Xəbər lenti
20/08/2018 [00:35]:
Əfqanıstan prezidenti “Taliban”la atəşkəs elan etdi
20/08/2018 [00:09]:
Elmar Qasımov Avropa açıq çempionatının qalibi olub
20/08/2018 [00:07]:
Melanya Trampa qonşu olmaq istəyirsinizmi? - Bu mümkündür, azərbaycanlılar üçün də...(FOTOLAR)
19/08/2018 [23:23]:
“Tibbi optika haqqında” qanun layihəsi parlamentdə müzakirəyə çıxarılır
19/08/2018 [23:05]:
“Neftçi” çempionatın lideri oldu
19/08/2018 [22:51]:
Hansı yaşda əks cins maraqlı olur? - Necə ola bilər ki, belə bir qadın sizin üçün cəlbedici olmasın?”
19/08/2018 [22:05]:
Türkiyə-Bolqarıstan sərhədində 18 kilometrlik növbə yarandı
19/08/2018 [21:57]:
İranın müdafiə naziri: "Azərbaycanla əlaqələr səmimiyyət üzərində qurulub"
19/08/2018 [21:52]:
Ağstafada yol qəzası baş verib, xəsarət alanlar var
19/08/2018 [21:50]:
Azərbaycan Türk fəlsəfəsindən yarpaqlar: ZEYNALABDİN MARAĞALI
19/08/2018 [21:20]:
Qazaxda yanacaqdoldurma məntəqəsinin açılışı oldu -FOTOLAR
19/08/2018 [21:11]:
Ermənilərin Azərbaycanda yeni çoxmərtəbəli binalar tikdiyi bəlli oldu... - VİDEO
19/08/2018 [20:46]:
Türkiyə yeni helikopterini təqdim etdi – FOTO
19/08/2018 [20:41]:
Suriyalı qardaşlar 7 il sonra Həcc ziyarətində qarşılaşdılar - VİDEO
19/08/2018 [20:41]:
20 min avroya günəş enerjisi ilə çalışan avtomobil istehsal olundu - FOTOLAR
19/08/2018 [20:36]:
Deputat: "Beyinlərin yuyulmasına ehtiyac var"
19/08/2018 [19:59]:
Millət vəkili Makedoniya türklərinin və Koreyadan Türk Dünyasının ziyalıları ilə görüşdü
19/08/2018 [19:58]:
Azərbaycanda benzinin qiyməti qalxdı - Son qiymət
19/08/2018 [18:34]:
Avropada nikah institutu dağılır və ölür - Maraqlı Statistika
19/08/2018 [17:48]:
Saatlı sakini özünü odlu silahla vuraraq intihar etdi
19/08/2018 [17:40]:
Möhtəşəm ixtira: Artıq sizi aldada bilməyəcəklər
19/08/2018 [17:35]:
Azərbaycanın ilk Xalq şairi Mirvarid Dilbazi - Qadınlar arasında
19/08/2018 [17:31]:
Lütfi Zadənin qəbirüstü abidəsi bu tarixdə tam hazır olacaq – “Son işlər gedir”
19/08/2018 [17:27]:
Şimali Koreya icazə verdi: "Yoxlayın"
19/08/2018 [17:23]:
Daha bir ölkədən Türkiyəyə dəstək...
19/08/2018 [17:19]:
Putin görün nazirə nələr hədiyyə etdi - Video
19/08/2018 [17:17]:
“Fotolarında istəyirdim ki, üzüyü də düşsün...” - Maestro Niyazinin fotoqrafı...
19/08/2018 [17:16]:
Putini yenə toya çağırdılar? – Kremldən açıqlama
19/08/2018 [17:14]:
Yadplanetlilər Azərbaycanın sirrini açdılar - Ilk insanlar bura gətirilib...
19/08/2018 [17:06]:
Türkiyə zəvvarları Mədinədə Peyğəmbər(s) kimi qarşılandı - GÖZLƏNİLMƏZ...+VİDEO
19/08/2018 [17:01]:
23-qat olimpiya çempionu: "Güclü depressiyaya düşdüm"
19/08/2018 [16:59]:
"Qaranlıq keçmişə dönüş etməkdənsə, işıqlı gələcəyə irəliləməyə çalışmaq lazımdır"
19/08/2018 [16:26]:
Həftənin ilk iş gününə olan hava proqnozu açıqlandı
19/08/2018 [16:17]:
“Rəşad hücumun birinci halqasıdır” - Boretsdən Sadıqova dəstək
19/08/2018 [16:11]:
ABŞ-da konsertdə konstruksiya aşdı - 14 yaralı var
19/08/2018 [16:08]:
Yeni albomuna 1 milyon xərclədi
19/08/2018 [16:03]:
19 avqust Beynəlxalq Humanitar Yardım Günüdür
19/08/2018 [16:00]:
Dəmirçi-Lahıc yolu bağlandı
19/08/2018 [15:40]:
Lukaşenko: “Belarus heç vaxt Rusiyanın bir hissəsi olmayacaq”
19/08/2018 [15:34]:
Alkoqollu və enerjili kokteyllərin zərəri açıqlandı: Akvarium balıqları üzərində eksperiment...
19/08/2018 [15:22]:
ABŞ-da Trampın şəklinin yerinə Putinin portretini qoydular
19/08/2018 [14:38]:
Səməd Seyidov: “Bu sənəd Qarabağ məsələsinin həllinə ciddi təsir göstərəcək”
19/08/2018 [14:37]:
Erməni ekspertlər: "Qızışan siyasi mübarizə Ermənistanın məhvinə səbəb olacaq"
19/08/2018 [14:35]:
Gəncədə şəhid olan polislərin 40 mərasimi keçirilib - FOTOLAR
19/08/2018 [14:29]:
Türkiyədə zəlzələ baş verdi
19/08/2018 [14:27]:
Xətalarımla, günahlarımla, savablarımla, müsbətlərimlə...bu, mənəm...
19/08/2018 [14:19]:
Yığdıqları pulu bölən dilənçilər kadra düşdülər - VİDEO
19/08/2018 [14:11]:
"Xalqımızın mövqeyi Rusiyaya bəlli olsa da, şimal ayısı tutduğunu buraxmaq istəmir"
19/08/2018 [14:01]:
Rövşən Lənkəranskinin qardaşı Şeyx Həmzətlə görüşdü - FOTO
19/08/2018 [13:03]:
"Biriləri sosial şəbəkədə Rəsulzadəni və Elçibəyi fahişələrə məxsus üslubda təhqir edirsə..."
19/08/2018 [12:55]:
"Ermənistanda kim Qarabağda güzəştə getmək istəsə, Dəmirçiyanın aqibətini yaşayacaq"
19/08/2018 [11:52]:
Ayseldən çimərlik geyimində cəsarətli FOTOLAR
19/08/2018 [11:43]:
Bir xəstəxananın 16 tibb bacısı eyni vaxtda hamilə oldu - FOTO/VİDEO
19/08/2018 [11:34]:
Bakıda avtobusda yaşlı qadınla gənc qız arasında əlbəyaxa dava - VİDEO
19/08/2018 [11:15]:
Dünyanın ən ecazkar şəhəri - Vyana Melburnu, Osakanı, Kalqarini geridə qoydu...
19/08/2018 [10:53]:
QKÇP qiyamından 27 il keçdi
19/08/2018 [10:27]:
Lənkəran sakini sinəsinə dəryaz batması nəticəsində ölüb
19/08/2018 [10:21]:
“Sərkisyanın anası günlərlə prezident iqamətgahı önündə qaldı, Köçəryan onu qəbul etmədi”
19/08/2018 [10:18]:
"Təhsili korrupsiyadan qurtarmaq üşün alverçiləri oradan uzaqlaşdırmaq lazımdır"
19/08/2018 [10:18]:
Aktrisadan adına çıxılan yataq görüntüsü xəbərinə üsyan: "Tüpürüm sifətinizə!”
19/08/2018 [10:17]:
Ronaldu “Yuventus”da ilk oyununda rəqibin burnunu sındırdı
19/08/2018 [10:09]:
Messi İspaniya çempionatında 6000-ci qolun müəllifi olub - VİDEO
19/08/2018 [10:06]:
Kələm xərçəngi necə əngəlləyir? - Alimlərdən xəbərdarlıq
19/08/2018 [10:00]:
İranda ölkəyə gələn xarici turistlərin pasportlarına möhür vurulmayacaq
19/08/2018 [09:58]:
Zaqatalada qara pomidor yetişdirildi - VİDEO
19/08/2018 [09:37]:
Qiyamət necə başlayacaq?
19/08/2018 [09:22]:
Toylarında Sezen Aksu oxuyacaq
19/08/2018 [09:03]:
Səfir: "Azərbaycan və Çin birgə müəssisələr yarada bilərlər"
19/08/2018 [08:57]:
İranda ölkəyə gələn xarici turistlərin pasportlarına möhür vurulmayacaq
19/08/2018 [08:50]:
Ərdoğan Türkiyə tarixində ən böyük layihədən danışdı
19/08/2018 [08:49]:
Son 6 ayda babasını və əmilərini itirən tələbə dənizdə boğuldu - FOTO
19/08/2018 [08:45]:
Bankların girovu olan mənzillər satışa çıxarılıb - QİYMƏTLƏR
19/08/2018 [08:44]:
Azərbaycan cüdoçusu Minskdə bürünc medal qazandı
19/08/2018 [08:43]:
“KQB” zabiti Azərbaycan səmasında “uçan boşqabdan” danışdı
19/08/2018 [08:38]:
Azərbaycan nefti yenidən 73 dolları ötdü
19/08/2018 [00:34]:
Avstriyalı nazirin toyundan - Fotolar + Video
19/08/2018 [00:18]:
Müşfiqin aldadılaraq repressiya edilən qohumuna verilən ağır işgəncələr- Dəhşətli əzablar və illər
19/08/2018 [00:17]:
Qurban bayramında heyvan kəsimi bu ünvanlarda olacaq - Siyahı
18/08/2018 [23:32]:
İlham Əliyev Ərdoğanı təbrik etdi
18/08/2018 [23:28]:
Sadə üsulla damarları təmizləyib, inanılmaz rahatlıq yaşayın - Bir çox xəstəliklərdən qurtulun...
Bütün arxiv bir sırada
10/02/2018 [00:30] - Ədəbiyyat - ( 2145 dəfə baxılıb)

"Cümhuriyyət devriləndən sonra Çəmənzəminlinin yaşadığı ağrılar və əzablar"- Romandan parça



2018-ci il “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti” ili elan edilib. Qeyd edək ki, bu ilin mayında həmin şanlı tarixin-Azərbaycan Cümhuriyyətinin əsasının qoyulmasının-100 illik yubileyi tamam olur. Yüzillik yubileylə də bağlı ötən il sərəncam verilmişdi.

Moderator.az artıq neçə aydır ki, bu mövzu ilə bağlı silsilə yazılarını davam etdirir. Həmçinin, ADR mövzusunın ədəbiyyatda, kinoda bir o qədər də çox işlənmədiyini bir iki-dəfə qabartmışdıq. 
Əksəriyyət Cümhuriyyət barəsində son zamanlar yazılan heç bir böyük romanın olmadığını düşünür. Nəinki son zamanlar, ümumiyyətlə, bu məzmunda heç bir romanın olmadığı vurğulanır. 
Lakin yazıçı-tərcüməçi  Nəriman Ədürrəhmanlı Moderator.az-a açıqlamasında bunun əksini söyləyir və iki il bundan əvvəl yazdığı “Qurban” romanında Cümhuriyyətə aid xeyli maraqlı məsələlərin işıqlandırdığını bildirib:

“Cümhuriyyətin Ukraynadakı, Krımdakı, İstanbuldakı səfiri Yusif Vəzir Çəmənzəminlinin həyatı, Cümhuriyyət hökumətinin xaricə təhsil almaq üçün göndərdiyi 100 nəfər tələbənin taleyi, sovet quruluşuna qarşı aparılan gizli mübarizə, Cümhuriyyət tərəfdarlarının repressiyalara məruz qalması romanın başlıca mövzusudur. Romanda Cümhuriyyətin qurulması və süqutu da kifayət qədər təsvir olunub. Hamısı da tarixi faktlara, hadisələrə söykənir”.

Qeyd edək ki, Moderator.az müəllifin əsərindən Cümhuriyyətlə əlaqəli, yuxarıda adı çəkilən hissələri mətn formasında bir-bir təqdim edəcək...


***

Bəd xəbəri aprelin son günü günorta saatlarında Cahangir bəy gətirdi. Xariciyyə Nazirliyindən dostları vasitəsilə Bakıda baş verənlərdən xəbər tutmuşdular, görünür, bu Tiflislə teleqraf rabitəsi sayəsində mümkün olmuşdu. Hacınskinin imtinasından sonra bolşeviklər hakimiyyəti təhvil vermək barədə parlamentə ultimatum göndərmişdilər, parlamentsə iclas  keçirib ultimatuma boyun əymiş, dərhal da Yalamada gözləyən ac-yalavac, qənimət intizarında olan ordu ley kimi Bakının üzərinə şığımışdı. Şəhərdə talanlar vardı, imkanı olan qaçırdı. Bir neçə gündən sonra mühacirlərin ilk dalğası İstanbula da yetişəcəkdi.
        Bu amansız zərbəydi, xeyli müddət düşünüb-daşınmaq iqtidarını əlindən aldı. Şübhəsiz, kuryer bu səbəbdən qayıtmırdı; hökumət səfarətlə məşğul olacaq vəziyyətdə deyilmiş. Artıq ölkədə bolşevik rejimi bərqərar olurdu, həmin rejimdəsə, şübhəsiz, ona yer yox idi, dönə-dönə  bolşevizmin Azərbaycana buraxılmamısını dilə gətirmiş, üstəlik, yazmışdı, bunu heç vaxt bağışlamazdılar. 
        Öhdəsindəki altı nəfərlə vəsaitsiz, ümidsiz, gələcəksiz qalmışdı, neyləyəcəyini kəsdirə bilmirdi. Əlac ona qalırdı ki, kirayələdikləri binanın iki qatını boşaltsınlar, kirayə haqqını bir qədər azalıb, gündəlik xərclərini ödəmək üçün yollar axtarsınlar, vəziyyətin bir  qədər aydınlaşmasını gözləsinlər.
        Geri çağırmadığına görə  Fətəli xandan nə qədər incisə də, indi ürəyində ona haqq qazandırırdı: bolşeviklərə bu qədər meydan vermək olmazdı; üstəlik, öz firqəsinə qarşı qəzəbliydi, fikrincə, ən böhranlı məqamda yetərincə qətiyyət göstərib Əliheydər kimilərini yerlərində oturtmamışdılar. 
        Küləkli son aprel axşamı Zeynal bəylə ürəkləri qan ağlaya-ağlaya hara getdiklərinin fərqinə varmadan yarıqaranlıq küçələrlə addımlayırdılar. Yusif Vəzir Zeynal bəyin qəfil yoxa çıxdığından bir qədər sonra xəbər tutdu. Ayaq saxlayıb döyükdü, nə baş verdiyini dərk eləməyə çalışdı. Axır ki, onun beş-on addım arxadakı dükandan çıxdığını gördü.
       “İndi pulum var, gedək Hilmi Əfəndinin yanına, bir az dərdimizi dağıdaq”.
       “Neylədin yenə?” – Yusif Vəzir təəccüblə onu süzdü.
       “Heç, saatımı satdım, - Zeynal bəy acı-acı gülümsədi, - indi vaxtın məndən ötrü mənası yoxdu”.
       “Amma vaxt bu günlə başa çatmır, – Yusif Vəzir ona ürək-dirək verməyə çalışdı. – Əksinə, vaxtımız, daha doğrusu, vaxtsızlıq bundan sonra başlayır. Bir də ki, hər şeyin itirildiyini güman elədiyi məqamda yaşamağı bacaran kəs güclü insandı. İndi güclü olmağa çalışmalıyıq.”
       “Cahangir bəyin ardınca göndərməyə ordan adam taparıq, - Zeynal bəy artıq sərxoş kimi danışırdı. - Bu fani dünyada beş gün kef eləməyə imkanımız olmadı.       Müdriklərdən kimsə deyib, gün qısamüddətli həyatdı, onu elə yaşamalısan ki, elə bil, az sonra öləcəksən, amma qəfildən sənə daha bir gün bəxş eləyiblər... Gəl, sabah başımıza nə gələcəyini hardan bilirik axı...”
       Həmişə belə məclislərdən uzaq qaçsa da indi, elə bil, duyğuları korşalmış, cismən də, mənən də dibi görünməyən zülmət quyuya düşmüşdü. Bu mübarizəyə inanmışdı, həyatının milli əqidəylə bağlı olacağını qət eləyəndə otuz yaşı təzəcə tamam olmuşdu, o istəklə də siyasi mübarizə yoluna atılmışdı. Amma həyatdə məhrumiyyətlər gördüyü kimi siyasətdə də bəxti gətirmədi, çıxdığı yolun axırı faciəvi naməlumluğa düçar oldu...
         

Azərbaycanda benzinin qiyməti qalxdı - Son qiymət
Putin görün nazirə nələr hədiyyə etdi - Video
Xətalarımla, günahlarımla, savablarımla, müsbətlərimlə...bu, mənəm...
Kələm xərçəngi necə əngəlləyir? - Alimlərdən xəbərdarlıq
"Qeyri - adi insanla hər görüş unudulmaz xatirəyə çevrilir..." - FOTO
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
Nabranda ailəvi istirahət üçün kotec tipli kirayə evlər. Ətraflı məlumat üçün əlaqə nömrələri:

050 311 11 64, 055 681 11 64

N.Tusi adına Klinika
Dünya
Hansı yaşda əks cins maraqlı olur? - Necə ola bilər ki, belə bir qadın sizin üçün cəlbedici olmasın?”
Dünya
Avropada nikah institutu dağılır və ölür - Maraqlı Statistika
Mədəniyyət
“Fotolarında istəyirdim ki, üzüyü də düşsün...” - Maestro Niyazinin fotoqrafı...
Siyasət
"Qaranlıq keçmişə dönüş etməkdənsə, işıqlı gələcəyə irəliləməyə çalışmaq lazımdır"
Cəmiyyət
Dünyanın ən ecazkar şəhəri - Vyana Melburnu, Osakanı, Kalqarini geridə qoydu...
Həftənin ən çox oxunanları
Ərdoğan Trampa QALİB GƏLDİ: dollar sürətlə düşür
Şagirdlər kütləvi şəkildə dəfn olundular – Faciənin fotosu
Bakıda "moyka"da biabırçılıq: qızı lüt soyundurub maşın yuduzdurdular – VİDEO
“İstanbul təslim olarsa, nə Bakı qalar, nə Astana, nə Daşkənd, nə Aşqabad...” -Fikir savaşı
“Böyükdən kiçiyə qədər onlara tüpürmüşəm...” - Xalq artisti televiziya rəhbərlərini sərt qınadı...
Avtobus sürücüsü salonda unudulmuş 852 mini sahiblərinə qaytardı - İBRƏTAMİZ
“Extibar, Extibar, ŞTO TAKOYE “BAMBILI”?..”
"Səhv etmirəmsə, Şeyxülİslam Allahşükür Paşazadə də Baqramyanla bərabər gəlmişdi"
Hadi Rəcəbli barəsində yazanlara xəbərdarlıq etdi: “Bu qədər şərəfsiz hərəkət etmək olmaz”
FHN generalının otellər şəbəkəsi üzə çıxdı - FOTO
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə