Xəbər lenti
19/10/2018 [00:38]:
"Həyatda qalmağıma və yaşamağıma görə şəxsən Sizə borcluyam" - MÜRACİƏT...
19/10/2018 [00:18]:
Rusiyanın nüvə silahı obyektləri “dirilir”
19/10/2018 [00:01]:
Rüfət Aslanlının "göyün yeddinci qatı"nda 6 milyon dollarlıq "stadion"u tapıldı...
18/10/2018 [23:45]:
Dövlət Gömrük Komitəsinin Akademiyasında "Dövlət Müstəqilliyi günü" qeyd edildi
18/10/2018 [23:17]:
Avropa İttifaqı Səudiyyə Ərəbistanını hədələyib
18/10/2018 [23:16]:
"Bu, artıq böhran yox, bizim ən böyük faciəmizdir..."
18/10/2018 [23:11]:
Badamdarda uçqunların sayı artıb - YENİLƏNİB
18/10/2018 [23:09]:
FIDE eyni şəxsin iki dəfədən artıq prezident seçilməsinə qadağa qoyub
18/10/2018 [23:03]:
Qərargah: Badamdar sürüşmə ərazisində aktivlik dinamikası dəyişməz olaraq qalır
18/10/2018 [22:42]:
SOCAR rəhbərliyi STAR-da çalışan gənc azərbaycanlılarla görüşüb
18/10/2018 [22:41]:
Tramp daha bir ölkəni hədələdi
18/10/2018 [22:37]:
Aİİ 18 oktyabr - Azərbaycanın Dövlət Müstəqilliyi Gününü qeyd etdi
18/10/2018 [22:13]:
ABŞ Rusiyaya qarşı yeni sanksiyalar qəbul edəcək
18/10/2018 [22:05]:
PSJ Neymarın qiymətini açıqladı
18/10/2018 [22:04]:
Rusiyada təyyarə qəzaya uğradı
18/10/2018 [21:16]:
İqtisadiyyat Nazirliyinin səlahiyyətləri artırıldı
18/10/2018 [21:13]:
“Öz mahnılarıma qulaq asa bilmirəm” - Əməkdar artist
18/10/2018 [21:07]:
Müstəqillik əleyhinə olan deputatlar 18 oktyabr sessiyasından sonra Mütəllibova nə deyiblər?
18/10/2018 [20:58]:
Bu ölkə 81 nəfəri edam etmək üçün cəllad axtarır: nazirlik elan verdi...
18/10/2018 [20:50]:
İlham Mirzəyev: "İlhamə pişiyinə qoyduğu hörməti Orxana etmirdi"
18/10/2018 [20:40]:
Azərbaycanın varlı xanımları – Onları siz də tanıyın!
18/10/2018 [20:03]:
Putindən təhlükə xəbərdarlığı: "Hərbi əməliyyatlara başladıq"
18/10/2018 [19:23]:
Donald Tramp: "Meksika qaçqın axınının qarşısını almasa, sərhədə qoşun yeridəcəyəm"
18/10/2018 [19:21]:
"Bəzən qiymətli saat da dil açıb danışır..." - Rüfət Aslanlının zamanını dolduran səbəblər... - FOTOLAR, VİDEO
18/10/2018 [19:12]:
Putin: "Biz təcavüz qurbanları kimi cənnətə düşəcəyik"
18/10/2018 [18:43]:
Azərbaycanda beş min eşşək hara yoxa çıxıb?
18/10/2018 [18:43]:
UNEC-də Dövlət Müstəqilliyinə həsr olunmuş iclas keçirildi
18/10/2018 [18:39]:
ADNSU-da 18 oktyabr - Dövlət Müstəqilliyi Günü qeyd olundu
18/10/2018 [18:38]:
Nazir: "İlin sonunadək şəhid ailələrinin 50 faizinə yaxınına birdəfəlik ödəmə veriləcək"
18/10/2018 [18:37]:
Azərbaycanın Baş naziri İtaliya Senatının sədri ilə görüşüb
18/10/2018 [18:36]:
Cavid Qurbanov Moskvada medalla təltif olundu - FOTOLAR
18/10/2018 [18:35]:
Moskvada 10 yaşlı azərbaycanlı qız faciəvi şəkildə ölüb
18/10/2018 [18:31]:
Mehriban Əliyeva İtaliya Senatının sədri ilə görüşdü - FOTOLAR
18/10/2018 [18:27]:
Badamdarda sürüşmə zonasında yeni çatlar əmələ gəldi
18/10/2018 [18:25]:
“Qarabağ cəbhəsində Sərkisyan-Koçaryan qüvvələri təxribatları dərinləşdirəcək”
18/10/2018 [18:23]:
Tanınmış foto-muxbir vəfat etdi -FOTOLAR
18/10/2018 [18:20]:
Türkiyənin tanınmış siyasətçisi: ”Qarabağın işğalı başa çatmadıqca...”
18/10/2018 [18:13]:
MTN generallarının məhkəməsində şərti cəza alanlar azadlığa buraxıldı
18/10/2018 [18:07]:
Elektrikli avtomobil ilk dəfə sərgiyə çıxarıldı -FOTOLAR
18/10/2018 [18:06]:
Polşada yaşayan Azərbaycanlılar üçün qaynar xətt yaradıldı
18/10/2018 [18:04]:
“Fuad Muradovun bizə maddi və mənəvi dəstəyi çox oldu"
18/10/2018 [18:00]:
“Azərsığorta” şəhid vərəsələrinin birdəfəlik ödənişlə bağlı narazılığına CAVAB VERDİ
18/10/2018 [17:52]:
Putin Trampla münasibətləri HAQDA
18/10/2018 [17:46]:
"İşğalçı ölkə Qarabağdan diqqətləri yayındıraraq Naxçıvan istiqamətinə yönəltməyə çalışır"
18/10/2018 [17:13]:
Qənirə Paşayeva "IV Qardaşlıq Mədəniyyəti" adlı tədbirində iştirak etdi
18/10/2018 [17:13]:
Azərbaycanın sabiq məmurunun kürəkəninin güllələnmə anı - VİDEO
18/10/2018 [17:10]:
“Türkiyə artıq əvvəlki deyil və olmayacaq” - ekspert
18/10/2018 [17:08]:
Aİİ və Heydər Əliyev İrsini Araşdırma Mərkəzinin növbəti tədbiri dini-tarixi abidələrə həsr olundu
18/10/2018 [17:04]:
Gömrük orqanları arasında işgüzar dialoq ikitərəfli əlaqələrin inkişafına töhfə verir
18/10/2018 [17:01]:
Azərbaycanda beş min eşşək hara yoxa çıxıb?
18/10/2018 [16:58]:
Siqaretlə şəkli yayılan azərbaycanlı futbolçu: " Bu, dörd il əvvəl olub"
18/10/2018 [16:51]:
Oqtay Əsədov İtaliya Senatının sədrini qəbul edib
18/10/2018 [16:48]:
Nemət Pənahlı həbsdə qaldı
18/10/2018 [16:47]:
“Lotu Quli”nin Türkiyədə yaşaması üçün heç bir əngəl qalmadı
18/10/2018 [16:45]:
Zakir Həsənov hərbi sərgidə -FOTOLAR
18/10/2018 [16:41]:
Qondarma Kosovo dövləti öz ordusunu yaradır - Parlament təsdiqlədi
18/10/2018 [16:40]:
Gəncədə daha bir şəxs vəzifəsindən getdi
18/10/2018 [16:39]:
Qəzalı vəziyyətə düşmüş ağaclara aqrotexniki qulluq göstərilib
18/10/2018 [16:37]:
Bakının ən təhlükəli sürüşmə əraziləri açıqlandı - SİYAHI
18/10/2018 [16:35]:
Tarixi yurdumuz İrəvan necə “Ermənistan” oldu?! – Analitik yazı
18/10/2018 [16:31]:
AQTA: Azərbaycana gətirilən bəzi məhsullar geri qaytarılıb
18/10/2018 [16:24]:
Novruz Məmmədov iki şöbə müdirini işdən çıxardı
18/10/2018 [16:23]:
İki sığorta şirkətinin lisenziyası ləğv edildi
18/10/2018 [16:21]:
Cəsur MTN əməliyyatçısı, mübariz döyüşçü Oqtay Əliyev kimdir?
18/10/2018 [15:21]:
Kəlbəcərdə mehmanxana biznesi kursları başlandı...- Qanunsuz sakinlər üçün
18/10/2018 [15:17]:
Bakıda qadını liftdə bıçaqlayan şəxs ölkədən necə qaçıb? - VİDEO
18/10/2018 [15:10]:
Filmlərdə tütün məhsullarının açıq şəkildə təbliği qadağan olunur
18/10/2018 [15:01]:
“Tarix göstərdi ki, biz Ehtiramı seçməklə düzgün etmişik...”- Xalq artisti...
18/10/2018 [14:55]:
Milli Məclisin ən çox maaş alan deputatları - Kim nə qədər alır? - SİYAHI
18/10/2018 [14:49]:
Kanadalı öz dəfnindən sonra evə döndü - FOTO
18/10/2018 [14:49]:
Pult üstündə qardaşını öldürənə 17 il həbs verildi
18/10/2018 [14:17]:
Səməd Vurğun adına Mərkəzi Kitabxanada Müstəqillik Günü ilə bağlı möhtəşəm tədbir
18/10/2018 [13:56]:
"Əgər ərindən ayrılıb müğənni olubsansa, valideynin səni evdən qovub müğənni olmusansa..."
18/10/2018 [13:53]:
AMİP-dən Müstəqillik Günü təbriki: "Ruhu azad olan bir milləti heç kəs köləlikdə saxlaya bilməz"
18/10/2018 [13:48]:
“Acınacaqlıdır ki, müstəqillik uğrunda can qoyanların heç biri lazımi qiymətini almayıb”
18/10/2018 [13:31]:
“AccessBank” “UNEC Business Conversation Club” layihəsini ənənəyə çevirdi
18/10/2018 [13:30]:
Şəbnəm özünü fotoşopla arıqladırmış -FOTOLAR
18/10/2018 [13:14]:
Koçaryan siyasətə qayıtdı - Yeni partiya yaradır
18/10/2018 [13:13]:
Şeyx Əbdül Hacıbala Abutalıbovla barışdı - DÜNYANIN SƏKKİZİNCİ MÖCÜZƏSİ...
18/10/2018 [13:10]:
Akademikdən maaşının artmasına münasibət – “Maddi ehtiyaclarım var idi, ona görə də... ”
Bütün arxiv bir sırada
08/02/2018 [23:41] - Araşdırma - ( 4455 dəfə baxılıb)

Bu gün Xızır Nəbi bayramıdır- Mifoloji varlıq haqqında bilmədiklərimiz




Azərbaycanın qədim mifoloji dünyagörüşündə tez-tez xatırlanan günlərdən biri də Xızır Nəbi bayramıdır. Birbaşa təbiətlə bağlı olan və milli özünüdərk sistemində, mifoloji təfəkkürdə yaşayan Xızır Nəbi düşüncəsinin tarixi lap qədimlərə gedib çıxır.

Xızır – əslən əl-Hadır (bütün qaynaqlarda bu ad deyil) ləqəb olaraq dəyərləndirilmişdir. Bəzi qaynaqlarda əl Hadr, əlHidr şəklində görünsə də, doğrusunun əl-Hadır olduğu qəbul
edilir. Bu kəlmə türklərdə Hızır, nadir hallarda Hidır, Orta Asiyada (qırğız türkləri) Kıdır (“Xıdır ata” da deyilir) iranlılarda Khezz, Azərbaycanda Xızır şəklində istifadə edilir.

Moderator.az xəbər verir ki, araşdırmaçı alim, dosent Zaur Əliyev Xızır ismi və onun türk təfəkküründə necə yer alması ilə bağlı bir neçə maraqlı məqamları qeyd edib:

“Azərbaycan folklorşünasları Xızır isminin türkcə “xız” və “ır” sözlərinin birləşməsindən yarandığını ehtimal edir. Əski türkcədə “kız”, sonralar “qız” kimi də səslənən “xız” sözü “od, istilik”, “ır” isə “ər” anlamında işlənmişdir. Xızır peyğəmbərin yazın gəlişi ilə əlaqələndirilməsi də məhz türk xalqlarının bu inancı ilə bağlıdır. Ərəblərin və türk xalqlarının Xıdır və Xızır haqqında əfsanələri tarixin hansısa qatında isə, görünür, toqquşmuş, qismən çarpazlaşmış, baş qəhrəmanın adı Xızır-İlyas, Xıdır-İlyas şəklinə düşmüş, qismən də birləşərək paralel yaşayıb. Xıdır deyəndə bir, Xızır deyəndə isə başqa mifoloji təsəvvürlər toplusu nəzərdə tutulub. Hər halda, Xıdır adını “köməyə çatan” kimi başa düşmək lazımdır”.

 Xızırın genetik-tipoloji aspektdə öyrənilməsinə gəldikdə isə bu sahədə müxtəlif fikirlər var. Onu ancaq ərəb mifologiyasının məhsulu kimi qəbul edənlər belə zənn edirlər ki, bu sözün hərfi mənası hər şeyi aydınlaşdırır. Ərəb mənşəli Xıdır, yaxud Əlxıdır “yaşıl, yaşıllıq” mənasını verir. Məcazi mənada “dada yetişən, köməyə gələn”dir. Ərəb mifologiyasında yaşıl don geyinmiş peyğəmbər, fəlakətə uğrayanların dadına çatandır:

“Xıdır və Xızır çox vaxt bir-birindən fərqlənmir. Lakin Xızır türkdilli xalqların, o cümlədən azərbaycan mifologiyası ilə əlaqədardır. Professor Mirəli Seyidov da öz tədqiqatlarında bildirir ki, türk xalqları təfəkkürünün məhsulu olan Xızır hələ qam-şaman və bəlkə də ondan əvvəlki dünyagörüşləri və inamları ilə bağlıdır.
Dədə Qorqud dastanında da Xızır obrazı özünəməxsus çalarlarla təsvir olunur. Ölümcül halda olan Buğaçın yarasına sığal çəkərək onu həyata qaytaran Xızırın təsviri və məslə hətlərində qədim türk mifoloji inamları təcəssüm olunur.
Boz rəngli at, peyda və qeyb olma, ana südü, dağ və onun bitirdiyi çiçəyin qüvvəsinə tapınma Xızırla bağlı təsvir olunub/
Deyilənə görə Beşbarmaq piri Xızırın əsas yaşadığı yerlərdən biridir. Əsrlərboyu qayalar arasında yerləşən bu pirə “Xıdırzində” (“Ölməz Xıdır”) deyirlər. Buranın Musa və Xızır peyğəmbərlərin qayası olduğuna inanırlar. IX əsr ərəb müəlliflərindən Ibn Xordadbehin yazdığına görə, Xızır Peyğəmbər bu qayada Musa peyğəmbər ilə görüşüb. Musa peyğəmbərlə görüşü zamanı bu sözləri tarixə düşüb:
Ey Musa, mənim yanımda qalmaq üçün sənin səbrin kifayət etməz. Allah mənə batini elmi öyrətmişdir, sən isə mən bilənlərdən agah deyilsən. Sənə isə zahiri elmləri öyrətmişdir və onları isə mən bilmirəm. Mən sənin elminə zidd hərəkət etsəm sən mənə qarşı çıxacaqsan.( əl-Kəhf surəsi (18), 60-82.

Hazırladı: Elmin Nuri

Azərbaycanın varlı xanımları – Onları siz də tanıyın!
Akademikdən maaşının artmasına münasibət – “Maddi ehtiyaclarım var idi, ona görə də... ”
“Xalqıma müraciət edərək demək istəyirəm ki...” - Xalq artisti...
"Aytən Vip Decor" fəaliyyətə başladı... - FOTOLAR
“Bəzi deputatlar Azərbaycanın müstəqilliyinə səs vermədilər” - “İstiqlalçı deputat"
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Maraqlı
Elektrikli avtomobil ilk dəfə sərgiyə çıxarıldı -FOTOLAR
Cəmiyyət
“Tarix göstərdi ki, biz Ehtiramı seçməklə düzgün etmişik...”- Xalq artisti...
Cəmiyyət
“Acınacaqlıdır ki, müstəqillik uğrunda can qoyanların heç biri lazımi qiymətini almayıb”
Gündəm
"Torpaqlarımızı axırıncı metrinə qədər azad edib Azərbaycan dövlətçiliyini bərpa etsəydik..."
Müsahibə
"Onların efirdəki sözlərinə baxanda adam qalır məəttəl ki, bunun alimi belə danışırsa..."
Həftənin ən çox oxunanları
Sərkisyan və Saakyan arvadları ilə Azərbaycan şəhərlərini gəzdi... -FOTOLAR
Paşinyan istefa verdi - Son dəqiqə
"Cavan oğlanı nə edirsən, pul xərcləməyəcək" - Rövşanədən müğənniyə
Dədə Şəmşirə uzanan yaman dil "kəsildi"...
Ermənilər Tərtərdəki futbol stadionunu Avropa çempionatına hazırlayır - FOTOLAR
İstanbulda küçəyə erməninin adı verildi
“Erməni-rus qruplaşması hansı halda Azərbaycanla döyüşə girə bilər?”- General cavab verir (Video)
Qarabağ qazisi Etimad Əsədov vəfat etdi
"Bunun üçün ölkə başçısına müraciət etmişəm, İqtisadiyyat Nazirliyi ilə söhbətimiz olub"
Qaşıqçının konsulluqda öldürülməsi sübut olundu - Təcili
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə