Xəbər lenti
26/05/2018 [00:33]:
Makron Qüds məsələsində ABŞ-a dəstək olmadı
26/05/2018 [00:02]:
Alimlər siqareti tərgitməyin ən yaxşı üsulunu göstərdilər - Maddi həvəsləndirmə...
25/05/2018 [22:57]:
Türk gəmisini raketlə kim vurub? - ABŞ açıqladı
25/05/2018 [22:55]:
Ərinin dostu tərəfindən aldadılan, həbsxanada uşaq dünyaya gətirən və nəhayət, əfv edilən qadının HƏYAT DRAMI
25/05/2018 [22:40]:
Vasif Talıbov xidmət rəisini vəzifədən kənarlaşdırdı
25/05/2018 [22:15]:
Putinə göy "xoruz" hədiyyə edildi- VİDEO
25/05/2018 [21:43]:
İsraildə fələstinlilərə atəş açmağa icazə verildi
25/05/2018 [21:37]:
Konstitusiya Məhkəməsi Ali Məhkəmənin qərarını ləğv etdi
25/05/2018 [21:32]:
Naxçıvanda 9 məhkum əfv olunub -FOTOLAR
25/05/2018 [21:30]:
“Tramp – Kim Çen In görüşü ləğv edilməyib, təxirə salınıb” -General Vinset Bruks
25/05/2018 [21:16]:
Binəqədidə avtomobil yollarının yenidən qurulmasına 1,9 milyon manat ayrıldı
25/05/2018 [21:15]:
ABŞ Şimali Koreya ilə danışıqları yenidən bərpa edir
25/05/2018 [21:14]:
BMT-nin Əhali Fondu jurnalistlər üçün təlim keçirdi...
25/05/2018 [21:14]:
Putin:"Moskva “Şimal axını-2” layihəsinin tərkibini genişləndirməyə hazırdır"
25/05/2018 [21:08]:
Rustavidə azərbaycanlı tələbənin meyiti tapıldı
25/05/2018 [20:52]:
Putin: "Təyyarəni bizim raket vurmadı, ancaq..."
25/05/2018 [20:47]:
Türkiyə gəmisi raketlə vuruldu...
25/05/2018 [20:42]:
Bakıda qadınlara mənşəyi bilinməyən preparat vurulub –Sensasion məhkəmə işi
25/05/2018 [20:34]:
Bakıda ağlasığmaz iftar menyuları – Gündə 60 manat, ayda 1860 manat…
25/05/2018 [20:27]:
“Bayram Səfərovun evində Şuşanın vəzifəlilərinə dedim ki...” - Rəhim Qazıyev
25/05/2018 [20:22]:
İsraildə fələstinlilərə atəş açmağa icazə verildi
25/05/2018 [20:13]:
Neftçalanın icra başçısı: "Son illərdə rayonda heç kimin adına vətəgə rəsmiləşdirilməyib"
25/05/2018 [20:13]:
Çavuşoğlu lirənin kəskin ucuzlaşmasının səbəbi haqda
25/05/2018 [20:12]:
Kəşfiyyat bölüyünün təlimi başa çatıb
25/05/2018 [20:01]:
Neftçalanın polis rəisi bu saytı xüsusi ittiham qaydasında məhkəməyə verir...
25/05/2018 [19:54]:
60 yaşında döyüşdə ağır yaralanan, ailəsi repressiyaya qurban gedən sufi şairi - ARAŞDIRMA
25/05/2018 [19:47]:
Salah finalda oruc tutacaq? - Baş məşqçidən açıqlama
25/05/2018 [19:32]:
"Bu olaya ölkənin milli təhlükəsiliyinə vurulan zərbə kimi yanaşılmalıdır"
25/05/2018 [19:23]:
Daxili İşlər Nazirliyində AXC-nin 100 illiyi ilə bağlı TƏDBİR
25/05/2018 [19:04]:
BSU-da Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi qeyd olunub
25/05/2018 [18:56]:
“Nar” “Respublika günü” münasibətilə abunəçilərinə internet hədiyyə edir
25/05/2018 [18:55]:
Komitə sədri “SABAH” qrupunun tələbələri ilə GÖRÜŞDÜ
25/05/2018 [18:48]:
Yeni portal-platformanın təqdimat mərasimi keçirilib
25/05/2018 [18:46]:
Dünyada yeni ölümcül virus yayıldı - Meyitlər belə dəfn edilir (FOTO)
25/05/2018 [18:38]:
Deputata “Xalq yazıçısı” adı verildi
25/05/2018 [18:32]:
Elitar Gimnaziyanın şagirdləri ADNSU-da ekskursiyada olublar
25/05/2018 [18:28]:
Binəqədidə yolların yenidən qurulması üçün 1,9 milyon manat AYRILDI
25/05/2018 [18:27]:
İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarını təbrik edib
25/05/2018 [18:25]:
Milli Məclis Amnistiya Aktı qəbul etməyəcək - Səbəblər açıqlandı
25/05/2018 [18:20]:
İşgəncələrə Qarşı Azərbaycan Komitəsi heyyətini açıqladı
25/05/2018 [18:19]:
Yeni sürücülük vəsiqələrinin verilmə vaxtı məlum oldu
25/05/2018 [18:18]:
Nazir məşğulluq orqanlarının nöqsanlarını müzakirəyə çıxardı - MÜŞAVİRƏ
25/05/2018 [18:16]:
Azərbaycanda Maliyyə Monitorinqi Xidməti yaradılır
25/05/2018 [18:14]:
107 şagirdin 153 tapşırıq üzrə qiymətində dəyişiklik edildi
25/05/2018 [18:13]:
Dövlət Statistika Komitəsində yeni TƏYİNATLAR
25/05/2018 [18:12]:
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti - şərəf və ləyaqət tariximiz
25/05/2018 [18:05]:
İlan sancdığı qadın körpəsini əmizdirdi, hər ikisi həyatını itirdi
25/05/2018 [18:03]:
İkinci Şıxlı kənd sakinləri ilə səyyar görüş keçirilib -FOTOLAR
25/05/2018 [18:01]:
Salahlı stansiyasının baş yolları əsaslı təmir olunur
25/05/2018 [17:33]:
Dünya çempionatı: Azərbaycan şahmatçısı qalib oldu - VİDEO
25/05/2018 [17:30]:
Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Monitorinqi Xidməti yaradıldı
25/05/2018 [17:25]:
“Azərbaycanı “İsgəndər”lərlə vurmaq Ermənistan üçün intihar olacaq” -Rusiyalı ekspert
25/05/2018 [17:22]:
“Belə olacağını bilsəydim, nə müharibəyə gedər, nə də əlil olardım” -Erməni hərbçi
25/05/2018 [17:17]:
Nazirdən əhaliyə şad xəbər: "Maaşdan ödənilən vergilər azaldılır"
25/05/2018 [17:12]:
DİM: 107 şagirdin 153 tapşırıq üzrə qiymətində dəyişiklik edilib
25/05/2018 [17:09]:
“Mətbuatımıza nəzər salanda, adama elə gəlir ki, Azərbaycanda həkim yoxdur” - MÜSAHİBƏ
25/05/2018 [16:59]:
Azərbaycanlılar fermeri öldürüb arvadına təcavüz etdilər - Rusiyada şok
25/05/2018 [16:56]:
Nazir: "İşsizlərin məşğulluğunun təmin edilməsi göstəriciləri qənaətbəxş deyil"
25/05/2018 [16:54]:
"İnanıram ki, digər həkimlər də Anar Quliyev kimi humanist addım atacaqlar"
25/05/2018 [16:49]:
Şahid: "Arif Alışanovla yanaşı onun yanında olan şəxsləri də güllələməyimi tapşırdılar"
25/05/2018 [16:47]:
“Azərbaycanda işsizliyin səviyyəsi 5 faiz civarındadır”
25/05/2018 [16:36]:
Xəzərdə tapılan meyitlərlə bağlı şok təfərrüat: "Cəsədlər qayığa bağlıydı..."
25/05/2018 [16:31]:
Əsl təhlükə Rüstəm İbrahimbəyov kimi açıq ermənipərəstlər deyil…- 7 cümlədə 7 dərd
25/05/2018 [16:19]:
Fəxrəddin Manafov İbrahimbəyovun ittifaqından getdi -"O qurumda artıq heç kəs qalan deyil"
25/05/2018 [16:18]:
Ağız qoxusundan qurtulmağın 5 YOLU
25/05/2018 [16:11]:
Büdcədən xərclənən milyonların taleyi – “Bakı Abadlıq Xidməti”nin şübhəli işləri
25/05/2018 [15:58]:
“Bu namərdlik və əxlaqsızlıqdır”
25/05/2018 [15:53]:
“Azərbaycan dövlətçilik tarixində Xalq Cümhuriyyətinin rolu” adlı tədbir keçirildi
25/05/2018 [15:46]:
“Əfv sərəncamı göstərdi ki, Azərbaycan vətədaşı həmişə ölkə başçısının diqqətindədir”
25/05/2018 [15:41]:
"Namiq Qaraçuxurluya ərə getmək istəyərdim" - ATV aparıcısı
25/05/2018 [15:26]:
Londonda AXC ilə bağlı tədbir - Nərgiz Paşayeva da qatıldı
25/05/2018 [15:22]:
Bu qızcığazı həbsxanada dünyaya gətirib... - 4 oğlu var idi
25/05/2018 [15:12]:
Azərbaycanda doğulmuş daha bir erməni Bakıya səfər etdi
25/05/2018 [15:01]:
ABŞ Türkmənistan pambığının tədarükünə qadağa qoydu
25/05/2018 [14:58]:
“3-4 ay olardı ki, tərəddüd edirdim, yazım, yoxsa yazmayım...” -Ayaz Salayev
25/05/2018 [14:55]:
Sarkisyanın partiyası növbədənkənar seçkilərə getməyəcək
25/05/2018 [14:54]:
İlham Əliyevin imzaladığı əfv sərəncamının icrası başa çatdı
25/05/2018 [14:50]:
Türkiyənin müdafiə nazirinin müavini bu gün Gəncəyə gələcək
25/05/2018 [14:31]:
Nazir: “Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin iş prinsipləri dəyişəcək”
25/05/2018 [14:27]:
“Hec kimə belə sonluq arzulamazdım...”
Bütün arxiv bir sırada
18/01/2018 [12:20] - Cəmiyyət - ( 4224 dəfə baxılıb)

Dillə zarafat etmək olmaz... - "İndi bizə Abbas Zamanov lazımdır!"



Son bir neçə ildir ki, dilimizin başına oyun açan “dilbaz”lar peyda olub, millətə necə yazmaq, hansı sözlərdən necə “yararlanmaq” dərsi keçirlər. İş gəlib o yerə çatıb ki, artıq dialektlər, şivələr, ləhcələr də qalıb bir tərəfdə, məhəlli sözləri də “Orfoqrafiya lüğəti”nə pərçimləməyə girişiblər. Özü də bunu dilimizin qorunması üzrə məsul olan rəsmi struktur ”“ AMEA-nın Dilçilik İnstitutu adından edirlər. 
Dayanın, cənablar, bu dil sizin şəxsi dədə malınız deyil ki, onunla nə cür istəsəniz rəftar edəsiniz! Bu dil millətin dilidir ”“ Dədəmiz Qorqudun dilidir, böyük Füzulinin, Nəsiminin, Vaqifin, Aşıq Ələsgərin, Sabirin, Mirzə Cəlilin, Üzeyir bəyin, Səməd Vurğunun, Şəhriyarın, Bəxtiyar Vahabzadənin, Məmməd Aslanın... dilidir! Bunlardan kim sizi vəkil edib ki, onun diliylə oynayasınız? Təbii ki, elmi-texniki tərəqqi nəticəsində dünyanın bütün dillərinə, onun lüğət tərkibinə minlərlə söz daxil olur və insaf naminə, daxil də olmalıdır! Buna kimsə etiraz edə bilməz! Amma min illərdir ki, dilimizdə öz yerini tutmuş, bir növ “daşlaşmış” sözlər var ki, onlara toxunmaq, yaddaşlardan sildirmək olmaz! Yeni söz yaratmaq, dilimizin səlisliyini pozan sözlərdən imtina etmək, adekvat yanaşmaq, variantlar üzərində uzun-uzadı (bundan qorxmaq lazım deyil) müzakirələr açmaq, lazım gələrsə, bir neçə il pilot layihə kimi sınaqdan keçirmək, hətta müxtəlif məsələlərə dair keçirilən referendumlarda bu sözləri də səsvermə yolu ilə dilimizə gətirib lüğətimizi zənginləşdirmək lazımdır. Yoxsa ki “mən belə istəyirəm, mən uşaqlıqda məhəlləmizdə filan sözü filan kimi eşitmişəm, kəndimizdə belə deyirdilər” təfəkkürü ilə “düzəldilən” lüğət siz o institutdan uzaqlaşdırılandan sonra yenidən dəyişikliyə məruz qalacaq! Buna əmin ola bilərsiniz! Tarix belə təbəddülatı çox görüb. 

Biz dilə balası kimi yanaşan dilçi alimlər görmüşük. Yaxın tariximizdə Əbdüləziz Dəmirçizadə, Məmmədağa Şirəliyev, Muxtar Hüseynzadə, Səlim Cəfərov, Ağamusa Axundov, Fərhad Zeynalov, Əlövsət Abdullayev, Tofiq Hacıyev,  Samət Əlizadə, Zinyət Əlizadə, Afat Qurbanov, Kamal Abdulla, Kamil Vəli Nərimanoğlu, İsmayıl Məmmədov və b. kimi korifey dilçi alimlərimiz dilimizin tarixini tədqiq etməklə bərabər, onun zənginləşdirilməsi, qorunması yolunda misilsiz xidmət göstəriblər. Bu alimlər heç vaxt subyektiv fikirlərini, düşüncələrini milli mənafeyimizə sırımağa cəhd də etməyiblər. İndi nə dəyişdi, nə oldu ki, millətin dilinə bu qədər sərbəst müdaxilə edirsiniz? Kim sizə bu haqqı verib? Dilimizin şəhdi-şirəsini publisistik yazıları, şeirləri, teleçıxışları ilə az qala hər kəsin iliyinə yeridən görkəmli şair Məmməd Aslan bir dəfə yaxın dostu olan televiziya əməkdaşını biabır edəndə düşündüm ki, yəqin verilişində Məmmədin xətrinə dəyib. Demə, bu aparıcı veriliş boyu bir-iki sözü tamaşaçılara təhrif olunmuş şəkildə çatdırıbmış. Məmməd bu hadisədən odlanmışdı. Birtəhər sakitləşdirib zavallını əlindən aldım və dedim ki, nəyinə lazımdı, dilin sahibi sənsən? Kişi bu dəfə onu buraxıb mənim üstümə düşdü: sənə naşir deyənə lənət, bilmirsən dilin sahibi kimdir? Mən olsaydım, əhəmiyyət verməzdim, dil xalqındır, millətindir, bu tərbiyəsiz bütün milləti təhqir edib... 
Yadıma Atatürklə bağlı oxuduğum bir arxiv sənədi düşdü. Demək, Atatürk köşkdə gəzinir, görür ki, bayırda bir qarı mühafizəçilərə yaxınlaşır, onlar da qarını uzaqlaşdırmağa cəhd edirlər. Özü girişə yaxınlaşıb qarını içəri buraxdırır, gətirib bir skamyada otuzdurur. Qarı görür bu kişi söz sahibidir, mühafizəçilər ona əsgəri (ta dizin düzəltdiyiniz kimi “əskəri” yox) salam verirlər, soruşur ki, sən buraların sahibisən? Atatürk bu sözdən diksinən kimi olur, dərhal cavab verir ki, yox, annəcan, buraların sahibi böyük türk xalqıdır, mən buraların qoruyucusuyam... Məmmədi onda anladım. 
Mən ali məktəbi bitirəndən naşir kimi fəaliyyət göstərirəm. Son illər redaktor yoldaşlarımla birlikdə nə qədər əziyyət çəkirəm, orfoqrafiya qaydaları neçə dəfə dəyişdirilər?! Biz də məcbur olub dilimizin Konstitusiyası saydığımız “Orfoqrafiya lüğəti”nə tabe oluruq. Bəzən bu qaydaları dəyişdirənləri söyə-söyə məcbur oluruq bildiyimiz həqiqətləri təhrif edirik. Bu, mühafizəkarlıqdan irəli gəlmir, hərçənd dili qoruyub saxlayan həm də mühafizəkarlıqdır! Bu, kəşf deyil, dünyanın dil düzənini qoruyub saxlayan doqmadır. Mənim 40-45 il sərasər dillə işləyən çox savadlı həmkarlarım var ki, onların təcrübəsindən, biliyindən yararlanmaqla dilimizin zənginləşdirilməsində, inkişafında, qorunmasında istifadə etmək olar. Amma təəssüf ki, dil məsələləri ilə bağlı heç bir müzakirəyə, mübahisəyə ”“ bəli, məhz mübahisəyə ( əsl həqiqət ciddi mübahisə nəticəsində əldə olunur) bu səriştəli redaktorlardan birini də dəvət etmirlər...
    
Hazırda dünyanın texnoloji dili hesab olunan latın dili ölü dillər içərisində “layiqli” yerini tutmaqdadır. Qorxuram ki, illər sonrası Allah eləməsin,  bizim də dilimiz məhz naşı, kütbeyin, özündənrazı “alimlərimiz”in sayəsində belə taleyi yaşaya bilər. Dilimizə bu qədər təcavüz etməyin, cənablar! Övladlarımız birlikdə bu təcavüzün qurbanlarına çevrilə bilər. 
Sonda bir təklifimi müzakirə edib qəbul etməyinizi istərdim, əziz oxucular: dilimizin qorunması üçün bütün dilçi alimlərimizdən, yazarlarımızdan, ali və orta məktəblərin dil və ədəbiyyat müəllimlərindən, qəzet, sayt, nəşriyyat redaktorlatından ibarət bir komissiya yaradıb təklif olunan dəyişiklikləri, əlavə olunacağı nəzərdə tutulan sözləri, qaydaları geniş müzakirə edək, araşdıraq və mükəmməl lüğət hazırlayaq. Labüd dəyişiklikləri və yeni sözləri bülleten kimi dərc dərc edib ümumxalq müzakirəsinə verək. Yoxsa, Mirzə Cəlil demiş, dil əldən gedəcək! Görkəmli alim Abbas Zamanovun vaxtilə Akademiyanın məşhur iclasındakı replikası bu gün hava və su kimi lazımdır! İndi də Abbas müəllim hörmətlə anılır. İndi bizə Abbas Zamanov kimi ürəyi Vətən, Millət eşqilə alışıb yanan ziyalı lazımdır!


Əlövsət Ağalarov, 
"Azərnəşr"in baş redaktoru, keçmiş millət vəkili

Ağız qoxusundan qurtulmağın 5 YOLU
“Moderator.az saytına xüsusi təşəkkürümü bildirirəm...” -Saday Şəkərli...
Kənd məktəbində biabırçılıq! - Müəllim qadın tualetinə kamera yerləşdirdi
Məşhur filmlərdə gördüklərinizə inanmayın - Reallıq başqadır+Fotolar
Vida öpüşü zamanı sevgilisinin dilini dişlədi – VİDEO
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Dünya
Putinə göy "xoruz" hədiyyə edildi- VİDEO
Köşə
Əsl təhlükə Rüstəm İbrahimbəyov kimi açıq ermənipərəstlər deyil…- 7 cümlədə 7 dərd
Cəmiyyət
“Əfv sərəncamı göstərdi ki, Azərbaycan vətədaşı həmişə ölkə başçısının diqqətindədir”
Cəmiyyət
Proletariatın rəhbərinin heykəllərinin sonu... - FOTOLAR
Siyasət
“Fransanın XİN rəhbərinin ölkəmizə səfəri kifayət qədər əhəmiyyətlidir”
Həftənin ən çox oxunanları
Alpinistlərlə bağlı şok iddia - “Meyitlər şübhəli şəkildə, anidən tapılıb”
"Bu adam görün nə qədər ləyaqətsizdir ki, öz xalqını erməninin ayağına verir"
Bundan sonra manqaldan kənar gəzəcəksiniz: Alimlər kababın yeni təhlükəsini aşkarladılar...
Korrupsionerin evindən çıxan pullar hamını heyrətləndirdi...- FOTO
"Bu xəyanətinin arxasında köynəyinin altında məharətlə gizlətdiyi paqonlarının "ağırlığı" durur"
Bu baş versə, hamımız yanacağıq - Ərdoğan
"4 bacının tək qardaşı idi..." - Dünən şəhid olan əsgərimizin FOTOSU
“Xaricdə bank vətəndaşlara, bizdə isə vətəndaşlar banklara yalvarır”
"Ermənistanda Naxçıvan daha populyardır, çünki…" -Ehtiyatda olan polkovnik
“Mən gərək Şuşada qalaydım, orada da öləydim...”- Rəhim Qazıyev
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin