Xəbər lenti
13/11/2018 [11:21]:
"CNN yalan xəbər yayır"
13/11/2018 [11:21]:
Yezidi kürdlər Ermənistan parlamentinə öz namizədliyini irəli sürdü
13/11/2018 [11:14]:
Rəcəb Tayyib Ərdoğan Donald Trampla müzakirə etdiyi məsələləri açıqladı
13/11/2018 [11:05]:
"KİA Motors" Azərbaycanda 1 milyon kilometr maşın sürən şəxsi ŞOKA SALDI...
13/11/2018 [11:03]:
Poroşenkoya yersiz sual verən jurnalist işdən çıxarıldı
13/11/2018 [10:57]:
Qaşıqçı məsələsi böyüyür - tezliklə yeni faktlar açıqlanacaq
13/11/2018 [10:51]:
Azərbaycana 61 ədəd qanunsuz mobil telefon keçirmək istədi...
13/11/2018 [10:42]:
Bu cavan erməni aqronom Azərbaycan torpağında 115 min nar tingi əkdi...
13/11/2018 [10:36]:
Tovuzda 26 yaşlı qadın dərmandan zəhərləndi
13/11/2018 [10:34]:
Kafirin də əmanətinə xəyanət etmək olmaz - Quran mədəniyyəti...
13/11/2018 [10:31]:
İran sanksiyaları: kim daha çox itirir?
13/11/2018 [10:10]:
Qarabağda yaşayan ermənilər Azərbaycan Ordusunu köməyə çağırır...
13/11/2018 [10:10]:
Fazil Mustafa: “Uşaqlara sağlam inkişafları üçün aylıq müavinət verilməlidir”
13/11/2018 [09:58]:
Bu gün Milli Məclisdə büdcə müzakirələri başlayır
13/11/2018 [09:55]:
Özünüməşğulluq proqramı çərçivəsində artıq 1100-dək kiçik ailə təsərrüfatı yaradılıb
13/11/2018 [09:44]:
Hacı İbrahim Nehrəmlinin qardaşının cinayət işi məhkəməyə göndərilib, 52 zərərçəkmiş var
13/11/2018 [09:38]:
Ermənilər mövqelərimizə pulemyotlardan atəş açdılar
13/11/2018 [09:36]:
114 şəhidin vərəsəsinə ödəniş edildi - RƏSMİ
13/11/2018 [09:30]:
Bu başçı məmurlara “qeyri-mümkündür” sözünü QADAĞAN ETDİ
13/11/2018 [09:15]:
Salyanda ağır yol qəzası - Ölən və yaralananlar var
13/11/2018 [09:10]:
Xalq rəssamı Ömər Eldarova ağır itki üz verib
13/11/2018 [09:06]:
Ermənistanın Astana məğlubiyyəti - Azərbaycan üçün şans pəncərəsi
13/11/2018 [09:01]:
Meydan hərəkatı liderləri 30 il sonra bir yerə toplanır
13/11/2018 [08:54]:
Niyə London - Avropanın maliyyə mərkəzini cəlbedici edən amillər
13/11/2018 [08:49]:
Azərbaycanda bu məhsullar bahalaşıb - SİYAHI
13/11/2018 [08:43]:
İngiltərə müstəntiqləri Cahangir Hacıyevi dindirə bilər - “Beynəlxalq Bank işi” böyüyür...
13/11/2018 [08:32]:
Manat və dolların bugünkü MƏZƏNNƏSİ
13/11/2018 [08:24]:
Yeni mobil əlavə depressiya əlamətlərini müəyyənləşdirəcək
13/11/2018 [08:21]:
Turizmdən ən çox asılı olan şəhərin adı açıqlandı
13/11/2018 [01:11]:
Azərbaycan Türk fəlsəfəsindən yarpaqlar: MİRZƏ ƏBDÜRRƏHİM TALIBZADƏ
13/11/2018 [00:45]:
Evsiz adam terrorçuya mane oldu, əvəzində xeyriyyə təşkilatı ona ev üçün pul yığdı - VİDEO
13/11/2018 [00:40]:
Açıq-saçıq geyiminə görə Luvrdan qovuldu - FOTOLAR
12/11/2018 [23:19]:
Dünyanın ən əzəmətli dağında şərəfli xidmət: “Burada adamın xəstələnmək yadına düşmür”
12/11/2018 [22:48]:
Ukraynada azərbaycanlı polis rəisi: “Çiynində poqon gəzdirən qadın olmaq...”
12/11/2018 [22:16]:
İsrail qırıcıları Qəzza zolağını bombalayır - VİDEO
12/11/2018 [21:58]:
Holoqramla evlənmək üçün 18 min dollar xərclədi - MARAQLI
12/11/2018 [21:37]:
"Qadının ecazkarlığını, gözəlliyini qorumaq üçün hicab bir vasitədir..."
12/11/2018 [21:35]:
Ölkəni ayağa qaldıran iynəli çiyələk qalmaqalının səbəbkarı tapıldı - FOTO
12/11/2018 [21:17]:
“Özünü pis kişi eləmə...” - “Qoy başına kül qoysunlar...”
12/11/2018 [21:13]:
Yüzlərlə işçi bir gündə zəngin oldu - SƏBƏB
12/11/2018 [21:05]:
İlham Əliyev Bakıda açılış etdi - YENİLƏNİB + FOTO
12/11/2018 [20:49]:
Şirkət işçilərinə “çip” taxılması çalışanları ayağa qaldırdı - FOTO
12/11/2018 [20:26]:
Dövlət Gömrük Komitəsinin Akademiyasında "Konstitusiya günü" qeyd olunub - FOTOLAR
12/11/2018 [20:23]:
Artıq ölülər dəfn edilməyəcək, tarlada istifadə olunacaq - MARAQLI
12/11/2018 [20:14]:
Allah, özüm gəlim, ya kimisə göndərəcəksən...?
12/11/2018 [20:10]:
Prezident biznes sahəsində fərqlənənləri təltif etdi – SİYAHI
12/11/2018 [20:09]:
Rusiya bölgədə kimin dostudur?
12/11/2018 [20:08]:
“Daha bura pul gətirməyin!” - “İngiltərənin verdiyi mesajın mahiyyəti budur...”
12/11/2018 [20:04]:
İran sanksiyalara nə qədər tab gətirə bilər?
12/11/2018 [19:56]:
“Rusiya bu ölkəyə vura biləcəyi ziyanı vurub”
12/11/2018 [19:50]:
Mərkəzi Bank 38 min manatdan çox saxta pul aşkar etdi
12/11/2018 [19:37]:
Prezident nazirliyə 3,5 milyon pul ayırdı
12/11/2018 [19:34]:
Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunda Konstitutsiya Günü qeyd edilib
12/11/2018 [19:33]:
Qənirə Paşayeva İstanbul Üsküdar bələdiyyə başqanı Hilmi Türkmen ilə görüşüb
12/11/2018 [19:29]:
Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunda psixoloqla görüş keçirilib
12/11/2018 [19:17]:
ADNSU-da Konstitusiya Günü ilə bağlı tədbir keçirilib
12/11/2018 [19:17]:
Slovakiyanın baş naziri Azərbaycana gəldi
12/11/2018 [19:09]:
“Başqa ölkələrin müdafiə yükünü daha çəkmək istəmirik” – Donald Tramp
12/11/2018 [19:04]:
Azərbaycanda qaz abonentlərinin sayı artıb
12/11/2018 [18:45]:
Azərbaycanın İsveç, Norveç və Finlandiyadakı səfiri geri çağırıldı
12/11/2018 [18:44]:
Azay Quliyev 17 min tələbənin problemini həll etdi
12/11/2018 [18:42]:
Dolların sabaha olan məzənnəsi
12/11/2018 [18:33]:
BSU-da “Qalxan və qılınc” sənədli filminin nümayişi olub
12/11/2018 [18:26]:
DYP Bakıya girişinə məhdudiyyət qoyulan bu avtomobillərin sürücülərinə müraciət etdi
12/11/2018 [18:08]:
Ermənilər layiqli cəzalarını aldılar - Moskvadakı kütləvi davanın TƏFƏRRÜATI
12/11/2018 [18:01]:
Kanadanın baş naziri Camal Xaşoginin öldürülməsi haqda
12/11/2018 [17:53]:
DİN Bakıdakı güləllənmə ilə bağlı məlumat yaydı
12/11/2018 [17:44]:
30 il əvvəlki son deportasiya
12/11/2018 [17:24]:
Bakıda qadına qarşı zorakılıq - Telefonu əlindən aldılar
12/11/2018 [17:18]:
Vaqif Əsədov yol polislərinin mobil telefondan istifadəsindən danışdı
12/11/2018 [17:14]:
10 tonluq plov hazırlandı
12/11/2018 [17:01]:
Vahid Ələkbərov: “Lukoyl” sanksiyalar aradan qaldırılmayanadək İranla müqavilə imzalamayacaq"
12/11/2018 [16:59]:
İnfarktdan qorunmağın səmərəli üsulu açıqlandı...
12/11/2018 [16:51]:
Zakir Həsənov bu deputatları təltif etdi - SİYAHI
12/11/2018 [16:41]:
“İnsanlar maariflənməlidir ki, “cinçıxaranlar”a və cindarlara müraciət etməsinlər”
12/11/2018 [16:38]:
Yarpaq.Az - Ədəbiyyat və Sənət Portalı fəaliyyətə başladı...
12/11/2018 [16:37]:
Prezident və xanımı açılış ETDİ
12/11/2018 [16:30]:
“Tamerlan Qarayev İsmət Qayıbovla möhkəm dost idi...” - 20 Noyabr: gerçəklik və fərziyyələr
12/11/2018 [16:26]:
Lənkəranda 4 kənd su altında qaldı, 63 nəfər... – RƏSMİ
12/11/2018 [16:23]:
Azərbaycanda 40 ilin məhkumu həbsdə öldü
Bütün arxiv bir sırada
16/01/2018 [22:07] - Siyasət - ( 3704 dəfə baxılıb)

“Qarabağ erməniləri Azərbaycan vətəndaşı olmaqlarıyla fəxr edirdilər” - Maksim Musayev



Uzun illər Azərbaycan Kommunist Partiyası və komsomolunun mərkəzi komitələrinin keçmiş Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti üzrə  kuratoru olmuş Azərbaycan parlamentinin sabiq deputatı Maksim Musayev Moderator.az-ın rus versiyası və “KarabakhTV”-də sovet dövründə Qarabağ ermənilərinin gerçək həyat səviyyəsi, Ermənistan ermənilərinin onlara istehzalı münasibəti, Qarabağ məsələsinin xarici erməni millətçiləri tərəfindən qızışdırılması və s. haqda rus dilində maraqlı məqalə ilə çıxış edib. 

Materialda təqdim edilən bəzi faktlar KİV-də ilk  dəfə işıq üzü görür.  

Moderator.az aktuallığını nəzərə alaraq məqalənin maraqlı məqamlarını tərcümə edib. 

I hissə: “Bakıdan Dağlıq Qarabağa ayrılan  vəsait  eyni sayda əhaliyə malik Masallı rayonuna ayrılandan 50 dəfə çox idi”¦”
 
Öz xalqlarına həssaslıqla yanaşan dərin düşüncəli ermənilər  hələ XX əsrin 70-80-ci illərində tezliklə millətlərarası münasibətlərin gərginləşəcəyini hiss edirdilər. Onlar biirdilər ki, dəhşətli və qanlı təhlükənin ərəfəsindədirlər  və bizlərə öz narahatlıqlarını çatdıraraq  çətin  vəziyyətdən çıxış yolu axtarırdılar. Onlar imkan daxilində bizləri Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətindəki (DQMV)  hadisələrin gedişi haqda xəbərdar edir, vəziyyətdən çıxış yollarının müzakirəsi üçün məxfi görüşlər keçirməyi təklif edirdilər. Erməni terrror təşkilatlarının bu təşəbbüsə qoşulmuş hər bir erməni haqda informasiya alan kimi onu öldürə bilmələrinə rəğmən bu baş verirdi. Qeyd etməliyəm ki, Azərbaycan rəhbərliyindəki əksər şəxslər  gərgin vəziyyəti normal məcraya yönəltməyə cəhd edirdirlər. Təkzibolunmaz faktdır ki, respublikaya Heydər Əliyevin rəhbərlik etdiyi dövrdə millətlər arasındakı yaxınlıq, qarşılıqlı anlaşma və dostluq hədsiz dərəcədə canlanmışdı.  Suverenlik illərində də bu tendensiya dövlət siyasətinə çevrilmişdi. O vaxtlar DQMV-nin sosial, iqtisadi və siyasi problemləri Azərbaycanda hər bir yüksək vəzifə tutan  şəxs üçün prioritet məsələyə çevrilmişdi. Respublikanın digər rayonları ilə müqayisədə  bu vilayətin problemləri daha tez həll edilirdi. Hər iki xalqın yanaşı və rufah içində yaşaması üçün nazirlik və təşkilatlar mümkün olan hər şeyi edirdilər. Bu qayğını ilk növbədə Dağlıq Qaarabğda yaşayan ermənilər öz üzərlərində hiss edirdilər... 
Ermənilərə yaxşı  məlum idi ki, azərbaycanlıların qayğı və dəstəyi sayəsində Qarabağ erməniləri arasından böyük vəzifə sahibləri, yüksək çinli zabitlər, müharibə və əmək veteranları, alimlər və s. yetişib. Bir dəfə Dağlıq Qarabağda şəxsən iştirak etdiyim yüksək səviyyədə hazırlanmış tədbirlərdən birində erməni ziyalılarından biri çıxışında belə bir fikir ifadə etdi:”Azərbaycanda doğulmuş və böyümüş tanınmış ermənilər arasından 60-nın adı Azərbaycan Ensiklopediyasına daxil edilmişdir. Onlardan 24-ü Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, 19-u Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, 9-u Azərbaycanın xalq artisti, 7-i tanınmış alim, 6-ı yüksək hökumət vəzifəlisi, 5-i şair və yazıçıdır.  Bizim uğurlarımız Azərbaycanın xeyirxah və qayğıkeş münasibəti sayəsində baş tutub...”
Qarabağ ermənisinin dedikləri sonrakı illərdə də öz təsdiqini tapdı: suveren Ermənistanın ardıcıl olaraq iki prezidenti Azərbaycan vətəndaşı idilər(R.Köçəryan və S.Sarkisyan). Fəqət, hər iki azərbaycanlı erməni Azərbaycana münasibətdə satqın və xəyanətkar çıxdılar... 
O fakt da məlumdur ki, həmin dövrdə Qarabağ erməniləri Bakıda və Azərbaycanın digər rayonlarında, eləcə də Ermənistan, Gürcüstan, Şimali Qafqaz və s. yerlərdə də mənzil və şəxsi evlərə sahiblənmişdilər. Bu haqda Qarabağda yaşamayan ermənilərin özləri Bakıya və Moskvaya ünvanladıqları anonim şikayət məktublarında da məlumat verirdilər. Bu səbəbdən də bizim ermənilər haqda informasiyalarımız geniş və dəqiq idi. Qeyd etmək gərəkdir ki, sovet qanunlarına görə, hər bir ailə yalnız bir evə və ya mənzilə sahib ola bilərdi. Ancaq Azərbaycanda yaşayan azsaylı ermənilər üçün yaradılmış şərait bu mənada da heç bir digər sovet respublikasında yaradılmamışdı. Və Qarabağ erməniləri əldə etdikləri bütün bu mülkiyyət və imkanları da itirməkdən qorxurdular...
Xaricdən yönlənən fitnə və təhriklərdən narahat olan ermənilər özləri bizə bölgədə baş verən ictimai-siyasi proseslər haqda geniş informasiya çatdırmağa cəhd edirdilər. “Qrunk” təşkilatı  və “Daşnaksütyun” partiyasının ermənilərin hamısını dəhşətli qorxu içində saxlamasına rəğmən onlar bizimlə məxfi əməkdaşlığa gedirdilər. Ədalət hissini itirməmiş, sakit, təminatlı həyat sürməyə öyrəşmiş  Qarabağ erməniləri yaxşı dərk edirilər ki, Bakıda həmişə onlara xoş yanaşıblar.  Çünki var-dövlət, əmlak  və s. sarıdan Azərbaycanda yaşayan ermənilər heç zaman korluq çəkmirdilər. Bəzi hallarda hətta digər rayonların büdcəsindən kəsilib Dağlıq Qarabağın büdcəsinə yönləndirilirdi ki,  ermənilər azərbaycanlıların yanında rifah içində yaşasınlar...
Əyanilik üçün bir misal çəkək. Masallı bölgəsi və DQMV, demək olar ki, eyni sayda əhaliyə malik idi. Ancaq orta sıxlıq baxımından əhəmiyyətli bir fərq var idi.  Masallı rayonunda hər kvadrat kilometrə 158 nəfər düşürdüsə, DQMV-da  bu rəqəm 35 idi (Ağdərə rayonunda bu göstərici daha aşağı idi - hər kv.km üçün 26 nəfər). Əgər Masallı rayonunda yalnız 5 xəstəxana fəaliyyət göstərirdisə, Dağlıq Qarabağda əhaliyə xidmət göstərən 32 xəstəxana var idi. Muxtar  vilayətdə 3 dildə (Azərbaycan, rus və erməni)  tədris keçilən institut,  bir neçə kollec və texniki peşə məktəbi fəaliyyət göstərirdi... 
70-80-ci illərdə Masallı rayonunda yalnız  2 çay fabriki və bir konserv zavodu var idi.  Halbuki,  Dağlıq Qarabağ vilayətində zavod, fabrik və istehsal müəssisələrinin sayı 50-ni ötürdü: elektrotexnika fabriki, ipək fabriki, ayaqqabı və tikiş fabrikləri, musiqi alətləri fabriki, xalçaçılıq fabriki, ağac emalı, şərab, süd məmulatları zavodu və s.. 
DQMV üçün respublika büdcəsindən Masallı rayonuna ayrılandan 50 dəfə yüksək vəsait ayrılırdı.. Hər il həmin vəsaitin 35-40% -i istifadə olunmamış qalırdı. 
Erməni millətindən olan Azərbaycan vətəndaşları arasından  hər bir çağırışda 12-15 nəfər SSRİ parlamentinin, 30 nəfər isə  Azərbaycan parlamentinin deputatı seçilirdi. Qarabağın  o vaxtkı rəhbər ermənilərindən biri səmimi söhbət zamanı bizdən böyük bir narahatlıqla xahiş etdi: “Siz və biz xaricdən göndərilmiş erməni ekstremistlərinin Dağlıq Qarabağı ermənilərin qəbiristanlığına çevirməsinə imkan verməməliyik ...” 
Qarabağ ermənilərini  çox narahat edən və bir çoxlarına məlum olmayan başqa bir fakt da var idi. Bu, ermənilərin birliyinin mümkün olmaması və bir qrupun digərinə təkəbbürlü münasibət göstərməsidir. Hayastanahayer (Ermənistanda yaşayan ermənilər) və spyukhayerlər (xaricdə yaşayan ermənilər) Qarabağ ermənilərin”™ aşağı dərəcəli ermənilər kimi baxırdılar və onları şyurvadz (dönmə ermənilər) adlandırırdılar. Bu cür aşağılayıcı və qeyri-bərabər münasibət Qarabağ erməniləri üçün  təhqir idi. Hətta  Qarabağ ləhcəsində danışan ermənilər  (söhbət əsnasında bu fərq açıqca hiss olunurdu) hayastanhayerlər tərəfindən açıq şəkildə lağa qoyulurdu. 
Ermənistan erməniləri ilə bir çox başqa sosial-ənənəvi fərqlər də var idi. Qarabağ ermənilərinə bu  yaxşı məlum idi və onlara yuxarıdan aşağı baxan hayastanhayerlərə tabe olmaq istəmirdilər. “Erməni birliyi” haqqında təşviqat kökündən yanlışdır və bu, şişirdilmiş sözdür. Erməni kilsəsi bütün yollarla birliyə nail olmaq üçün çalışsa da, buna heç cür nail ola bilmir...

(Davamı var)

Tərcümə etdi: Sultan Laçın

Kafirin də əmanətinə xəyanət etmək olmaz - Quran mədəniyyəti...
Qarabağda yaşayan ermənilər Azərbaycan Ordusunu köməyə çağırır...
Açıq-saçıq geyiminə görə Luvrdan qovuldu - FOTOLAR
Holoqramla evlənmək üçün 18 min dollar xərclədi - MARAQLI
Ölkəni ayağa qaldıran iynəli çiyələk qalmaqalının səbəbkarı tapıldı - FOTO
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Hadisə
Evsiz adam terrorçuya mane oldu, əvəzində xeyriyyə təşkilatı ona ev üçün pul yığdı - VİDEO
Siyasət
Dünyanın ən əzəmətli dağında şərəfli xidmət: “Burada adamın xəstələnmək yadına düşmür”
Dünya
Şirkət işçilərinə “çip” taxılması çalışanları ayağa qaldırdı - FOTO
Dünya
Artıq ölülər dəfn edilməyəcək, tarlada istifadə olunacaq - MARAQLI
Cəmiyyət
“Yavaş-yavaş bu yoxluğa öyrəşməyə çalışırıq...” -Həsənağa Sadıqovun oğlu...
Həftənin ən çox oxunanları
“Azərbaycan hərbçiləri bizi uzaqdan “Vazgen” deyə çağırırdılar, amma indi...” - Erməni əsgər
Ayaz Mütəllibovdan şok açıqlamalar -"Danışmışdım, Qarabağ qaytarılacaqdı..."
"Bəlkə içimizdəki ermənilərdənsən ki, şəhid anasını təhqir etməyə özünü borclu bilirsən"
Xalq yazıçısından həyəcan təbili: “Vaxt qalmayıb, Bakını xilas etmək lazımdır...”
“Biz sülh naminə bu torpaqları qaytarmağa hazırıq...” - Paşinyandan ermənisayağı etiraf...
Sehrli ingilis barmağı: Dumanlı Albiondan bir qudaya stop, digərinə yaşıl ışıq? + FOTOLAR
“Ələkrəm Hümbətov Azərbaycan bayrağını parçalayıb yerə atdı və...”
Azərbaycanın talanan sərvətlərinin izi ilə daha bir ünvan: Ax, London, London...
Qızının öldürüldüyünü öyrənən deputatın fəryadı ürəkləri dağladı - DƏHŞƏT...+ VİDEO
Rövşən Rzayev "Qaçqınkom"un "əvəzolunmaz" sədr müavinini işdən çıxardı...
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə