Xəbər lenti
24/09/2018 [18:10]:
Novruz Məmmədov nazirləri topladı - FOTOLAR
24/09/2018 [17:45]:
Şəhid Pəncəlinin qardaşı ağır durumdadır - Ailənin maddi dəstəyə ehtiyacı var
24/09/2018 [17:37]:
Məşhur yazıçı-dramaturq Yuri Polyakov ADU-nun qonağı oldu -FOTOLAR
24/09/2018 [17:29]:
“Qarabağ universitetinin rektoru olsaydım - QAÇQINLARI NƏ SOYARDIM…”
24/09/2018 [17:26]:
Səhhətindəki problemə görə həkimə gedən gəncin əl və ayaq barmaqlarını kəsdilər -FOTOLAR
24/09/2018 [17:20]:
Azərbaycan və Monteneqro arasında hərbi əməkdaşlıq müzakirə olunub
24/09/2018 [17:16]:
Ramil Quliyev “İlin kişi atleti” mükafatına namizəd oldu
24/09/2018 [17:06]:
Marşrutda itən uşaq valideynlərini tapdı
24/09/2018 [16:59]:
Nigar Mətanətə söz atdı - “Limon suyu içirəm”
24/09/2018 [16:43]:
"Bakı İslam Universiteti fəaliyyətini davam etdirir, sadəcə... " - Universitetdən təkzib
24/09/2018 [16:27]:
Elza Seyidcahan “Səfillər”i təhlil edir - “Başqalarının dərdi özününküləşir”
24/09/2018 [16:24]:
"Ermənistan baş naziri ikili oyun oynayır..."
24/09/2018 [16:12]:
Aİİ bütün tələbələrini dərs vəsaitləri ilə təmin etdi
24/09/2018 [16:07]:
Deputat Türkiyə konsulu ilə niyə görüşdü?
24/09/2018 [16:03]:
Qida Agentliyindən “Ozmo”, “Pop kek”, “Tutku” şirniyyatları ilə bağlı yeni MƏLUMAT
24/09/2018 [15:56]:
Norveçdə Rusiya casusu TUTULDU - O, Azərbaycanda da olub
24/09/2018 [15:51]:
Sözlərin rəng assosasiyası... Qara rəngli “repressiya”... - VIII məqalə
24/09/2018 [15:47]:
Ermənilər Qarabağda aviasiya təlimlərinə başlayır
24/09/2018 [15:44]:
"ARB 24”ün rəhbəri və oğlu İŞDƏN ÇIXARILDI - Telekanalın yayımı dayandı
24/09/2018 [15:44]:
70 min homoseksual cütlük evləndi - FOTO
24/09/2018 [15:42]:
Ramiz Mehdiyev Elmira Axundovaya “Xalq yazıçısı” vəsiqəsi verdi
24/09/2018 [15:39]:
“Hacı Mazan”ın başı daha bir dövlət qurumu ilə dərddə - Qalmaqallı iş adamı yerin altına “bomba” basdırıb?
24/09/2018 [15:30]:
Ramil Usubov İrana getdi -FOTOLAR
24/09/2018 [15:24]:
Əlləri və ayaqları bu hala gəldi Diqqət! Sizin də başınıza gələ bilər
24/09/2018 [15:18]:
“Fərqlənmək hissim olmayıb..." - İlkə imza atan deputat
24/09/2018 [15:10]:
“Nə qədər ki, prezidentun ətrafında bu iylənmiş məmurlar var, Bakını həmişə su basacaq”
24/09/2018 [15:08]:
“Instagram” və “WhatsApp”da qrup videozəngləri yaradılacaq
24/09/2018 [15:06]:
ADP İdarə Heyətinin növbəti toplantısı keçirildi
24/09/2018 [15:02]:
Monqolustan prezidenti Azərbaycanda
24/09/2018 [14:52]:
Dünyada insanlar ən çox bu səbəbdən ölürmüş - ÜST açıqladı
24/09/2018 [14:35]:
Qadın şüşə qapının içindən keçdi - VİDEO
24/09/2018 [14:25]:
Qasırğadan sonra qorxunc görüntü ortaya çıxdı - FOTOLAR
24/09/2018 [14:19]:
Mustafa Babanlı Çində bəyannamə imzaladı -FOTOLAR
24/09/2018 [14:14]:
Dövlət qulluğunda inzibati vəzifələr üzrə müsabiqənin qeydiyyat davam edir
24/09/2018 [14:13]:
Tanınmış jurnalisti üç kişi ilə hotelə buraxmadılar
24/09/2018 [14:05]:
“Putin geopolitik güzəştlər qoparmaq məqsədi ilə gəlir” – Partiya sədrindən xəbərdarlıq
24/09/2018 [14:05]:
Bakıda yaşlı qadını döyüb boyunbağısını oğurlayanlar saxlanıldı
24/09/2018 [14:03]:
“Hərbi sənayemizin inkişafı ölkəmizin hərbi qüdrətinin göstəricisidir”
24/09/2018 [14:02]:
“Hələ aprel döyüşlərindən sonra demişdim ki...”
24/09/2018 [14:00]:
“KTMT-ya qoşulmaq olmaz” -Vahid Əhmədov
24/09/2018 [13:52]:
Rusiya Suriyaya zenit raket kompleksi göndərir - “Adekvat cavab verəcəyik”
24/09/2018 [13:51]:
Gədəbəydən olan Syuni Qriqor Mirzayanı, bu “dünya şöhrətli” bəstəkarı tanıyan varmı?
24/09/2018 [13:50]:
40 il əvvəl ölən şəxsin cəsədini mədəsindəki toxum ortaya çıxardı - İNANILMAZ...
24/09/2018 [13:45]:
Hava şəraiti ilə bağlı - Xəbərdarlıq
24/09/2018 [13:30]:
“Elə məmurlarla rastlaşırıq ki, sanki Qarabağda biz bunların əzizlərinə güllə atmışıq”
24/09/2018 [13:11]:
Azərbaycanda xalq artisti adı almış ermənilər - SİYAHI
24/09/2018 [13:01]:
Səbail Rayon İcra Hakimiyyətindən açıqlama gəldi - 5 gündür küçələrdə gecələyən ailə ilə bağlı
24/09/2018 [12:57]:
Dünyanın gerçək adlandırdığı FOTOLAR...
24/09/2018 [12:50]:
Komitə 23 oktyabrda növbəti hərrac keçirəcək: 170 dövlət əmlakı üzrə seçim imkanı
24/09/2018 [12:37]:
Bu qələbə Nikol Paşinyanın mövqeyini gücləndirəcək?
24/09/2018 [12:33]:
Deputat bankları dollar krediti olanlara güzəşt etməyə ÇAĞIRDI
24/09/2018 [12:26]:
Ronaldu Qurban Qurbanovun yolu ilə getdi
24/09/2018 [12:22]:
Xalq şairinin həyat yoldaşı ona qarşı dələduzluq edən şəxsdən məhkəmədə pulunu tələb etdi...
24/09/2018 [12:20]:
“Azərsu” Bakı Meriyasının ittihamlarına CAVAB VERDİ
24/09/2018 [12:18]:
Əli Məslimlinin təklifini Ziyad Səmədzadə də dəstəklədi
24/09/2018 [12:14]:
DTX və polis Astarada əməliyyat keçirdi
24/09/2018 [12:13]:
Pravoslav xristianları arasında PARÇALANMA - Moskva bu dəfə “dini zərbə” aldı
24/09/2018 [12:09]:
“Lotereyalar haqqında” qanunda hansı dəyişiklik nəzərdə tutulur?
24/09/2018 [11:45]:
“İrşad Electronics”in rəhbəri intihar edib – RƏSMİ
24/09/2018 [11:41]:
Etimad İsmayılovun qatilləri ilə bağlı qərar verildi
24/09/2018 [11:40]:
Fədayə Laçın mahnı oxudu, şahid dustaq ifadəsini dandı: "Qara dustağam mən"
24/09/2018 [11:38]:
Yumor ustası Yerevan meri seçildi...
24/09/2018 [11:36]:
“Elə məmurlarla rastlaşırıq ki, sanki Qarabağda biz bunların əzizlərinə güllə atmışıq”
24/09/2018 [11:28]:
“Andropov əllərimin arasında öldü...” – Kremlin baş həkimi, sirr xəzinəsi, akademik Çazov
24/09/2018 [11:22]:
"Məqsəd ərzaq təminatını daha da yaxşılaşdırmaqdır" - Əli Əhmədov
24/09/2018 [11:21]:
Yalnızlıq qorxusu...
24/09/2018 [11:18]:
Samir Şərifovun keçmiş müşavirinə vəzifə VERİLDİ
24/09/2018 [11:18]:
Ərdoğan ABŞ-ı PKK-nın Suriya qoluna dəstək verməkdə ittiham etdi
24/09/2018 [11:16]:
Müalicə mərkəzinə silahlı hücum: 18 nəfər həlak oldu
24/09/2018 [11:07]:
Həkimlər üç aylıq uşağın ürəyini 3 saatlıq dayandırdılar
24/09/2018 [11:04]:
Laçına 1992-ci il payız hücumuna aid ciddi sənədlər üzə çıxdı... - Qərargah rəisinin gündəliyindən
24/09/2018 [10:58]:
Bakı Meriyası subasmalara görə günahı boynundan atdı
24/09/2018 [10:53]:
Cəbhədə şiddətli atışma olub – RƏSMİ
24/09/2018 [10:43]:
“Onda baxıram ki, yuxu tutub yatmışam...” -Altmış yaşı tamam olan tənqidçi...
24/09/2018 [10:29]:
İcazəsiz ov edən şəxs saxlanıldı
24/09/2018 [10:27]:
Kərəm Həsənov Lənkəranda vətəndaşları qəbul edəcək
24/09/2018 [10:14]:
Mişel Obama toyda tamadalıq edib- FOTO+VİDEO
24/09/2018 [10:13]:
“Cavanşirin adını mən qoymuşam...” -Yubiley təbriki...
24/09/2018 [10:08]:
“Allah da istəyir yusun günahlarımızı...” - Elnarədən dünənki yağışa reaksiya
24/09/2018 [10:05]:
Xankəndində ayağı kəsilən erməni hərbçini İrəvana apardılar
Bütün arxiv bir sırada
05/02/2018 [22:24] - Reportaj - ( 13338 dəfə baxılıb)

"Bakıxanov Qubada eşqbazlığa gedərkən..." Ağanın şəxsi cangüdəninin nəvəsi danışır - FOTOLAR



Qüdsiylə Məkkədə ölən cangüdəninin nəvəsindən xatirələr...

Moderator.az Abbasqulu Ağa Bakıxanovun Qubanın əmsar kəndində yerləşən ev muzeyi və onun şəxsi cangüdəninin nəvəsinin xatirələrinin yer aldığı reportajı təqdim edir.

Atası II Mirzəməhəmməd taxt-tac mübarizəsində əmioğlusu Hüseynquluya məğlub olmasaydı, Bakı xanı Hüseynqulu yox, Mirzəməhəmməd olacaqdı, o,Qubaya köçməyəcəkdi, dayısı Fətəli xan ona Əmsar kəndini hədiyyə etməyəcəkdi. Yəqin ki, Qubada qələmə aldığı, Azərbaycan və Dağıstan tarixindən bəhs edən “Gülüstani-İrəm” əsəri də olmayacaqdı. Bəlkə də atasının bu məğlubiyyəti balaca Abbasqulunun genetik xanlıq, hökmdarlıq  potensialını maarifçiliyə, elmə yönəlməyə məcbur etdi və o Azərbaycan tarixşünaslığının banisi Abbasqulu Bakıxanov oldu. Bəlkə də belə olmadı...
Şəxsiyyətlər adətən şişirdilir. Yəqin ki, bunu tarixçilər, qələm sahibləri edir və ona görə edir ki, adları amansızcasına tarixləşən zamanın kəşməkəşindən boylana biləcək qədər qeyri adi-olsun. Ancaq sadə insanlar belə eləmir, onlar hər rəngi öz yerində vururlar. Onlar tarix yazmırlar, danışırlar sadəcə.... 
Abbasqulu Ağa Bakıxanov haqqında tarixçilərin, alimlərin bizim üçün müəyyənləşdirdikləri məlumatları çoxumuz oxumuşuq. Bu yazı isə tarixdə qalmaqallı şəxsiyyət kimi tanınan Bakıxanovun cangüdəni Yəhya Zülfüqarovun nəticəsi Əkrəm Zülfüqarovun xatirələri üzərində qurulub. Əkrəm dayı Qubanın Amsar kəndində yaşayır. 80 yaşı var. Deyir ki, ulu babam, yəni atasının babası Hacı Yəhya Abbasqulu ağa Bakıxanovun yaxın sirdaşı olub. (Bu yaxınlıq Abbasqulu ağanın həyatından bəhs edən bədii əsərlər və tarixi sənədlərdə də göstərilir . Yəhya Abbasqulu ağanın şəxsi darğası, “adyutant”ı kimi qeyd olunur). 

1802-ci ildə 6 yaşlı Abbasqulu Amsar kəndinə gələrkən burada ən çox bəyəndiyi ərazi Zülfqar nəslinə məxsus bağ olur. Elə onun istəyilə burada böyük imarət tikilir. Və beləcə Abbasqulu Amsarda yeniyetməlik və gənclik illərini yaşayır. Bakıxanovlar Amsar kəndindən axan Ağçayın sol sahilində yaşamağa başlayır. Abbasqulu Qubada mədrəsə təhsili alır. Onun həyatına bir az bədii yanaşsaq gənc Abbasqulunun şeir yazması üçün çoxlu səbəb tapmaq olar; canında gəzdirdiyi “xan geni”, damarında qaynayan iki sivilizasiyanın toqquşmasından yaranan qan qarışıqlığı, (A.A. Bakıxanovun atası Bakı xanı nəslindən, anası isə gürcü olub) daşıdığı “Bakıxan” soyadına təzadən, qismən əzilmiş, məğlub olaraq Bakıdan uzaq, sakit bir kənddə qərar tutan əhval və ən əsası da səfalı Qubanın Ağçay sahilində yerləşən ecazkar Amsar təbiəti...
Beləcə “Qüdsi” təxəllüslü şeirlər doğulmağa başlaır.
Bəlkə də Abbasqulu ağa bu sətirləri yazarkən nəzərdə tutduğu şəhərlər arasında incik ayrıldığı Bakı da var idi:

Qüdsi, xoşdur Əmsar adlı məskənin
Şəhərlərdən gözəldir kəndin sənin. 

Gənc Abbasqulu Qubada yaşadığı illərdə xeyli tarixi məlumatlar toplayır. Eyni zamanda həmin mühüm faktları novatorluq bacarığıyla tarixi əsər formasında qələmə alır. Və özünün ən mükəmməl əsərlərindən olan “Gülüstani-İrəm”i məhz Qubada, Amsar kəndində yazır. 
Qəhrəmanım Əkrəm Zülfüqarov deyir ki, Abbasqulu ağanın kütləyə məlum olan həyat və yaradıcılığı ilə yanaşı, əsrlərlə ürəklərdə daşınıb, indi bir neçə ağsaqqalın dilində can verən maraqlı xatirələri də var. Əkrəm dayı söhbətə başlayanda dedi ki, bu sözləri ona babasının dilindən atası danışıb. Onun sözlərinə görə Abbasqulu ağa gənclikdən kənd camaatı tərəfindən çox sevilən, hörmət qazanan biri olub. Bir axşam gənc Abbasqulu Qubanın Amsar kəndinə eşqbazlığa çıxırmış. Bu an cavan bir oğlan qarşısını kəsib onu iki saatdan sonra imarətlərinin partladılacağı barədə xəbərdar edir. Həmin oğlan birbaşa Bakıdan Qubaya Abbasqulu ağaya xəbəri yetişdirmk üçün gəlibmiş. Xəbərə uyğun imarətin ətrafı qazıldıqda, oradan doğrudan da böyük həcmdə barıt çıxır. Xəbəri çatdıran şəxs illər öncə gözləri çıxarılarkən Abbasqulu ağa tərəfindən xilas olunan qul olurmuş. Hansı ki, Abbasqulu ağanın köməyilə sağ qalan həmin qul sonradan o dövrün imkanlı şəxslərdən olur. Beləcə Abbasqulu ağaya gənc ikən Qubada təşkil olunan sui-qəsdin qarşısı alınır. 
   Bakıxanov 1819-cu ildə general Yermolovun dəvətilə Tiflisdə Qafqaz Baş Hərbi İdarəsində tərcüməçilik vəzifəsini qəbul edib, ömrünün sonunadək, 26 il bu vəzifədə çalışsa da, Quba ilə əlaqəsini kəsmir. 
Tarixdə A.Bakıxanovun 1946-cı ildə başladığı səfər “Yaxın Şərq ölkələrinə səyahət”kimi qiymətləndirilsə də Amsar sakinləri bu səyahətə “Həcc ziyarəti” deyir. Hansı ki, bu səfər zamanı Bakıxanovla Amsar sakini Yəhya Zülfüqarov və onun oğlu Həmdulla Zülfüqarov da olur. Səfərdən öncə Yəhya bəy A. Bakıxanova o vaxtlar üçün ən böyük hədiyyələrdən sayılan yəhərli səmənd at hədiyyə edir. Bundan əlavə səfər zamanı lazım olacaq ləvazimatlardan olan xüsusi işlənmiş qırmanc və 80 sm-lik - el dilində “abdulbağı xəncəri” adlanan qılınc da Abbasqulu ağaya hədiyyə olunur.
A. Bakıxanovun bu səfəri yarımçıq qalır. O, Məkkə yaxınlığında vəbaya mübtəla olur. 53 yaşında Səudiyyə Ərəbistanında can verir. Cangüdəni Yəhya bəy işində olduğu kimi, ömrüylə də ona sadiqliyini göstərir, ölümünü də ondan əsrigəmir. Abbasqulu ağa ilə birgə vəbaya düçar olan Yəhya Zülfüqarov da Ərəbistan yarımadasının “Vadiyi-Fatimə” torpağında canını tapşırır. Həmin qrupdan sağ qalan şəxslərdən biri, Yəhya bəyin oğlu Həmdulla Zülfüqarov (qəhrəmanımın babası) olur. Dünyasını dəyişənlərinin nəşinin Vətənə gətirilməsi o zaman üçün qeyri-mümkün olduğundan Abbasqulu ağa və Yəhya bəyi “Vadiyi-Fatimə”də dəfn edirlər. 
       İllər keçdikdən sonra A. Bakıxanovun Qubadakı imarəti dağıdılır, əşyaları qeyb olur. 1930-cu illərdə Amsarda, Ağçayın sol sahilindəki imarətin yerində mal ferması tikilir.  Hətta imarətin tikildiyi yerin torpağını da qazıyırlar ki, bəlkə qızıl tapdılar. Nə xoş ki, Abbasqulu ağa qiymətli nəyi vardısa, torpağın altına yox, üstündə - daha doğrusu insanların düşüncələrində basdırdışdı; Qanuni-Qüdsi,Əsrarül-Mələkut, Təhzibül-Əxlaq, Kəşfül-qəraib, Eynul-Mizan, Gülüstani-İrəm, Nəsihətnamə və başqa adlarla...
İmarətin söküldüyünü görən Zülüqarovlar isə tikilinin kərpiclərini çayın sağ sahilinə daşıyaraq yeni bir ev ucaldırlar. Hətta bu işi Bakıxanovun imarətinin çayın sağ sahilinə daşınması kimi qiymətləndirən Amsar sakinləri, təxminən 1 kilometrlik bu məsafəyə düzülərək, kərpicləri beləcə əldən-ələ ötürür, yeni evin tikilməsinə kömək edirlər. Həmin evdə bu gün qəhrəmanım Əkrəm Zülfüqarov yaşayır. 
Abbasqulu ağa Bakıxanovdan bizə qalan yeganə əşya isə onun şəxsi qırmancıdır. Yox, bunu yozmaq fikrim yoxdu. Ola bilsin ki, qırmac bir təsadüfdür. Həmin qırmanc, bəzi fotoşəkillər, “Gülüstani-İrəm” əsərinin bir səhifəsinin orjinalı, ağanın şəxsi möhür izi hazırda Qubanın amsar kəndində yerləşən A.Bakıxanovun ev muzeyində saxlanılır.

Abbasqulu ağanın Amsardakı torpaqlarını yuyub aparan Ağçayın suları indi durulsa da, Amsar sakinləri ağanı unutmurlar. Bunu kənd sakinləriylə sağollaşanda eşitdiyim dialoq bir daha təsdiqlədi. Kəndin aşağı hissəsindən mərkəzə yaxınlaşan bir qoca ona verilən  suala belə cavab verir:
 - Hə, gördüm, gördüm, ağanın bağları tərəf getdi.
Yanımda duran bələdçiyə pıçıldayıram:
- “Ağanın bağları”  deyəndə o, “o ağa”nı nəzərdə tutur?
Gülümsünüb eyni tonda cavab verir:
- Hə, “o ağa”nı deyir.

P.S. Əkrəm dayı isə söhbət boyu israr edirdi ki, sənədlərdə Abbasqulu ağa Bakıxanovun ölüm tarixi düzgün göstərilməyib, o kişilər 1848-ci ildə ölüblər.

Amin

70 min homoseksual cütlük evləndi - FOTO
Əlləri və ayaqları bu hala gəldi Diqqət! Sizin də başınıza gələ bilər
Qadın şüşə qapının içindən keçdi - VİDEO
Qasırğadan sonra qorxunc görüntü ortaya çıxdı - FOTOLAR
40 il əvvəl ölən şəxsin cəsədini mədəsindəki toxum ortaya çıxardı - İNANILMAZ...
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Dünya
Səhhətindəki problemə görə həkimə gedən gəncin əl və ayaq barmaqlarını kəsdilər -FOTOLAR
Cəmiyyət
“Hərbi sənayemizin inkişafı ölkəmizin hərbi qüdrətinin göstəricisidir”
Dünya
40 il əvvəl ölən şəxsin cəsədini mədəsindəki toxum ortaya çıxardı - İNANILMAZ...
Cəmiyyət
İnsan beyni mədə ilə birbaşa bağlıdır - ARAŞDIRMA
Gündəm
Ermənistan qaçqınının arvadı 4-cü gecədir ki, Bakı küçələrində qalır... -FOTOLAR
Həftənin ən çox oxunanları
Ata İmam Hüseyn üçün oğlunun başını kəsdi - ŞOK VİDEO (+18)
Şəxsi silahlı mühafizəsi olan baş həkim Məcid Əliyev həbs edildi... - FOTO+VİDEO
Bakıda dəhşətli qəza: Ölənlərdən 3-nün kimliyi bilindi - VİDEO (+18)
Düşmən baş nazir Azərbaycanın uca dağlarından birinə belə qalxdı... - VİDEO
“Səməd Səmədov nə oxuyur ki, onun adını “hay-küy”qoymuşam...”
Azərbaycanda mobil telefonların qeydiyyat qaydaları dəyişdi – YENİLİK
“Bu qədər yoxsulluğun olduğu ölkədə lüks bir təyyarəyə minməkdən utanıram" - Prezident...
"Yaxın günlərdə gözləmədiyimiz bir məkanda mütləq terror aktı baş tutacaq" - PROQNOZ
Milyonçu Tağıyevlə Nuru Paşa arasındakı tarixi əhvalat – Evin açarlarını ona verdi...
Məşhur ürək cərrahı Rəşad Mahmudova yeni vəzifə verildi
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə