Xəbər lenti
25/02/2018 [23:34]:
Fərid Əlizadə: “Mən Alpaquta xəyanət edə bilmərəm”
25/02/2018 [23:23]:
Azərbaycan üçün multikultural siyasət niyə vacibdir?
25/02/2018 [23:14]:
Türkiyə yeni avtomat silahını təqdim etdi: "Biz tüfəngimizə güvənirik"
25/02/2018 [22:47]:
“Səni aparıb nəvələrimin yanında başını kəsib oğlumun qisasını alacam...”
25/02/2018 [22:35]:
Türkiyə Çexiyadan PYD-nin sabiq liderinin ekstradisiya olunmasını tələb edir
25/02/2018 [22:30]:
Putindən sonrakı Rusiya necə olacaq?
25/02/2018 [22:24]:
Silinməyən izlər... - VİDEO
25/02/2018 [22:04]:
Trampın reytinqi rekord həddə düşdü
25/02/2018 [21:47]:
Ərdoğan Salih Müslümün həbsini alqışladı
25/02/2018 [21:28]:
Rektor Xocalı soyqırımının tarixini səhv dedi - KİV-lər bu səhvi təkrarladı
25/02/2018 [21:18]:
Sevgilisinin oğlunu təcavüz edib yandırdı - Ana cəsəddən qurtulmağa kömək etdi
25/02/2018 [21:17]:
İraqda 16 türk qadın ölüm cəzasına məhkum edildi
25/02/2018 [21:15]:
Dağdan qopan nəhəng qaya yola düşdü - VİDEO
25/02/2018 [21:03]:
Boğazındakı iynə 19 il sonra çıxarıldı - Fotolar
25/02/2018 [20:52]:
Ermənistan silkələndi
25/02/2018 [20:50]:
Putindən Fransa və Almaniya liderlərinə vacib zəng...
25/02/2018 [20:42]:
TRT Xocalı həqiqətlərini dünyaya yaydı – VİDEO
25/02/2018 [20:39]:
Ərdoğanı mitinq zamanı qorxudan hadisə...- VİDEO
25/02/2018 [20:31]:
Yaralı olaraq uzun müddət xilas edilməyi gözlədi - FOTO
25/02/2018 [20:24]:
İstanbulda Xocalı abidəsinin açılışı oldu - FOTOLAR
25/02/2018 [20:19]:
Çirkli su üçün kilometrlərlə yol qət edirlər - FOTOLAR
25/02/2018 [20:08]:
Kadırovun Latviyaya girişinə qadağa qoyuldu
25/02/2018 [19:55]:
Ərdoğana “Marşal” rütbəsi verilsin - Xalq tələb etdi
25/02/2018 [19:45]:
Əməliyyat zamanı unudulan iynə boğazdan 18 ildən sonra çıxarıldı - FOTO
25/02/2018 [19:42]:
Amerika şirkətinin Laçının Əhmədli kəndində tikdirdiyi məktəb - FOTO+VİDEO
25/02/2018 [19:40]:
"Niva"nın yaradıcısı dünyasını dəyişdi
25/02/2018 [19:39]:
İlham Əliyev Amerika Yəhudi Komitəsinin prezidentini qəbul etdi
25/02/2018 [19:33]:
Əcnəbilər azərbaycanlı qızlarda nələri bəyənmir? - 8 DAVRANIŞ
25/02/2018 [19:21]:
"Biz yazarların çiyninə bu məsələdə çox böyük işlər düşür” - AYB-nin komissiya sədri
25/02/2018 [19:19]:
Rusiya qisasını aldı: Suriyada iki minə qədər Amerika əsgəri məhv edildi
25/02/2018 [19:18]:
"Bu bayraq da bizim bayrağımızdır" - Türk komutandan Azərbaycana jest
25/02/2018 [19:03]:
Soyqırımla bağlı "Xocalının səsi ol" adlı beynəlxalq videoçarx hazırlanıb - VİDEO
25/02/2018 [18:40]:
Xəstəlik əməkdar artisti tanınmaz hala saldı - VİDEO
25/02/2018 [18:34]:
AMİP-in üzv olduğu Beynəlxalq Demokrat İttifaqının (BDİ) Qurultayı keçirildi
25/02/2018 [18:33]:
Yapon alimləri qripi bir günə tam sağaldan dərman hazırladı
25/02/2018 [18:24]:
İlham Əliyev Amerika Yəhudi Komitəsinin prezidentini qəbul etdi
25/02/2018 [18:16]:
Türkiyə “Zeytun budağı”nın birinci mərhələsini başa çatdırdı
25/02/2018 [18:04]:
Sürücülərin DİQQƏTİNƏ: Sabah Bakıda bu yollar BAĞLANACAQ
25/02/2018 [18:00]:
Rusiya müxalifəti küçələrə çıxdı - VİDEO
25/02/2018 [17:59]:
Türkiyə parlamenti Xocalıya görə Ermənistanı pisləyən bəyanat yaydı
25/02/2018 [17:53]:
İki kərgədanın ölüm-dirim savaşı - VİDEO
25/02/2018 [17:53]:
Sənət adamlarının ailələrinin dağılma səbəbləri: “Soyunub kişi ovuna çıxırlar”
25/02/2018 [17:48]:
ABŞ və Avropa meydan oxuya bilmir – Sualtı gəmi böhranı
25/02/2018 [17:42]:
Fransada 2 terror aktının qarşısı alındı
25/02/2018 [17:39]:
"350 min afrinli öz torpağına qayıdacaq" - Baş nazirdən açıqlama
25/02/2018 [17:35]:
İran Suriyada atəşkəs elan edilməsinə qarşı çıxdı
25/02/2018 [17:27]:
Torpaq üstündə dava qanla bitdi - 4 ölü, 2 yaralı
25/02/2018 [17:20]:
“Çempionluq yarışından ayrılmayacağıq” - Fariz Nəcəfov
25/02/2018 [17:19]:
Rusiya hərbi sənayesinin daha bir uğuru: İldırımsürətli pilotsuz helikopterlər...
25/02/2018 [17:17]:
Emrahdan konsert üçün qeyri-adi tələb
25/02/2018 [17:14]:
Daşqınlar nəticəsində 16 nəfər öldü
25/02/2018 [17:10]:
Magistraturaya qəbul imtahanı başa çatdı
25/02/2018 [17:10]:
PYD teror təşkilatının sabiq lideri saxlanılı
25/02/2018 [17:07]:
“Kurtlar Vadisi”nin “Bulut”u Bakıda - Foto
25/02/2018 [17:05]:
TBMM sədri: "Ermənistan rəhbərliyindəki insanlar Xocalı qətliamının törədilməsində iştirak ediblər"
25/02/2018 [17:05]:
Əsəd rejimi Şərqi Qutanı bombaladı - 32 dinc sakin öldü
25/02/2018 [17:03]:
İki dost birləşib cinayət törətdilər - Səbaildə
25/02/2018 [17:01]:
“Ukraynaya qayıtmağa hazıram” - Saakaşvili
25/02/2018 [16:55]:
Generallar Xocalıya həsr olunmuş sərgidə - Foto + Video
25/02/2018 [16:53]:
Ölümündən 2 il ötdü... - Foto + Video
25/02/2018 [16:48]:
Qənirə Paşayeva İstanbulda Xocalı soyqırımı ilə bağlı tədbirdə keçirdi - FOTOLAR
25/02/2018 [16:37]:
42 yaşlı qadın intim videosu ilə şantaj edildi - Cinayət işi
25/02/2018 [16:19]:
XXIII Qış Olimpiya Oyunları başa çatdı
25/02/2018 [16:16]:
ADP imzatoplama kampaniyasına start verdi
25/02/2018 [16:10]:
Türkiyədən dünyaya çağırış: Xocalı faciəsi...
25/02/2018 [16:09]:
Türk ordusunun son zəfəri: Afrinin xəritəsi dəyişdi – FOTO
25/02/2018 [16:07]:
Oğlunu bacısıgilə göndərib sevgilisi ilə görüşən qadın öldürüldü – TƏFƏRRÜAT
25/02/2018 [16:06]:
Tovuzda öldürülən ər və arvadı dəfn edildi
25/02/2018 [15:34]:
Bakının ən məşhur heyvan sığınacağı bağlanır – FOTO
25/02/2018 [14:32]:
"Nə dinlərin, nə filosofların mərhəmətə çağırışı insan oğlunu dəyişdirə bilmədi"
25/02/2018 [14:21]:
"Bütöv Azərbaycan məsələsi Şəhriyarın yaradıcılığında” mövzusunda diskussiya keçirildi
25/02/2018 [14:09]:
“Əlif üçün ağlamıram...” - Milli Qəhrəmanın bacısı
25/02/2018 [13:40]:
Adnan Oktardan şok: Ermənilərlə qardaş olacağıq - Video
25/02/2018 [13:21]:
Sabah hava Bakıda buludlu olacaq, rayonlara yağış və qar yağacaq
25/02/2018 [13:16]:
Şəhid polkovnik-leytenantın 5 yaşlı qızı: "Mənim nə yaşım vardı ki, atam öləndə..."
25/02/2018 [12:52]:
ABŞ İranla uzunmüddətli qarşdurmaya hazırlaşır...
25/02/2018 [12:51]:
Norveç Qış Olimpiya Oyunlarının qalibi oldu
25/02/2018 [12:49]:
Gürcüstanın dövlət idarələrində bayraqlar endirildi
25/02/2018 [12:36]:
Bakının mərkəzində ağır qəza: ölən var
25/02/2018 [12:33]:
Moskvada Dağlıq Qarabağın müstəqilliyi tələb edildi!..- Həmsədr ölkədən daha bir xəyanət...
Bütün arxiv bir sırada
18/01/2018 [12:20] - Cəmiyyət - ( 3379 dəfə baxılıb)

Dillə zarafat etmək olmaz... - "İndi bizə Abbas Zamanov lazımdır!"



Son bir neçə ildir ki, dilimizin başına oyun açan “dilbaz”lar peyda olub, millətə necə yazmaq, hansı sözlərdən necə “yararlanmaq” dərsi keçirlər. İş gəlib o yerə çatıb ki, artıq dialektlər, şivələr, ləhcələr də qalıb bir tərəfdə, məhəlli sözləri də “Orfoqrafiya lüğəti”nə pərçimləməyə girişiblər. Özü də bunu dilimizin qorunması üzrə məsul olan rəsmi struktur ”“ AMEA-nın Dilçilik İnstitutu adından edirlər. 
Dayanın, cənablar, bu dil sizin şəxsi dədə malınız deyil ki, onunla nə cür istəsəniz rəftar edəsiniz! Bu dil millətin dilidir ”“ Dədəmiz Qorqudun dilidir, böyük Füzulinin, Nəsiminin, Vaqifin, Aşıq Ələsgərin, Sabirin, Mirzə Cəlilin, Üzeyir bəyin, Səməd Vurğunun, Şəhriyarın, Bəxtiyar Vahabzadənin, Məmməd Aslanın... dilidir! Bunlardan kim sizi vəkil edib ki, onun diliylə oynayasınız? Təbii ki, elmi-texniki tərəqqi nəticəsində dünyanın bütün dillərinə, onun lüğət tərkibinə minlərlə söz daxil olur və insaf naminə, daxil də olmalıdır! Buna kimsə etiraz edə bilməz! Amma min illərdir ki, dilimizdə öz yerini tutmuş, bir növ “daşlaşmış” sözlər var ki, onlara toxunmaq, yaddaşlardan sildirmək olmaz! Yeni söz yaratmaq, dilimizin səlisliyini pozan sözlərdən imtina etmək, adekvat yanaşmaq, variantlar üzərində uzun-uzadı (bundan qorxmaq lazım deyil) müzakirələr açmaq, lazım gələrsə, bir neçə il pilot layihə kimi sınaqdan keçirmək, hətta müxtəlif məsələlərə dair keçirilən referendumlarda bu sözləri də səsvermə yolu ilə dilimizə gətirib lüğətimizi zənginləşdirmək lazımdır. Yoxsa ki “mən belə istəyirəm, mən uşaqlıqda məhəlləmizdə filan sözü filan kimi eşitmişəm, kəndimizdə belə deyirdilər” təfəkkürü ilə “düzəldilən” lüğət siz o institutdan uzaqlaşdırılandan sonra yenidən dəyişikliyə məruz qalacaq! Buna əmin ola bilərsiniz! Tarix belə təbəddülatı çox görüb. 

Biz dilə balası kimi yanaşan dilçi alimlər görmüşük. Yaxın tariximizdə Əbdüləziz Dəmirçizadə, Məmmədağa Şirəliyev, Muxtar Hüseynzadə, Səlim Cəfərov, Ağamusa Axundov, Fərhad Zeynalov, Əlövsət Abdullayev, Tofiq Hacıyev,  Samət Əlizadə, Zinyət Əlizadə, Afat Qurbanov, Kamal Abdulla, Kamil Vəli Nərimanoğlu, İsmayıl Məmmədov və b. kimi korifey dilçi alimlərimiz dilimizin tarixini tədqiq etməklə bərabər, onun zənginləşdirilməsi, qorunması yolunda misilsiz xidmət göstəriblər. Bu alimlər heç vaxt subyektiv fikirlərini, düşüncələrini milli mənafeyimizə sırımağa cəhd də etməyiblər. İndi nə dəyişdi, nə oldu ki, millətin dilinə bu qədər sərbəst müdaxilə edirsiniz? Kim sizə bu haqqı verib? Dilimizin şəhdi-şirəsini publisistik yazıları, şeirləri, teleçıxışları ilə az qala hər kəsin iliyinə yeridən görkəmli şair Məmməd Aslan bir dəfə yaxın dostu olan televiziya əməkdaşını biabır edəndə düşündüm ki, yəqin verilişində Məmmədin xətrinə dəyib. Demə, bu aparıcı veriliş boyu bir-iki sözü tamaşaçılara təhrif olunmuş şəkildə çatdırıbmış. Məmməd bu hadisədən odlanmışdı. Birtəhər sakitləşdirib zavallını əlindən aldım və dedim ki, nəyinə lazımdı, dilin sahibi sənsən? Kişi bu dəfə onu buraxıb mənim üstümə düşdü: sənə naşir deyənə lənət, bilmirsən dilin sahibi kimdir? Mən olsaydım, əhəmiyyət verməzdim, dil xalqındır, millətindir, bu tərbiyəsiz bütün milləti təhqir edib... 
Yadıma Atatürklə bağlı oxuduğum bir arxiv sənədi düşdü. Demək, Atatürk köşkdə gəzinir, görür ki, bayırda bir qarı mühafizəçilərə yaxınlaşır, onlar da qarını uzaqlaşdırmağa cəhd edirlər. Özü girişə yaxınlaşıb qarını içəri buraxdırır, gətirib bir skamyada otuzdurur. Qarı görür bu kişi söz sahibidir, mühafizəçilər ona əsgəri (ta dizin düzəltdiyiniz kimi “əskəri” yox) salam verirlər, soruşur ki, sən buraların sahibisən? Atatürk bu sözdən diksinən kimi olur, dərhal cavab verir ki, yox, annəcan, buraların sahibi böyük türk xalqıdır, mən buraların qoruyucusuyam... Məmmədi onda anladım. 
Mən ali məktəbi bitirəndən naşir kimi fəaliyyət göstərirəm. Son illər redaktor yoldaşlarımla birlikdə nə qədər əziyyət çəkirəm, orfoqrafiya qaydaları neçə dəfə dəyişdirilər?! Biz də məcbur olub dilimizin Konstitusiyası saydığımız “Orfoqrafiya lüğəti”nə tabe oluruq. Bəzən bu qaydaları dəyişdirənləri söyə-söyə məcbur oluruq bildiyimiz həqiqətləri təhrif edirik. Bu, mühafizəkarlıqdan irəli gəlmir, hərçənd dili qoruyub saxlayan həm də mühafizəkarlıqdır! Bu, kəşf deyil, dünyanın dil düzənini qoruyub saxlayan doqmadır. Mənim 40-45 il sərasər dillə işləyən çox savadlı həmkarlarım var ki, onların təcrübəsindən, biliyindən yararlanmaqla dilimizin zənginləşdirilməsində, inkişafında, qorunmasında istifadə etmək olar. Amma təəssüf ki, dil məsələləri ilə bağlı heç bir müzakirəyə, mübahisəyə ”“ bəli, məhz mübahisəyə ( əsl həqiqət ciddi mübahisə nəticəsində əldə olunur) bu səriştəli redaktorlardan birini də dəvət etmirlər...
    
Hazırda dünyanın texnoloji dili hesab olunan latın dili ölü dillər içərisində “layiqli” yerini tutmaqdadır. Qorxuram ki, illər sonrası Allah eləməsin,  bizim də dilimiz məhz naşı, kütbeyin, özündənrazı “alimlərimiz”in sayəsində belə taleyi yaşaya bilər. Dilimizə bu qədər təcavüz etməyin, cənablar! Övladlarımız birlikdə bu təcavüzün qurbanlarına çevrilə bilər. 
Sonda bir təklifimi müzakirə edib qəbul etməyinizi istərdim, əziz oxucular: dilimizin qorunması üçün bütün dilçi alimlərimizdən, yazarlarımızdan, ali və orta məktəblərin dil və ədəbiyyat müəllimlərindən, qəzet, sayt, nəşriyyat redaktorlatından ibarət bir komissiya yaradıb təklif olunan dəyişiklikləri, əlavə olunacağı nəzərdə tutulan sözləri, qaydaları geniş müzakirə edək, araşdıraq və mükəmməl lüğət hazırlayaq. Labüd dəyişiklikləri və yeni sözləri bülleten kimi dərc dərc edib ümumxalq müzakirəsinə verək. Yoxsa, Mirzə Cəlil demiş, dil əldən gedəcək! Görkəmli alim Abbas Zamanovun vaxtilə Akademiyanın məşhur iclasındakı replikası bu gün hava və su kimi lazımdır! İndi də Abbas müəllim hörmətlə anılır. İndi bizə Abbas Zamanov kimi ürəyi Vətən, Millət eşqilə alışıb yanan ziyalı lazımdır!


Əlövsət Ağalarov, 
"Azərnəşr"in baş redaktoru, keçmiş millət vəkili

Türkiyə yeni avtomat silahını təqdim etdi: "Biz tüfəngimizə güvənirik"
Silinməyən izlər... - VİDEO
Yaralı olaraq uzun müddət xilas edilməyi gözlədi - FOTO
Çirkli su üçün kilometrlərlə yol qət edirlər - FOTOLAR
Yapon alimləri qripi bir günə tam sağaldan dərman hazırladı
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Hadisə
“Səni aparıb nəvələrimin yanında başını kəsib oğlumun qisasını alacam...”
Dünya
Dağdan qopan nəhəng qaya yola düşdü - VİDEO
Maraqlı
Əməliyyat zamanı unudulan iynə boğazdan 18 ildən sonra çıxarıldı - FOTO
Ədəbiyyat
"Biz yazarların çiyninə bu məsələdə çox böyük işlər düşür” - AYB-nin komissiya sədri
Maraqlı
İki kərgədanın ölüm-dirim savaşı - VİDEO
Həftənin ən çox oxunanları
”Budur sizin Ağdam, budur sizin Ağdam! Ha haha ha...” - VİDEO
Azərbaycan sərhədlərində MÜHARİBƏ BAŞLAYIR – Ağ Ev tarixini ELAN ETDİ
Lənkəranski Allahşükür Paşazadəyə yazdığı məktubunda nə istəyirdi?- İstintaq materialları...
“Monte Melkonyan məni maşına mindirib bilmədiyim bir evə gətirdi...” - Səkkiz gün erməni əsirliyində...
Amerikalı konkisürən qızların intim geyimləri hamını çaşbaş saldı - FOTOLAR
“Hər bir erməni qaçqın Azərbaycandan 110 min dollar tələb etməlidir” - Həyasızlığın son həddi...
Lənkəranskinin “Qara bloknot”unda nə yazılmışdı?- Kriminal avtoritetin şəxsi əşyalarından...
Prostat xəstəliklərinin ən asan və pulsuz profilaktikası...
"Üzr istəyirəm, gərək nə qədər həyasız olasan ki, bu qədər həddi aşasan..."
“Ziya Bünyadovu vuranda rusca ana söyüşü söydü” - qatilin qandonduran etirafları
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin