Xəbər lenti
22/06/2018 [00:24]:
Ac mədəyə yeməyin zərərli olduğu 10 məhsul...
22/06/2018 [00:15]:
Dövlət də insan kimi canlıdır- Doğular, böyüyər, yaşlanar və ölər...
22/06/2018 [00:07]:
Milli futbolçu ölümlə hədələnir - Qırmızı vərəqə aldığına görə
21/06/2018 [23:57]:
Son bir ildə Naxçıvanın əhalisi artıb
21/06/2018 [23:16]:
Azərbaycan Türk fəlsəfəsindən yarpaqlar: MIRZƏ ŞƏFİ VAZEH
21/06/2018 [23:13]:
Afaq Aslan Damlaya və onun mətbuat katibinə xəbərdarlıq etdi: "Həddinizi bilin, elə faktlar ortaya qoyaram ki..." - VİDEO
21/06/2018 [23:09]:
Cazibədar aparıcıdan qalmaqallı açıqlama: “Kuboku qazansaq ekrana çılpaq çıxacam” - FOTOLAR
21/06/2018 [23:04]:
Hər gün itinin sidiyini içir: “Dərimə çox yaxşı təsir edir”- VİDEO
21/06/2018 [23:03]:
“Sizi güneyli-quzeyli bütöv Azərbaycanın baş canişini təyin edəcəyəm...”- Hitler M.Ə. Rəsulzadəyə...
21/06/2018 [22:36]:
Tramp Merkelə konfet atdı: “Bax, Angela, sonra demə ki, mən sənə heç nə vermirəm”
21/06/2018 [22:33]:
“Görünən şeylər o qədər başımızı qatdı ki, görünməyən şeylər yaddan çıxdı”
21/06/2018 [22:26]:
Fələstin daha bir təşkilata üzv oldu
21/06/2018 [22:22]:
Azercell “Yaşa Azərbaycanım” sərgisinə dəstək oldu
21/06/2018 [22:17]:
Şəmkirdə musiqiçiləri daşıyan “VAZ” traktorla toqquşub, xəsarət alanlar var
21/06/2018 [22:14]:
Paşinyana qarşı qaldırılan cinayət işi bağlanıb
21/06/2018 [22:12]:
Şirkət rəhbəri işdə məhəbbət məcarasına görə istefaya getdi
21/06/2018 [22:11]:
UNEC rektoru Akif Əlizadənin təkliflərini dəstəklədi
21/06/2018 [22:01]:
Milyarder qızıyla nişanlanan Anar sirlərini açdı: “Arağın küpünə girir”
21/06/2018 [21:44]:
Türkiyə ilk “F-35” qırıcılarını qəbul etdi
21/06/2018 [21:17]:
“Qarabağ” bu qapıçıya 600 min ödəməyə hazırdır
21/06/2018 [21:16]:
Camal Quliyev Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinə təyinat almayıb - AÇIQLAMA
21/06/2018 [21:12]:
UNEC rektoru Akif Əlizadənin təklifini dəstəklədi: "Reytinqlər həmin statuslara görə müəyyən edilməlidir"
21/06/2018 [21:10]:
“Övladlarım gələndə yer olmadığına görə ağlayıb demişəm ki, biz kişi deyilik...” - Reportaj, FOTOLAR
21/06/2018 [20:15]:
İtiylə gəzməyə çıxan gənc güllələndi - FOTOLAR
21/06/2018 [19:48]:
Antonio Quterreş: Ölkələrin BMT Təhlükəsizlik Şurasının qərarlarını icra etməsi çox vacibdir
21/06/2018 [19:45]:
Sumqayıtda universitet binası uçdu - FOTO
21/06/2018 [19:39]:
XİN: BMT TŞ-nın qətnamələrinin icrası Minsk qrupunun həmsədrlərinə həvalə edilib
21/06/2018 [19:35]:
Vaqif Dərgahlı: “Arsrun Ovannisyan axmaq şərhləri ilə insanları təəccübləndirməyə davam edir”
21/06/2018 [19:30]:
Vahid Ələkbərovdan neftin qiyməti ilə bağlı proqnoz - 100 dollara çatmayacaq
21/06/2018 [19:20]:
Baş nazirin birinci müavini vəzifəsindən azad edildi
21/06/2018 [19:00]:
Prezident turizm cənnəti ilə bağlı sərəncam verdi
21/06/2018 [18:59]:
64800 şagird üçün keçirilən buraxılış imtahanı başa çatıb
21/06/2018 [18:58]:
Dilqəm Əsgərova görə Ombudsmana müraciət etdilər: "Bircə günlük oğul toyunu görməyi nəsib etdirin"
21/06/2018 [18:48]:
Roza “Maşın”nın ŞOK GİZLİNLƏRİNİ AÇDI : “Telefonu Hüseynin elə yerindən çıxardılar ki…”
21/06/2018 [18:45]:
“Elə şortikli qızlar var ki, “abırlı” geyinən qadınlardan qeyrətlidir” – Şeyxin qudası
21/06/2018 [18:42]:
Ölkənin Bank-maliyyə sistemini kim və niyə çökdürür?
21/06/2018 [18:34]:
Onlar UNEC-i seçir...
21/06/2018 [18:32]:
Beynəlxalq elmi müsabiqənin ən gənc azərbaycanlı qalibini tanıyın -FOTOLAR
21/06/2018 [18:29]:
Kəbə yaxınlığında cadugər yaxalandı -Foto+Video
21/06/2018 [18:23]:
Ərdoğan: “Qəndildə 35 PKK rəhbəri məhv edilib”
21/06/2018 [18:19]:
Facebook-da yenilik -Pul qazanmaq olacaq
21/06/2018 [18:18]:
Cocuq Mərcanlıya daha 50 ailə köçürülüb
21/06/2018 [18:16]:
QAT Qarabağ mitinqi üçün yenidən BŞİH-ə müraciət etdi
21/06/2018 [18:14]:
Qadını alçaltdığını etiraf edən məşhur Azərbaycan şairi...
21/06/2018 [18:09]:
Yalançı patriotlar...
21/06/2018 [17:53]:
Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ
21/06/2018 [17:49]:
Qazaxın icra başçısı vətəndaşları fərdi şəkildə qəbul etdi -FOTOLAR
21/06/2018 [17:31]:
Arvadı küsüb gedən kişi intihar etdi - Şabranda
21/06/2018 [17:20]:
Putin Ukraynaya görə Təhlükəsizlik Şurasının iclasını çağırdı
21/06/2018 [17:16]:
“Nazirə qarşı təxribatdan söhbət gedə bilməz”
21/06/2018 [17:09]:
Netanyahunun arvadı 100 minlik yemək sifariş edib?
21/06/2018 [17:08]:
Roma papası: "Miqrantlar olmasa, Avropa boşalacaq"
21/06/2018 [17:05]:
Türkiyədə kartof “ceyranın belində”: Bəs bizdə?
21/06/2018 [17:02]:
Danimarka – Peru matçına bir milyonuncu azarkeş gələcək
21/06/2018 [17:01]:
“Azərbaycanda özəl məktəblər şəbəkəsini artırmaq lazımdır” - Əli Əhmədov
21/06/2018 [16:58]:
Bankdan külli miqdarda pul oğurlayan bankir saxlanıldı
21/06/2018 [16:50]:
6 manatlıq salatı turistə 41 manata satdılar - Bakıda
21/06/2018 [16:44]:
Putin və Poroşenko ukraynalı rejissorun taleyini müzakirə etdi
21/06/2018 [16:43]:
Göyçayda körpünün dağılmasına görə vəzifəli şəxslər həbs edildi - RƏSMİ
21/06/2018 [16:38]:
Azərbaycanlı siyasətçinin İsveç qəzetlərində məqaləsi dərc olundu
21/06/2018 [16:31]:
Vikipediyada AXC ilə bağlı nə baş verir? - VİDEO
21/06/2018 [16:27]:
Ermənilər Qarabağda yeni səngərlər qazırlar - FOTOLAR
21/06/2018 [16:25]:
“Dövlət büdcəsində cəmi 2 milyard manat artım var”
21/06/2018 [16:06]:
Məmmədyarov belaruslu həmkarı ilə görüşdü
21/06/2018 [16:05]:
Bakıda 17 yaşlı qızdan oğlanlara qarşı ağılasığmaz hərəkət: intim əlaqə üçün yanına çağırır, sonra... FOTO
21/06/2018 [15:43]:
İpoteka predmetinin satışına dair prosedur müəyyənləşdi
21/06/2018 [15:20]:
Dünən toyu oldu, bu gün əkiz doğacağı bilindi - Kral ailəsi yeni təlaşda
21/06/2018 [15:06]:
Azərbaycan-İran sərhədindəki atışma ilə bağlı rəsmi MƏLUMAT
21/06/2018 [14:59]:
"Belə yarıtmaz əməllər ölkənin maliyyə dayaqlarının zəifləməsinə aparır"
21/06/2018 [14:45]:
Milli Ordunun qurulmasında iştirak etmiş döyüşçü: “Hələ ki namusumuz yad əllərdədir...”
21/06/2018 [14:44]:
Azərbaycan kanalında erotik rəqs - VİDEO
21/06/2018 [14:30]:
Azərbaycanda böyük əməliyyat – 1 tondan çox narkotik ələ keçirildi
21/06/2018 [14:28]:
Metroda sərnişinləri üzdən tanıma sistemi işə düşəcək
21/06/2018 [14:10]:
"Elmarla məni qarışdırırlar" - Çavuşoğlu
21/06/2018 [14:08]:
Arxeoloqların sensasiyalı tapıntısı: Qeyri-adi mumiya
21/06/2018 [14:05]:
"Azərbaycanın tranzit-logistika imkanları Çinin “Bir kəmər, bir yol” təşəbbüsünə töhfə verir"
21/06/2018 [14:01]:
Hacı Nuran xəstəxanaya yerləşdirildi – FOTO
21/06/2018 [14:01]:
Dövlət xidmətindən əcaib açıqlama: "Zəhərlənmə olmadığı üçün monitorinq keçirməmişik"
21/06/2018 [13:54]:
Mogerini: "Avropa İttifaqı Minsk qrupunun vasitəçilik səylərini və təkliflərini dəstəkləyir"
21/06/2018 [13:50]:
Havanın temperaturu 37 dərəcəyə yüksələcək
Bütün arxiv bir sırada
06/02/2018 [22:39] - Reportaj - ( 5644 dəfə baxılıb)

“Rəsulzadə qayınatamı əsirlikdən azad edib...” - Cümhuriyyət qurucusunun kəndində bir gün...



Azərbaycan Cümhuriyyətinin yüzillik yubileyi ilə bağlı Cümhuriyyət dövrünə, o dövrün aydınlarına, Cümhuriyyətin qurulmasında əməyi keçən ziyalılarımıza aid silsilə yazılar yayımlayırıq. Yazılarımızın da əksəriyyəti Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin banisi Məhəmməd Əmin Rəsulzadə haqqındadır. Bu dəfə də yolumuzu Rəsulzadənin doğulub boya-başa çatdığı Novxanı kəndindən saldıq. 
Novxanı kəndində çatırıq. İlk ziyarət edəcəyimiz yer Rəsulzadənin evi olur. Rəsulzadə 1884-cü ilin 31 yanvarında məhz bu evdə doğulub. Bağçanın təsərrüfat müdiri Bəsti xanım Abbasi deyir ki, bu ev artıq 1937-ci ildən uşaq bağçası kimi fəaliyyət göstərir. Rəsulzadənin mənzilinə daxil olub indi uşaqlar üçün yaradılan şəraitlə də tanış oluruq. Evin divarında böyük şəxsiyyətin fotosu da vurulub. 

Rəsulzadə haqda kənd ağsaqqallarından məlumat almaq üçün kəndin mərkəzindəki məscidə getməyimizi məsləhət görürlər. Kənd məscidində həmsöhbət tapa bilməsək də, məscidin yaxınlığında yerləşən çəkməçi dükanına yaxınlaşırıq. Qapını döyüb içəri daxil oluruq. Hardan gəldiyimizi deyirik,  o da M.Rəsulzadəylə bağlı bildiyi məlumatları bizə danışır. Çəkməçi Yusif kişi həm də mütaliə etdiyini, Rəsulzadə haqda bir neçə əhvalatı bildiyini deyir. 
“Rəsulzadə qayınatamı əsirlikdən azad edib...”

“Adım Mirzəyev Yusif Şükür oğludur. 1944-cü ildə Novxanı kəndində anadan olmuşam. 1960-cı ildən çəkməçi işləyirəm. Bu sənətlə qız da köçürmüşəm, oğul da evləndirmişəm. M.Rəsulzadəylə bağlı bir neçə dəfə mən də eşitdiklərimdən, bildiklərimdən jurnalistlərə danışmışam. Qayınatam Ağadadaşov Balabəy Ağadadaş oğlu İkinci Dünya müharibəsi iştirakçısı olub. Qayınatamın 1943-cü ildə müharibə zamanı bir neçə əsgərlərlə almanlara əsir düşür  və onları Fransaya gətirirlər. Günlərin bir günü bir nəfər gəlir ki, Fransada azərbaycanlılarla söhbət eləsin. Bunu görən azərbaycanlılar tanıyırlar ki, bəs bu Rəsulzadədir. O, əsir düşmüş soydaşlarımızı Novruz bayramı öncəsi vətənə qayıtmasını təmin edir. Onlardan biri də məhz mənim qayınatam Balabəy olub”.
Yusif kişinin işlədiyi dükanın divarında Rəsulzadənin cavanlıq fotosu və  Mehdi Hüseynzadənin fotosunun vurulduğunun şahidi oluruq. Məlum olur ki, Yusif kişi elə gənclik illərindən bu insanların pərəstişkarı olub. Əlindəki ayaqqabını tikə-tikə Yusif kişi söhbətinə davam edir. 

“Tağıyevdən kənd sakinləri üçün toxumluq taxıl alıb...”

“Mən sizə M.Rəsulzadəylə bağlı bir neçə məlumat da verə bilərəm. Bunu da mənə yaşlı ağsaqqallar danışıb. Günlərin bir günündə kəndimizdə həmin il quraqlıq olub. Əkin sahələrimiz  susuzluqdan məhv olub gedirmiş. Rəsuzladə bir neçə ağsaqqlı da özü ilə götürərək  Hacı Zeynalabdin Tağıyevin yanına gedərək, ondan toxumluq taxıl alıb. Aldığı taxılı kənd sakinlərinə verib. Həmin ili kəndimiz vəziyyətdən çıxa bilib.  O vaxt “töycü” deyərmişlər. Kəndimiz kasıb olduğuna görə “töycü” verə bilmədiyindən kəndin bütün “töycü”sünü özü ödəyib. 
“Hansı ki, Stalin Maral xanımın çörəyini yemişdi...”

“Sovet höküməti qurulana yaxın Stalini Bakıda həbs etmək istəyirlər. Rəsulzadə Stalini xilas etmək üçün atasının axund olduğu məsciddə minbərin altında gizlədib. Amma Rəsulzadənin ögey anası Maral xanımı həbs edib acından öldürəndə, Stalin onu xilas etmədi. Hansı ki, Stalin Maral xanımın çörəyini yemişdi. Ondan sonra isə M.Rəsulzadəni Sovet höküməti həbs edəndə, onda da Stalin gəlib onu Moskvaya aparıb və oradan da Finlaniyaya yola salıb”.  

Yusif dayıyla söhbətimizi yekunlaşdırıb çoxunun Əli müəllim kimi tanıdığı Məmmədəli müəllimgilə yollanırıq. Məmmədəli müəllim dükan işlədir. Dükana daxil olub satıcı xanımdan Məmmədəli müəllimi soruşuruq. Zəng vurub çağırır. Dükanda ilk diqqətimizi çəkən isə məhz elə Rəsulzadənin divardan asılmış fotosu olur. Əlimdəki fotoaparatla Rəsulzadənin divardakı şəkilini çəkirəm. Məmmədəli müəllim gəlir: "O şəkildən məndə bir dənə qalıb”-deyir. Məmmədəli Əliyev 1944-cü ildə Novxanı kəndində anadan olub. İxtisasca radio-mühəndisdir. 1970-1992-ci illərdə Azərbaycan translasiya qovşağında çalışıb. Novxanı kəndində hamı onu Rəsulzadənin heykəlini qoruyan adam kimi tanıyır. Məmmədəli müəllim də Rəsulzadə haqda tarixi hadisələri nəql edir. 

“Həmin vaxtı M.Rəsulzadə Qazax rayonundan Gürcüstana keçərək...”

“1918-ci ildə ermənilər ingilislərlə birləşib general Tomsonun başçılığı altında Bakıya hücum edəndə Azərbaycanı yer üzündən silmək niyyətində olublar. Həmin vaxtı M.Rəsulzadə Qazax rayonundan Gürcüstana keçərək, özünü Tiflisdən Türkiyənin paytaxtı Ankaraya çatdırıb. Türk qoşunlarından kömək istəyib. Onlar da deyiblər ki, Yunanıstanla müharibədən çıxdıqları üçün ordudakı vəziyyət o qədər də ürək açan deyil. Amma, buna baxmayaraq  türk qoşunları Nuru paşanın başçılığı ilə Azərbaycana gəlir və erməni-ingilis birləşmələrini şəhərdən qovur.
“1992-ci ildə M.Rəsulzadənin abidəsini kənddə qoyduq...”

Kənddə M.Rəsulzadənin abidəsinin qoyulmasında iştirakı edənlərdən biri də mən olmuşam. Abidənin heykəltaraşı Cavanşir Dadaşovdu. 1989-cu ildə heykəl hazırlanmağa başladı və 1992-ci ildə yekunlaşdı. İndi o heykələ nəzarəti mən edirəm”. 

“Rəsulzadənin sağ qalan yeganə oğlu...”

Məmmədəli müəllimdən ayrılıb Rəsulzadənin kəndəki parkına gedib heykəlinin qarşısında xatirə şəkili çəkdiririk. Oradan isə kənd qəbristanlığına yollanırıq. Qəbristanlıqda Rəsuzladənin atası və yeganə sağ qalan oğlu Azər Rəsuzladənin məzarı var. Azər Rəsulzadə haqda qısaca bir tarixi hadisəni deyim: “Azər atasını heç vaxt görməyib. Çünki, o iki aylıq körpə olanda atası onunla görüşüb ayrılır. Onda evdəkilərdən soruşur: “Uşağın adını nə qoymusunuz?”. Həyat yoldaşı deyir ki: “Uşağın adını Əliheydər qoymuşuq”. Məməmməd Əmin oğlunu bağrına basıb deyir: “Yox, bu Əliheydər olmayacaq. Bu Azəri oğludur. Bu Azər olacaq”. O vaxtdan uşağın adını Azər qoyurlar. Uzun zaman Qazaxıstanın Karaqanda şəhərində yaşayan Azər Rəsuzladə 1993-cü ildə vəfat edib. Biz həm Azərin, həm də babasının məzarını ziyarət edib Novxanıdan qayıtdıq. Allah rəhmət eləsin! 

Vasif Əlihüseyn

Ac mədəyə yeməyin zərərli olduğu 10 məhsul...
“Görünən şeylər o qədər başımızı qatdı ki, görünməyən şeylər yaddan çıxdı”
UNEC rektoru Akif Əlizadənin təklifini dəstəklədi: "Reytinqlər həmin statuslara görə müəyyən edilməlidir"
“Elə şortikli qızlar var ki, “abırlı” geyinən qadınlardan qeyrətlidir” – Şeyxin qudası
Qırğızların gündəlik həyatları 150 illik FOTOLARDA
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Maraqlı
Cazibədar aparıcıdan qalmaqallı açıqlama: “Kuboku qazansaq ekrana çılpaq çıxacam” - FOTOLAR
Cəmiyyət
“Sizi güneyli-quzeyli bütöv Azərbaycanın baş canişini təyin edəcəyəm...”- Hitler M.Ə. Rəsulzadəyə...
Cəmiyyət
“Övladlarım gələndə yer olmadığına görə ağlayıb demişəm ki, biz kişi deyilik...” - Reportaj, FOTOLAR
Cəmiyyət
Dilqəm Əsgərova görə Ombudsmana müraciət etdilər: "Bircə günlük oğul toyunu görməyi nəsib etdirin"
Dünya
Öldüyü düşünülən gənc dəfn zamanı ortaya çıxdı - FOTO
Həftənin ən çox oxunanları
Maşın Rozanın əlindən alındı - SON DƏQİQƏ
Xankəndi səmasına qırıcılar qaldırıldı - Düşmən “gəl-gəl” deyir... Fotolar+Video
Tanınmış aparıcı canlı yayımdan qovuldu, səbəbi hər kəsi təəccübləndirdi - FOTO
32 yaşında dövlət quran, 33 yaşında isə öldürülərək cəsədi dənizə atılan qəhrəman Kırım türkü - ARAŞDIRMA
Yarıçılpaq səudiyyəli fanat qadın və hicablı rus azarkeş qız - Futbol çempionatındakı təzadlar + VİDEO
Paşinyan Azərbaycanda yeni açılan erməni kilsəsinə baş çəkdi- FOTOLAR
İki Ali Baş Komandanımızın Xankəndindəki paradını bizə çox görməyin: - TARİXİ SEÇİM...
"Ölkəni mollaxanaya çevirmək istəyənlərə qarşı dirəniş göstərməliyik" -Deputatdan çağırış...
Paşinyanın gəncliyinə aid biabırçı şəkli paylaşıldı - FOTO
DÇ-2018: Ən gözəl azarkeşlər -FOTOLAR
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin