Xəbər lenti
18/10/2018 [00:40]:
"Onların efirdəki sözlərinə baxanda adam qalır məəttəl ki, bunun alimi belə danışırsa..."
17/10/2018 [23:46]:
Türkiyəni tərk edən səudiyyəli konsul barəsində araşdırmaya başlanıldı
17/10/2018 [23:42]:
Ayaz Mütəllibovun dövründə qəbul edilən qərarlar - AZƏRBAYCANIN DÖVLƏT MÜSTƏQİLLİYİ
17/10/2018 [23:36]:
İranda qadınlara futbola baxmaq qadağan olundu
17/10/2018 [23:33]:
Ukrayna hüquq-mühafizə orqanları Qarabağ üçün nümunə göstərdi - İBRƏT DƏRSİ...
17/10/2018 [22:47]:
Krımda kollecə hücumun videosu yayıldı - YENİLƏNİB
17/10/2018 [22:43]:
İtaliya Senatının sədri Azərbaycana rəsmi səfərə gəlib
17/10/2018 [22:38]:
“Heç kəs sinəsinə döyməsin ki, mən canımı fəda etdim müstəqillik yolunda...”
17/10/2018 [22:35]:
Ermənilər Tərtərdəki futbol stadionunu Avropa çempionatına hazırlayır - FOTOLAR
17/10/2018 [22:23]:
ABŞ-dan Səudiyyə Ərəbistanı ilə bağlı kəskin mövqe - Sanksiyaların bir addımlığında...
17/10/2018 [22:16]:
Azərbaycanla Çexiya arasında hərbi əməkdaşlıq müzakirə edildi -FOTOLAR
17/10/2018 [22:04]:
Azərbaycan İstiqlal Muzeyində “Paralel” adlı tədbir – sərgi keçirilib
17/10/2018 [21:52]:
Azərbaycanla Rumıniya arasında strateji tərəfdaşlıq formalaşıb
17/10/2018 [21:43]:
Tramp Qaşıqçı ilə bağlı Türkiyədən bunları istədi
17/10/2018 [21:29]:
Arda ilə Berkayın ilk məhkəmə tarixi bilindi
17/10/2018 [21:22]:
Medvedev: "Trampa sağdan da, soldan da hücum edirlər"
17/10/2018 [21:20]:
Meyvezer Nurməhəmmədovla döyüşün şərtlərini açıqladı
17/10/2018 [21:01]:
ABŞ Türkiyəyə qarşı sanksiyaları ləğv edəcək
17/10/2018 [20:59]:
Britaniya parlamentinin binası mühasirəyə alındı
17/10/2018 [20:51]:
Prezident məcburi köçkünlərin statusu ilə bağlı fərman imzaladı
17/10/2018 [20:13]:
Mehman Hüseynov həbsdə qaldı
17/10/2018 [20:12]:
Krımda üçgünlük matəm elan olundu
17/10/2018 [20:07]:
Ermənistan iqtisadi sanksiyaların astanasında...
17/10/2018 [19:57]:
“Qarabağ”ın sabiq qapıçısı “Qalatasaray”a keçə bilər
17/10/2018 [19:55]:
Putin Türkiyəyə səfər edəcək
17/10/2018 [19:37]:
XİN Kəlbəcərdə Sidney qəsəbəsinin salınmasını şərh etdi
17/10/2018 [19:35]:
Daha üç jurnalist Azərbaycanın “qara siyahı”sına salınacaq
17/10/2018 [19:30]:
Pul üçün özünü ölü göstərdi, həyat yoldaşı həqiqət sanıb intihar etdi - FOTO
17/10/2018 [19:21]:
Qarabağ qazisi ölüm ayağındadır
17/10/2018 [19:05]:
Terrorçuluğun maliyyələşdirilməsinə qarşı mübarizə haqda qanuna dəyişikliklər
17/10/2018 [19:04]:
Almaniyalı nazir Səudiyyə Ərəbistanına səfərini təxirə saldı
17/10/2018 [18:54]:
“Müstəqilliyimizin ilk təşəbbüskarlarından biri media olub”
17/10/2018 [18:47]:
Silah-sursatla gəldi, gömrük postunda saxlanıldı
17/10/2018 [18:35]:
Azərbaycanın Avstraliyadakı fəxri konsulu vəzifəsindən geri çağırıldı
17/10/2018 [18:33]:
Şəkidə yol tikintisinə 20 milyon manat ayrıldı
17/10/2018 [18:32]:
Prezident akademiklərə 2000 manat maaş kəsdi
17/10/2018 [18:13]:
“Müasir dünyada təhlükəsizlik: qlobal və regional çağrışlar” mövzusunda konfrans keçirildi
17/10/2018 [18:05]:
Melaniya Trampın təyyarəsinə duman doldu, məcburi eniş etdi
17/10/2018 [18:03]:
Səudiyyəyə Kaşıkçı üçün getmişdi, 100 milyon dollarla qayıtdı
17/10/2018 [17:43]:
"Hakimiyyətdəki satqınlarla müxalifət adından bu xalqa sırınmış adamlar eyni mərkəzdən idarə olunur"
17/10/2018 [17:42]:
Yüz azərbaycanlı yazarın əsərlərindən ibarət antologiya çapdan çıxdı
17/10/2018 [17:34]:
Ermənilərin işğaldakı torpaqları qaytarmaq haqqında düşünməməsinə səbəb nədir?
17/10/2018 [17:32]:
BP ADNSU-da seminar keçirdi
17/10/2018 [17:32]:
“18 oktyabr tariximizin qızıl səhifəsidir”
17/10/2018 [17:21]:
Yoxa çıxmış jurnalistlə bağlı qorxunc xəbər: Əvvəl barmaqlarını, sonra başını kəsiblər
17/10/2018 [17:20]:
ADAU-da “Bir damla su kardeşlik layihəsi”nin təqdimatı oldu
17/10/2018 [17:16]:
Tərtərdə yol qəzası olub, sürücü ölüb- FOTO
17/10/2018 [17:14]:
Səudiyyənin İstanbuldakı baş konsulu vəzifəsindən azad edildi
17/10/2018 [17:04]:
ADNSU-da “Energetiklər günü”nə həsr olunmuş tədbir keçirildi
17/10/2018 [17:03]:
Azərbaycanlı xanəndə “Könül bağı” proqramında qonaq oldu - FOTO
17/10/2018 [16:55]:
Kaşıkçının qətlində şübhəlilərdən birinin şahzadə ilə - Fotosu üzə çıxdı
17/10/2018 [16:52]:
Təcavüzdə ittiham olunan Hindistanın XİN başçısı istefa verdi
17/10/2018 [16:51]:
“ABŞ Ermənistana sanksiya tətbiq edərsə...”
17/10/2018 [16:44]:
Bakının mərkəzində yol çökdü - YENİLƏNİB + FOTO
17/10/2018 [16:41]:
Aİİ-də “Multikulturalizm və fəlsəfi əsasları” mövzusunda növbəti seminar keçirildi
17/10/2018 [16:35]:
“11 000 manat bütün şəhid ailələrinə verilməlidir “
17/10/2018 [16:26]:
ADAU-da Müstəqillik günü qeyd edildi
17/10/2018 [16:20]:
Qənirə Paşayeva Boluda “Yeni Dünya Qaydası və Gələcəyin Xəritəsi" adlı konfransda çıxış etdi
17/10/2018 [16:11]:
Maykl Pompeo: “Camal Qaşıqçının itkin düşməsində əli olan yüksək səviyyəli məmurlar məsuliyyətə cəlb ediləcəklər”
17/10/2018 [16:08]:
ADU-da Ümumdünya Qida Günü ilə bağlı tədbir keçirildi
17/10/2018 [16:06]:
UNEC “Təhsil almaq üçün hansı universiteti seçərdiniz” nominasiyasının qalibi oldu
17/10/2018 [16:03]:
Krım teraktı: Əraziyə BTR-lər yeridildi - Video
17/10/2018 [16:03]:
Milli qəhrəmanla bağlı “Yüksəlişin sirri” filmi təqdim olundu -FOTOLAR
17/10/2018 [15:58]:
Ərdoğan onun haqqında təhqiramiz plakat qaldıran tələbə təşkilatını bağışladı
17/10/2018 [15:56]:
Ermənistanda 2019-cu ilin büdcəsi qəbul olunmaya bilər
17/10/2018 [15:56]:
Buzovnada evə basqın - 82 yaşlı qadını döyüb qarət etdilər
17/10/2018 [15:55]:
Dünyanın ən yaşlı insanı: “Uzun ömür Tanrının mənə cəzasıdır”
17/10/2018 [15:53]:
Türkiyəli nazir: "Bakı-Tbilisi-Qars vasitəsilə yük daşımaları 3 milyon tona çatdırılacaq"
17/10/2018 [15:52]:
14 İran əsgəri Pakistanla sərhəddə oğurlandı
17/10/2018 [15:50]:
Maşın bazarını su basdı - VİDEO
17/10/2018 [15:44]:
Fransa Təhsil Nazirliyinin müşaviri: "Azərbaycan müsəlman ölkələri üçün gözəl nümunədir"
17/10/2018 [15:40]:
Rövşən Lənkəranskinin adamı atışma zamanı öldürüldü
17/10/2018 [15:33]:
Həmkarından Qüdrət Həsənquliyevin “Azərbaycanın işğal edilmiş əraziləri haqqında” qanun layihəsinə dəstək
17/10/2018 [15:24]:
Doğum evində qorxunc olay -Körpə yanıq xəsarətləri aldı-FOTOLAR
17/10/2018 [15:21]:
Arzu Rəhimov Abşeron rayonunda vətəndaşları qəbul edib
17/10/2018 [15:18]:
Krımda kollecdə partlayış: 10 ölü
17/10/2018 [15:14]:
Komitə sədri hakimlər və vəkillər məsələsinə aydınlıq gətirdi
17/10/2018 [15:07]:
SOCAR İstiqrazlarının 2-ci ili tamamlandı
17/10/2018 [15:07]:
Saakaşvili iş adamının qətlini sifariş verməkdə İTTİHAM OLUNDU
17/10/2018 [14:58]:
ADPU-da “Dayanıqlı inkişaf məqsədləri” mövzusunda dəyirmi masa keçirildi
Bütün arxiv bir sırada
20/01/2018 [21:45] - Cəmiyyət - ( 939 dəfə baxılıb)

“Müharibə haqqında həqiqəti yazmaq çox qorxuludur”



Ernest Heminqueyin Amerika yazıçılarının 1937-ci ilin iyununda keçirilən II Konqresində söylədiyi “Yazıçı və müharibə” adlı nitqini təqdim edirik.

Yazıçının vəzifəsi dəyişilməzdir. Zaman ötdükcə yazıçı özü dəyişilsə də, onun vəzifəsi dəyişilməz qalır. Bu vəzifə doğru-düzgün yazmaqdan, heç vaxt həqiqəti inkar etməməkdən, həyat təcrübəsinə istinad edərək hadisələri reallıqlarla sərgiləməkdən və beləcə oxucu qəlbinə yol tapmaqdan ibarətdir. 

Bundan çətin və mürəkkəb heç nə yoxdur. Mükafat, uğur və nailiyyət gec və ya tez gəlməsindən asılı olmayaraq yazıçını onun yolunu gözləməyə məcbur edir. Tez gələn mükafat isə çox hallarda yazıçının məhvinə səbəb olur. Əgər o özünü uzun müddət gözləməyə təhrik edirsə, nəticə etibarı ilə yazıçı narahat bir ömür yaşamağa məhkum edilir. Bəzi hallarda isə mükafat yazıçının ölümündən sonra gəlib yetişir. Bundan isə mərhum ədib üçün heç bir fayda olmur. Elə məhz buna görə də həqiqi, uzun ömürlü əsərlər yazıb ərsəyə gətirmək çox çətin işdir. Əsl yaxşı yazıçı əvvəl-axır öz layiqli qiymətini almaqla ədəbiyyat aləmində tanınacaq. Romantiklər isə bu qənaətdədirlər ki, dünyada “naməlum sənətkarlar” var.

Əsl yaxşı yazıçı hər hansı istənilən idarəetmə üsulları ilə mövcud olan hakimiyyət dövründə tanına və məşhurlaşa bilər. Yalnız bir siyasi sistem var ki, yaxşı yazıçılar yetişdirə bilməz. Bu faşizm sistemidir. Çünki faşizm yalan üzərində qurulub, quldurlar tərəfindən idarə olunur. Yalan söyləmək istəyində olmayan yazıçı heç vaxt faşizmlə bir yerdə yaşayıb işləyə bilməz.

Bəli, faşizm yalandır, elə bu səbəbdən o, ədəbi sonsuzluğa məhkumdur. Vaxt-zaman yetişəcək, faşizm artıq keçmişdə qalacaq, amma onun qanlı cinayətlərindən savayı heç bir tarixi olmayacaq.

Yazıçı biləndə ki, müharibə nə üçün və necə aparılır, ona öyrəşir. Bu, çox mühüm kəşfdir. Sadəcə müharibəyə həqiqətən də alışdığına fikrən heyran qalmaya bilmirsən. Hər gün cəbhədə olarkən mövqe müharibəsinin, manevr müharibəsinin şahidi kimi hücumları və əks-hücumları müşahidə edirsən. Bütün bunlar böyük məna kəsb edir, nə qədər insan itkisi versək də, yaralılar olsa da, insanların nə üçün mübarizə apardıqlarını və bunun ədalətli mübarizə olduğunu bilirsən. İnsanlar (sənin yeni və köhnə dostların) öz vətənini yadelli işğalçılardan azad etmək uğrunda mübarizə apararkən onların döyüş yoluna nəzər salıb başa düşürsən ki, müharibədən də pis şeylər varmış. Bunlar qorxaqlıq, satqınlıq, xudpəsəndlik və s. bu kimi qeyri-insani xüsusiyyətlərdir. Ötən ay biz hərbi müxbirlər Madriddə düz on iki gün cinayət əməllərinin, qətllərin şahidi olduq. Əla təşkil olunmuş bu qətlləri alman artilleriyası törətmişdi.

Yuxarıda mən söylədim ki, müharibəyə öyrəşirsən. Əgər doğrudan-doğruya hərb elmi ilə (bu, olduqca nəhəng bir elmdir) maraqlanarkən, ya da təhlükəli vəziyyətlərdə insanların özünü necə aparmalarını bilərkən, öz şəxsi taleyin barədə fikirləşmək sadəcə çirkin eqoizmə bənzəyəcək.

Amma cinayətlərə, qətllərə heç cür alışmaq mümkün deyil. Madriddə isə biz düz on iki gün kütləvi qətllərin şahidinə çevrildik.
 
Faşist dövlətləri total müharibələrə çox inanırlar. Bu isə sadəcə o deməkdir ki, hər dəfə silahlı qüvvələr tərəfindən vurularkən onlar öz məğlubiyyətlərinin əvəzini dinc insanlardan almağa üstünlük verirlər. Bu müharibə dövründə, 1937-ci ilin noyabr ayının ortalarından başlayaraq faşistləri Qərbi Parkda, Pardoda, Karabançeldə, Haramda, Briueqo və Kordovoda vurub əzişdiriblər. Onlar hər dəfə vurularkən, cəbhədə böyük məğlubiyyətlərə düçar olarkən, dinc sakinləri öldürməklə guya öz şərəflərini xilas etməyə səy göstəriblər. 

Əgər bütün bunları təsvir etməyə başlasam, belədə sizdə yalnız ürək bulantısının yaranmasının səbəbkarına çevriləcəyəm. Ola bilsin ki, mən sizdə həm də nifrət hissi oyatmağı bacarım. Amma indi bizə bu, lazım deyil. Bizə öncə faşizmin cinayətlərini doğru-dürüst anlayıb, onunla mübarizə aparmağın yollarını bilmək gərəkdir. Başa düşməliyik ki, bu qətllər yalnız çox təhlükəli quldur olan faşizmə məxsusdur. Amma qulduru ram etməyin yeganə vasitəsi onu möhkəmcə əzişdirməkdən ibarətdir. 

Mən yuxarıda bildirdim ki, yaxşı və doğru-düzgün yazmaq olduqca çətin işdir. Buna nail olan yazıçını isə labüddən mükafat gözləyir. Amma müharibə dövründə (biz istəsək də, istəməsək də müharibə dövründə yaşayırıq) mükafatlar sonraya saxlanılır. Müharibə haqqında həqiqəti yazmaq çox qorxuludur, həm də qorxulu olanı həqiqətin izinə düşməkdir. Mən dəqiq söyləyə bilmərəm ki, Amerika yazıçılarından İspaniyaya müharibənin həqiqətlərini araşdırmağa gedən kim olub. Linkoln adına batalyondakı döyüşçülərin çoxu ilə yaxından tanışıq. Amma bunların heç biri yazıçı deyil. Onlar yalnız məktub yazmağı bacarırlar. İspaniyaya xeyli sayda ingilis, eləcə də alman, fransız və holland yazıçıları gediblər. Məsələ burasındadır ki, insan cəbhəyə həqiqət axtarmaq naminə gedərkən, çox halda o, axtardığının əvəzində ölüm tapır. Əgər on iki nəfərdən yalnız iki nəfəri geri qayıdırsa, onda onların özləri ilə gətirdikləri həqiqət təhrif olunmuş şayiələr deyil, əsl həqiqətdir. Onda deyin görək, bu həqiqəti tapmaqdan ötrü həyatınla risk etməyə dəyərmi? Qoy bu barədə yazıçılar özləri mühakimə yürütsünlər. Güman ki, onlardan bir çoxu nəzəri mövzulara həsr edilmiş elmi disputlarda rahatca vaxtlarını keçirməklə məşğuldur. Həmişə də işin xeyrindən ötrü çalışmaq istəməyənlər, hər vəchlə öz mövqeyini qorumağa çalışanlar üçün yeni məzhəblər, ləzzətli ekzotik təlimlər və anlaşılmayan romantik məşğuliyyətlər tapılacaq. Bununla belə, müharibəni öyrənmək istəyən hər bir yazıçı üçün getmək istədiyi məkan var və bundan belə də çox olacaq. Qabaqda isə bizi elan olunmamış çoxillik müharibələr gözləyir. Yazıçılar bu müharibələrdə müxtəlif cür iştirak edə bilərlər. Sonrakı dövrlərdə çox güman ki, mükafatlar da gələcək. Amma bu, heç də yazıçıları karıxdırmamalıdır. Çünki mükafatlar hələ uzun müddət təqdim olunmayacaq. Ümumiyyətlə, yazıçı gərək buna heç ümid bəsləməsin. Ona görə ki, əgər o, Ralf Foks və digərləri kimidirsə, mükafat verildiyi müddət gəlib yetişərkən,  yazıçının öz yerində olmayacağı mümkündür.

Tərcümə: Ağaddin Babayev
Kulis.az

Pul üçün özünü ölü göstərdi, həyat yoldaşı həqiqət sanıb intihar etdi - FOTO
Rövşən Lənkəranskinin adamı atışma zamanı öldürüldü
Lütfi Zadənin dünya alimlərinə nümunə göstərdiyi professor – “Potensialımı dəyərləndirən yoxdur”
“Erməni Qarabağda Allahın haqqına təcavüz edib” - Ərdəbildə möhtəşəm Qarabağ tədbiri
“Heydər Əliyevlə gecə ikinin yarısınadək söhbət etdik”
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Müsahibə
"Onların efirdəki sözlərinə baxanda adam qalır məəttəl ki, bunun alimi belə danışırsa..."
Hadisə
Ukrayna hüquq-mühafizə orqanları Qarabağ üçün nümunə göstərdi - İBRƏT DƏRSİ...
Cəmiyyət
Yüz azərbaycanlı yazarın əsərlərindən ibarət antologiya çapdan çıxdı
Gündəm
“18 oktyabr tariximizin qızıl səhifəsidir”
Gündəm
“ABŞ Ermənistana sanksiya tətbiq edərsə...”
Həftənin ən çox oxunanları
Cahangir Hacıyevin xanımı hər gün 2500 dollarlıq şərab içirmiş -Dünya belə pul xərcləyən qadın görməyib
Paşinyan istefa verdi - Son dəqiqə
"Cavan oğlanı nə edirsən, pul xərcləməyəcək" - Rövşanədən müğənniyə
Dədə Şəmşirə uzanan yaman dil "kəsildi"...
Sərkisyan və Saakyan arvadları ilə Azərbaycan şəhərlərini gəzdi... -FOTOLAR
"Tikintidəki özbaşınalığa Abid Şərifovla Hacıbala Abutalıbov cavab verməlidir"
İstanbulda küçəyə erməninin adı verildi
“Erməni-rus qruplaşması hansı halda Azərbaycanla döyüşə girə bilər?”- General cavab verir (Video)
"Bunun üçün ölkə başçısına müraciət etmişəm, İqtisadiyyat Nazirliyi ilə söhbətimiz olub"
Qarabağ qazisi Etimad Əsədov vəfat etdi
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə