Xəbər lenti
25/02/2018 [23:23]:
Azərbaycan üçün multikultural siyasət niyə vacibdir?
25/02/2018 [23:14]:
Türkiyə yeni avtomat silahını təqdim etdi: "Biz tüfəngimizə güvənirik"
25/02/2018 [22:47]:
“Səni aparıb nəvələrimin yanında başını kəsib oğlumun qisasını alacam...”
25/02/2018 [22:35]:
Türkiyə Çexiyadan PYD-nin sabiq liderinin ekstradisiya olunmasını tələb edir
25/02/2018 [22:30]:
Putindən sonrakı Rusiya necə olacaq?
25/02/2018 [22:24]:
Silinməyən izlər... - VİDEO
25/02/2018 [22:04]:
Trampın reytinqi rekord həddə düşdü
25/02/2018 [21:47]:
Ərdoğan Salih Müslümün həbsini alqışladı
25/02/2018 [21:28]:
Rektor Xocalı soyqırımının tarixini səhv dedi - KİV-lər bu səhvi təkrarladı
25/02/2018 [21:18]:
Sevgilisinin oğlunu təcavüz edib yandırdı - Ana cəsəddən qurtulmağa kömək etdi
25/02/2018 [21:17]:
İraqda 16 türk qadın ölüm cəzasına məhkum edildi
25/02/2018 [21:15]:
Dağdan qopan nəhəng qaya yola düşdü - VİDEO
25/02/2018 [21:03]:
Boğazındakı iynə 19 il sonra çıxarıldı - Fotolar
25/02/2018 [20:52]:
Ermənistan silkələndi
25/02/2018 [20:50]:
Putindən Fransa və Almaniya liderlərinə vacib zəng...
25/02/2018 [20:42]:
TRT Xocalı həqiqətlərini dünyaya yaydı – VİDEO
25/02/2018 [20:39]:
Ərdoğanı mitinq zamanı qorxudan hadisə...- VİDEO
25/02/2018 [20:31]:
Yaralı olaraq uzun müddət xilas edilməyi gözlədi - FOTO
25/02/2018 [20:24]:
İstanbulda Xocalı abidəsinin açılışı oldu - FOTOLAR
25/02/2018 [20:19]:
Çirkli su üçün kilometrlərlə yol qət edirlər - FOTOLAR
25/02/2018 [20:08]:
Kadırovun Latviyaya girişinə qadağa qoyuldu
25/02/2018 [19:55]:
Ərdoğana “Marşal” rütbəsi verilsin - Xalq tələb etdi
25/02/2018 [19:45]:
Əməliyyat zamanı unudulan iynə boğazdan 18 ildən sonra çıxarıldı - FOTO
25/02/2018 [19:42]:
Amerika şirkətinin Laçının Əhmədli kəndində tikdirdiyi məktəb - FOTO+VİDEO
25/02/2018 [19:40]:
"Niva"nın yaradıcısı dünyasını dəyişdi
25/02/2018 [19:39]:
İlham Əliyev Amerika Yəhudi Komitəsinin prezidentini qəbul etdi
25/02/2018 [19:33]:
Əcnəbilər azərbaycanlı qızlarda nələri bəyənmir? - 8 DAVRANIŞ
25/02/2018 [19:21]:
"Biz yazarların çiyninə bu məsələdə çox böyük işlər düşür” - AYB-nin komissiya sədri
25/02/2018 [19:19]:
Rusiya qisasını aldı: Suriyada iki minə qədər Amerika əsgəri məhv edildi
25/02/2018 [19:18]:
"Bu bayraq da bizim bayrağımızdır" - Türk komutandan Azərbaycana jest
25/02/2018 [19:03]:
Soyqırımla bağlı "Xocalının səsi ol" adlı beynəlxalq videoçarx hazırlanıb - VİDEO
25/02/2018 [18:40]:
Xəstəlik əməkdar artisti tanınmaz hala saldı - VİDEO
25/02/2018 [18:34]:
AMİP-in üzv olduğu Beynəlxalq Demokrat İttifaqının (BDİ) Qurultayı keçirildi
25/02/2018 [18:33]:
Yapon alimləri qripi bir günə tam sağaldan dərman hazırladı
25/02/2018 [18:24]:
İlham Əliyev Amerika Yəhudi Komitəsinin prezidentini qəbul etdi
25/02/2018 [18:16]:
Türkiyə “Zeytun budağı”nın birinci mərhələsini başa çatdırdı
25/02/2018 [18:04]:
Sürücülərin DİQQƏTİNƏ: Sabah Bakıda bu yollar BAĞLANACAQ
25/02/2018 [18:00]:
Rusiya müxalifəti küçələrə çıxdı - VİDEO
25/02/2018 [17:59]:
Türkiyə parlamenti Xocalıya görə Ermənistanı pisləyən bəyanat yaydı
25/02/2018 [17:53]:
İki kərgədanın ölüm-dirim savaşı - VİDEO
25/02/2018 [17:53]:
Sənət adamlarının ailələrinin dağılma səbəbləri: “Soyunub kişi ovuna çıxırlar”
25/02/2018 [17:48]:
ABŞ və Avropa meydan oxuya bilmir – Sualtı gəmi böhranı
25/02/2018 [17:42]:
Fransada 2 terror aktının qarşısı alındı
25/02/2018 [17:39]:
"350 min afrinli öz torpağına qayıdacaq" - Baş nazirdən açıqlama
25/02/2018 [17:35]:
İran Suriyada atəşkəs elan edilməsinə qarşı çıxdı
25/02/2018 [17:27]:
Torpaq üstündə dava qanla bitdi - 4 ölü, 2 yaralı
25/02/2018 [17:20]:
“Çempionluq yarışından ayrılmayacağıq” - Fariz Nəcəfov
25/02/2018 [17:19]:
Rusiya hərbi sənayesinin daha bir uğuru: İldırımsürətli pilotsuz helikopterlər...
25/02/2018 [17:17]:
Emrahdan konsert üçün qeyri-adi tələb
25/02/2018 [17:14]:
Daşqınlar nəticəsində 16 nəfər öldü
25/02/2018 [17:10]:
Magistraturaya qəbul imtahanı başa çatdı
25/02/2018 [17:10]:
PYD teror təşkilatının sabiq lideri saxlanılı
25/02/2018 [17:07]:
“Kurtlar Vadisi”nin “Bulut”u Bakıda - Foto
25/02/2018 [17:05]:
TBMM sədri: "Ermənistan rəhbərliyindəki insanlar Xocalı qətliamının törədilməsində iştirak ediblər"
25/02/2018 [17:05]:
Əsəd rejimi Şərqi Qutanı bombaladı - 32 dinc sakin öldü
25/02/2018 [17:03]:
İki dost birləşib cinayət törətdilər - Səbaildə
25/02/2018 [17:01]:
“Ukraynaya qayıtmağa hazıram” - Saakaşvili
25/02/2018 [16:55]:
Generallar Xocalıya həsr olunmuş sərgidə - Foto + Video
25/02/2018 [16:53]:
Ölümündən 2 il ötdü... - Foto + Video
25/02/2018 [16:48]:
Qənirə Paşayeva İstanbulda Xocalı soyqırımı ilə bağlı tədbirdə keçirdi - FOTOLAR
25/02/2018 [16:37]:
42 yaşlı qadın intim videosu ilə şantaj edildi - Cinayət işi
25/02/2018 [16:19]:
XXIII Qış Olimpiya Oyunları başa çatdı
25/02/2018 [16:16]:
ADP imzatoplama kampaniyasına start verdi
25/02/2018 [16:10]:
Türkiyədən dünyaya çağırış: Xocalı faciəsi...
25/02/2018 [16:09]:
Türk ordusunun son zəfəri: Afrinin xəritəsi dəyişdi – FOTO
25/02/2018 [16:07]:
Oğlunu bacısıgilə göndərib sevgilisi ilə görüşən qadın öldürüldü – TƏFƏRRÜAT
25/02/2018 [16:06]:
Tovuzda öldürülən ər və arvadı dəfn edildi
25/02/2018 [15:34]:
Bakının ən məşhur heyvan sığınacağı bağlanır – FOTO
25/02/2018 [14:32]:
"Nə dinlərin, nə filosofların mərhəmətə çağırışı insan oğlunu dəyişdirə bilmədi"
25/02/2018 [14:21]:
"Bütöv Azərbaycan məsələsi Şəhriyarın yaradıcılığında” mövzusunda diskussiya keçirildi
25/02/2018 [14:09]:
“Əlif üçün ağlamıram...” - Milli Qəhrəmanın bacısı
25/02/2018 [13:40]:
Adnan Oktardan şok: Ermənilərlə qardaş olacağıq - Video
25/02/2018 [13:21]:
Sabah hava Bakıda buludlu olacaq, rayonlara yağış və qar yağacaq
25/02/2018 [13:16]:
Şəhid polkovnik-leytenantın 5 yaşlı qızı: "Mənim nə yaşım vardı ki, atam öləndə..."
25/02/2018 [12:52]:
ABŞ İranla uzunmüddətli qarşdurmaya hazırlaşır...
25/02/2018 [12:51]:
Norveç Qış Olimpiya Oyunlarının qalibi oldu
25/02/2018 [12:49]:
Gürcüstanın dövlət idarələrində bayraqlar endirildi
25/02/2018 [12:36]:
Bakının mərkəzində ağır qəza: ölən var
25/02/2018 [12:33]:
Moskvada Dağlıq Qarabağın müstəqilliyi tələb edildi!..- Həmsədr ölkədən daha bir xəyanət...
25/02/2018 [12:16]:
Sualtıdan atılan dronlar, döyüş PUA-ları aviadaşıyıcı - Hindistanın gələcək satınalma siyahısı
Bütün arxiv bir sırada
16/01/2018 [22:07] - Siyasət - ( 3361 dəfə baxılıb)

“Qarabağ erməniləri Azərbaycan vətəndaşı olmaqlarıyla fəxr edirdilər” - Maksim Musayev



Uzun illər Azərbaycan Kommunist Partiyası və komsomolunun mərkəzi komitələrinin keçmiş Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti üzrə  kuratoru olmuş Azərbaycan parlamentinin sabiq deputatı Maksim Musayev Moderator.az-ın rus versiyası və “KarabakhTV”-də sovet dövründə Qarabağ ermənilərinin gerçək həyat səviyyəsi, Ermənistan ermənilərinin onlara istehzalı münasibəti, Qarabağ məsələsinin xarici erməni millətçiləri tərəfindən qızışdırılması və s. haqda rus dilində maraqlı məqalə ilə çıxış edib. 

Materialda təqdim edilən bəzi faktlar KİV-də ilk  dəfə işıq üzü görür.  

Moderator.az aktuallığını nəzərə alaraq məqalənin maraqlı məqamlarını tərcümə edib. 

I hissə: “Bakıdan Dağlıq Qarabağa ayrılan  vəsait  eyni sayda əhaliyə malik Masallı rayonuna ayrılandan 50 dəfə çox idi”¦”
 
Öz xalqlarına həssaslıqla yanaşan dərin düşüncəli ermənilər  hələ XX əsrin 70-80-ci illərində tezliklə millətlərarası münasibətlərin gərginləşəcəyini hiss edirdilər. Onlar biirdilər ki, dəhşətli və qanlı təhlükənin ərəfəsindədirlər  və bizlərə öz narahatlıqlarını çatdıraraq  çətin  vəziyyətdən çıxış yolu axtarırdılar. Onlar imkan daxilində bizləri Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətindəki (DQMV)  hadisələrin gedişi haqda xəbərdar edir, vəziyyətdən çıxış yollarının müzakirəsi üçün məxfi görüşlər keçirməyi təklif edirdilər. Erməni terrror təşkilatlarının bu təşəbbüsə qoşulmuş hər bir erməni haqda informasiya alan kimi onu öldürə bilmələrinə rəğmən bu baş verirdi. Qeyd etməliyəm ki, Azərbaycan rəhbərliyindəki əksər şəxslər  gərgin vəziyyəti normal məcraya yönəltməyə cəhd edirdirlər. Təkzibolunmaz faktdır ki, respublikaya Heydər Əliyevin rəhbərlik etdiyi dövrdə millətlər arasındakı yaxınlıq, qarşılıqlı anlaşma və dostluq hədsiz dərəcədə canlanmışdı.  Suverenlik illərində də bu tendensiya dövlət siyasətinə çevrilmişdi. O vaxtlar DQMV-nin sosial, iqtisadi və siyasi problemləri Azərbaycanda hər bir yüksək vəzifə tutan  şəxs üçün prioritet məsələyə çevrilmişdi. Respublikanın digər rayonları ilə müqayisədə  bu vilayətin problemləri daha tez həll edilirdi. Hər iki xalqın yanaşı və rufah içində yaşaması üçün nazirlik və təşkilatlar mümkün olan hər şeyi edirdilər. Bu qayğını ilk növbədə Dağlıq Qaarabğda yaşayan ermənilər öz üzərlərində hiss edirdilər... 
Ermənilərə yaxşı  məlum idi ki, azərbaycanlıların qayğı və dəstəyi sayəsində Qarabağ erməniləri arasından böyük vəzifə sahibləri, yüksək çinli zabitlər, müharibə və əmək veteranları, alimlər və s. yetişib. Bir dəfə Dağlıq Qarabağda şəxsən iştirak etdiyim yüksək səviyyədə hazırlanmış tədbirlərdən birində erməni ziyalılarından biri çıxışında belə bir fikir ifadə etdi:”Azərbaycanda doğulmuş və böyümüş tanınmış ermənilər arasından 60-nın adı Azərbaycan Ensiklopediyasına daxil edilmişdir. Onlardan 24-ü Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, 19-u Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, 9-u Azərbaycanın xalq artisti, 7-i tanınmış alim, 6-ı yüksək hökumət vəzifəlisi, 5-i şair və yazıçıdır.  Bizim uğurlarımız Azərbaycanın xeyirxah və qayğıkeş münasibəti sayəsində baş tutub...”
Qarabağ ermənisinin dedikləri sonrakı illərdə də öz təsdiqini tapdı: suveren Ermənistanın ardıcıl olaraq iki prezidenti Azərbaycan vətəndaşı idilər(R.Köçəryan və S.Sarkisyan). Fəqət, hər iki azərbaycanlı erməni Azərbaycana münasibətdə satqın və xəyanətkar çıxdılar... 
O fakt da məlumdur ki, həmin dövrdə Qarabağ erməniləri Bakıda və Azərbaycanın digər rayonlarında, eləcə də Ermənistan, Gürcüstan, Şimali Qafqaz və s. yerlərdə də mənzil və şəxsi evlərə sahiblənmişdilər. Bu haqda Qarabağda yaşamayan ermənilərin özləri Bakıya və Moskvaya ünvanladıqları anonim şikayət məktublarında da məlumat verirdilər. Bu səbəbdən də bizim ermənilər haqda informasiyalarımız geniş və dəqiq idi. Qeyd etmək gərəkdir ki, sovet qanunlarına görə, hər bir ailə yalnız bir evə və ya mənzilə sahib ola bilərdi. Ancaq Azərbaycanda yaşayan azsaylı ermənilər üçün yaradılmış şərait bu mənada da heç bir digər sovet respublikasında yaradılmamışdı. Və Qarabağ erməniləri əldə etdikləri bütün bu mülkiyyət və imkanları da itirməkdən qorxurdular...
Xaricdən yönlənən fitnə və təhriklərdən narahat olan ermənilər özləri bizə bölgədə baş verən ictimai-siyasi proseslər haqda geniş informasiya çatdırmağa cəhd edirdilər. “Qrunk” təşkilatı  və “Daşnaksütyun” partiyasının ermənilərin hamısını dəhşətli qorxu içində saxlamasına rəğmən onlar bizimlə məxfi əməkdaşlığa gedirdilər. Ədalət hissini itirməmiş, sakit, təminatlı həyat sürməyə öyrəşmiş  Qarabağ erməniləri yaxşı dərk edirilər ki, Bakıda həmişə onlara xoş yanaşıblar.  Çünki var-dövlət, əmlak  və s. sarıdan Azərbaycanda yaşayan ermənilər heç zaman korluq çəkmirdilər. Bəzi hallarda hətta digər rayonların büdcəsindən kəsilib Dağlıq Qarabağın büdcəsinə yönləndirilirdi ki,  ermənilər azərbaycanlıların yanında rifah içində yaşasınlar...
Əyanilik üçün bir misal çəkək. Masallı bölgəsi və DQMV, demək olar ki, eyni sayda əhaliyə malik idi. Ancaq orta sıxlıq baxımından əhəmiyyətli bir fərq var idi.  Masallı rayonunda hər kvadrat kilometrə 158 nəfər düşürdüsə, DQMV-da  bu rəqəm 35 idi (Ağdərə rayonunda bu göstərici daha aşağı idi - hər kv.km üçün 26 nəfər). Əgər Masallı rayonunda yalnız 5 xəstəxana fəaliyyət göstərirdisə, Dağlıq Qarabağda əhaliyə xidmət göstərən 32 xəstəxana var idi. Muxtar  vilayətdə 3 dildə (Azərbaycan, rus və erməni)  tədris keçilən institut,  bir neçə kollec və texniki peşə məktəbi fəaliyyət göstərirdi... 
70-80-ci illərdə Masallı rayonunda yalnız  2 çay fabriki və bir konserv zavodu var idi.  Halbuki,  Dağlıq Qarabağ vilayətində zavod, fabrik və istehsal müəssisələrinin sayı 50-ni ötürdü: elektrotexnika fabriki, ipək fabriki, ayaqqabı və tikiş fabrikləri, musiqi alətləri fabriki, xalçaçılıq fabriki, ağac emalı, şərab, süd məmulatları zavodu və s.. 
DQMV üçün respublika büdcəsindən Masallı rayonuna ayrılandan 50 dəfə yüksək vəsait ayrılırdı.. Hər il həmin vəsaitin 35-40% -i istifadə olunmamış qalırdı. 
Erməni millətindən olan Azərbaycan vətəndaşları arasından  hər bir çağırışda 12-15 nəfər SSRİ parlamentinin, 30 nəfər isə  Azərbaycan parlamentinin deputatı seçilirdi. Qarabağın  o vaxtkı rəhbər ermənilərindən biri səmimi söhbət zamanı bizdən böyük bir narahatlıqla xahiş etdi: “Siz və biz xaricdən göndərilmiş erməni ekstremistlərinin Dağlıq Qarabağı ermənilərin qəbiristanlığına çevirməsinə imkan verməməliyik ...” 
Qarabağ ermənilərini  çox narahat edən və bir çoxlarına məlum olmayan başqa bir fakt da var idi. Bu, ermənilərin birliyinin mümkün olmaması və bir qrupun digərinə təkəbbürlü münasibət göstərməsidir. Hayastanahayer (Ermənistanda yaşayan ermənilər) və spyukhayerlər (xaricdə yaşayan ermənilər) Qarabağ ermənilərin”™ aşağı dərəcəli ermənilər kimi baxırdılar və onları şyurvadz (dönmə ermənilər) adlandırırdılar. Bu cür aşağılayıcı və qeyri-bərabər münasibət Qarabağ erməniləri üçün  təhqir idi. Hətta  Qarabağ ləhcəsində danışan ermənilər  (söhbət əsnasında bu fərq açıqca hiss olunurdu) hayastanhayerlər tərəfindən açıq şəkildə lağa qoyulurdu. 
Ermənistan erməniləri ilə bir çox başqa sosial-ənənəvi fərqlər də var idi. Qarabağ ermənilərinə bu  yaxşı məlum idi və onlara yuxarıdan aşağı baxan hayastanhayerlərə tabe olmaq istəmirdilər. “Erməni birliyi” haqqında təşviqat kökündən yanlışdır və bu, şişirdilmiş sözdür. Erməni kilsəsi bütün yollarla birliyə nail olmaq üçün çalışsa da, buna heç cür nail ola bilmir...

(Davamı var)

Tərcümə etdi: Sultan Laçın

Türkiyə yeni avtomat silahını təqdim etdi: "Biz tüfəngimizə güvənirik"
Silinməyən izlər... - VİDEO
Yaralı olaraq uzun müddət xilas edilməyi gözlədi - FOTO
Çirkli su üçün kilometrlərlə yol qət edirlər - FOTOLAR
Yapon alimləri qripi bir günə tam sağaldan dərman hazırladı
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Hadisə
“Səni aparıb nəvələrimin yanında başını kəsib oğlumun qisasını alacam...”
Dünya
Dağdan qopan nəhəng qaya yola düşdü - VİDEO
Maraqlı
Əməliyyat zamanı unudulan iynə boğazdan 18 ildən sonra çıxarıldı - FOTO
Ədəbiyyat
"Biz yazarların çiyninə bu məsələdə çox böyük işlər düşür” - AYB-nin komissiya sədri
Maraqlı
İki kərgədanın ölüm-dirim savaşı - VİDEO
Həftənin ən çox oxunanları
”Budur sizin Ağdam, budur sizin Ağdam! Ha haha ha...” - VİDEO
Azərbaycan sərhədlərində MÜHARİBƏ BAŞLAYIR – Ağ Ev tarixini ELAN ETDİ
Lənkəranski Allahşükür Paşazadəyə yazdığı məktubunda nə istəyirdi?- İstintaq materialları...
“Monte Melkonyan məni maşına mindirib bilmədiyim bir evə gətirdi...” - Səkkiz gün erməni əsirliyində...
Amerikalı konkisürən qızların intim geyimləri hamını çaşbaş saldı - FOTOLAR
“Hər bir erməni qaçqın Azərbaycandan 110 min dollar tələb etməlidir” - Həyasızlığın son həddi...
Lənkəranskinin “Qara bloknot”unda nə yazılmışdı?- Kriminal avtoritetin şəxsi əşyalarından...
Prostat xəstəliklərinin ən asan və pulsuz profilaktikası...
"Üzr istəyirəm, gərək nə qədər həyasız olasan ki, bu qədər həddi aşasan..."
“Ziya Bünyadovu vuranda rusca ana söyüşü söydü” - qatilin qandonduran etirafları
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin