Xəbər lenti
23/02/2018 [00:41]:
Niderland “erməni soyqırımı”nı tanıdı
23/02/2018 [00:07]:
Bürclər - 23 FEVRAL
22/02/2018 [23:58]:
"Bayıl yamacındakı sürüşmə Bakının Baş planının olmamasından qaynaqlanır"
22/02/2018 [23:35]:
Fələstin prezidenti ABŞ-da xəstəxanaya yerləşdirildi
22/02/2018 [23:35]:
Beyləqanda ağır yol qəzası - 2 ölü, 2 yaralı
22/02/2018 [22:59]:
Qadın paltarı geyinən radikal islamçı kişilər yaxalandı
22/02/2018 [22:44]:
Qarsdakı Baş Konsulluğumuz “Xocalıya Ədalət” adlı silsilə tədbirlərə başladı - FOTO
22/02/2018 [22:35]:
"Genesis G70" sport-sedan dizayna görə mükafat aldı - "Əsrin gözəli"...
22/02/2018 [22:33]:
Köçəryan Xankəndində “30 illiyə” qatıldı - Ter-Petrosyan isə dəvət olunsa da - gəlmədi...
22/02/2018 [22:29]:
"Niyə universitetlərin nə qədər tələbə qəbul etməsini Nazirlər Kabineti müəyyənləşdirir?"
22/02/2018 [22:27]:
Putin bir neçə ölkənin müdafiə naziri ilə görüşdü - YENİLƏNİB
22/02/2018 [22:21]:
İran hədələdi: "Nüvə razılaşmasını tərk edəcəyik"
22/02/2018 [22:17]:
Rusiya qızıl ehtiyatına görə dünyada beşinci yeri tutdu
22/02/2018 [22:00]:
“Əlini Cəbi adlı əsgəranlı erməni vurmuşdu”- Qarabağın ilk şəhidlərinin birinin qardaşı
22/02/2018 [21:55]:
Təyyarələrdə mobil operatorların xidmətləri niyə dayandırılıb?
22/02/2018 [21:47]:
“Torpaqlarımız heç vaxt geri qayıtmayacaq.... onu ancaq ala bilərik”
22/02/2018 [21:35]:
Ermənistanda gərginlik artır - Serj Sarkisyan hədəfdədir
22/02/2018 [21:31]:
İlin əvvəlindən Ermənistanın 9 hərbçisi Qarabağda məhv olub
22/02/2018 [21:22]:
Milli Məclis biganələr yığnağı, haqq deyənlər haqsızların danlağı...
22/02/2018 [21:12]:
Sankt Peterburqda terror aktının qarşısı alındı
22/02/2018 [21:05]:
Azərbaycan gimnastı qızıl medal qazandı
22/02/2018 [21:04]:
ABŞ dəniz piyadaları rus qışına hazırlaşır
22/02/2018 [20:35]:
"Erməni milliyətçiliyinin kökündə faşizm dayanır"
22/02/2018 [20:22]:
Bu gün "Fəlakət"in toyudur - FOTOLAR
22/02/2018 [20:08]:
Rusiya böyük faciədən döndü - Genişmiqyaslı əməliyyat
22/02/2018 [20:08]:
Misir prezidenti Şahin Mustafayevi qəbul etdi
22/02/2018 [20:05]:
Qadınları necə sevək? - KİŞİLƏRƏ MƏSLƏHƏT
22/02/2018 [20:04]:
Kristian Vigenin Minsk qrupu həmsədrlərini tənqid etdi
22/02/2018 [19:54]:
Elza Seyidcahanın şeirlər kitabı çap olundu
22/02/2018 [19:51]:
Kreml iki şərtə görə güzəştə gedəcək: “Böyük müharibəyə hazırlıq başlayıb"
22/02/2018 [19:47]:
Üç övladı gözünün qarşısında donub, ölən ana: “Soruşurdular ki, bəs atamız hanı?”
22/02/2018 [19:42]:
Xalq yazıçısı “Yeni Müsavat”a niyə danışmadı?
22/02/2018 [19:42]:
Afrində Əsədlə Öcalanın şəkilləri qaldırıldı - FOTOLAR
22/02/2018 [19:19]:
“Nar” “İlin mobil operatoru” mükafatına layiq görüldü
22/02/2018 [19:08]:
ADNSU-nun rektoru təhsillərini xaricdə davam etdirəcək tələbələrlə görüşdü
22/02/2018 [18:58]:
ADU-nun rektoru Kamal Abdulla Rumıniya səfiri ilə görüşdü
22/02/2018 [18:56]:
Naxçıvana 3 milyon manat ayrıldı
22/02/2018 [18:55]:
Prezidentin fərdi təqaüdü 1450 manat olacaq
22/02/2018 [18:54]:
Gənc istedadların təqaüdü 100 manat artırıldı
22/02/2018 [18:53]:
Bakının bu rayonlarında içməli su olmayacaq
22/02/2018 [18:52]:
Seçkiqabağı təşviqat üçün ödənişsiz efir və dərc yeri bu KİV-də olacaq
22/02/2018 [18:51]:
Fəxri adlara görə aylıq təqaüdlərin məbləği artırıldı
22/02/2018 [18:44]:
ADNSU-nun rektoru “METAK” şirkətinin nümayəndələri ilə görüşdü
22/02/2018 [18:33]:
Prezident Bruney sultanını təbrik edib
22/02/2018 [18:29]:
Sumqayıt sakini Şirvanda heroinlə tutuldu
22/02/2018 [18:27]:
Bakıda şagirdin açıq-saçıq şəklini yayan müəllimlə bağlı araşdırma başladı
22/02/2018 [18:25]:
Azərbaycan-Rusiya sərhəddində ilk demarkasiya nişanı quraşdırılıb
22/02/2018 [18:13]:
Afaq Bəşirqızından xanımlara 8 Mart hədiyyəsi
22/02/2018 [18:11]:
Azərbaycan ən çox Rusiyadan məhsul alıb
22/02/2018 [18:06]:
Dövlət hesabına göstərilən xidmət üçün vəkilərə ödəniş 3 dəfə artırılacaq
22/02/2018 [18:06]:
Mərkəzi Neftçilər Xəstəxanasına yeni baş həkim təyin olundu
22/02/2018 [17:59]:
Prezident vəkilliyin inkişafı ilə bağlı sərəncam imzaladı
22/02/2018 [17:55]:
Əhmədinejat İran xalqı üçün azad seçim istədi - Xameneinə məktub
22/02/2018 [17:53]:
Vəkillər Kollegiyası yeni bina ilə təmin olunacaq
22/02/2018 [17:51]:
“Afrinə girməyə qoymayacağıq” - Türkiyədən Əsədə xəbərdarlıq
22/02/2018 [17:43]:
Bağça müdirəsinə 8 il həbs verildi, amma azadlıqda qaldı
22/02/2018 [17:40]:
Anar bu dəfə Məleykəni dəyişdi - Video
22/02/2018 [17:38]:
General məhkəmə zalında qandallanacaq - Rütbələri alınır
22/02/2018 [17:24]:
Su ilə müalicənin möcüzəvi faydaları -Siz də sınayın
22/02/2018 [17:09]:
Kişilər sidiyə oturaraq getməlidir... - Prostat xəstəliklərinin ən asan və pulsuz profilaktikası
22/02/2018 [17:04]:
Səlim Müslümov İƏT-in əmək nazirlərinin dördüncü konfransında çıxış edib
22/02/2018 [17:01]:
İzmirdə Xocalı Soyqırımının qurbanları anılacaq
22/02/2018 [16:46]:
Radio aparıcısı canlı yayım zamanı doğdu - VİDEO
22/02/2018 [16:44]:
Oyun oynayan uşağın boğazına çubuq sancıldı - FOTO
22/02/2018 [16:42]:
Yumurtladığını iddia edən uşaq həkimləri çaş-baş saldı
22/02/2018 [16:41]:
Vəfalı it 12 il ölən sahibinin məzarı başında gözlədi - VİDEO
22/02/2018 [16:37]:
Prokuror MTN generalına 16 il iş istəyib
22/02/2018 [16:37]:
“Ermənistanın sabiq naziri millətinin həyasızlığını bir daha ortaya qoydu...”
22/02/2018 [16:35]:
“Təmizlənəcək suların bir hissəsi əkin sahələrinə, bir hissəsi isə dənizə axıdılacaq...”
22/02/2018 [16:29]:
Milli Məclisin 3 komitəsi “Ələt azad iqtisadi zonası”na görə toplandı
22/02/2018 [16:19]:
Qarabağda erməni hərbçi məhv edildi
22/02/2018 [16:10]:
Dünyanın ən zənginləri daha da varlanıb -YENİ SİYAHI
22/02/2018 [16:09]:
İş adamı Anar Əliyev Moskvada güllələndi - VİDEO
22/02/2018 [16:07]:
Azərbaycan Cümhuriyyətinin qəbul etdiyi ən vacib qərarlardan birinin FOTOSURƏTİ
22/02/2018 [16:07]:
Mehdi Hüseynzadənin uyuduğu məzarlıqdan FOTOREPORTAJ
22/02/2018 [16:04]:
Hər gün milyonlarla mahnılar smartfonunuzda
22/02/2018 [16:01]:
Peyğəmbərin vaxtında hamı lüt gəzirdi, çünki... - Tarixçi
22/02/2018 [15:56]:
Azay Quliyev erməni deputatı susdurdu - ATƏT PA-da QALMAQAL
22/02/2018 [15:42]:
Birinci vitse-prezidentliyin 1 İLİ - Deputatlar DANIŞDILAR
22/02/2018 [15:39]:
UNEC-in gənc müəllimləri Türkiyədə Xocalı soyqırımından bəhs ediblər - FOTOLAR
Bütün arxiv bir sırada
10/02/2018 [00:30] - Ədəbiyyat - ( 1974 dəfə baxılıb)

"Cümhuriyyət devriləndən sonra Çəmənzəminlinin yaşadığı ağrılar və əzablar"- Romandan parça



2018-ci il “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti” ili elan edilib. Qeyd edək ki, bu ilin mayında həmin şanlı tarixin-Azərbaycan Cümhuriyyətinin əsasının qoyulmasının-100 illik yubileyi tamam olur. Yüzillik yubileylə də bağlı ötən il sərəncam verilmişdi.

Moderator.az artıq neçə aydır ki, bu mövzu ilə bağlı silsilə yazılarını davam etdirir. Həmçinin, ADR mövzusunın ədəbiyyatda, kinoda bir o qədər də çox işlənmədiyini bir iki-dəfə qabartmışdıq. 
Əksəriyyət Cümhuriyyət barəsində son zamanlar yazılan heç bir böyük romanın olmadığını düşünür. Nəinki son zamanlar, ümumiyyətlə, bu məzmunda heç bir romanın olmadığı vurğulanır. 
Lakin yazıçı-tərcüməçi  Nəriman Ədürrəhmanlı Moderator.az-a açıqlamasında bunun əksini söyləyir və iki il bundan əvvəl yazdığı “Qurban” romanında Cümhuriyyətə aid xeyli maraqlı məsələlərin işıqlandırdığını bildirib:

“Cümhuriyyətin Ukraynadakı, Krımdakı, İstanbuldakı səfiri Yusif Vəzir Çəmənzəminlinin həyatı, Cümhuriyyət hökumətinin xaricə təhsil almaq üçün göndərdiyi 100 nəfər tələbənin taleyi, sovet quruluşuna qarşı aparılan gizli mübarizə, Cümhuriyyət tərəfdarlarının repressiyalara məruz qalması romanın başlıca mövzusudur. Romanda Cümhuriyyətin qurulması və süqutu da kifayət qədər təsvir olunub. Hamısı da tarixi faktlara, hadisələrə söykənir”.

Qeyd edək ki, Moderator.az müəllifin əsərindən Cümhuriyyətlə əlaqəli, yuxarıda adı çəkilən hissələri mətn formasında bir-bir təqdim edəcək...


***

Bəd xəbəri aprelin son günü günorta saatlarında Cahangir bəy gətirdi. Xariciyyə Nazirliyindən dostları vasitəsilə Bakıda baş verənlərdən xəbər tutmuşdular, görünür, bu Tiflislə teleqraf rabitəsi sayəsində mümkün olmuşdu. Hacınskinin imtinasından sonra bolşeviklər hakimiyyəti təhvil vermək barədə parlamentə ultimatum göndərmişdilər, parlamentsə iclas  keçirib ultimatuma boyun əymiş, dərhal da Yalamada gözləyən ac-yalavac, qənimət intizarında olan ordu ley kimi Bakının üzərinə şığımışdı. Şəhərdə talanlar vardı, imkanı olan qaçırdı. Bir neçə gündən sonra mühacirlərin ilk dalğası İstanbula da yetişəcəkdi.
        Bu amansız zərbəydi, xeyli müddət düşünüb-daşınmaq iqtidarını əlindən aldı. Şübhəsiz, kuryer bu səbəbdən qayıtmırdı; hökumət səfarətlə məşğul olacaq vəziyyətdə deyilmiş. Artıq ölkədə bolşevik rejimi bərqərar olurdu, həmin rejimdəsə, şübhəsiz, ona yer yox idi, dönə-dönə  bolşevizmin Azərbaycana buraxılmamısını dilə gətirmiş, üstəlik, yazmışdı, bunu heç vaxt bağışlamazdılar. 
        Öhdəsindəki altı nəfərlə vəsaitsiz, ümidsiz, gələcəksiz qalmışdı, neyləyəcəyini kəsdirə bilmirdi. Əlac ona qalırdı ki, kirayələdikləri binanın iki qatını boşaltsınlar, kirayə haqqını bir qədər azalıb, gündəlik xərclərini ödəmək üçün yollar axtarsınlar, vəziyyətin bir  qədər aydınlaşmasını gözləsinlər.
        Geri çağırmadığına görə  Fətəli xandan nə qədər incisə də, indi ürəyində ona haqq qazandırırdı: bolşeviklərə bu qədər meydan vermək olmazdı; üstəlik, öz firqəsinə qarşı qəzəbliydi, fikrincə, ən böhranlı məqamda yetərincə qətiyyət göstərib Əliheydər kimilərini yerlərində oturtmamışdılar. 
        Küləkli son aprel axşamı Zeynal bəylə ürəkləri qan ağlaya-ağlaya hara getdiklərinin fərqinə varmadan yarıqaranlıq küçələrlə addımlayırdılar. Yusif Vəzir Zeynal bəyin qəfil yoxa çıxdığından bir qədər sonra xəbər tutdu. Ayaq saxlayıb döyükdü, nə baş verdiyini dərk eləməyə çalışdı. Axır ki, onun beş-on addım arxadakı dükandan çıxdığını gördü.
       “İndi pulum var, gedək Hilmi Əfəndinin yanına, bir az dərdimizi dağıdaq”.
       “Neylədin yenə?” – Yusif Vəzir təəccüblə onu süzdü.
       “Heç, saatımı satdım, - Zeynal bəy acı-acı gülümsədi, - indi vaxtın məndən ötrü mənası yoxdu”.
       “Amma vaxt bu günlə başa çatmır, – Yusif Vəzir ona ürək-dirək verməyə çalışdı. – Əksinə, vaxtımız, daha doğrusu, vaxtsızlıq bundan sonra başlayır. Bir də ki, hər şeyin itirildiyini güman elədiyi məqamda yaşamağı bacaran kəs güclü insandı. İndi güclü olmağa çalışmalıyıq.”
       “Cahangir bəyin ardınca göndərməyə ordan adam taparıq, - Zeynal bəy artıq sərxoş kimi danışırdı. - Bu fani dünyada beş gün kef eləməyə imkanımız olmadı.       Müdriklərdən kimsə deyib, gün qısamüddətli həyatdı, onu elə yaşamalısan ki, elə bil, az sonra öləcəksən, amma qəfildən sənə daha bir gün bəxş eləyiblər... Gəl, sabah başımıza nə gələcəyini hardan bilirik axı...”
       Həmişə belə məclislərdən uzaq qaçsa da indi, elə bil, duyğuları korşalmış, cismən də, mənən də dibi görünməyən zülmət quyuya düşmüşdü. Bu mübarizəyə inanmışdı, həyatının milli əqidəylə bağlı olacağını qət eləyəndə otuz yaşı təzəcə tamam olmuşdu, o istəklə də siyasi mübarizə yoluna atılmışdı. Amma həyatdə məhrumiyyətlər gördüyü kimi siyasətdə də bəxti gətirmədi, çıxdığı yolun axırı faciəvi naməlumluğa düçar oldu...
         

Qadın paltarı geyinən radikal islamçı kişilər yaxalandı
Qarsdakı Baş Konsulluğumuz “Xocalıya Ədalət” adlı silsilə tədbirlərə başladı - FOTO
"Niyə universitetlərin nə qədər tələbə qəbul etməsini Nazirlər Kabineti müəyyənləşdirir?"
Yumurtladığını iddia edən uşaq həkimləri çaş-baş saldı
Aygün Kazımova fərqli görnüşdə - FOTO
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Şou-biznes
Bu gün "Fəlakət"in toyudur - FOTOLAR
Dünya
Radio aparıcısı canlı yayım zamanı doğdu - VİDEO
Dünya
Vəfalı it 12 il ölən sahibinin məzarı başında gözlədi - VİDEO
Maraqlı
Novruz bayramı ilə bağlı heç zaman eşitmədiyimiz əfsanə və miflər -TARİX
Hadisə
Ölkədə taxıl və un böhranı yaşandı: 1 kisə un alırsansa qeydiyyatını göstər...
Həftənin ən çox oxunanları
Lənkəranski Allahşükür Paşazadəyə yazdığı məktubunda nə istəyirdi?- İstintaq materialları...
Azərbaycan sərhədlərində MÜHARİBƏ BAŞLAYIR – Ağ Ev tarixini ELAN ETDİ
”Budur sizin Ağdam, budur sizin Ağdam! Ha haha ha...” - VİDEO
“Monte Melkonyan məni maşına mindirib bilmədiyim bir evə gətirdi...” - Səkkiz gün erməni əsirliyində...
İsrailin müdafiə naziri erməni deputatları NOKAUT ETDİ: "Qarabağı...”
Dəhşət: Müəllim və şagirdi maşında sevişərkən yaxalandı - VİDEO
Lənkəranskinin “Qara bloknot”unda nə yazılmışdı?- Kriminal avtoritetin şəxsi əşyalarından...
“Hər bir erməni qaçqın Azərbaycandan 110 min dollar tələb etməlidir” - Həyasızlığın son həddi...
Lütlənən qız-gəlinlərimizlə fəxr etməliyikmi?..
Bir qadın eyni vaxtda 3-4 kişi ilə yaşasa?...- Uşaqların atası kim olacaq?!.
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin