Xəbər lenti
12/12/2018 [19:13]:
“İstefam ölkənin gələcəyini təhlükə altında qoyacaq” - Baş nazir
12/12/2018 [19:10]:
Heydər Əliyev 1967-c ildə 39 erməni daşnaqını necə həbs etdirib? — FAKTLAR
12/12/2018 [18:56]:
Heydər Əliyev Belqradda anıldı...
12/12/2018 [18:50]:
”Nə qədər ki Azərbaycan var, o da olacaq” - Əli Həsənov
12/12/2018 [18:46]:
İrəvandan məyusluq dolu Türkiyə etirafı: “Sanki təkbaşına tanqo oynayırıq”
12/12/2018 [18:42]:
Özbəkistandan idxal edilən 31 ton kişmiş zərərsizləşdirildi
12/12/2018 [18:37]:
Oqtay Əsədov Zurabişvilinin andiçməsində iştirak edəcək
12/12/2018 [18:36]:
Nəcməddin Sadıkov Gerasimovla hərbi əməkdaşlığı müzakirə etdi
12/12/2018 [18:34]:
Balakəndə evdən 1400 manat pul oğurlayan yeniyetmə saxlanıldı
12/12/2018 [18:31]:
Sərhədi saxta sənədlərlə keçmək istəyənlər tutuldu
12/12/2018 [18:18]:
“Nar”dan Yeni il ərəfəsində sərfəli rominq təklifləri
12/12/2018 [18:16]:
Bakcell qalib məktəbliləri mükafatlandırdı
12/12/2018 [17:53]:
Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətində anım mərasimi keçirilib
12/12/2018 [17:40]:
“Qarabağ məsləsində Rusiyaya ABŞ və Fransadan ona görə çox üstünlük veririk ki...”
12/12/2018 [17:36]:
"Xalqımız dahi rəhbərin əziz xatirəsini unutmur" -Səfər Mehdiyev
12/12/2018 [17:27]:
“Kişini hansı qadınla tutsalar, onunla da evləndirirlər...” - Qədim qəbilənin bağışlanmayan adətləri...
12/12/2018 [17:26]:
Heydər Əliyevin xatirəsi “Azərxalça”nın filiallarında etiramla yad edildi
12/12/2018 [17:21]:
ADPU-da “İngilis dili müəllimliyi” ixtisası üzrə yeni tədris planı layihəsi hazırlanır
12/12/2018 [17:15]:
Türkiyənin məşhur jurnalisti kikboksinq federasiyasının idarə heyətinin üzvü oldu
12/12/2018 [17:14]:
Polis rəisi Rəqsanənin EVİNİ ƏLİNDƏN ALIR - 419 min manat borc alıbmış
12/12/2018 [17:10]:
Əflatun Amaşov: "Ulu öndər Heydər Əliyev mətbuata böyük dəyər verirdi"
12/12/2018 [16:57]:
Bu il dünyasını dəyişən TANINMIŞLAR
12/12/2018 [16:45]:
Fransa müxalifətinin parlamentdən TƏLƏBİ
12/12/2018 [16:35]:
Xəzər Universitəsində “Elm və Sənət Məclisi”nin 68-ci məşğələsi keçirilib
12/12/2018 [16:32]:
ABŞ Ermənistana gedən vətəndaşlarına xəbərdarlıq etdi
12/12/2018 [16:20]:
Vergi Məcəlləsinə son dəyişikliklərdə sahibkarlıq üçün bu güzəştlər nəzərdə tutulub - SİYAHI
12/12/2018 [16:11]:
Yanvarın 1-dən bərbərlər, ofisiantlar və dərzilər vergi ödəyəcək
12/12/2018 [16:03]:
Hikmət Hacıyev: "Azərbaycan strateji dialoq və qarşılıqlı etimad mühitinin formalaşmasına öz töhfəsini verir"
12/12/2018 [16:00]:
“Yerli müəlliflərdən ilin favoriti olan kitab olmayıb...”
12/12/2018 [15:51]:
Bakıda vəzifəli şəxsin törətdiyi dəhşətli qətllə bağlı HƏKİM DANIŞDI - "Bu narkotik..."
12/12/2018 [15:50]:
Berdımuhammədov məmurları məzəmmət etdi və boulinq üzrə master-klass keçdi - VİDEO
12/12/2018 [15:40]:
İlham Əliyev Rusiya və NATO generallarının Bakı görüşündən danışdı
12/12/2018 [15:37]:
Laçınlı keçmiş döyüşçülər Heydər Əliyevin məzarını ziyarət etdilər - FOTOLAR
12/12/2018 [15:34]:
Polşanın "sarı jiletlər"i yolu bağladı
12/12/2018 [15:33]:
"Elçibəy mənə dedi ki, 1993-cü ildə Azərbaycanın müstəqilliyini o xilas etdi"
12/12/2018 [15:29]:
Vergilər Nazirliyi: “Son dəyişiklik əməkhaqqının artması anlamına gəlməməlidir” - MÜSAHİBƏ
12/12/2018 [15:15]:
Dillər Universitetində maraqlı layihə - tələbələr əməkhaqqı alacaq
12/12/2018 [15:13]:
Banklarda nağd satılan xarici valyutanın həcmi artıb - Kimlər alıb?
12/12/2018 [15:11]:
Rusiya yağlarında DONUZ PİYİ AŞKAR EDİLDİ...
12/12/2018 [15:11]:
"21 Azər" Hərəkatına 73 il sonra baxış - Rüfət Muradlı
12/12/2018 [15:07]:
Bakı Meriyası Atatürk parkındakı bəzi obyektlərə dəyməyəcək - AÇIQLAMA
12/12/2018 [15:00]:
“O, əlimdən tutub “Alagöz” mahnısını mənimlə birlikdə sona qədər oxudu”
12/12/2018 [14:56]:
Leyla Əliyeva babasını belə yad etdi - VİDEO
12/12/2018 [14:53]:
"Nə qədər Heydər Əliyev var..." - Əli Həsənov
12/12/2018 [14:46]:
Gömrük Komitəsinin kollektivi Heydər Əliyevin xatirəsini ehtiramla yad etdi
12/12/2018 [14:44]:
Sumqayıtda oğurluq edənlər saxlanıldı
12/12/2018 [14:41]:
DİN şəhidlərin ruhuna hörmətsizlik edən gənci araşdırır - VİDEO
12/12/2018 [14:30]:
Baba Vəziroğlunu sarsıdan ÖLÜM XƏBƏRİ
12/12/2018 [14:18]:
“Bütün yaradıcılığım Trampa görə arxa plana keçib, bu çox pisdir” - Emin Ağalarov
12/12/2018 [14:12]:
Yaponiya Çinlə danışıqları dayandırmağı planlaşdırır -Telekommunikasiya avadanlığının alınması üzrə
12/12/2018 [14:10]:
Daha bir məhdudiyyət aradan qaldırılır –Hökumət paytaxtda yaşayış hüququ əldə etməyi asanlaşdırır
12/12/2018 [14:05]:
Bakı metrosunda generator problemi həll edilir
12/12/2018 [14:01]:
Qənirə Paşayeva dostlarına səsləndi -"Sizin kimi insanların duaları ilə yaxşı olacam"
12/12/2018 [13:59]:
Tanınmış nasir: "Bəzi "kişiciklər” bərbərliyə can atırlar ki, arvadlarının saçını qırxsınlar..."
12/12/2018 [13:45]:
“Məhbusları spirt, narkotiklə təmin etməklə  pul qazanan qruplar yaranıb...”
12/12/2018 [13:37]:
Qənirə Paşayeva Heydər Əliyevdən yazdı - "Könüllərdə yaşayanlar ölmürlər..."
12/12/2018 [13:31]:
Hacıbala Abutalıbov Heydər Əliyev haqqında şeir dedi - VİDEO
12/12/2018 [13:25]:
Yol polisi texniki baxışa görə sürücülərə müraciət etdi - Qaydalar dəyişib
12/12/2018 [13:21]:
UNEC-də Elmmetrika şöbəsi fəaliyyətə başlayıb...
12/12/2018 [13:17]:
Sabah külək güclənəcək - PROQNOZ
12/12/2018 [13:13]:
Avropa Məhkəməsində Şahbazla Dilqəm haqda müsbət nəticə əldə oluna bilər
12/12/2018 [13:08]:
Heydər Əliyevin xatirəsi Lənkəranda ehtiramla yad olunub... - FOTOLAR
12/12/2018 [13:06]:
Azərbaycan nefti UCUZLAŞDI
12/12/2018 [13:03]:
Çobanovun evindən qumbara tapıldı
12/12/2018 [12:57]:
"Xanımım şikayətlənirdi ki, o qıza-bu qıza şeir yazırsan, amma mənə yox, tale elə gətirdi ki..."
12/12/2018 [12:55]:
“İstanbul və Azərbaycan türkcəsi ümumtürk dili üçün daha münasibdir”
12/12/2018 [12:54]:
Səidə ərsiz doğan məşhurları biabır etdi: “Ona “zontik” kimi baxmaq…”
12/12/2018 [12:47]:
Bakıda vəzifəli şəxsin törətdiyi qətllə bağlı – Rəsmi açıqlama
12/12/2018 [12:45]:
DİN-dən əməliyyat: 25 həbs
12/12/2018 [12:40]:
Nadirin evində oğurluq olub: “50 min dolları apardılar”
12/12/2018 [12:25]:
Putinin yaxın adamının şirkəti  Ermənistanda mis çıxaracaq?..
12/12/2018 [12:15]:
"Düzünü deyim, hamımız qorxmuşduq..." -Deputatın Heydər Əliyev xatirələri...
12/12/2018 [12:07]:
Avtomobilini hissələrə bölüb satan şəxs polisə yalan məlumat verdi
12/12/2018 [12:06]:
Çavuşoğlu Bakıya gəlir
12/12/2018 [12:04]:
“Onun tapşırığından bir gün sonra mənə xalq artisti adı verdilər...” - Heydər Əliyevlə bağlı xatirə...
12/12/2018 [12:02]:
Gələn il kişilərin və qadınların pensiya yaşı belə olacaq - CƏDVƏL
12/12/2018 [11:50]:
Bakıda bir ay ərzində 2 mindən çox ağac əkildi -FOTOLAR
12/12/2018 [11:43]:
Paşinyanın yeni kadr təyinatları məlum oldu
12/12/2018 [11:39]:
“Huawei” şirkətinin maliyyə direktoru sərbəst buraxılıb - Məhkəmə qərarı
12/12/2018 [11:34]:
İndiyədək 2338 şəhidin varisinə birdəfəlik ödəmə qərarı təsdiqləndi
Bütün arxiv bir sırada
05/02/2018 [22:24] - Reportaj - ( 13757 dəfə baxılıb)

"Bakıxanov Qubada eşqbazlığa gedərkən..." Ağanın şəxsi cangüdəninin nəvəsi danışır - FOTOLAR



Qüdsiylə Məkkədə ölən cangüdəninin nəvəsindən xatirələr...

Moderator.az Abbasqulu Ağa Bakıxanovun Qubanın əmsar kəndində yerləşən ev muzeyi və onun şəxsi cangüdəninin nəvəsinin xatirələrinin yer aldığı reportajı təqdim edir.

Atası II Mirzəməhəmməd taxt-tac mübarizəsində əmioğlusu Hüseynquluya məğlub olmasaydı, Bakı xanı Hüseynqulu yox, Mirzəməhəmməd olacaqdı, o,Qubaya köçməyəcəkdi, dayısı Fətəli xan ona Əmsar kəndini hədiyyə etməyəcəkdi. Yəqin ki, Qubada qələmə aldığı, Azərbaycan və Dağıstan tarixindən bəhs edən “Gülüstani-İrəm” əsəri də olmayacaqdı. Bəlkə də atasının bu məğlubiyyəti balaca Abbasqulunun genetik xanlıq, hökmdarlıq  potensialını maarifçiliyə, elmə yönəlməyə məcbur etdi və o Azərbaycan tarixşünaslığının banisi Abbasqulu Bakıxanov oldu. Bəlkə də belə olmadı...
Şəxsiyyətlər adətən şişirdilir. Yəqin ki, bunu tarixçilər, qələm sahibləri edir və ona görə edir ki, adları amansızcasına tarixləşən zamanın kəşməkəşindən boylana biləcək qədər qeyri adi-olsun. Ancaq sadə insanlar belə eləmir, onlar hər rəngi öz yerində vururlar. Onlar tarix yazmırlar, danışırlar sadəcə.... 
Abbasqulu Ağa Bakıxanov haqqında tarixçilərin, alimlərin bizim üçün müəyyənləşdirdikləri məlumatları çoxumuz oxumuşuq. Bu yazı isə tarixdə qalmaqallı şəxsiyyət kimi tanınan Bakıxanovun cangüdəni Yəhya Zülfüqarovun nəticəsi Əkrəm Zülfüqarovun xatirələri üzərində qurulub. Əkrəm dayı Qubanın Amsar kəndində yaşayır. 80 yaşı var. Deyir ki, ulu babam, yəni atasının babası Hacı Yəhya Abbasqulu ağa Bakıxanovun yaxın sirdaşı olub. (Bu yaxınlıq Abbasqulu ağanın həyatından bəhs edən bədii əsərlər və tarixi sənədlərdə də göstərilir . Yəhya Abbasqulu ağanın şəxsi darğası, “adyutant”ı kimi qeyd olunur). 

1802-ci ildə 6 yaşlı Abbasqulu Amsar kəndinə gələrkən burada ən çox bəyəndiyi ərazi Zülfqar nəslinə məxsus bağ olur. Elə onun istəyilə burada böyük imarət tikilir. Və beləcə Abbasqulu Amsarda yeniyetməlik və gənclik illərini yaşayır. Bakıxanovlar Amsar kəndindən axan Ağçayın sol sahilində yaşamağa başlayır. Abbasqulu Qubada mədrəsə təhsili alır. Onun həyatına bir az bədii yanaşsaq gənc Abbasqulunun şeir yazması üçün çoxlu səbəb tapmaq olar; canında gəzdirdiyi “xan geni”, damarında qaynayan iki sivilizasiyanın toqquşmasından yaranan qan qarışıqlığı, (A.A. Bakıxanovun atası Bakı xanı nəslindən, anası isə gürcü olub) daşıdığı “Bakıxan” soyadına təzadən, qismən əzilmiş, məğlub olaraq Bakıdan uzaq, sakit bir kənddə qərar tutan əhval və ən əsası da səfalı Qubanın Ağçay sahilində yerləşən ecazkar Amsar təbiəti...
Beləcə “Qüdsi” təxəllüslü şeirlər doğulmağa başlaır.
Bəlkə də Abbasqulu ağa bu sətirləri yazarkən nəzərdə tutduğu şəhərlər arasında incik ayrıldığı Bakı da var idi:

Qüdsi, xoşdur Əmsar adlı məskənin
Şəhərlərdən gözəldir kəndin sənin. 

Gənc Abbasqulu Qubada yaşadığı illərdə xeyli tarixi məlumatlar toplayır. Eyni zamanda həmin mühüm faktları novatorluq bacarığıyla tarixi əsər formasında qələmə alır. Və özünün ən mükəmməl əsərlərindən olan “Gülüstani-İrəm”i məhz Qubada, Amsar kəndində yazır. 
Qəhrəmanım Əkrəm Zülfüqarov deyir ki, Abbasqulu ağanın kütləyə məlum olan həyat və yaradıcılığı ilə yanaşı, əsrlərlə ürəklərdə daşınıb, indi bir neçə ağsaqqalın dilində can verən maraqlı xatirələri də var. Əkrəm dayı söhbətə başlayanda dedi ki, bu sözləri ona babasının dilindən atası danışıb. Onun sözlərinə görə Abbasqulu ağa gənclikdən kənd camaatı tərəfindən çox sevilən, hörmət qazanan biri olub. Bir axşam gənc Abbasqulu Qubanın Amsar kəndinə eşqbazlığa çıxırmış. Bu an cavan bir oğlan qarşısını kəsib onu iki saatdan sonra imarətlərinin partladılacağı barədə xəbərdar edir. Həmin oğlan birbaşa Bakıdan Qubaya Abbasqulu ağaya xəbəri yetişdirmk üçün gəlibmiş. Xəbərə uyğun imarətin ətrafı qazıldıqda, oradan doğrudan da böyük həcmdə barıt çıxır. Xəbəri çatdıran şəxs illər öncə gözləri çıxarılarkən Abbasqulu ağa tərəfindən xilas olunan qul olurmuş. Hansı ki, Abbasqulu ağanın köməyilə sağ qalan həmin qul sonradan o dövrün imkanlı şəxslərdən olur. Beləcə Abbasqulu ağaya gənc ikən Qubada təşkil olunan sui-qəsdin qarşısı alınır. 
   Bakıxanov 1819-cu ildə general Yermolovun dəvətilə Tiflisdə Qafqaz Baş Hərbi İdarəsində tərcüməçilik vəzifəsini qəbul edib, ömrünün sonunadək, 26 il bu vəzifədə çalışsa da, Quba ilə əlaqəsini kəsmir. 
Tarixdə A.Bakıxanovun 1946-cı ildə başladığı səfər “Yaxın Şərq ölkələrinə səyahət”kimi qiymətləndirilsə də Amsar sakinləri bu səyahətə “Həcc ziyarəti” deyir. Hansı ki, bu səfər zamanı Bakıxanovla Amsar sakini Yəhya Zülfüqarov və onun oğlu Həmdulla Zülfüqarov da olur. Səfərdən öncə Yəhya bəy A. Bakıxanova o vaxtlar üçün ən böyük hədiyyələrdən sayılan yəhərli səmənd at hədiyyə edir. Bundan əlavə səfər zamanı lazım olacaq ləvazimatlardan olan xüsusi işlənmiş qırmanc və 80 sm-lik - el dilində “abdulbağı xəncəri” adlanan qılınc da Abbasqulu ağaya hədiyyə olunur.
A. Bakıxanovun bu səfəri yarımçıq qalır. O, Məkkə yaxınlığında vəbaya mübtəla olur. 53 yaşında Səudiyyə Ərəbistanında can verir. Cangüdəni Yəhya bəy işində olduğu kimi, ömrüylə də ona sadiqliyini göstərir, ölümünü də ondan əsrigəmir. Abbasqulu ağa ilə birgə vəbaya düçar olan Yəhya Zülfüqarov da Ərəbistan yarımadasının “Vadiyi-Fatimə” torpağında canını tapşırır. Həmin qrupdan sağ qalan şəxslərdən biri, Yəhya bəyin oğlu Həmdulla Zülfüqarov (qəhrəmanımın babası) olur. Dünyasını dəyişənlərinin nəşinin Vətənə gətirilməsi o zaman üçün qeyri-mümkün olduğundan Abbasqulu ağa və Yəhya bəyi “Vadiyi-Fatimə”də dəfn edirlər. 
       İllər keçdikdən sonra A. Bakıxanovun Qubadakı imarəti dağıdılır, əşyaları qeyb olur. 1930-cu illərdə Amsarda, Ağçayın sol sahilindəki imarətin yerində mal ferması tikilir.  Hətta imarətin tikildiyi yerin torpağını da qazıyırlar ki, bəlkə qızıl tapdılar. Nə xoş ki, Abbasqulu ağa qiymətli nəyi vardısa, torpağın altına yox, üstündə - daha doğrusu insanların düşüncələrində basdırdışdı; Qanuni-Qüdsi,Əsrarül-Mələkut, Təhzibül-Əxlaq, Kəşfül-qəraib, Eynul-Mizan, Gülüstani-İrəm, Nəsihətnamə və başqa adlarla...
İmarətin söküldüyünü görən Zülüqarovlar isə tikilinin kərpiclərini çayın sağ sahilinə daşıyaraq yeni bir ev ucaldırlar. Hətta bu işi Bakıxanovun imarətinin çayın sağ sahilinə daşınması kimi qiymətləndirən Amsar sakinləri, təxminən 1 kilometrlik bu məsafəyə düzülərək, kərpicləri beləcə əldən-ələ ötürür, yeni evin tikilməsinə kömək edirlər. Həmin evdə bu gün qəhrəmanım Əkrəm Zülfüqarov yaşayır. 
Abbasqulu ağa Bakıxanovdan bizə qalan yeganə əşya isə onun şəxsi qırmancıdır. Yox, bunu yozmaq fikrim yoxdu. Ola bilsin ki, qırmac bir təsadüfdür. Həmin qırmanc, bəzi fotoşəkillər, “Gülüstani-İrəm” əsərinin bir səhifəsinin orjinalı, ağanın şəxsi möhür izi hazırda Qubanın amsar kəndində yerləşən A.Bakıxanovun ev muzeyində saxlanılır.

Abbasqulu ağanın Amsardakı torpaqlarını yuyub aparan Ağçayın suları indi durulsa da, Amsar sakinləri ağanı unutmurlar. Bunu kənd sakinləriylə sağollaşanda eşitdiyim dialoq bir daha təsdiqlədi. Kəndin aşağı hissəsindən mərkəzə yaxınlaşan bir qoca ona verilən  suala belə cavab verir:
 - Hə, gördüm, gördüm, ağanın bağları tərəf getdi.
Yanımda duran bələdçiyə pıçıldayıram:
- “Ağanın bağları”  deyəndə o, “o ağa”nı nəzərdə tutur?
Gülümsünüb eyni tonda cavab verir:
- Hə, “o ağa”nı deyir.

P.S. Əkrəm dayı isə söhbət boyu israr edirdi ki, sənədlərdə Abbasqulu ağa Bakıxanovun ölüm tarixi düzgün göstərilməyib, o kişilər 1848-ci ildə ölüblər.

Amin

“Bütün yaradıcılığım Trampa görə arxa plana keçib, bu çox pisdir” - Emin Ağalarov
"Hələlik Moskvada hansı yolla Paşinyanı yıxmaq barədə müzakirələr gedir..."
Pul və xoşbəxtlik arasında sirli əlaqə varmı? - MARAQLI...
Saday Şəkərli Mübariz Mənsimova müraciət etdi: "Əyilmədim, yalvarıb kiməsə əl açmadım...."
Düşmən parlamentinin “tolerantlıq siması”: kürd, yezidi, rus və suriyalı…
Ədliyyə: 1918-2018
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Dünya
“Kişini hansı qadınla tutsalar, onunla da evləndirirlər...” - Qədim qəbilənin bağışlanmayan adətləri...
Cəmiyyət
“Onun tapşırığından bir gün sonra mənə xalq artisti adı verdilər...” - Heydər Əliyevlə bağlı xatirə...
Köşə
Zırramanın biridir, amma özünü alim kimi göstərir...
Cəmiyyət
"Həyat yoldaşım əşyadır ki, onu gizlədəm?" - "O, elə bir yerdə işləyir ki..."
Araşdırma
Arktika planetin qalan hissəsindən iki dəfə daha tez “isinir”miş - ARAŞDIRMA...
Həftənin ən çox oxunanları
Paşinyan sərhədlərin açılması ilə bağlı Türkiyəyə yalvardı: "Bir şərtlə ki..."
“Təki, erməni ordusu güclü olsun -  pensiyamızın qalxması vacib deyil...”-Xankəndindəki erməni qarı-
Putin Paşinyanın xeyir-duasını çoxdan verib – Biz Qarabağın gününə ağlayaq...
Putin Paşinyandan niyə çəkinir?
"Ermənilərin yaşadığı ərazi Hüseynqulu xanın torpaqlarıdır, oranı da geri almalıyıq...”
Gələcək intim necə olacaq? - Alimlərdən maraqlı açıqlama...
Tramp ata Buşun dəfnində yarıməsrlik ənənəni pozdu - FOTO+VİDEO
"Bacı bacının balasını bu günə qoyarmı?" deyən baldızının Arif Əsgərova deyəcəkləri var...
Arif Əsgərov hardan biləydi ki, baldızı oğlu təhlükəli sularda üzür: Bir həbsin izi ilə...
"Bunu edən adam öz namussuzluğunu ictimailəşdirdi"
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə