Xəbər lenti
20/08/2018 [00:35]:
Əfqanıstan prezidenti “Taliban”la atəşkəs elan etdi
20/08/2018 [00:09]:
Elmar Qasımov Avropa açıq çempionatının qalibi olub
20/08/2018 [00:07]:
Melanya Trampa qonşu olmaq istəyirsinizmi? - Bu mümkündür, azərbaycanlılar üçün də...(FOTOLAR)
19/08/2018 [23:23]:
“Tibbi optika haqqında” qanun layihəsi parlamentdə müzakirəyə çıxarılır
19/08/2018 [23:05]:
“Neftçi” çempionatın lideri oldu
19/08/2018 [22:51]:
Hansı yaşda əks cins maraqlı olur? - Necə ola bilər ki, belə bir qadın sizin üçün cəlbedici olmasın?”
19/08/2018 [22:05]:
Türkiyə-Bolqarıstan sərhədində 18 kilometrlik növbə yarandı
19/08/2018 [21:57]:
İranın müdafiə naziri: "Azərbaycanla əlaqələr səmimiyyət üzərində qurulub"
19/08/2018 [21:52]:
Ağstafada yol qəzası baş verib, xəsarət alanlar var
19/08/2018 [21:50]:
Azərbaycan Türk fəlsəfəsindən yarpaqlar: ZEYNALABDİN MARAĞALI
19/08/2018 [21:20]:
Qazaxda yanacaqdoldurma məntəqəsinin açılışı oldu -FOTOLAR
19/08/2018 [21:11]:
Ermənilərin Azərbaycanda yeni çoxmərtəbəli binalar tikdiyi bəlli oldu... - VİDEO
19/08/2018 [20:46]:
Türkiyə yeni helikopterini təqdim etdi – FOTO
19/08/2018 [20:41]:
Suriyalı qardaşlar 7 il sonra Həcc ziyarətində qarşılaşdılar - VİDEO
19/08/2018 [20:41]:
20 min avroya günəş enerjisi ilə çalışan avtomobil istehsal olundu - FOTOLAR
19/08/2018 [20:36]:
Deputat: "Beyinlərin yuyulmasına ehtiyac var"
19/08/2018 [19:59]:
Millət vəkili Makedoniya türklərinin və Koreyadan Türk Dünyasının ziyalıları ilə görüşdü
19/08/2018 [19:58]:
Azərbaycanda benzinin qiyməti qalxdı - Son qiymət
19/08/2018 [18:34]:
Avropada nikah institutu dağılır və ölür - Maraqlı Statistika
19/08/2018 [17:48]:
Saatlı sakini özünü odlu silahla vuraraq intihar etdi
19/08/2018 [17:40]:
Möhtəşəm ixtira: Artıq sizi aldada bilməyəcəklər
19/08/2018 [17:35]:
Azərbaycanın ilk Xalq şairi Mirvarid Dilbazi - Qadınlar arasında
19/08/2018 [17:31]:
Lütfi Zadənin qəbirüstü abidəsi bu tarixdə tam hazır olacaq – “Son işlər gedir”
19/08/2018 [17:27]:
Şimali Koreya icazə verdi: "Yoxlayın"
19/08/2018 [17:23]:
Daha bir ölkədən Türkiyəyə dəstək...
19/08/2018 [17:19]:
Putin görün nazirə nələr hədiyyə etdi - Video
19/08/2018 [17:17]:
“Fotolarında istəyirdim ki, üzüyü də düşsün...” - Maestro Niyazinin fotoqrafı...
19/08/2018 [17:16]:
Putini yenə toya çağırdılar? – Kremldən açıqlama
19/08/2018 [17:14]:
Yadplanetlilər Azərbaycanın sirrini açdılar - Ilk insanlar bura gətirilib...
19/08/2018 [17:06]:
Türkiyə zəvvarları Mədinədə Peyğəmbər(s) kimi qarşılandı - GÖZLƏNİLMƏZ...+VİDEO
19/08/2018 [17:01]:
23-qat olimpiya çempionu: "Güclü depressiyaya düşdüm"
19/08/2018 [16:59]:
"Qaranlıq keçmişə dönüş etməkdənsə, işıqlı gələcəyə irəliləməyə çalışmaq lazımdır"
19/08/2018 [16:26]:
Həftənin ilk iş gününə olan hava proqnozu açıqlandı
19/08/2018 [16:17]:
“Rəşad hücumun birinci halqasıdır” - Boretsdən Sadıqova dəstək
19/08/2018 [16:11]:
ABŞ-da konsertdə konstruksiya aşdı - 14 yaralı var
19/08/2018 [16:08]:
Yeni albomuna 1 milyon xərclədi
19/08/2018 [16:03]:
19 avqust Beynəlxalq Humanitar Yardım Günüdür
19/08/2018 [16:00]:
Dəmirçi-Lahıc yolu bağlandı
19/08/2018 [15:40]:
Lukaşenko: “Belarus heç vaxt Rusiyanın bir hissəsi olmayacaq”
19/08/2018 [15:34]:
Alkoqollu və enerjili kokteyllərin zərəri açıqlandı: Akvarium balıqları üzərində eksperiment...
19/08/2018 [15:22]:
ABŞ-da Trampın şəklinin yerinə Putinin portretini qoydular
19/08/2018 [14:38]:
Səməd Seyidov: “Bu sənəd Qarabağ məsələsinin həllinə ciddi təsir göstərəcək”
19/08/2018 [14:37]:
Erməni ekspertlər: "Qızışan siyasi mübarizə Ermənistanın məhvinə səbəb olacaq"
19/08/2018 [14:35]:
Gəncədə şəhid olan polislərin 40 mərasimi keçirilib - FOTOLAR
19/08/2018 [14:29]:
Türkiyədə zəlzələ baş verdi
19/08/2018 [14:27]:
Xətalarımla, günahlarımla, savablarımla, müsbətlərimlə...bu, mənəm...
19/08/2018 [14:19]:
Yığdıqları pulu bölən dilənçilər kadra düşdülər - VİDEO
19/08/2018 [14:11]:
"Xalqımızın mövqeyi Rusiyaya bəlli olsa da, şimal ayısı tutduğunu buraxmaq istəmir"
19/08/2018 [14:01]:
Rövşən Lənkəranskinin qardaşı Şeyx Həmzətlə görüşdü - FOTO
19/08/2018 [13:03]:
"Biriləri sosial şəbəkədə Rəsulzadəni və Elçibəyi fahişələrə məxsus üslubda təhqir edirsə..."
19/08/2018 [12:55]:
"Ermənistanda kim Qarabağda güzəştə getmək istəsə, Dəmirçiyanın aqibətini yaşayacaq"
19/08/2018 [11:52]:
Ayseldən çimərlik geyimində cəsarətli FOTOLAR
19/08/2018 [11:43]:
Bir xəstəxananın 16 tibb bacısı eyni vaxtda hamilə oldu - FOTO/VİDEO
19/08/2018 [11:34]:
Bakıda avtobusda yaşlı qadınla gənc qız arasında əlbəyaxa dava - VİDEO
19/08/2018 [11:15]:
Dünyanın ən ecazkar şəhəri - Vyana Melburnu, Osakanı, Kalqarini geridə qoydu...
19/08/2018 [10:53]:
QKÇP qiyamından 27 il keçdi
19/08/2018 [10:27]:
Lənkəran sakini sinəsinə dəryaz batması nəticəsində ölüb
19/08/2018 [10:21]:
“Sərkisyanın anası günlərlə prezident iqamətgahı önündə qaldı, Köçəryan onu qəbul etmədi”
19/08/2018 [10:18]:
"Təhsili korrupsiyadan qurtarmaq üşün alverçiləri oradan uzaqlaşdırmaq lazımdır"
19/08/2018 [10:18]:
Aktrisadan adına çıxılan yataq görüntüsü xəbərinə üsyan: "Tüpürüm sifətinizə!”
19/08/2018 [10:17]:
Ronaldu “Yuventus”da ilk oyununda rəqibin burnunu sındırdı
19/08/2018 [10:09]:
Messi İspaniya çempionatında 6000-ci qolun müəllifi olub - VİDEO
19/08/2018 [10:06]:
Kələm xərçəngi necə əngəlləyir? - Alimlərdən xəbərdarlıq
19/08/2018 [10:00]:
İranda ölkəyə gələn xarici turistlərin pasportlarına möhür vurulmayacaq
19/08/2018 [09:58]:
Zaqatalada qara pomidor yetişdirildi - VİDEO
19/08/2018 [09:37]:
Qiyamət necə başlayacaq?
19/08/2018 [09:22]:
Toylarında Sezen Aksu oxuyacaq
19/08/2018 [09:03]:
Səfir: "Azərbaycan və Çin birgə müəssisələr yarada bilərlər"
19/08/2018 [08:57]:
İranda ölkəyə gələn xarici turistlərin pasportlarına möhür vurulmayacaq
19/08/2018 [08:50]:
Ərdoğan Türkiyə tarixində ən böyük layihədən danışdı
19/08/2018 [08:49]:
Son 6 ayda babasını və əmilərini itirən tələbə dənizdə boğuldu - FOTO
19/08/2018 [08:45]:
Bankların girovu olan mənzillər satışa çıxarılıb - QİYMƏTLƏR
19/08/2018 [08:44]:
Azərbaycan cüdoçusu Minskdə bürünc medal qazandı
19/08/2018 [08:43]:
“KQB” zabiti Azərbaycan səmasında “uçan boşqabdan” danışdı
19/08/2018 [08:38]:
Azərbaycan nefti yenidən 73 dolları ötdü
19/08/2018 [00:34]:
Avstriyalı nazirin toyundan - Fotolar + Video
19/08/2018 [00:18]:
Müşfiqin aldadılaraq repressiya edilən qohumuna verilən ağır işgəncələr- Dəhşətli əzablar və illər
19/08/2018 [00:17]:
Qurban bayramında heyvan kəsimi bu ünvanlarda olacaq - Siyahı
18/08/2018 [23:32]:
İlham Əliyev Ərdoğanı təbrik etdi
18/08/2018 [23:28]:
Sadə üsulla damarları təmizləyib, inanılmaz rahatlıq yaşayın - Bir çox xəstəliklərdən qurtulun...
Bütün arxiv bir sırada
08/02/2018 [23:41] - Araşdırma - ( 4249 dəfə baxılıb)

Bu gün Xızır Nəbi bayramıdır- Mifoloji varlıq haqqında bilmədiklərimiz




Azərbaycanın qədim mifoloji dünyagörüşündə tez-tez xatırlanan günlərdən biri də Xızır Nəbi bayramıdır. Birbaşa təbiətlə bağlı olan və milli özünüdərk sistemində, mifoloji təfəkkürdə yaşayan Xızır Nəbi düşüncəsinin tarixi lap qədimlərə gedib çıxır.

Xızır – əslən əl-Hadır (bütün qaynaqlarda bu ad deyil) ləqəb olaraq dəyərləndirilmişdir. Bəzi qaynaqlarda əl Hadr, əlHidr şəklində görünsə də, doğrusunun əl-Hadır olduğu qəbul
edilir. Bu kəlmə türklərdə Hızır, nadir hallarda Hidır, Orta Asiyada (qırğız türkləri) Kıdır (“Xıdır ata” da deyilir) iranlılarda Khezz, Azərbaycanda Xızır şəklində istifadə edilir.

Moderator.az xəbər verir ki, araşdırmaçı alim, dosent Zaur Əliyev Xızır ismi və onun türk təfəkküründə necə yer alması ilə bağlı bir neçə maraqlı məqamları qeyd edib:

“Azərbaycan folklorşünasları Xızır isminin türkcə “xız” və “ır” sözlərinin birləşməsindən yarandığını ehtimal edir. Əski türkcədə “kız”, sonralar “qız” kimi də səslənən “xız” sözü “od, istilik”, “ır” isə “ər” anlamında işlənmişdir. Xızır peyğəmbərin yazın gəlişi ilə əlaqələndirilməsi də məhz türk xalqlarının bu inancı ilə bağlıdır. Ərəblərin və türk xalqlarının Xıdır və Xızır haqqında əfsanələri tarixin hansısa qatında isə, görünür, toqquşmuş, qismən çarpazlaşmış, baş qəhrəmanın adı Xızır-İlyas, Xıdır-İlyas şəklinə düşmüş, qismən də birləşərək paralel yaşayıb. Xıdır deyəndə bir, Xızır deyəndə isə başqa mifoloji təsəvvürlər toplusu nəzərdə tutulub. Hər halda, Xıdır adını “köməyə çatan” kimi başa düşmək lazımdır”.

 Xızırın genetik-tipoloji aspektdə öyrənilməsinə gəldikdə isə bu sahədə müxtəlif fikirlər var. Onu ancaq ərəb mifologiyasının məhsulu kimi qəbul edənlər belə zənn edirlər ki, bu sözün hərfi mənası hər şeyi aydınlaşdırır. Ərəb mənşəli Xıdır, yaxud Əlxıdır “yaşıl, yaşıllıq” mənasını verir. Məcazi mənada “dada yetişən, köməyə gələn”dir. Ərəb mifologiyasında yaşıl don geyinmiş peyğəmbər, fəlakətə uğrayanların dadına çatandır:

“Xıdır və Xızır çox vaxt bir-birindən fərqlənmir. Lakin Xızır türkdilli xalqların, o cümlədən azərbaycan mifologiyası ilə əlaqədardır. Professor Mirəli Seyidov da öz tədqiqatlarında bildirir ki, türk xalqları təfəkkürünün məhsulu olan Xızır hələ qam-şaman və bəlkə də ondan əvvəlki dünyagörüşləri və inamları ilə bağlıdır.
Dədə Qorqud dastanında da Xızır obrazı özünəməxsus çalarlarla təsvir olunur. Ölümcül halda olan Buğaçın yarasına sığal çəkərək onu həyata qaytaran Xızırın təsviri və məslə hətlərində qədim türk mifoloji inamları təcəssüm olunur.
Boz rəngli at, peyda və qeyb olma, ana südü, dağ və onun bitirdiyi çiçəyin qüvvəsinə tapınma Xızırla bağlı təsvir olunub/
Deyilənə görə Beşbarmaq piri Xızırın əsas yaşadığı yerlərdən biridir. Əsrlərboyu qayalar arasında yerləşən bu pirə “Xıdırzində” (“Ölməz Xıdır”) deyirlər. Buranın Musa və Xızır peyğəmbərlərin qayası olduğuna inanırlar. IX əsr ərəb müəlliflərindən Ibn Xordadbehin yazdığına görə, Xızır Peyğəmbər bu qayada Musa peyğəmbər ilə görüşüb. Musa peyğəmbərlə görüşü zamanı bu sözləri tarixə düşüb:
Ey Musa, mənim yanımda qalmaq üçün sənin səbrin kifayət etməz. Allah mənə batini elmi öyrətmişdir, sən isə mən bilənlərdən agah deyilsən. Sənə isə zahiri elmləri öyrətmişdir və onları isə mən bilmirəm. Mən sənin elminə zidd hərəkət etsəm sən mənə qarşı çıxacaqsan.( əl-Kəhf surəsi (18), 60-82.

Hazırladı: Elmin Nuri

Azərbaycanda benzinin qiyməti qalxdı - Son qiymət
Putin görün nazirə nələr hədiyyə etdi - Video
Xətalarımla, günahlarımla, savablarımla, müsbətlərimlə...bu, mənəm...
Kələm xərçəngi necə əngəlləyir? - Alimlərdən xəbərdarlıq
"Qeyri - adi insanla hər görüş unudulmaz xatirəyə çevrilir..." - FOTO
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
Nabranda ailəvi istirahət üçün kotec tipli kirayə evlər. Ətraflı məlumat üçün əlaqə nömrələri:

050 311 11 64, 055 681 11 64

N.Tusi adına Klinika
Dünya
Hansı yaşda əks cins maraqlı olur? - Necə ola bilər ki, belə bir qadın sizin üçün cəlbedici olmasın?”
Dünya
Avropada nikah institutu dağılır və ölür - Maraqlı Statistika
Mədəniyyət
“Fotolarında istəyirdim ki, üzüyü də düşsün...” - Maestro Niyazinin fotoqrafı...
Siyasət
"Qaranlıq keçmişə dönüş etməkdənsə, işıqlı gələcəyə irəliləməyə çalışmaq lazımdır"
Cəmiyyət
Dünyanın ən ecazkar şəhəri - Vyana Melburnu, Osakanı, Kalqarini geridə qoydu...
Həftənin ən çox oxunanları
Ərdoğan Trampa QALİB GƏLDİ: dollar sürətlə düşür
Şagirdlər kütləvi şəkildə dəfn olundular – Faciənin fotosu
Bakıda "moyka"da biabırçılıq: qızı lüt soyundurub maşın yuduzdurdular – VİDEO
“İstanbul təslim olarsa, nə Bakı qalar, nə Astana, nə Daşkənd, nə Aşqabad...” -Fikir savaşı
“Böyükdən kiçiyə qədər onlara tüpürmüşəm...” - Xalq artisti televiziya rəhbərlərini sərt qınadı...
Avtobus sürücüsü salonda unudulmuş 852 mini sahiblərinə qaytardı - İBRƏTAMİZ
“Extibar, Extibar, ŞTO TAKOYE “BAMBILI”?..”
"Səhv etmirəmsə, Şeyxülİslam Allahşükür Paşazadə də Baqramyanla bərabər gəlmişdi"
Hadi Rəcəbli barəsində yazanlara xəbərdarlıq etdi: “Bu qədər şərəfsiz hərəkət etmək olmaz”
FHN generalının otellər şəbəkəsi üzə çıxdı - FOTO
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə