Xəbər lenti
15/08/2018 [23:06]:
“Konvensiyanın ratifikasiyası tezliklə başa çatacaq” - Elmar Məmmədyarov
15/08/2018 [22:50]:
Üç ayda 205 nəfər dövlət qulluğunda işə başladı
15/08/2018 [22:48]:
Britaniya qırıcıları Rusiya bombardmançılarını geri döndərdi
15/08/2018 [22:40]:
Aldadıldığını öyrənən gənc qız özünü bu hala saldı - DƏHŞƏT...
15/08/2018 [22:19]:
Millət vəkilindən gözlənilməz hərəkət: Telefonunu ayaqlayaraq sındırdı - VİDEO
15/08/2018 [21:59]:
"Səhv etmirəmsə, Şeyxülİslam Allahşükür Paşazadə də Baqramyanla bərabər gəlmişdi"
15/08/2018 [21:53]:
Tank və piyadaların “cangüdənləri” nəyə qadirdir? - “Terminator” və T-15 (FOTOLAR)
15/08/2018 [21:42]:
Nüvə müharibəsi başlaya bilər, təsadüfən...
15/08/2018 [21:41]:
Rusiyada deputat azərbaycanlıları sahibsiz evdə qeydiyyata aldı
15/08/2018 [21:35]:
Kürəyində bitki yetişən canlı görənləri heyrətə gətirdi - VİDEO
15/08/2018 [20:40]:
"Mədəniyyət TV"nin erməni təbliğatı aparan rejissoru cəzalandırılıb? - VİDEO
15/08/2018 [20:32]:
Ordumuzun snayperi düşmən snayperini gözündən vurdu - Əməliyyatın detalları + FOTO
15/08/2018 [20:26]:
Bakının Hitler kəşfiyyatçıları tərəfindən çəkilmiş fotoları üzə çıxdı
15/08/2018 [20:11]:
5-dən çox uşağı olan analara 9 min manata yaxın müavinət verildi
15/08/2018 [19:57]:
Qətərdən Türkiyəyə böyük dəstək - 15 milyardlıq sərmayə qoyur
15/08/2018 [19:56]:
“Evim təzə deyil...”- Xatirə İslam təzə evinə köçməsinin yalan olduğunu dedi...
15/08/2018 [19:46]:
Ən keyfiyyətli display bu smartfondadır
15/08/2018 [19:25]:
“Nəinki porno-saytlar, fahişəliyi təbliğ edən telekanallar, sənətçilər, ailələr də “bloklanmalıdır””
15/08/2018 [19:13]:
Putin avstriyalı nazirin toyuna hazırlaşır
15/08/2018 [18:58]:
Azərbaycanda mağazalardan rüşvət yığanlar həbs olundu
15/08/2018 [18:35]:
Ermənistanda yüksək rütbəli hərbçi işdən qovuldu
15/08/2018 [18:29]:
Babək prospektinin yenidən qurulmasına 20,1 milyon manat ayrılıb
15/08/2018 [18:14]:
Lirənin ucuzlaşmasını dayandıran səbəblər - ANALİTİKA
15/08/2018 [18:03]:
Azərbaycan ötən il də Gürcüstana ən çox yatırım edən ölkə olub
15/08/2018 [17:56]:
Qəbul imtahanlarının cavabları açıqlandı
15/08/2018 [17:54]:
“Xəzərlə bağlı razılaşma ABŞ-ın planlarını pozdu” - Ruhani
15/08/2018 [17:29]:
Məhbusların qaçmasında günahlandırılan qarovul rəisi: "Fədayə Laçın qatarda "Qoca" ilə görüşdü"
15/08/2018 [17:12]:
Milyonçu Tağıyevin unudulmuş “buz fədakarlığı” – Xeyli insanlar bu cür xilas olunub
15/08/2018 [17:07]:
Hər gün yediyimiz meyvələrin sirli tərkibi və möcüzəli müalicəvi faydaları – Mütləq oxuyun
15/08/2018 [16:55]:
İxtisas seçiminin nəticələri elan olundu - Buradan öyrənin
15/08/2018 [16:43]:
KİV: Trans-Xəzər qaz kəmərinə daha qadağa qoyula bilməz
15/08/2018 [16:43]:
Ucqar kənd müəllimindən direktorlara üsyan: ““Övladım nə yeyəcək?”deyənləri fikirləşmədiniz?!”
15/08/2018 [16:31]:
Balakişi Qasımov onu da işdən çıxardı
15/08/2018 [16:20]:
Azərbaycan üçün “Şeyx Nəsrullahlar” belə yetişdirilir – ARAŞDIRMA
15/08/2018 [16:17]:
Dünyanın ən yaxşı ali məktəblərinin reytinqi dərc olundu
15/08/2018 [16:12]:
Qarabağ Komitəsi Şəhidlər Xiyabanını ziyarət edəcək
15/08/2018 [16:11]:
ABŞ sanksiyalarına Türkiyə yarım milyard dollar vergi ilə qarşılıq verdi
15/08/2018 [16:02]:
Şagirdlər kütləvi şəkildə dəfn olundular – Faciənin fotosu
15/08/2018 [16:00]:
Ucqar dağ kəndində 40 ildən sonra inqilab edən müəllim: “Hər sinifdə cəmi 1-2 qız var, bu, bədbəxtlikdir”
15/08/2018 [15:58]:
“Rusiya tərəfindən devrilmək ehtimalı Paşinyanı narahat edir”
15/08/2018 [15:57]:
Müəllimlər ikinci turda müddətsiz müqavilə ilə işə qəbul olunacaqlar -RƏSMİ
15/08/2018 [15:48]:
Porno saytları Elektron Təhlükəsizlik Xidməti bloklayıb – RƏSMİ
15/08/2018 [15:44]:
Xarici ölkələrdə Azərbaycanın ticarət evlərinin fəaliyyətinə dair müzakirələr aparılıb
15/08/2018 [15:43]:
Murat Boz 4 ay öncə ayrıldığı sevgilisinə EVLİLİK TƏKLİF ETDİ
15/08/2018 [15:40]:
Elçin Quliyev yeni zastavanın açılışında -FOTOLAR
15/08/2018 [15:33]:
Qənirə Paşayeva Turan qurultayında Azərbaycandan DANIŞDI
15/08/2018 [15:21]:
Zəvvarlarımızın yeni qrupu yola düşdü - FOTOLAR
15/08/2018 [15:15]:
Mövlud Mövluda həsr edilən qısa film - VİDEO
15/08/2018 [15:10]:
Bu yolla bağlı sürücülərə xəbərdarlıq
15/08/2018 [15:08]:
Türkiyənin dollar üzərində qələbəsi dünyanı dəyişəcək - RƏY
15/08/2018 [14:57]:
Erməni “Cermuk” mineral suyu içə-içə Həkəridən Laçına qalxır... - VİDEO
15/08/2018 [14:50]:
“Arzumuz da, duamız da vətənimizi bütöv görməkdir”
15/08/2018 [14:46]:
Azərbaycan ABŞ məhsullarını boykot edə bilərmi?
15/08/2018 [14:38]:
Sumqayıtda fahişələrə qarşı əməliyyat: Çəkmə məni - VİDEO
15/08/2018 [14:34]:
185 məzun məktəbi qızıl medalla bitirib - SİYAHI
15/08/2018 [14:26]:
Türkiyədə ABŞ siqaretlərinə boykot çağırışı
15/08/2018 [14:20]:
Ölkə üzrə fəaliyyət göstərəcək məktəbəhazırlıq qruplarının sayı açıqlandı
15/08/2018 [14:19]:
Ərdoğan Makron və Merkel ilə görüşəcək
15/08/2018 [14:03]:
Taekvondoçu Fəridə Əzizovanın mənzilindən oğurluq edənlər MƏHKƏMƏDƏ: "Tək boynuna alma"
15/08/2018 [14:00]:
Ceyhun Bayramov əmr imzaladı: Bu şəxslər təltif ediləcək
15/08/2018 [13:43]:
Bu ixtisaslar üzrə yerlərin 40 faizi boş qalıb
15/08/2018 [13:25]:
Ərdoğan Trampa QALİB GƏLDİ: dollar sürətlə düşür
15/08/2018 [13:22]:
Sabah hava yağmursuz, küləkli olacaq
15/08/2018 [13:08]:
“Türk xalqı hədələrə boyun əyən deyil” - MÜSAHİBƏ
15/08/2018 [12:59]:
Qorxmuram ey, sadəcə, darıxıram... – Mövlud Mövlud
15/08/2018 [12:52]:
QMİ Qurban bayraml ilə bağlı tövsiyələrini açıqladı
15/08/2018 [12:39]:
"Az qala Türkiyənin böyür-başında Bərzaniyə dövlət qurdurmaq istəyən ABŞ deyildimi?"
15/08/2018 [12:34]:
Mərkəzi Bankdan 200 manatlıqlarla bağlı AÇIQLAMA
15/08/2018 [12:34]:
Özəlləşmə nəticəsində daha bir müəssisə yenidən qurulur
15/08/2018 [12:33]:
Tullantı atan şəxs cərimələnib
15/08/2018 [12:32]:
Azercell-dən bölgələr üçün günlük limitsiz danışıq və internet bir təklifdə...
15/08/2018 [12:30]:
“Azərsu” Açıq Səhmdar Cəmiyyəti abonentlərdən üzr istəyir...
15/08/2018 [12:27]:
"Hədəfimiz Xəzəri ekoloji inkişaf və ekoloji sabitlik zonasına çevirməkdir"
15/08/2018 [12:26]:
Azərbaycan manatının ilk eskizini HAZIRLAYAN: “Bu, dünyaya mesaj idi”
15/08/2018 [12:08]:
Türk lirəsinin zəifləməsi SOCAR-a yeni imkanlar açır - "İnterfax-Energy"
15/08/2018 [12:07]:
Azərbaycanda bəzi əxlaqsız saytlara giriş məhdudlaşdırılıb - FOTO
15/08/2018 [12:04]:
"Hər gün Şəhidlər Xiyabanına gedib onu ziyarət edirəm, elə düşünürəm ki, orda oğlumun evi var"
15/08/2018 [12:01]:
Bakıda bu yollarda piyada keçidləri inşa olunacaq
15/08/2018 [11:59]:
Eyyub Hüseynov: “Kababdan zəhərlənmə olmur, bir şərtlə ki....”
15/08/2018 [11:40]:
Eldar Namazov: “Bu “xanım” bu “cehiz”lə heç kimə lazım deyil”
Bütün arxiv bir sırada
19/01/2018 [16:54] - Cəmiyyət - ( 3525 dəfə baxılıb)

““Tənqid etmək” və “təpki göstərmək” ayrı-ayrı şeylərdir...” -EKSPERT



Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Orfoqrafiya Komissiyası və AMEA Nəsimi adına Dilçilik İnstitutu tərəfindən hazırlanaraq Milli Elmlər Akademiyası Rəyasət Heyətinin 28 dekabr 2017-ci il tarixində keçirilən iclasında müzakirə olunub və çap üçün tövsiyə edilən “Azərbaycan dilinin orfoqrafiya qaydaları” layihəsinin geniş ictimaiyyət tərəfindən heç də birmənalı qarşılanmaması təbiidir. Başqa cür də ola bilməz, çünki “Orfoqrafiya lüğəti” Azərbaycan dilinin sözlərinin yazılışında əsas mənbə hesab edilir. Bununla belə yeni variantın bu dərəcədə aqressiv, əgər belə demək mümkündürsə “süngü və qalxanla” qarşılanması, sərt təpki göstərilməsi müəyyən mənada başa düşülən deyil.

Mən dilçi alim deyiləm, heç ixtisasca da dilçi deyiləm. Bildiyim qədər Azərbaycanda ilk dəfə orfoqrafiya lüğəti latın qrafikası ilə 1929-cu ildə nəşr edilib. Bundan sonra 1940, 1960, 1975-ci ildə orfoqrafiya lüğətləri nəşr olunub. 29 illik fasilədən sonra sonuncu dəfə orfoqrafiya lüğəti 2004-cü ildə işıq üzü görüb. Qloballaşma dövrünü yaşayırıq. Keçən dövr ərzində elmi-texniki tərəqqi nəticəsində dünyanın bütün dillərinə olduğu kimi bizim də dilimizə yüzlərlə, bəlkə də minlərlə yeni sözlər daxil olub, lüğət tərkibimiz xeyli zənginləşib. Eyni zamanda xeyli sözlər də var ki, neçə onilliklərdir dilimizdə ışlədilmədiyindən artıq unudularaq bizə yadlaşıb. Bu mənada dilimizin tarixini tədqiq edərkən onun zənginləşdirilməsi ilə yanaşı, qorunması da vacibdir.

Elə götürək dilimizdə ən çox işlədilən əcnəbi “компью́тер” sözünü. Yəni bu söz hələ də bu günə qədər ayrı-ayrı mənbələrdə “kompüter”, “kompyuter”, hətta “bilgisayar” kimi ışlədilməkdədir. Əlbəttə mən də deyək ki, “ədəbiyyat”, “riyaziyyat”, “iqtisadiyyat”, “ictimaiyyət” və onlarla, yüzlərlə bu qəbildən olan sözlərin bir “y” ilə yazılışını təqdir edərdim. Elə, digər “metafor”, “profilaktori”, “sanatori” şəklində verilmiş sözlərin də metafora, profilaktoriya, sanatoriya kimi yazılmasının tövsiyə olunmasını qəbul etmək olar.

Bununla belə bəzi sözlərin yazılışında orfoqrafik qaydalara əməl etmək baxımından istisnalar var ki, əgər rus “ц” hərfini bizim “ts” əvəz edirsə və “Мо́царт” Motsart kimi yazılırsa, onda nəyə görə “Лице́й” litsey deyil, lisey kimi yazılmalıdır... və s. və i.a

Əlbəttə istisna olunmur ki, təsdiq olunacağı halda yeni lüğət geniş ictimaiyyət üçün buna alışqanlıq baxımından ciddi problemlər yaradacaq. Yalnız yeni birinci sinfə gedənlərdə buna nisbətən rahat alışqalıq yaratmaq mümkün olacaq. Hər halda bunu zaman göstərəcək.

Ədalət naminə deməliyik ki, bütün incəliklərə, irad və nöqsanlara, hətta ciddi fikir ayrılığına baxmayaraq əməkdaşlar tərifindən böyük zəhmət və əziyyət hesabına ərsəyə gətirilən bu ağır iş nəticəsiz qalmamalıdır. Bununla belə yeni variantın artıq təklif olunduğu kimi bütün dilçi alimlərimizdən, yazarlarımızdan, ali və orta məktəblərin dil və ədəbiyyat müəllimlərindən, qəzet, sayt, nəşriyyat redaktorlatından ibarət bir komissiya yaradıb, təklif olunan dəyişikliklərin, əlavə olunacağı nəzərdə tutulan sözlərin, qaydaların geniş müzakirə edilməsinə, bir daha araşdırılaraq mükəmməl lüğət hazırlanmasına ehtiyac var. Ümid və arzu edək ki, mütəxəssislərin və geniş ictimaiyyətin ümumi rəyi və təklifləri nəzərə alınmaqla ortalığa sanballı bir lüğət çıxarılacaq.

Nadir İsrafilov, təhsil eksperti

"Hər gün restoranlarda arağa, çaxıra xərclənən pullarla yüz tələbəyə təqaüd vermək olar"
Qitədən qitəyə seks barədə MARAQLI FAKTLAR + FOTOLAR
Ərdoğan "şir ürəyi yeyib", ümid Allaha qalıb...
Tarix bizi min yol çəkdi sınağa,“hay”lar gəldi, döndük yurdda qonağa...
Ailəsi ilə dava edən pilot təyyarə ilə evinə hücum etdi - VİDEO
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
Nabranda ailəvi istirahət üçün kotec tipli kirayə evlər. Ətraflı məlumat üçün əlaqə nömrələri:

050 311 11 64, 055 681 11 64

N.Tusi adına Klinika
Dünya
Kürəyində bitki yetişən canlı görənləri heyrətə gətirdi - VİDEO
Gündəm
“Nəinki porno-saytlar, fahişəliyi təbliğ edən telekanallar, sənətçilər, ailələr də “bloklanmalıdır””
Cəmiyyət
Milyonçu Tağıyevin unudulmuş “buz fədakarlığı” – Xeyli insanlar bu cür xilas olunub
Maraqlı
Hər gün yediyimiz meyvələrin sirli tərkibi və möcüzəli müalicəvi faydaları – Mütləq oxuyun
Cəmiyyət
"Hər gün Şəhidlər Xiyabanına gedib onu ziyarət edirəm, elə düşünürəm ki, orda oğlumun evi var"
Həftənin ən çox oxunanları
Yaponların başqa planetdə yaşadığını sübut edən 30 heyrətamiz fakt - FOTOLAR
Suya tullanan Nigar Camalın sinəsi çöldə qaldı - VİDEO
“Hansısa ərəbin mənim şəhərimdə hoqqa çıxarmağa nə ixtiyarı var?!” - VİDEO
Gənc müəllim əlini qadınlara vurmadığına görə işsiz qaldı - Rəzalət - FOTO
“İstanbul təslim olarsa, nə Bakı qalar, nə Astana, nə Daşkənd, nə Aşqabad...” -Fikir savaşı
Bakıda "moyka"da biabırçılıq: qızı lüt soyundurub maşın yuduzdurdular – VİDEO
İsmayıllıda baş verən müəmmalı hadisə ufoloji cəhətdən araşdırılmalıdır - MARAQLI...
FHN generalının otellər şəbəkəsi üzə çıxdı - FOTO
İlham Əliyevin əsgərlik görüntüləri yayıldı - FOTO
Məleykə Əsədova Milli (!) dəyərlərimizin etibarlı qoruyucusudur...
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə