mirəliyev
16/01/2018 [20:14]:
Moskvanın yeni təklifi: 5 rayon qaytarılır
16/01/2018 [20:13]:
15 gündə 11 nəfər qəzalarda dünyasını dəyişdi
16/01/2018 [20:12]:
İzmirdə 49 miqrant ölümdən xilas edildi
16/01/2018 [20:10]:
Rəşad Sadıqovun rəhbərliyində ilk qələbə
16/01/2018 [20:10]:
Telefon ekranı çatlayanda dəyişməyə ehtiyac qalmayacaq - Yeni kəşf
16/01/2018 [19:48]:
BSU “Elektron universitet” layihəsinə qoşulur
16/01/2018 [19:37]:
Geriyə dönüş intihardır...
16/01/2018 [19:31]:
Məşhur polyak naşir BSU-dan yazdı
16/01/2018 [19:24]:
"Oliqarx" əməliyyatı: 67 malikanə, onlarla superkar, 4 yaxta, bütöv cəbbəxana…
16/01/2018 [19:18]:
"Doğuşdan ölənə qədər rüşvət..." - Prezidentin köməkçilərinin gözləri Mübariz Qurbanlıda...
16/01/2018 [19:14]:
Qənirə Paşayeva tanınmış qadın təşkilat rəhbərləri ilə görüşdü
16/01/2018 [19:04]:
Avstriyada yeni hökumətə qarşı 20 minlik aksiya keçirildi
16/01/2018 [18:59]:
13 uşağını əsir saxlayan cütlük həbs olundu: Uşaqlar yatağa sığınmış halda tapıldı
16/01/2018 [18:59]:
“Qarabağ” dünyanın ən yaxşı 100 komandası sırasında yer aldı
16/01/2018 [18:56]:
İsa Qəmbərin qardaşı onu Almaniyada müalicə etdirmək İSTƏYİR
16/01/2018 [18:56]:
Atasını xilas etmək üçün həyatını fəda etdi
16/01/2018 [18:51]:
Hafiz Hacıyev: “Məmurların bəziləri kal armud kimi dövlətin boğazına ilişiblər”
16/01/2018 [18:45]:
Azərbaycan diasporunun üzvünü oğurlayan şəxslər tutuldu
16/01/2018 [18:44]:
"Düzgün yararlanmırlar" - Psixoloq Könül Vaqifqızı
16/01/2018 [18:38]:
Prokurorluq orqanlarına işə qəbul üçün test keçiriləcək
16/01/2018 [18:33]:
Komaya düşən deputatın müalicəsi üçün xaricdən həkimlər çağırıldı
16/01/2018 [18:30]:
“Ehtimal ki, Heminquey və Şekspir səviyyəsində yazıçı və şairlərimiz var, amma...”
16/01/2018 [18:23]:
“Whatsapp”dan daha bir YENİLİK
16/01/2018 [18:08]:
İsa Qəmbər Elçibəydən sonra yeganə müxalifət lideridir - Sərdar Cəlaloğlu
16/01/2018 [18:05]:
“Cümhuriyyət ili”ndə Amnistiya aktının təşəbbüskarı KİM OLACAQ...
16/01/2018 [18:03]:
Qürbətdə həmyerlisi tərəfindən öldürülən Düdənginskinin müəmmalı qətli- TARİX
16/01/2018 [18:02]:
Milli-mənəvi dəyərlərə zərbə vuranlar - Baş redaktorlar onları QINADILAR
16/01/2018 [17:57]:
Dünyanın ən böyük beşinci almazı tapıldı - FOTO
16/01/2018 [17:57]:
Topaz Premyer Liqası 50-ci oldu
16/01/2018 [17:54]:
Ərdoğandan 59 il sonra Vatikana ilk səfər
16/01/2018 [17:52]:
İnstitutda qalmaqal: Qoy, hamı burada qoyun kimi oturub qulaq assın – VİDEO
16/01/2018 [17:51]:
“Bağışlayıram, amma çölə çıxsa, kişi kimi pulumu qaytarsın”
16/01/2018 [17:50]:
Etirazçılar polisə gözyaşardıcı qaz sıxdılar - Kiyevdə növbəti qarşıdurma
16/01/2018 [17:49]:
“O, zəng etməsə, mən də etməyəcəm” - Ərdoğandan Trampa
16/01/2018 [17:48]:
Bəlkə orduya da Səfər Əbiyev kimi “oydu” deyək?...
16/01/2018 [17:46]:
“2018 ölkəmiz üçün önəmli hadisələrlə zəngin il olacaq” - İlham Əliyev
16/01/2018 [17:39]:
Çəkiliş prosesində kamazlar kütləvi qəzaya uğradığı Azərbaycan filmi- MARAQLI
16/01/2018 [17:38]:
Usta işləyən gənc donaraq öldü... - Binanın damına yapışaraq (FOTO)
16/01/2018 [17:33]:
Asqırmaq istəmədi, boğazı yırtıldı
16/01/2018 [17:32]:
Qarğa hava proqnozu proqramına müdaxilə etdi
16/01/2018 [17:03]:
“20 Yanvar və Xocalı faciəsi ədəbiyyatımızın roman janrında lazımınca əks olunmayıb”
16/01/2018 [16:54]:
Xalq artisti reanimasiyaya yerləşdirildi - Vəziyyəti ağırdır
16/01/2018 [16:48]:
Yaddaşını itirən qadın 23 ildən sonra ərinə qovuşdu...- VİDEO
16/01/2018 [16:42]:
Cəmi bir viski oğurladı - Qiyməti 680 manat
16/01/2018 [16:38]:
"Deyirdi ki, "mən seyidəm, bu işi həll edəcəm" - həbsdə olan həkimin məhkəməsi
16/01/2018 [16:33]:
“On dəqiqəlik əməliyyat idi…” - Rafael danışdı
16/01/2018 [16:17]:
Qarabağ problemi və biz!
16/01/2018 [15:49]:
Saakaşvili yenə ifadə verdi
16/01/2018 [15:41]:
DİM 10-cu siniflər üçün imtahan keçirdi
Bütün arxiv bir sırada
13/01/2018 [17:28] - Müsahibə - ( 3071 dəfə baxılıb)

“Onlar dörd divar arasında belə intihar edə bilərlər” -MÜSAHİBƏ

Narınc Rüstəmova: “İnsanı intihara təhrik edən musiqilər mövcuddur”
“Elə uşaqlar var ki, ailələrini intihar hədəsi ilə şantaj edir, öz istəklərini bu yolla əldə edirlər”


"Valideynlər uşaqlarını stressə davamlı böyütməlidirlər, yoxsa...”

 

Son günlər ərzində bir-birinin ardınca yaşanan intihar olayları yenidən ictimai diqqəti məlum problemə yönəldib. Artıq problemin həlli ilə bağlı bir sıra təkliflər səslənməkdədir ki, bu təkliflərin də böyük əksəriyyəti intihar məqsədi ilə istifadə edilən ictimai yerlərə, obyekt və vasitələrə nəzarətin artırılması ilə bağlıdır.

Maraqlıdır, intiharların qarşısını almaq üçün inzibari və ya ictimai nəzarət mexanizminin sərtləşdirilməsi bu problemin qarşısını qismən də olsa ala bilərmi? Doğrudanmı intihar qərarı verən şəxsin üzərində davamlı nəzarət tətbiq etməklə onun özünə qəsd etməsinin qarşısını almaq olar?

Moderator.az Narınc Uşaq Psixologiya Mərkəzinin rəhbəri, psixoloq Narınc Rüstəmova ilə söhbətində bu məsələlərə aydınlıq gətirməyə çalışdı.

 

-Narınc xanım, intiharları önləmək məqsədi ilə səslənən təkliflərin bir çoxu ictimai yerlərdə intihar üçün seçilən məkanlara nəzarəti artırmaq, intiharları əngəlləmək üçün fiziki bariyerlər formalaşdırmaqdır. Sizcə bu və ya bu kimi vasitələrlə intiharları önləmək mümkündürmü?

 

-Bildiyiniz kimi, intihar halları yeniyetmələr və gənclər arasında daha çox rast gəlinir. İntihar etmiş insanlar ömründə ən azında bir neçə dəfə intihara cəhd edən, bunun üçn bəlli bir müddət hazırlıq aparan insanlar olur. İntihar edən insanlarla bağlı aparılan araşdırma göstərir ki, onlar intihardan öncə ölümlə bağlı araşdırma aparır, ölümdən bəhs edən musiqilər dinləyir, filmlərə baxırlar və s. Onlar ağrılı olmayan ölüm növlərini araşdırır, ölümdən sonra nə baş verdiyi ilə maraqlanırlar. Yəni ortada bir araşdırma mövcuddur. Odur ki, intihar etmək istəyən şəxsi polis nəzarəti və ya digər bu kimi vasitələrlə əngəlləmək mümkün deyil. Yəni intihar etmək istəyən şəxs evdə, dörd divarın arasında da intihar edəcək. Biz intiharla bağlı konkret məkanlara nəzarəti artırmaqdansa, onun qarşısının alınması haqqında düşünməliyik.

 

-Sizcə intiharların qarşısını almaq üçün atılması gərəkən ən vacib addımlar hansıdır?

 

-Elə addımlar atılmalıdır ki, intihara qəıdərki vəziyyət gəlib çatmasın. Bunun üçün isə bir sıra işər görülməlidir. İlk növbədə intiharla bağlı xəbər ictimaiyyətə ajiotaj yaradacaq şəkildə təqdim edilməməlidir. Bu cür xəbərlərə xüsusilə diqqətçəkici başlıqlar qoymaq düzgün deyil. Unutmayaq ki, yeniyetmələr və gənclər öz intiharları ilə diqqət çəkməyə meyilli olurlar. Onlar düşünürlər ki, əgər intihar etsəm, ən azından haqqımda bir həftə yazacaqlar. Bunun özü  də intihara səbəb olan amillərdən biridir.

 

-Yeniyetmə və gənclərin intiharın astanasına gəlib çıxmasında valideynlərin də məsuliyyət payı varmı? Vaideynin övladına cidid nəzarəti bu məsələdə nəyisə dəyişə bilərmi?

 

-Təbii ki, valideynlərin üzərinə böyük məsuliyyət düşür. Çünki uşaqlara ən çox nəzarəti məhz valideyn həyata keçirməlidir. İntihar edən uşaqlar adətən qapalı uşaqlar olur. Zərərli vərdişləri olan gənclərdə də intihar halları daha sıx müşahidə olunur. Bizə müraciət edən valideynlərə övladları ilə bağlı bir sıra suallar verirəm ki, valideynlər bu sualların çoxuna cavab verə bilmir. Məsələn, valideyn deyir ki, övladı bütün günü qulaqlıqla musiqiyə qulaq asır. Soruşuram ki, hansı musiqilərə, hansı müğənnilərə qulaq asır? Valideyn cavab verə bilmir. Uşaq bütün günü Cənubi Koreya seriallarına, kinolara baxır. Soruşuram ki, həmin serialın, kinonun mövzusu, məğzi nədir? Valideyn yenə də “bilmirəm” deyir. Valideyn bilmir ki, insanı intihara təhrik edən musiqilər mövcuddur. “Mavi Balina” oyunu kimi oyunlar var ki, bu cür oyunlar da insanı intihara təhrik edir. Valideyn diqqətcil olmalı, uşağının nəyə baxdığını, nəyi dinlədiyini bilməlidir. Uşağın kimlərlə dostluq etməsi də vacib faktorlardan biridir.

 

-Mümkündürmü ki, valideyn intiharöncəsi bu hazırlığı gözdən qaçırsın, onu sezməsin?

 

-Qeyd etdiyimiz kimi, intihar edən hər bir uşaq öncədən hazırlıq görür. Valideyn bu hazırlığı hiss etməlidir. Valideyn diqqətli olmalı və biməlidir ki, övladı nəyi necə edir, nələrə qulaq asır, kimlərlə görüşür və s. bunlar olduqca vacib amillərdir. Bunu da qeyd edim ki, kaprizli ailələrdə intiharlar özünü daha çox göstərir.

 

-Uşaqların bir çoxunun məhz üzləşdikləri stressə davam gətirmədikləi üçün intihar etdiyi iddia olunur. Sizcə uşaqların stressə bu qədər davamsız olması nə ilə bağlıdır? Nə üçün onlar stress anında mübarizə aparmağı yox, ölümü seçirlər?

 

-Buna səbəb valideynlərin uşağı stressə davamlı böyütməməsidir. Valideynlər uşağı stresə davamlı böyütməlidir. Bu, ona görə zəruridir ki, uşaq irəlidə rastlaşdığı problemlər qarşısında özünü aciz hiss etməsin. İntihara deyil, mübarizəyə meyilli olsun.

 

-İddiaya görə, bu gün bəzi ailələrdə intihar hədəsi uşaqların valideynlərə öz istəklərini həyata keçirmək üçün vasitəyə çevrilib. Sizcə bu iddia nə dərəcədə əsaslıdır?

 

-Bu, həqiqətən də təhlükəli bir tendensiya alıb. İntihar etməyən uşaqlar belə ailələrini intiharla şantaj edir, öz istədiklərini bu yolla əldə edirlər. Bu, bir növ dəbə minib. “Intihar edəcəm” deyən uşağa necə yanaşmaq lazım gəldiyini valideynlər bilmir. Halbuki, onlar psixoloqa müraciət edərək yardım ala, düzgün qərarlar verə bilərlər.

 

-Fəsillərin də intiharlara təsir edən amillərdən biri olduğu bildirilir. Sizcə təbiətin insanı intihara təhrik etdiyi zamanlar olurmu?

 

- Təbii, qan dövranı ilə bağlı olan hallar da mövcuddur. Depressiv insanlarda yaz-payız aylarında daha çox baş verir. Araşdırmalar da bunu sübut edir. Çünki həmin vaxt hormonların dəyişdiyi dövrdür və insan özünü bu dövrdə gərəksiz, dəyərsiz, yorğun, əzgin hiss edir. Hər problemi gözündə böyütməyə başlayır. Yəni bu amil də insnaıə intihara sövq edən çoxsaylı amillərdən biridir.

 

Seymur Əliyev

 

 

 

...
"Ata sözün, oğlu da savaşın şəhididir" - "Bu üzrxahlığı da anlayışla qarşılamaq lazımdır"
Həştərxandakı Azərbaycan diasporunun rəhbəri haqqında iddia - Erməniləri müdafiə edib...
"20 ildir arvadımla bacı-qardaş kimiyəm, arada biqeyrətlik edirəm" -Əli Mirəliyev
13 uşağını əsir saxlayan cütlük həbs olundu: Uşaqlar yatağa sığınmış halda tapıldı
Atasını xilas etmək üçün həyatını fəda etdi
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Ədəbiyyat
“Ehtimal ki, Heminquey və Şekspir səviyyəsində yazıçı və şairlərimiz var, amma...”
Köşə
Bəlkə orduya da Səfər Əbiyev kimi “oydu” deyək?...
Cəmiyyət
“Bu məmləkətin torpağı, suyu və çörəyi ona haramdır...”- Qarabağ Qazisi Xəlil Rzaya görə etiraz etdi...
Müsahibə
"Orfoqrafiya sözlüyü hər bir azərbaycanlının evində olmalıdır"- Sabir Rüstəmxanlı
Araşdırma
Mərhum araşdırmaçının unudulmuş Cümhuriyyət qəhrəmanı haqqında kədərli qeydləri
Həftənin ən çox oxunanları
"Putini 48 ildir tanıyan bir insan kimi deyirəm" - "Qarabağ düyününü açmaq onun iradəsindən asılı olsaydı..."
Qız alt paltarında, "dini" verilişdə "ilahiyyatçı" üçün erotik rəqs etdi - VIDEO
Fazil Məmmədovun "Qara qutu"ları sonadək açılacaqmı? - Gözlər Mikayıl Cabbarovda
Yemək qızdırmaq istəyən əsgər 28 milyonluq BTR-i məhv etdi – VİDEO
Təkər gətirənlər tələyə düşdü - Həyəcan təbili...
Kənd qızları bakirəliyini şəhər qızlarından tez itirir - ARAŞDIRMA
“Əbiyev gəlmirdi, Zakir Həsənov isə bir neçə dəfə bizi ziyarət edib” - Fəriköy məzarlığında...
Atasının dostu Yeni il gecəsi zorladı: bəkarətini itirdi - Görüntülər var - VİDEO
Təlim zamanı ip qopdu əsgərlər vertolyotdan yerə düşdülər - VİDEO
Hicablı qızın Papito oynaması müsəlmanları ayağa qaldırdı - VİDEO
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin