Xəbər lenti
25/02/2018 [13:40]:
Adnan Oktardan şok: Ermənilərlə qardaş olacağıq - Video
25/02/2018 [13:21]:
Sabah hava Bakıda buludlu olacaq, rayonlara yağış və qar yağacaq
25/02/2018 [13:16]:
Şəhid polkovnik-leytenantın 5 yaşlı qızı: "Mənim nə yaşım vardı ki, atam öləndə..."
25/02/2018 [12:52]:
ABŞ İranla uzunmüddətli qarşdurmaya hazırlaşır...
25/02/2018 [12:51]:
Norveç Qış Olimpiya Oyunlarının qalibi oldu
25/02/2018 [12:49]:
Gürcüstanın dövlət idarələrində bayraqlar endirildi
25/02/2018 [12:36]:
Bakının mərkəzində ağır qəza: ölən var
25/02/2018 [12:33]:
Moskvada Dağlıq Qarabağın müstəqilliyi tələb edildi!..- Həmsədr ölkədən daha bir xəyanət...
25/02/2018 [12:16]:
Sualtıdan atılan dronlar, döyüş PUA-ları aviadaşıyıcı - Hindistanın gələcək satınalma siyahısı
25/02/2018 [12:12]:
Jurnalistin bəşəriyyətə sülh arzuları...
25/02/2018 [11:56]:
Bu gündən seçicilərə səsvermə vəsiqəsinin verilməsinə başlanılır
25/02/2018 [11:51]:
Bu ölkənin prezidenti ABŞ-a getməkdən imtina etdi
25/02/2018 [11:47]:
"Əsrin fırıldağı" ilə üzləşmiş yüzlərlə zərərçəkmişdən ölkə rəhbərliyinə ŞOK MÜRACİƏT
25/02/2018 [11:36]:
“Azərbaycan xalqının 70 faizi debildir” – AMEA-nın institut direktoru xalqımızı təhqir edib?
25/02/2018 [11:18]:
Namiq Tehranda səhnəyə çıxdı - Əsa ilə - VİDEO
25/02/2018 [11:05]:
Heydər Əliyevə və Azərbaycana atılan güllələr...
25/02/2018 [11:03]:
Kəlbəcər şah idi, Laçın xan, - hanı? Xankəndi xaniman, Şuşa can,- hanı?.. - FOTOLAR
25/02/2018 [10:42]:
"Əgər bu tamaşanın ekranlara çıxışı olsaydı, onlar daha çox qadını xilas edə bilərdi"
25/02/2018 [10:41]:
BMT TŞ Suriyada 30 günlük atəşkəsə dair qətnaməni yekdilliklə qəbul edildi
25/02/2018 [10:40]:
Daşkəsəndə qadın qeyri-rəsmi nikahda yaşadığı şəxs tərəfindən qətlə yetirildi
25/02/2018 [10:30]:
Afrindən acı xəbər: Türk əsgəri şəhid oldu
25/02/2018 [10:24]:
Azərbaycanda ayağından güllələnən şəxslə bağlı YENİ MƏLUMAT - FOTO
25/02/2018 [10:18]:
“Mən əsgər yolu gözləyirdim, amma Şəhid qarşıladım...”- Fevral Şəhidimizin anası...
25/02/2018 [10:06]:
Azərbaycanda kişi 36 yaşlı sevgilisini öldürüb qaçdı
25/02/2018 [10:03]:
Bu gün magistraturaya qəbul imtahanı keçirilir
25/02/2018 [09:56]:
Ermənilər Ağstafanın kəndini atəşə tutub
25/02/2018 [09:48]:
Diktator üçün “gözəlçə”: Kim Çen İnin arvadı haqqında nə bilirik...(FOTOLAR)
25/02/2018 [09:40]:
Bakıda çoxmərtəbəli binada yanğın: 8 nəfər təxliyyə edildi
25/02/2018 [09:32]:
650 minlik avtomobillərin sahibi bilindi - FOTOLAR
25/02/2018 [09:25]:
Türkiyədə ağır yol qəzası: 23 hərbçi xəsarət aldı
25/02/2018 [09:05]:
Bu gün prezident seçkiləri ilə bağlı bir sıra prosedurlar başa çatır
25/02/2018 [08:45]:
Şirin olsa da, şəkərli diabet zamanı istifadə edilir
25/02/2018 [08:36]:
Sosial şəbəkə profilimiz kimliyimizi bəlli edirmi?
25/02/2018 [08:20]:
Taliblər hücum etdi: 25 ölü
25/02/2018 [08:11]:
Ukraynanın “Eurovision-2018” təmsilçisi müəyyənləşdi
25/02/2018 [08:08]:
"O mahnılar qəlbimin sevgisindən, hərarətindən yoğrulub"
25/02/2018 [00:48]:
“Nə olar Allahım, məni qaytar o günə...” Aprel Şəhidimizin son mahnısı - VİDEO
25/02/2018 [00:42]:
Makedoniyalı siyasətçi: "Xocalı soyqırımı Ermənistana ləkədir"
25/02/2018 [00:25]:
Mədət Quliyev DTX rəisini təqaüdə göndərdi
25/02/2018 [00:06]:
"Əlindən bir şey gəlmirsə ağlamağın, sızlamağın, yazıqlığın kimsəyə bir faydası yox"
25/02/2018 [00:06]:
Bürclər - 25 FEVRAL
24/02/2018 [23:49]:
"Televiziyalarımız Cümhuriyyəti deyil, şou-biznes mövzularını işıqlandırmağa maraqlıdırlar"- Akif Aşırlı
24/02/2018 [23:25]:
Mənsimov: "Xocalı soyqırımı türk adını daşıyan hər kəsin problemidir"
24/02/2018 [23:09]:
Qış Olimpiadasında kişi çılpaq soyundu və.... FOTO
24/02/2018 [22:25]:
Somalidə iki partlayış nəticəsində 38 nəfər öldü
24/02/2018 [22:18]:
Göygöldə oğul anasını bıçaqladı
24/02/2018 [22:10]:
Belçikanın Gent şəhərində Xocalı soyqırımına həsr olunmuş tədbir keçirildi
24/02/2018 [22:09]:
Azarkeşlər “Neftçi”nin oyunundan narazı qaldılar
24/02/2018 [22:06]:
Polislər qan verdi - Fotolar
24/02/2018 [22:04]:
6 yaşlı Zəhranın gözlərinin biri göy, digəri qaradır - Dünyada nadir hadisə+ Video
24/02/2018 [22:00]:
Sumqayıtda dəhşətli intihar - Özünü 14-cü mərtəbədən atdı
24/02/2018 [21:40]:
Şirvanda SİLAHLI İNSİDENT: Güllə ayağndan girdi...
24/02/2018 [21:20]:
Xərçəngdən qorunmaq üçün nələrə diqqət etməliyik...
24/02/2018 [21:10]:
Ermənistan müdafiə naziri qaçaraq Qarabağa gəldi - FOTO
24/02/2018 [21:07]:
Vatsapa rəqib - "Viber" messencerində 3 YENİLİK
24/02/2018 [20:41]:
Azərbaycanda yükdaşıma xidmətləri bahalaşıb
24/02/2018 [20:24]:
Məktəbli Nyu-York Universitetinin 1 milyon dollarlıq qrantının qalibi oldu
24/02/2018 [20:08]:
Ermənistanda YPG-İŞİD sığınacağı: Rusiya XKX rəhbəri İrəvanda nələri müzakirə etdi?
24/02/2018 [19:57]:
Goranboyda gənc qadın müalicə məqsədi ilə yod içərək zəhərləndi
24/02/2018 [19:55]:
Bərdədə teplovozla yük avtomobili toqquşdu - FOTO
24/02/2018 [19:46]:
İrandan Azərbaycana narkotik vasitə keçirilməsinin qarşısı alındı
24/02/2018 [19:34]:
“Erməni həkim yaralarımıza baxıb dedi ki, bunları nə günə qoymusunuz...”- Səkkiz gün erməni əsirliyində...
24/02/2018 [19:29]:
Ev və maşınlarını satıb dünya səyahətinə çıxdılar -Azərbaycana da gələcəklər
24/02/2018 [19:27]:
Son sutkada 58 terrorçu öldürüldü - 37-ci günün hesabatı
24/02/2018 [19:25]:
Kiyevin Borispol Hava Limanında növbəti ERMƏNİ HƏYASIZLIĞI - VİDEO
24/02/2018 [19:22]:
22 təyyarə qəzasında cəmi 2 adam xilas oldu
24/02/2018 [19:15]:
“Ermənilər yüz meyitə od vurub, yandırdılar…” – Xocalı qətliamı erməni və xarici jurnalistlərin dilindən...
24/02/2018 [19:12]:
Ərdoğandan sərt Afrin açıqlaması: “Vicdansızlar, əxlaqsızlar, Türkü bu şəkildə kirlədə bilməzsiniz”
24/02/2018 [19:08]:
İran faciəvi qəzadan sonra bu təyyarələrlə uçuşları dayandırdı
24/02/2018 [19:04]:
Qərbi Kaspi Universitetində Startup Günləri keçirildi
24/02/2018 [19:02]:
Arıqlamaq istədi, həyatını itirdi
24/02/2018 [19:00]:
Trampın məsləhətçisi ruslarla işbirliyini etiraf etdi
24/02/2018 [18:58]:
Ukrayna Saakaşvilinin sığındığı ölkəyə müraciət etdi
24/02/2018 [18:52]:
Şanlıurfadə Azərbaycan küçəsi və Qarabağ parkı təklifi dəstəkləndi
24/02/2018 [18:38]:
DİN “Səni axtarıram”ın yaydığı məlumatı təkzib etdi -"Ucuz şoudan başqa bir şey deyil..."
24/02/2018 [18:34]:
Prezident təhsil infrastrukturunun inkişafı ilə əlaqədar sərəncam imzaladı
24/02/2018 [18:27]:
Gəncədə mərmi aşkarlandı
24/02/2018 [18:20]:
İlham Əliyev Küveytin əmiri və hökumət başçısına təbrik məktubu ünvanladı
24/02/2018 [18:11]:
Ağdamda yerli sakinin avtomobilində at əti aşkarlandı – FOTO
24/02/2018 [18:10]:
Azərbaycanlı tələbə İsveçrədə keçirilən idman yarışında qalib oldu - FOTOLAR
Bütün arxiv bir sırada
16/01/2018 [17:48] - Köşə - ( 4230 dəfə baxılıb)

Bəlkə orduya da Səfər Əbiyev kimi “oydu” deyək?...

Azərbaycan əsgərini bütün mənalarda yumşaltmaq yox, bərkitmək lazımdır, hörmətli dilçilər!..
Sultan Laçın

Xəbəriniz  var da xəbərdən?.. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunda Orfoqrafiya Komissiyasının növbəti iclası keçirilib. İclasda Azərbaycan dilinin orfoqrafiya qaydalarının təlim və tərtib prinsipləri müzakirə olunub. Tədbirdə yeni “Orfoqrafiya lüğət”ində ediləcək bəzi dəyişikliklər də diqqətə çatdırılıb. “Əsgər” sözünün “əskər”, “alqı-satqı” sözünün “alğı-satqı” yazılması təklifi məqbul sayılıb. Həmçinin yeni lüğətdə süni, qondarma sözlərin yer almayacağı vurğulanıb.   

Tanınmış media eksperti Qulu Məhərrəmli məsələyə gözəl şərh verib:

“...Hər bir dəyişiklik ciddi elmi əsasa söykənməlidir. Orfoqrafiya lüğəti çox ciddi və sabit prinsiplərə əsaslanmalıdır. Bu olmasa, biz gündə orfoqrafiyada bir söz dəyişəcəyik. Bu, bir institutun, bir şuranın gəldiyi qərar olmamalıdır. Dil hamının ümumi məhsuludur....“Əsgər”, “əsginaz” sözlərində əsas gətirirlər ki, mənbə dildə bu söz belə yazılır. Mənbə dilə istinad etmək kökündən yanlışdır. Bu sözlərin yazılışı ilə bağlı irəli sürülən təkliflərdə mən ciddi prinsip görmürəm. Bu dəyişikliklərin Azərbaycan dilini hara aparacağını, hansı dolaşığı, xaosu yaradacağını təsəvvür edə bilmirəm. Mən əminəm ki, bu dəyişikliklər qəbul olunarsa, 5 ildən sonra tamam başqa dalğa gələcək. Ən başlıcası odur ki, bu gün Azərbaycan dilinin “Orfoqrafiya lüğəti”ni dəyişdirməyə heç bir lüzum və ehtiyac yoxdur. Dillə bu şəkildə davranmaq olmaz...”

Qulu müəllimin elmi-publisistik  şərhindən ruhlanaraq bəndəniz  Dilçilik İnstitutunun hoqqalarına bir ruhu-mənəvi şərh də vermək istəyir. Xanımlar və əfəndilər, öncə rəhmətlik ustad şairimiz Bəxtiyar Vahabzadənin “Ana dili” şeirindən bu misraları yadınıza salıram:

“...Bu dil bizim ruhumuz, eşqimiz, canımızdır,
Bu dil bir-birimizlə əhdi-peymanımız dır.
Bu dil tanıtmış bizə bu dünyada hər şeyi,
Bu dil əcdadımızın bizə miras verdiyi
Qiymətli xəzinədir”¦onu gözlərimiz tək
Qoruyub, nəsillərə biz də hədiyyə verək...”

... Gerçəkdən Bəxtiyar müəllim demiş, dilimiz birbaşa ruhumuza bağlıdır... Bəlkə kimsə hiss etmir.  Bir insan olaraq özümüz kimi hər bir sözümüzün, səsimizin də ruhu var. Rəhmətlik Xudu Məmmədov demiş, hətta səsin də rəngi var... Himnlər, marşlar nəyə görə xalqı, əsgəri mübarizəyə,  cəngə, döyüşə səsləyir? Sözlərindəki, musiqisindəki əzəmətə, vüqara görə... Bu baxımdam, əzizlərim,  digər hər bir sözümüz, kəlməmiz kimi “ordu”,  “əsgər”sözünün də bir ruhu, bir canı var... Bu sözlərdə bir əzəmət , bir vüqar var... Çünki əsgər, ordu ”“kişilik, igidlik rəmzidir. İkincisi də, məlumdur ki, dildəki qalın və cingiltili səslər dilə xüsusi rövnəq, ton verir. Bu samitlər olmasa, dilin musiqiliyi, şirinliyi, möhtəşəmliyi itər... Diqqət edirsiz, kişi adlarında adətən qalın saitlər və cingiltili, sonor samitlər iştirak edir. Qadın adlarına isə incə, kar səslər daha çox xasdır. Məsələn, Cabbar, Qadir, İpək, Çiçək və s. Bəzi kişi adlarının sonuna incə “ə” saiti artırıb qadın adına çeviririk: Kamil- Kamilə, Ramil- Ramilə...

Biz bu gün torpağı işğal altında olan bir ölkə kimi  kişini, əsgəri bütün mənalarda yumşaltmaq yox, bərkitməliyik. Şükür Allaha, son illər Milli Ordumuz, digər Silahlı Qüvvələrimiz  regiona səs salıb... Odur ki, bir yaxşı düşünək,  belə bir ordunun qulluqçusuna “əsgər”, desək, yaxşıdı, yoxsa əskər?.. “Əsgər” yazılanda deyilişdə söz nə qədər yumşalsa da,  “g” cingiltili samitinin tonu, bərkliyi qalır. Amma “əskər” yazanda “k” samiti kağız-kuğuz sözündəki kimi səslənir...   Çar Rusiyası və Sovet dövründə rus məmurları siyahıyaalmada-filanda özlərini əziyyətdən qurtarmaq üçün Peyğəmbərimizin(s) adından götürülmüş Məhəmməd adını qısaldıb “Mamed”, “Məmməd”, Məhəmmədəmini “Məmmmədəmin” və s. etdilər.  Əsgər adı isə rus dilində “Asker” kimi səslənir. Rus dili ilə bizim dilin fərq olmalıdır, yoxsa yox? İndi məqsəd kimlərin işini yüngülləşdirməkdi? Yoxsa Moskva, yaxud Vaşinqton dilimizlə də bağlı göstərişlər verir...  

Yəqin bu gün milli  ruhumuzun tam ölməsini istəyən düşmənlərimiz öncə əsgərimizi, ordumuzu da yumşaldıb muma döndərmək istəyirlər... Onda gəlin Lenin kimi “r” hərfini deyə bilməyən köhnə nazirimiz Səfər Əbiyev kimi orduya “oydu”, “əsgər”ə də “əskəy”  deyək? (Sabiq nazirə əsla istehza etmirəm. Olan faktı yazıram. Hələ 1990-2000-ci illərdə- özü nazir olan vaxtlarda da bu haqda lətifələr, satirik yazılar yazmışam)...

Heydər Əliyevə və Azərbaycana atılan güllələr...
Afrindən acı xəbər: Türk əsgəri şəhid oldu
"Əlindən bir şey gəlmirsə ağlamağın, sızlamağın, yazıqlığın kimsəyə bir faydası yox"
Mənsimov: "Xocalı soyqırımı türk adını daşıyan hər kəsin problemidir"
Qış Olimpiadasında kişi çılpaq soyundu və.... FOTO
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
Şəhid polkovnik-leytenantın 5 yaşlı qızı: "Mənim nə yaşım vardı ki, atam öləndə..."
Cəmiyyət
Kəlbəcər şah idi, Laçın xan, - hanı? Xankəndi xaniman, Şuşa can,- hanı?.. - FOTOLAR
Dünya
22 təyyarə qəzasında cəmi 2 adam xilas oldu
Cəmiyyət
“Ermənilər yüz meyitə od vurub, yandırdılar…” – Xocalı qətliamı erməni və xarici jurnalistlərin dilindən...
İdman
Azərbaycanlı tələbə İsveçrədə keçirilən idman yarışında qalib oldu - FOTOLAR
Həftənin ən çox oxunanları
”Budur sizin Ağdam, budur sizin Ağdam! Ha haha ha...” - VİDEO
Azərbaycan sərhədlərində MÜHARİBƏ BAŞLAYIR – Ağ Ev tarixini ELAN ETDİ
Lənkəranski Allahşükür Paşazadəyə yazdığı məktubunda nə istəyirdi?- İstintaq materialları...
“Monte Melkonyan məni maşına mindirib bilmədiyim bir evə gətirdi...” - Səkkiz gün erməni əsirliyində...
Amerikalı konkisürən qızların intim geyimləri hamını çaşbaş saldı - FOTOLAR
Dəhşət: Müəllim və şagirdi maşında sevişərkən yaxalandı - VİDEO
“Hər bir erməni qaçqın Azərbaycandan 110 min dollar tələb etməlidir” - Həyasızlığın son həddi...
Lənkəranskinin “Qara bloknot”unda nə yazılmışdı?- Kriminal avtoritetin şəxsi əşyalarından...
Prostat xəstəliklərinin ən asan və pulsuz profilaktikası...
"Üzr istəyirəm, gərək nə qədər həyasız olasan ki, bu qədər həddi aşasan..."
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin