Xəbər lenti
18/02/2019 [00:51]:
Belə etsəniz, vəhy qəbul edərsiniz – Elmi-lədun
18/02/2019 [00:43]:
Prezidentliyə namizəd seçki proqramını Hitlerin proqramı ilə qarışdırmaqla biabır oldu - VİDEO
18/02/2019 [00:35]:
Musa Yaqub, "Sevgilim" şərabı, yanında da keçi pendiri...
17/02/2019 [23:48]:
Müğənni Afət Fərmanqızı: “Nəsiminin daha bir qəzəlinə mahnı yazdırmışam”
17/02/2019 [23:48]:
Misir ABŞ-dan qədim kahin sarkofaqının qaytarılmasına nail oldu - FOTO
17/02/2019 [23:06]:
Çeçenistan müxalifətinin lideri Azərbaycana müraciət etdi: “Çeçenləri təxribata çəkirlər...”
17/02/2019 [23:03]:
"Neolit" davasına görə məşhur bloger həbs edildi
17/02/2019 [23:00]:
İbrahim Cəfərovdan ADAU tələbələrinə çağırış: "Xahiş edirəm yazdıqlaıma şərh yazmayın..."
17/02/2019 [22:58]:
Saakaşvili erməni olmadığını genetik testlə sübut etdi - FOTO
17/02/2019 [22:56]:
“Azərbaycanlıları məyus olmamağa çağırıram”- Nazirdən növbəti açıqlama
17/02/2019 [20:41]:
Uşağınız bunları etmirsə diqqətli olun - XƏBƏRDARLIQ...
17/02/2019 [20:28]:
“Belə təxribatların arxasında Azərbaycanı qəbul etməyən qüvvələrin maraqları var”
17/02/2019 [20:20]:
Rüstəm İbrahimbəyov uzun aradan sonra Bakıya gəldi və tanınmışları restorana topladı - FOTOLAR
17/02/2019 [20:15]:
Sabirabad sakini armaturların altında qalaraq ölüb
17/02/2019 [20:00]:
Sadiq və sədaqətli! – Deputat öz həmkarı haqda yazdı
17/02/2019 [19:00]:
Solsberi kilsəsindən nəhəng Rusiya bayrağı asıldı
17/02/2019 [18:57]:
Telefondan başını ayıra bilməyənlər üçün qoruyucu yastıq hazırlandı - MARAQLI
17/02/2019 [18:44]:
“Kalaşnikov”dan kamikadze PUA - VİDEO
17/02/2019 [18:43]:
ABŞ-dan Bəşər Əsədə ciddi mesaj
17/02/2019 [18:39]:
Avropa Liqasının finalına 100 gün qaldı!
17/02/2019 [18:34]:
21 yaşlı oğlan dəm qazından zəhərləndi
17/02/2019 [17:30]:
“Real” öz meydanında məğlub oldu
17/02/2019 [17:28]:
Rusiyadan Venesuelaya zərbə - Neft şirkətinin hesabını dondurdu
17/02/2019 [17:21]:
Bariyerlərə çırpılan motosiklet sürücüsü körpüdən aşağı düşdü - DƏHŞƏT...+ VİDEO
17/02/2019 [17:01]:
"İstanbula sevgilimi görməyə getdim" - Oksana
17/02/2019 [16:59]:
Azərbaycanlı qadınların pasportlarını alıb fahişəliyə cəlb etdilər -FOTOLAR
17/02/2019 [16:56]:
“İsraillə müharibə riski böyükdür” - İranın XİN başçısı
17/02/2019 [16:34]:
Anna Akopyan ofisini hökumət binasına köçürdü
17/02/2019 [16:32]:
Hansı tip qadınlar kişiləri özünə yaxınlaşdırmır... -MARAQLI
17/02/2019 [16:27]:
"Qumarda 130 min uduzduğuna görə nazirlikdən çıxarıldı" -Dələduz qadının ilginc əməlləri
17/02/2019 [16:22]:
Rusiyada “şəhid kəməri” gəzdirənlərin saxlanılması xəbəri yalan çıxdı
17/02/2019 [16:17]:
Kubada tornadodan ölənlərin sayı artıb
17/02/2019 [16:16]:
NASA Ayda yaşamaq üçün baza tikməyə hazırlaşır - FOTO
17/02/2019 [15:44]:
“Qəribəsi o idi ki, Əfsanə ağlamırdı...” – Ər-arvad intiharının təfərrüatı
17/02/2019 [15:44]:
Türkiyədə sabahdan benzin və dizel yanacağının qiyməti qalxacaq –Mütəxəssislər hökumətə çağırış etdi
17/02/2019 [15:42]:
Hizer Noyert Trampın təklifindən imtina etdi –Ağ ev BMT-dəki səfir postuna yeni namizəd axtarır
17/02/2019 [15:38]:
Evdə köməksiz qalan 2 azyaşlı xilas edildi
17/02/2019 [15:34]:
Qadınların sayının kişilərdən çox olduğu ölkələr - SİYAHI
17/02/2019 [15:32]:
Məşhur generalın külli miqdarda borcu üzə çıxdı - Bankla şok qalmaqal
17/02/2019 [15:13]:
Almaniyada erməni təxribatının qarşısı alındı
17/02/2019 [15:09]:
Nazir təyyarədə narahat olan sərnişinə ilkin yardım göstərdi - FOTO
17/02/2019 [15:02]:
Rusiyada brakonyerlikdə şübhəli bilinən deputat saxlanılıb
17/02/2019 [15:01]:
Parisdə Dünya Müharibəsinə aid bombaya görə 1600 insan köçürüldü
17/02/2019 [14:59]:
“Çeçen xalqı bunu heç vaxt unutmayacaq...” - Nazirdən növbəti açıqlama
17/02/2019 [14:55]:
Firdovsi Umudovdan çeçenlərlə bağlı insidentə reaksiya
17/02/2019 [14:51]:
Dünyanın ən gözəl adaları açıqlandı - FOTO
17/02/2019 [14:51]:
Azərbaycan atleti Dünya Kubokunda gümüş medal qazandı
17/02/2019 [14:49]:
Əmanətlərlə bağlı mühüm dəyişiklik
17/02/2019 [14:48]:
Zakir Həsənov BƏƏ-nin müdafiə məsələləri naziri ilə görüşdü
17/02/2019 [14:48]:
Müğənni Afət Fərmanqızı: “Nəsiminin daha bir qəzəlinə mahnı yazdırmışam”
17/02/2019 [14:47]:
Ramil Usubovdan kadr dəyişikliyi ilə bağlı - ƏMR
17/02/2019 [14:46]:
Rafael Ağayev yenə Bakıya əliboş gəlmir
17/02/2019 [14:44]:
Ukraynada “Lotu Quli”nin adamları saxlanıldı - 300 pasport və silahlarla
17/02/2019 [14:42]:
Noyert ABŞ-ın BMT-də daimi nümayəndəsi olmaqdan imtina etdi
17/02/2019 [12:51]:
Ramzan Kadırov azərbaycanlılarla çeçenlərin davasına belə reaksiya verdi – FOTO
17/02/2019 [12:38]:
Vergilər Nazirliyini "ağ gün"ə çıxardı, indi də əmanətləri sığortalayacaqmış...
17/02/2019 [12:27]:
“Ermənilər bacımın bütün ailə üzvlərini yer üzündən sildilər...” -Xocalı sakini...
17/02/2019 [12:21]:
Azərbaycanda bir ayda 3,8 milyard manatlıq sənaye məhsulu istehsal edilib
17/02/2019 [12:19]:
Bakıda 75 min manata ağac satılır - VİDEO
17/02/2019 [12:18]:
KXDR lideri Vyetnama fevralın 25-də səfər edəcək
17/02/2019 [12:04]:
Şeirlərinə mahnılar bəstələnmiş Amerikadakı azərbaycanlı xanım...
17/02/2019 [11:51]:
Mehriban Əliyevanın adından Gəncənin “İmamzadə” dini kompleksində ehsan verildi -FOTOLAR
17/02/2019 [11:48]:
“Bəzən bu kəbini rəsmi din xadimləri yox, digərləri oxuyurlar” -İlahiyyatçı...
17/02/2019 [11:38]:
“Onun adıyla bağlı keçirilən yarışlar bizim üçün böyük təsəllidir...” -Aprel şəhidimizin atası...
17/02/2019 [11:03]:
Qobustanda zəncirvari qəza, xəsarət alan var
17/02/2019 [11:02]:
“Sarı jiletlilər” polis maşınına hücum edib, 26 nəfər saxlanılıb
17/02/2019 [11:00]:
ABŞ-da insanlar girov götürüldü, 4-ü öldürüldü
17/02/2019 [10:58]:
Tovuzda qəza baş verib, iki nəfər yaralanıb
17/02/2019 [10:56]:
Ermənistandan Rusiyaya ixracat 20 faiz artdı- Bəs deyirdilər?..
17/02/2019 [10:56]:
Fətullah Gülənin tutulub? - Türkiyə rəsmisindən açıqlama
17/02/2019 [10:46]:
Bakını bombalamağı təklif edən Yevseyev Azərbaycan jurnalistinin sualından qaçdı - VİDEO
17/02/2019 [10:42]:
24 il həbs, 50 milyon dollar cərimə –Trampın keçmiş müşavirinə hökm oxunacaq
17/02/2019 [10:40]:
Bakıda yağış və sulu qar gözlənilir –Qeyrı-sabit hava şəraiti fevralın 20-dək davam edəcək
17/02/2019 [10:34]:
Ermənistanın xarici işlər naziri: “Məmmədyarovla dəhlizdə salamlaşa bilərik...”
17/02/2019 [10:31]:
Ermənilər atəşkəsi 22 dəfə pozublar
17/02/2019 [10:24]:
Elmar Məmmədyarov Yan Hekerlə görüşüb –Fikir mübadiləsi aparılıb
17/02/2019 [10:17]:
"Rusiya ilə Avropanın iqtisadi əlaqələrinin kəsilməsinə qarşıyıq" -Angela Merkel
17/02/2019 [10:14]:
Bu gün “Qarabağ” və “Qəbələ” komandaları qarşılaşacaq –Hər iki kollektiv üçün qələbə vacib əhəmiyyət kəsb edir
17/02/2019 [10:14]:
"Sən demə, bu 50 ili boşu-boşuna yaşamamışam..."
17/02/2019 [10:04]:
Trampdan Avropaya gözlənilməz çağırış...
Bütün arxiv bir sırada
16/01/2018 [22:07] - Siyasət - ( 3790 dəfə baxılıb)

“Qarabağ erməniləri Azərbaycan vətəndaşı olmaqlarıyla fəxr edirdilər” - Maksim Musayev



Uzun illər Azərbaycan Kommunist Partiyası və komsomolunun mərkəzi komitələrinin keçmiş Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti üzrə  kuratoru olmuş Azərbaycan parlamentinin sabiq deputatı Maksim Musayev Moderator.az-ın rus versiyası və “KarabakhTV”-də sovet dövründə Qarabağ ermənilərinin gerçək həyat səviyyəsi, Ermənistan ermənilərinin onlara istehzalı münasibəti, Qarabağ məsələsinin xarici erməni millətçiləri tərəfindən qızışdırılması və s. haqda rus dilində maraqlı məqalə ilə çıxış edib. 

Materialda təqdim edilən bəzi faktlar KİV-də ilk  dəfə işıq üzü görür.  

Moderator.az aktuallığını nəzərə alaraq məqalənin maraqlı məqamlarını tərcümə edib. 

I hissə: “Bakıdan Dağlıq Qarabağa ayrılan  vəsait  eyni sayda əhaliyə malik Masallı rayonuna ayrılandan 50 dəfə çox idi”¦”
 
Öz xalqlarına həssaslıqla yanaşan dərin düşüncəli ermənilər  hələ XX əsrin 70-80-ci illərində tezliklə millətlərarası münasibətlərin gərginləşəcəyini hiss edirdilər. Onlar biirdilər ki, dəhşətli və qanlı təhlükənin ərəfəsindədirlər  və bizlərə öz narahatlıqlarını çatdıraraq  çətin  vəziyyətdən çıxış yolu axtarırdılar. Onlar imkan daxilində bizləri Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətindəki (DQMV)  hadisələrin gedişi haqda xəbərdar edir, vəziyyətdən çıxış yollarının müzakirəsi üçün məxfi görüşlər keçirməyi təklif edirdilər. Erməni terrror təşkilatlarının bu təşəbbüsə qoşulmuş hər bir erməni haqda informasiya alan kimi onu öldürə bilmələrinə rəğmən bu baş verirdi. Qeyd etməliyəm ki, Azərbaycan rəhbərliyindəki əksər şəxslər  gərgin vəziyyəti normal məcraya yönəltməyə cəhd edirdirlər. Təkzibolunmaz faktdır ki, respublikaya Heydər Əliyevin rəhbərlik etdiyi dövrdə millətlər arasındakı yaxınlıq, qarşılıqlı anlaşma və dostluq hədsiz dərəcədə canlanmışdı.  Suverenlik illərində də bu tendensiya dövlət siyasətinə çevrilmişdi. O vaxtlar DQMV-nin sosial, iqtisadi və siyasi problemləri Azərbaycanda hər bir yüksək vəzifə tutan  şəxs üçün prioritet məsələyə çevrilmişdi. Respublikanın digər rayonları ilə müqayisədə  bu vilayətin problemləri daha tez həll edilirdi. Hər iki xalqın yanaşı və rufah içində yaşaması üçün nazirlik və təşkilatlar mümkün olan hər şeyi edirdilər. Bu qayğını ilk növbədə Dağlıq Qaarabğda yaşayan ermənilər öz üzərlərində hiss edirdilər... 
Ermənilərə yaxşı  məlum idi ki, azərbaycanlıların qayğı və dəstəyi sayəsində Qarabağ erməniləri arasından böyük vəzifə sahibləri, yüksək çinli zabitlər, müharibə və əmək veteranları, alimlər və s. yetişib. Bir dəfə Dağlıq Qarabağda şəxsən iştirak etdiyim yüksək səviyyədə hazırlanmış tədbirlərdən birində erməni ziyalılarından biri çıxışında belə bir fikir ifadə etdi:”Azərbaycanda doğulmuş və böyümüş tanınmış ermənilər arasından 60-nın adı Azərbaycan Ensiklopediyasına daxil edilmişdir. Onlardan 24-ü Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, 19-u Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, 9-u Azərbaycanın xalq artisti, 7-i tanınmış alim, 6-ı yüksək hökumət vəzifəlisi, 5-i şair və yazıçıdır.  Bizim uğurlarımız Azərbaycanın xeyirxah və qayğıkeş münasibəti sayəsində baş tutub...”
Qarabağ ermənisinin dedikləri sonrakı illərdə də öz təsdiqini tapdı: suveren Ermənistanın ardıcıl olaraq iki prezidenti Azərbaycan vətəndaşı idilər(R.Köçəryan və S.Sarkisyan). Fəqət, hər iki azərbaycanlı erməni Azərbaycana münasibətdə satqın və xəyanətkar çıxdılar... 
O fakt da məlumdur ki, həmin dövrdə Qarabağ erməniləri Bakıda və Azərbaycanın digər rayonlarında, eləcə də Ermənistan, Gürcüstan, Şimali Qafqaz və s. yerlərdə də mənzil və şəxsi evlərə sahiblənmişdilər. Bu haqda Qarabağda yaşamayan ermənilərin özləri Bakıya və Moskvaya ünvanladıqları anonim şikayət məktublarında da məlumat verirdilər. Bu səbəbdən də bizim ermənilər haqda informasiyalarımız geniş və dəqiq idi. Qeyd etmək gərəkdir ki, sovet qanunlarına görə, hər bir ailə yalnız bir evə və ya mənzilə sahib ola bilərdi. Ancaq Azərbaycanda yaşayan azsaylı ermənilər üçün yaradılmış şərait bu mənada da heç bir digər sovet respublikasında yaradılmamışdı. Və Qarabağ erməniləri əldə etdikləri bütün bu mülkiyyət və imkanları da itirməkdən qorxurdular...
Xaricdən yönlənən fitnə və təhriklərdən narahat olan ermənilər özləri bizə bölgədə baş verən ictimai-siyasi proseslər haqda geniş informasiya çatdırmağa cəhd edirdilər. “Qrunk” təşkilatı  və “Daşnaksütyun” partiyasının ermənilərin hamısını dəhşətli qorxu içində saxlamasına rəğmən onlar bizimlə məxfi əməkdaşlığa gedirdilər. Ədalət hissini itirməmiş, sakit, təminatlı həyat sürməyə öyrəşmiş  Qarabağ erməniləri yaxşı dərk edirilər ki, Bakıda həmişə onlara xoş yanaşıblar.  Çünki var-dövlət, əmlak  və s. sarıdan Azərbaycanda yaşayan ermənilər heç zaman korluq çəkmirdilər. Bəzi hallarda hətta digər rayonların büdcəsindən kəsilib Dağlıq Qarabağın büdcəsinə yönləndirilirdi ki,  ermənilər azərbaycanlıların yanında rifah içində yaşasınlar...
Əyanilik üçün bir misal çəkək. Masallı bölgəsi və DQMV, demək olar ki, eyni sayda əhaliyə malik idi. Ancaq orta sıxlıq baxımından əhəmiyyətli bir fərq var idi.  Masallı rayonunda hər kvadrat kilometrə 158 nəfər düşürdüsə, DQMV-da  bu rəqəm 35 idi (Ağdərə rayonunda bu göstərici daha aşağı idi - hər kv.km üçün 26 nəfər). Əgər Masallı rayonunda yalnız 5 xəstəxana fəaliyyət göstərirdisə, Dağlıq Qarabağda əhaliyə xidmət göstərən 32 xəstəxana var idi. Muxtar  vilayətdə 3 dildə (Azərbaycan, rus və erməni)  tədris keçilən institut,  bir neçə kollec və texniki peşə məktəbi fəaliyyət göstərirdi... 
70-80-ci illərdə Masallı rayonunda yalnız  2 çay fabriki və bir konserv zavodu var idi.  Halbuki,  Dağlıq Qarabağ vilayətində zavod, fabrik və istehsal müəssisələrinin sayı 50-ni ötürdü: elektrotexnika fabriki, ipək fabriki, ayaqqabı və tikiş fabrikləri, musiqi alətləri fabriki, xalçaçılıq fabriki, ağac emalı, şərab, süd məmulatları zavodu və s.. 
DQMV üçün respublika büdcəsindən Masallı rayonuna ayrılandan 50 dəfə yüksək vəsait ayrılırdı.. Hər il həmin vəsaitin 35-40% -i istifadə olunmamış qalırdı. 
Erməni millətindən olan Azərbaycan vətəndaşları arasından  hər bir çağırışda 12-15 nəfər SSRİ parlamentinin, 30 nəfər isə  Azərbaycan parlamentinin deputatı seçilirdi. Qarabağın  o vaxtkı rəhbər ermənilərindən biri səmimi söhbət zamanı bizdən böyük bir narahatlıqla xahiş etdi: “Siz və biz xaricdən göndərilmiş erməni ekstremistlərinin Dağlıq Qarabağı ermənilərin qəbiristanlığına çevirməsinə imkan verməməliyik ...” 
Qarabağ ermənilərini  çox narahat edən və bir çoxlarına məlum olmayan başqa bir fakt da var idi. Bu, ermənilərin birliyinin mümkün olmaması və bir qrupun digərinə təkəbbürlü münasibət göstərməsidir. Hayastanahayer (Ermənistanda yaşayan ermənilər) və spyukhayerlər (xaricdə yaşayan ermənilər) Qarabağ ermənilərin”™ aşağı dərəcəli ermənilər kimi baxırdılar və onları şyurvadz (dönmə ermənilər) adlandırırdılar. Bu cür aşağılayıcı və qeyri-bərabər münasibət Qarabağ erməniləri üçün  təhqir idi. Hətta  Qarabağ ləhcəsində danışan ermənilər  (söhbət əsnasında bu fərq açıqca hiss olunurdu) hayastanhayerlər tərəfindən açıq şəkildə lağa qoyulurdu. 
Ermənistan erməniləri ilə bir çox başqa sosial-ənənəvi fərqlər də var idi. Qarabağ ermənilərinə bu  yaxşı məlum idi və onlara yuxarıdan aşağı baxan hayastanhayerlərə tabe olmaq istəmirdilər. “Erməni birliyi” haqqında təşviqat kökündən yanlışdır və bu, şişirdilmiş sözdür. Erməni kilsəsi bütün yollarla birliyə nail olmaq üçün çalışsa da, buna heç cür nail ola bilmir...

(Davamı var)

Tərcümə etdi: Sultan Laçın

Belə etsəniz, vəhy qəbul edərsiniz – Elmi-lədun
Uşağınız bunları etmirsə diqqətli olun - XƏBƏRDARLIQ...
Bariyerlərə çırpılan motosiklet sürücüsü körpüdən aşağı düşdü - DƏHŞƏT...+ VİDEO
Nazir təyyarədə narahat olan sərnişinə ilkin yardım göstərdi - FOTO
Qabırğadan yaranması qadınların xarakterinə təsir edir - MARAQLI
"AQRO" İnvest & İstehsalat
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Dünya
Anna Akopyan ofisini hökumət binasına köçürdü
Maraqlı
Hansı tip qadınlar kişiləri özünə yaxınlaşdırmır... -MARAQLI
Maraqlı
Qadınların sayının kişilərdən çox olduğu ölkələr - SİYAHI
Cəmiyyət
Məşhur generalın külli miqdarda borcu üzə çıxdı - Bankla şok qalmaqal
İqtisadiyyat
Ermənistandan Rusiyaya ixracat 20 faiz artdı- Bəs deyirdilər?..
Həftənin ən çox oxunanları
“Ölkəyə un gətirəndə kömək etdiyim çeçenlər və dağıstanlılar mənə çox böyük dəstək oldular...”
Çay sakinlərin gözü önündə yox oldu!..- “Qiyamətin başlanğıcıdır?!.”-VİDEO
“Vertolyotla Yevlağa kimi pul səpəcəm....- Başınız qarışacaq pul yığmağa..."
Saakyan atası azərbaycanlı olan generalı  xüsusi nümayəndə təyin etdi...-FOTOLAR
Ramzan Kadırov azərbaycanlılarla çeçenlərin davasına belə reaksiya verdi – FOTO
Şuşa türməsində Dilqəm və Şahbazdan başqa türkmənşəli dustaq kimdir?..
"Əgər ANS yenidən açılarsa və fəaliyyət göstərdiyi ilk 15 ildəki ANS olarsa..."
“Fevralın 14-də həmin sənədi imzalasaydım, Xocalı faciəsi baş verməzdi...” - ETİRAF
Bakıda dəhşətli qəza: "Qaqaş, neylədin, nə içmişdin, nə vurmuşdun?" - VİDEO
"Çeçenlər qardaşlarımızdır və Çeçenistanda da xalqım haqda eyni fikirləri səsləndirirlər”
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə