Xəbər lenti
15/08/2018 [23:06]:
Alimlərdən xəbərdarlıq: 5 ildən sonra Yer kürəsində çox isti olacaq
15/08/2018 [23:06]:
“Konvensiyanın ratifikasiyası tezliklə başa çatacaq” - Elmar Məmmədyarov
15/08/2018 [22:50]:
Üç ayda 205 nəfər dövlət qulluğunda işə başladı
15/08/2018 [22:48]:
Britaniya qırıcıları Rusiya bombardmançılarını geri döndərdi
15/08/2018 [22:40]:
Aldadıldığını öyrənən gənc qız özünü bu hala saldı - DƏHŞƏT...
15/08/2018 [22:19]:
Millət vəkilindən gözlənilməz hərəkət: Telefonunu ayaqlayaraq sındırdı - VİDEO
15/08/2018 [21:59]:
"Səhv etmirəmsə, Şeyxülİslam Allahşükür Paşazadə də Baqramyanla bərabər gəlmişdi"
15/08/2018 [21:53]:
Tank və piyadaların “cangüdənləri” nəyə qadirdir? - “Terminator” və T-15 (FOTOLAR)
15/08/2018 [21:42]:
Nüvə müharibəsi başlaya bilər, təsadüfən...
15/08/2018 [21:41]:
Rusiyada deputat azərbaycanlıları sahibsiz evdə qeydiyyata aldı
15/08/2018 [21:35]:
Kürəyində bitki yetişən canlı görənləri heyrətə gətirdi - VİDEO
15/08/2018 [20:40]:
"Mədəniyyət TV"nin erməni təbliğatı aparan rejissoru cəzalandırılıb? - VİDEO
15/08/2018 [20:32]:
Ordumuzun snayperi düşmən snayperini gözündən vurdu - Əməliyyatın detalları + FOTO
15/08/2018 [20:26]:
Bakının Hitler kəşfiyyatçıları tərəfindən çəkilmiş fotoları üzə çıxdı
15/08/2018 [20:11]:
5-dən çox uşağı olan analara 9 min manata yaxın müavinət verildi
15/08/2018 [19:57]:
Qətərdən Türkiyəyə böyük dəstək - 15 milyardlıq sərmayə qoyur
15/08/2018 [19:56]:
“Evim təzə deyil...”- Xatirə İslam təzə evinə köçməsinin yalan olduğunu dedi...
15/08/2018 [19:46]:
Ən keyfiyyətli display bu smartfondadır
15/08/2018 [19:25]:
“Nəinki porno-saytlar, fahişəliyi təbliğ edən telekanallar, sənətçilər, ailələr də “bloklanmalıdır””
15/08/2018 [19:13]:
Putin avstriyalı nazirin toyuna hazırlaşır
15/08/2018 [18:58]:
Azərbaycanda mağazalardan rüşvət yığanlar həbs olundu
15/08/2018 [18:35]:
Ermənistanda yüksək rütbəli hərbçi işdən qovuldu
15/08/2018 [18:29]:
Babək prospektinin yenidən qurulmasına 20,1 milyon manat ayrılıb
15/08/2018 [18:14]:
Lirənin ucuzlaşmasını dayandıran səbəblər - ANALİTİKA
15/08/2018 [18:03]:
Azərbaycan ötən il də Gürcüstana ən çox yatırım edən ölkə olub
15/08/2018 [17:56]:
Qəbul imtahanlarının cavabları açıqlandı
15/08/2018 [17:54]:
“Xəzərlə bağlı razılaşma ABŞ-ın planlarını pozdu” - Ruhani
15/08/2018 [17:29]:
Məhbusların qaçmasında günahlandırılan qarovul rəisi: "Fədayə Laçın qatarda "Qoca" ilə görüşdü"
15/08/2018 [17:12]:
Milyonçu Tağıyevin unudulmuş “buz fədakarlığı” – Xeyli insanlar bu cür xilas olunub
15/08/2018 [17:07]:
Hər gün yediyimiz meyvələrin sirli tərkibi və möcüzəli müalicəvi faydaları – Mütləq oxuyun
15/08/2018 [16:55]:
İxtisas seçiminin nəticələri elan olundu - Buradan öyrənin
15/08/2018 [16:43]:
KİV: Trans-Xəzər qaz kəmərinə daha qadağa qoyula bilməz
15/08/2018 [16:43]:
Ucqar kənd müəllimindən direktorlara üsyan: ““Övladım nə yeyəcək?”deyənləri fikirləşmədiniz?!”
15/08/2018 [16:31]:
Balakişi Qasımov onu da işdən çıxardı
15/08/2018 [16:20]:
Azərbaycan üçün “Şeyx Nəsrullahlar” belə yetişdirilir – ARAŞDIRMA
15/08/2018 [16:17]:
Dünyanın ən yaxşı ali məktəblərinin reytinqi dərc olundu
15/08/2018 [16:12]:
Qarabağ Komitəsi Şəhidlər Xiyabanını ziyarət edəcək
15/08/2018 [16:11]:
ABŞ sanksiyalarına Türkiyə yarım milyard dollar vergi ilə qarşılıq verdi
15/08/2018 [16:02]:
Şagirdlər kütləvi şəkildə dəfn olundular – Faciənin fotosu
15/08/2018 [16:00]:
Ucqar dağ kəndində 40 ildən sonra inqilab edən müəllim: “Hər sinifdə cəmi 1-2 qız var, bu, bədbəxtlikdir”
15/08/2018 [15:58]:
“Rusiya tərəfindən devrilmək ehtimalı Paşinyanı narahat edir”
15/08/2018 [15:57]:
Müəllimlər ikinci turda müddətsiz müqavilə ilə işə qəbul olunacaqlar -RƏSMİ
15/08/2018 [15:48]:
Porno saytları Elektron Təhlükəsizlik Xidməti bloklayıb – RƏSMİ
15/08/2018 [15:44]:
Xarici ölkələrdə Azərbaycanın ticarət evlərinin fəaliyyətinə dair müzakirələr aparılıb
15/08/2018 [15:43]:
Murat Boz 4 ay öncə ayrıldığı sevgilisinə EVLİLİK TƏKLİF ETDİ
15/08/2018 [15:40]:
Elçin Quliyev yeni zastavanın açılışında -FOTOLAR
15/08/2018 [15:33]:
Qənirə Paşayeva Turan qurultayında Azərbaycandan DANIŞDI
15/08/2018 [15:21]:
Zəvvarlarımızın yeni qrupu yola düşdü - FOTOLAR
15/08/2018 [15:15]:
Mövlud Mövluda həsr edilən qısa film - VİDEO
15/08/2018 [15:10]:
Bu yolla bağlı sürücülərə xəbərdarlıq
15/08/2018 [15:08]:
Türkiyənin dollar üzərində qələbəsi dünyanı dəyişəcək - RƏY
15/08/2018 [14:57]:
Erməni “Cermuk” mineral suyu içə-içə Həkəridən Laçına qalxır... - VİDEO
15/08/2018 [14:50]:
“Arzumuz da, duamız da vətənimizi bütöv görməkdir”
15/08/2018 [14:46]:
Azərbaycan ABŞ məhsullarını boykot edə bilərmi?
15/08/2018 [14:38]:
Sumqayıtda fahişələrə qarşı əməliyyat: Çəkmə məni - VİDEO
15/08/2018 [14:34]:
185 məzun məktəbi qızıl medalla bitirib - SİYAHI
15/08/2018 [14:26]:
Türkiyədə ABŞ siqaretlərinə boykot çağırışı
15/08/2018 [14:20]:
Ölkə üzrə fəaliyyət göstərəcək məktəbəhazırlıq qruplarının sayı açıqlandı
15/08/2018 [14:19]:
Ərdoğan Makron və Merkel ilə görüşəcək
15/08/2018 [14:03]:
Taekvondoçu Fəridə Əzizovanın mənzilindən oğurluq edənlər MƏHKƏMƏDƏ: "Tək boynuna alma"
15/08/2018 [14:00]:
Ceyhun Bayramov əmr imzaladı: Bu şəxslər təltif ediləcək
15/08/2018 [13:43]:
Bu ixtisaslar üzrə yerlərin 40 faizi boş qalıb
15/08/2018 [13:25]:
Ərdoğan Trampa QALİB GƏLDİ: dollar sürətlə düşür
15/08/2018 [13:22]:
Sabah hava yağmursuz, küləkli olacaq
15/08/2018 [13:08]:
“Türk xalqı hədələrə boyun əyən deyil” - MÜSAHİBƏ
15/08/2018 [12:59]:
Qorxmuram ey, sadəcə, darıxıram... – Mövlud Mövlud
15/08/2018 [12:52]:
QMİ Qurban bayraml ilə bağlı tövsiyələrini açıqladı
15/08/2018 [12:39]:
"Az qala Türkiyənin böyür-başında Bərzaniyə dövlət qurdurmaq istəyən ABŞ deyildimi?"
15/08/2018 [12:34]:
Mərkəzi Bankdan 200 manatlıqlarla bağlı AÇIQLAMA
15/08/2018 [12:34]:
Özəlləşmə nəticəsində daha bir müəssisə yenidən qurulur
15/08/2018 [12:33]:
Tullantı atan şəxs cərimələnib
15/08/2018 [12:32]:
Azercell-dən bölgələr üçün günlük limitsiz danışıq və internet bir təklifdə...
15/08/2018 [12:30]:
“Azərsu” Açıq Səhmdar Cəmiyyəti abonentlərdən üzr istəyir...
15/08/2018 [12:27]:
"Hədəfimiz Xəzəri ekoloji inkişaf və ekoloji sabitlik zonasına çevirməkdir"
15/08/2018 [12:26]:
Azərbaycan manatının ilk eskizini HAZIRLAYAN: “Bu, dünyaya mesaj idi”
15/08/2018 [12:08]:
Türk lirəsinin zəifləməsi SOCAR-a yeni imkanlar açır - "İnterfax-Energy"
15/08/2018 [12:07]:
Azərbaycanda bəzi əxlaqsız saytlara giriş məhdudlaşdırılıb - FOTO
15/08/2018 [12:04]:
"Hər gün Şəhidlər Xiyabanına gedib onu ziyarət edirəm, elə düşünürəm ki, orda oğlumun evi var"
15/08/2018 [12:01]:
Bakıda bu yollarda piyada keçidləri inşa olunacaq
15/08/2018 [11:59]:
Eyyub Hüseynov: “Kababdan zəhərlənmə olmur, bir şərtlə ki....”
Bütün arxiv bir sırada
17/01/2018 [15:58] - Araşdırma - ( 2785 dəfə baxılıb)

Azərbaycanın hələ də tam öyrənilməyən dünya əhəmiyyətli xəzinəsi - palçıq vulkanları




İki gün əvvəl Şamaxı rayonunun Quşçu kəndində vulkan püskürüb. Püskürmə 3-5 dəqiqə davam edib, hündürlüyü 10, diametri 60-70 metr, məhsullarının həcmi 1490 kubmetr olub. Püskürmənin qalınlığı mərkəzi hissədə 50-70, kənarlarda 20 santimetr təşkil edib.
Həmin vulkan klassik vulkanlar sırasına daxildir və hər tərəfdən palçıq vulkanları ilə əhatə olunub. Püskürməyə səbəb ocaq zonasında qazların və təzyiqli suların toplanması və tektonik aktivlikdir. Bu vulkan sonuncu dəfə 2008-ci ildə püskürüb. İndiki paroksizm hadisəsi sayca qeydə alınan 14-cü püskürmədir.

Moderator.az xəbər verir ki, palçıq vulkanları Azərbaycan ərazisində geniş yayılıb. Palçıq vulkanlarından başqa onların “pilpilə”, “yanardağ”, “bozdağ”, “axtarma”, “qaynaca”, və s. yerli adları da var. Azərbaycanda 220-dən çox palçıq vulkanlar var. Bunlar Abşeron yarımadasında, Qobustanda, cənub-şərq Şirvan düzənliyində, Samur-Dəvəçi ovalığında, Abşeron və Bakı arxipelaqlarında yerləşir. Ən böyükləri Qalmas, Torağay, Böyük Kənizdağ və s. Çoxlu kəsik konus şəklindədir. Hündürlüyü 20-400 m, əsasının diametri 100-4500 m olur.

Palçıq vulkanlarının sayına görə, Azərbaycan dünyada birinci yerdədir. 

Quruda yerləşən palçıq vulkanlarından başqa, gömülmüş və dəniz palçıq vulkanları da məlumdur. Xəzər dənizində 140-dan çox sualtı palçıq vulkanı var. Bakı arxipelaqında səkkiz ada -Xəzər-Zirə, Zənbil, Qarasu, Gil, Səngi-Muğan, Çigmil və s.-palçıq vulkanı mənşəlidir. Gömülmüş palçıq vulkanları quyularla aşkar olunub. Onların fəaliyyətinin izlərinə müxtəlif yaşlı layların arasında rast gəlinir. Məlumatlara görə, Azərbaycan Respublikası ərazisində palçıq vulkanlarının ilk fəaliyyəti təqribən 25 mln.il əvvələ aiddir. Adətən palçıq vulkanlarının püskürməsi güclü yeraltı uğultu və partlayışlarla başlanır. Yerin dərin qatlarından yer səthinə çıxan qazlar alışır. Bəzən vulkan üzərində alovun hündürlüyü 1000m-ə -Qarasu vulkanı-çatır. Azərbaycan Respublikası ərazisində 1810-cu ildən indiyə qədər 50 vulkan təqribən 200 dəfə püskürüb. Lökbatan vulkanında 19 püskürmə qeydə alınıb. Palçıq vulkanları sülb, qaz və maye püskürür. Sülb püskürmə məhsullarında 100 dəfə artıq mineral və 30-a qədər mikroelement (bor, civə, manqan, mis, barium, stronsium, litium və s.) iştirak edir. Palçıq vulkanları mənşəcə neft və qaz yataqları ilə əlaqədardır. Palçıq vulkanlarının yerləşdiyi sahələrdə zəngin neft və qaz-kondensant yataqları aşkar edilmişdir (Lökbatan, Neft Daşları, Qaradağ, Mişovdağ və s.). Onların palçığı müalicə məqsədilə işlədilən qiymətli xammaldır.
2007-ci ildə «Bakı və Abşeron yarımadasının palçıq vulkanları qrupu Dövlət Təbiət Qoruğu» yaradılaraq 52 palçıq vulkanına dövlət təbiət qoruğu statusu verilib.

Hazırda mövcud olan palçıq vulkanlarının fəaliyyəti 30-35 milyon il bundan əvvəl başlayır. Güclü püskürmələr arası vulkanın krater sahəsində çoxlu fəaliyyət göstərən mikroformlar (salz, qrifon, tələlik) əmələ gəlir. Onlar yer üzünə vaxtaşırı qaz, su, lilli palçıq, hərdən isə neft çıxarır. Təkcə Daşgil vulkanının gündəlik qaz debiti 30-40 min m3-ə yaxındır. Cənubi Qobustanın palçıq vulkanları ildə 250 milyon m3 qaz xaric edir. Vulkanların yer səthinə çıxardığı qazların və suların kimyəvi tərkibi yataqların qaz və sularının tərkibi ilə eynidir. Palçıq vulkanlarının başqa bir püskürmə forması da mövcuddur. Bu püskürmə palçıq tullantısı olmadan baş verir. Bu halda brekçiya vulkanın boğazından tədricən basılaraq çıxarılır. Bu hadisə olduqca nadirdir. Azərbaycanda təkcə Qobustanda yerləşən iki vulkan - Çeyildağ və Qoturdağ belə püskürmə ilə fəaliyyətdədir. Çeyildağ vulkanının püskürməsi 4 iyun 1970-ci ildə başlayıb və bir ay davam edib. Burada yarı-quru vulkan brekçiyası, ölçüləri 50x60 metr, hündürlüyü 40 m-ə yaxın gümbəz əmələ gətirib. İlk günlər bu kütlənin hərəkət sürəti sutkada bir metrdən artıq olub. Maraqlıdır ki, püskürmə zamanı (təxminən 3 ay ərzində) çatlardan çıxan karbohidrogen qazların yanması müşahidə edilib.
Qoturdağ vulkanında da arasıkəsilmədən püskürmə (palçığın sıxılıb çıxarılması) 100 ilə yaxın davam edib. Onun kraterində gümbəz şəkildə olan yarı-quru palçıq kütləsi müəyyən hündürlüyə qalxdıqdan sonra öz ağırlığı nəticəsində iri parçalara bölünərək vulkan yamacı boyu tədricən aşağı düşür. Krater çatlağından uzunluğu 50 m, eni 15 m olan brekçiya «tyubikdən» çıxan pasta kimi aşağı axır. Hesablamalara görə 1926- 1927-ci illərdə bu axının sürəti bir il ərzində 42 metr olub. Buna oxşar proses Qərbi Kubanda yerləşən Çikinsk vulkanında indi də davam edir. 2001-ci ildə püskürmələrin sayı rekord səviyyəyə çatıb. 

Hazırladı: Elmin Nuri

"Hər gün restoranlarda arağa, çaxıra xərclənən pullarla yüz tələbəyə təqaüd vermək olar"
Qitədən qitəyə seks barədə MARAQLI FAKTLAR + FOTOLAR
Ərdoğan "şir ürəyi yeyib", ümid Allaha qalıb...
Tarix bizi min yol çəkdi sınağa,“hay”lar gəldi, döndük yurdda qonağa...
Ailəsi ilə dava edən pilot təyyarə ilə evinə hücum etdi - VİDEO
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
Nabranda ailəvi istirahət üçün kotec tipli kirayə evlər. Ətraflı məlumat üçün əlaqə nömrələri:

050 311 11 64, 055 681 11 64

N.Tusi adına Klinika
Dünya
Kürəyində bitki yetişən canlı görənləri heyrətə gətirdi - VİDEO
Gündəm
“Nəinki porno-saytlar, fahişəliyi təbliğ edən telekanallar, sənətçilər, ailələr də “bloklanmalıdır””
Cəmiyyət
Milyonçu Tağıyevin unudulmuş “buz fədakarlığı” – Xeyli insanlar bu cür xilas olunub
Maraqlı
Hər gün yediyimiz meyvələrin sirli tərkibi və möcüzəli müalicəvi faydaları – Mütləq oxuyun
Cəmiyyət
"Hər gün Şəhidlər Xiyabanına gedib onu ziyarət edirəm, elə düşünürəm ki, orda oğlumun evi var"
Həftənin ən çox oxunanları
Yaponların başqa planetdə yaşadığını sübut edən 30 heyrətamiz fakt - FOTOLAR
Suya tullanan Nigar Camalın sinəsi çöldə qaldı - VİDEO
“Hansısa ərəbin mənim şəhərimdə hoqqa çıxarmağa nə ixtiyarı var?!” - VİDEO
Gənc müəllim əlini qadınlara vurmadığına görə işsiz qaldı - Rəzalət - FOTO
“İstanbul təslim olarsa, nə Bakı qalar, nə Astana, nə Daşkənd, nə Aşqabad...” -Fikir savaşı
Bakıda "moyka"da biabırçılıq: qızı lüt soyundurub maşın yuduzdurdular – VİDEO
İsmayıllıda baş verən müəmmalı hadisə ufoloji cəhətdən araşdırılmalıdır - MARAQLI...
FHN generalının otellər şəbəkəsi üzə çıxdı - FOTO
İlham Əliyevin əsgərlik görüntüləri yayıldı - FOTO
Məleykə Əsədova Milli (!) dəyərlərimizin etibarlı qoruyucusudur...
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə