Xəbər lenti
23/05/2018 [22:04]:
FHN olay yerində: Bakıda intihara cəhdin qarşısı alındı
23/05/2018 [22:01]:
İbrahimbəyov həbs oluna bilərmi? – Vəkil açıqladı
23/05/2018 [21:44]:
“Onun başçılıq etdiyi quldur dəstə Musa Nağını girov götürmüşdü...”- Rəsulzadənin Stalinlə bağlı xatirə yazısı
23/05/2018 [21:43]:
Türkiyədən Ukraynaya hərbi yardım...
23/05/2018 [21:20]:
İŞİD Suriyada Bəşşar Əsədə bağlı silahlılara hücum edib, 26 hərbçi ölüb
23/05/2018 [21:18]:
İlham Əliyev məktəb tikintisinə 40 milyon manat ayırdı
23/05/2018 [21:17]:
MN-dən tək oğlan övladının cəbhəyə göndərilməsinə - MÜNASİBƏT
23/05/2018 [21:14]:
Sosial şəbəkələrdə məşhurlaşan müəllim polisə çağırıldı -Uşaqları Şəhidlər Xiyabanına aparacaqmış
23/05/2018 [21:04]:
ABŞ ordusunun təyyarəsi qəzaya uğrayıb
23/05/2018 [20:57]:
“İstəyirsiniz, medianın boynuna lap ip keçirin, amma...”
23/05/2018 [20:55]:
Lukaşenko Azərbaycan prezidentini təbrik etdi
23/05/2018 [20:48]:
"Ağ "Porsche"li oğlanı gözləyirəm" -Səidə Sultan
23/05/2018 [20:44]:
"Abdulla Taymas yazırdı ki, M.Rəsulzadənin parlaq çıxışı nümayəndələrə böyük təsir etdi"
23/05/2018 [20:37]:
Finlandiyada rəssam azərbaycanlı qaçqının yanağını prezidentə "yapışdırdı"
23/05/2018 [20:21]:
Sevgilisini qısqanan qadın gənc adamı kimyəvi maddə ilə yuxusunda yandırdı
23/05/2018 [20:19]:
Qeyri-adi oğurluq hadisəsi: Çantalarını öz əlləri ilə soyğunçuya verdilər – VİDEO
23/05/2018 [20:16]:
Ətəyi ayaqlanan maniken paltarsız qaldı – FOTO+VİDEO
23/05/2018 [20:13]:
“Mən gərək Şuşada qalaydım, orada da öləydim...”- Rəhim Qazıyev
23/05/2018 [20:12]:
Rəhmon Azərbaycan xalqını təbrik etdi
23/05/2018 [20:11]:
Yerevan Bakı ilə danışıqlara hazırlaşır
23/05/2018 [20:09]:
Çində ABŞ diplomatına “akustik hücum”
23/05/2018 [19:48]:
Fuad Muradov Türkiyədə rəsmi səfərdədir
23/05/2018 [19:47]:
İnam Kərimov Yevlaxda vətəndaşların şikayətlərini dinlədi
23/05/2018 [19:46]:
Şura “Müsəlman Şərqində ilk demokratik respublika” adlı konfrans keçirib
23/05/2018 [19:24]:
"Rüstəm İbrahimbəyov Əkrəm Əyləslinin “Daş yuxular” əsərindəki kadrı səhnələşdirib"
23/05/2018 [19:09]:
Keçmiş güləşçini tanınmaz hala saldılar, göz qapağı və çənəsi qırıldı - VİDEO
23/05/2018 [19:07]:
Döşləri başına bəla oldu - Böyütdürdü və dünyasını dəyişdi...
23/05/2018 [18:52]:
Mir Cəlalın xatirəsinə həsr olunan müsabiqənin qalibləri mükafatlandırıldı - FOTOLAR
23/05/2018 [18:51]:
Millət vəkilinin AXC ilə bağlı tədbir keçirilməsi təklifi dəstəkləndi
23/05/2018 [18:50]:
Bir anlıq diqqətsizlik faciə ilə nəticələndi – VİDEO
23/05/2018 [18:47]:
Az yatmaqla diqqət arasında əlaqə aşkar edildi - ARAŞDIRMA
23/05/2018 [18:46]:
Prezident Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinə 40 milyon manat ayırdı
23/05/2018 [18:45]:
Azərbaycanda dövriyyəyə 200 manatlıq əskinaslar buraxılır - Fotolar
23/05/2018 [18:43]:
Bakcelldən əlillərə dəstək -FOTOLAR
23/05/2018 [18:35]:
Qızlarına “Mavi” adını verən ailə məhkəməlik oldu
23/05/2018 [18:32]:
Valideyinləri evdən köçmədiyinə görə 30 yaşlı oğullarını məhkəməyə verdi
23/05/2018 [18:30]:
Dövlət məmuru 8 aydır işə getməməsinin səbəbini açıqladı
23/05/2018 [18:27]:
Sumqayıtda Dədə Şəmşirin 125 illiyinə həsr olunmuş tədbir keçirildi - FOTOLAR
23/05/2018 [18:20]:
Şəhid əsgərin medalı atasına verildi - Fotolar
23/05/2018 [18:18]:
Erməni prezident Azərbaycanın “Köçəri” rəqsini oynadı - Video
23/05/2018 [18:11]:
Arzu Əliyeva AXC ilə bağlı film çəkdi - Giriş pulsuzdur
23/05/2018 [17:44]:
“Azərbaycan İsraillə münasibətləri korlaya bilməz, çünki...”
23/05/2018 [17:22]:
Mariya Zaxarova: "Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllini yaxınlaşdırmaq arzumuz var"
23/05/2018 [17:21]:
Ərdoğan xalqımızı təbrik etdi
23/05/2018 [17:02]:
Azərbaycan özünün ABŞ-dakı lobbi təşkilatını itirdi
23/05/2018 [16:55]:
Rusiyanın “çirkli pulların böyük boru kəməri” milyardları hansı ölkəyə “axıdıb”
23/05/2018 [16:44]:
Avtobusda atəş açacağını dedi, polis tərəfindən zərərsizləşdirildi
23/05/2018 [16:41]:
Medvedev İlham Əliyevə məktub ünvanladı
23/05/2018 [16:40]:
Əli Həsənov: “Çox istərdim ki, hər bir azərbaycanlı bu yazıya münasibət bildirsin”
23/05/2018 [16:32]:
Bura dünyanın ən çox işləyən ölkəsidir - FOTOLAR
23/05/2018 [16:05]:
Avtomobil qaçıran ruhi xəstə qəza törətdi
23/05/2018 [16:04]:
Millimizin sabiq futbolçusuna ad verildi – FOTO
23/05/2018 [15:55]:
Bərdədə suya düşən 80 yaşlı kişi 24 saatdan sonra xilas edildi- FOTO
23/05/2018 [15:54]:
Milli Qəhrəmanın doğum günüdür...
23/05/2018 [15:52]:
Milli Məclis 20 məsələni gündəliyə saldı
23/05/2018 [15:51]:
I sinfə qəbul üçün müraciət edənlərin sayı açıqlandı
23/05/2018 [15:50]:
Türkiyədə 70 hərbçi axtarışa verildi
23/05/2018 [15:48]:
“Əlillərlə bağlı statistikanın araşdırılmasına ehtiyac var”
23/05/2018 [15:47]:
Mədət Quliyevin sinif yoldaşı: “Onun polis olması hamını təəccübləndirdi”
23/05/2018 [15:44]:
“Televiziya aparıcıları özlərini hamıdan ağıllı hesab edirlər” – Jurnalistdən sərt çıxış
23/05/2018 [15:35]:
Viran edilmiş Ağdam qəbiristanlığından ürəkdağlayan son görüntülər - VİDEO
23/05/2018 [15:31]:
ADPU-da AXC-nin yaradılmasının 100 illiyinə həsr olunmuş tədbir keçirildi
23/05/2018 [15:28]:
Korrupsionerin evindən çıxan pullar hamını heyrətləndirdi...- FOTO
23/05/2018 [15:26]:
Lavrov erməni nazirlə Qarabağı müzakirə etdi
23/05/2018 [15:17]:
Şanlıurfada Azərbaycan bulvarı açılır
23/05/2018 [15:12]:
Donunun ətəyi düşən model pis vəziyyətdə qaldı - FOTOLAR
23/05/2018 [14:54]:
Universitetlərin nəzdində kolleclər açılacaq - Təhsildə yenilik
23/05/2018 [14:51]:
Zakir Həsənov NATO generalları ilə müzakirə apardı
23/05/2018 [14:44]:
İftar süfrəsinə “Coca-Cola” qoymaq haramdır?
23/05/2018 [14:41]:
ADU-nun kitabxanası yapon dilində kitablarla təchiz olundu -FOTOLAR
23/05/2018 [14:38]:
UNEC iddialara cavab verdi - FOTOLAR
23/05/2018 [14:31]:
Dəllər stansiyasının baş yolları əsaslı təmir olunur
23/05/2018 [14:25]:
“Kapital Bank”ı soymaq istədi - Həbs edildi
23/05/2018 [14:22]:
“Cavid Qurbanov həqiqəti deyir...”
23/05/2018 [14:14]:
“İmkanlı şəxslərin övladları hərbi xidmətə getmir və gedən də arxa cəbhədə xidmət edir”
23/05/2018 [14:12]:
Həftəsonu rayonlara leysan yağacaq
23/05/2018 [14:11]:
McDonalds-da hər kəsin gözü qarşısında soyundu - FOTO/VİDEO
23/05/2018 [14:10]:
Paşinyan Yerevandakı aksiyaları “sabotaj” adlandırdı
23/05/2018 [14:06]:
Azərbaycanda dilənçilər də vergi verə bilər – VİDEO
23/05/2018 [13:29]:
Qartal və tülkünün ov mübarizəsi - VİDEO
Bütün arxiv bir sırada
12/02/2018 [23:53] - Ədəbiyyat - ( 3081 dəfə baxılıb)

Yaralanmış Cümhuriyyət nazirlərinin qurtuluşu, fədailərin ən ağır illəri- Romandan parça






2018-ci il “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti” ili elan edilib. Qeyd edək ki, bu ilin mayında həmin şanlı tarixin-Azərbaycan Cümhuriyyətinin əsasının qoyulmasının-100 illik yubileyi tamam olur. Yüzillik yubileylə də bağlı ötən il sərəncam verilmişdi.

Moderator.az artıq neçə aydır ki, bu mövzu ilə bağlı silsilə yazılarını davam etdirir. Həmçinin, ADR mövzusunın ədəbiyyatda, kinoda bir o qədər də çox işlənmədiyini bir iki-dəfə qabartmışdıq. 
Əksəriyyət Cümhuriyyət barəsində son zamanlar yazılan heç bir böyük romanın olmadığını düşünür. Nəinki son zamanlar, ümumiyyətlə, bu məzmunda heç bir romanın olmadığı vurğulanır. 
Lakin yazıçı-tərcüməçi  Nəriman Ədürrəhmanlı Moderator.az-a açıqlamasında bunun əksini söyləyir və iki il bundan əvvəl yazdığı “Qurban” romanında Cümhuriyyətə aid xeyli maraqlı məsələlərin işıqlandırdığını bildirib:

“Cümhuriyyətin Ukraynadakı, Krımdakı, İstanbuldakı səfiri Yusif Vəzir Çəmənzəminlinin həyatı, Cümhuriyyət hökumətinin xaricə təhsil almaq üçün göndərdiyi 100 nəfər tələbənin taleyi, sovet quruluşuna qarşı aparılan gizli mübarizə, Cümhuriyyət tərəfdarlarının repressiyalara məruz qalması romanın başlıca mövzusudur. Romanda Cümhuriyyətin qurulması və süqutu da kifayət qədər təsvir olunub. Hamısı da tarixi faktlara, hadisələrə söykənir”.

Qeyd edək ki, Moderator.az müəllifin əsərindən Cümhuriyyətlə əlaqəli, yuxarıda adı çəkilən hissələri mətn formasında bir-bir təqdim edəcək...
                                            ***

O günlər əməkdaşların vəzifələrinə davam eləmələri vicdan məsələsiydi, Yufis Vəzir bunu çox gözəl başa düşürdü... 
        Gələn qaçqınlar Vətəndən bir-birinin ardınca ağlasığmaz xəbərlər gətirirdilər: XI Ordu xüsusi şöbəsinin sədri cəllad Semyon Pankratovun əmrilə Milli hökumətdə olanların bir çoxunu, adlı-sanlı ziyalıları həbs eləmişdilər, kimsənin öldü-qaldısından xəbər tutmad olmurdu. Pankratovun 99 nəfərdən ibarət qətl siyahısında Səməd bəy Mehmandarov, Əlağa Şıxlinski, Cəfər Cabbarlı, Üzeyir bəy Hacıbəyov da varmış, son məqamda Nəriman Nərimanov onların buraxılmasına nail olub...
         İyulunn ortalarında Cahangir bəy tutqun halda otağına girib masanın üstünə qəzetlər atdı:
         “Qaçqınlaqr gətiriblər... Bir görün nələr yazırlar...”
         Yusif Vəzir bolşeviklərin “Kommunist” qəzetini açıb dinməzcə oxudu. 29 iyun nömrəsində yazmışdılar: “Gəncə Quberniyasının Fövqəladi Komissiyası elan edir. Gəncə Quberniyasının Fövqəladə Komissiyası aşağıda adı çəkilən ailələri girov saхlayır: Qacarlar, Kazımbəyovlar, Şıхlinskilər, Хanхoyskilər ailəsini və Gəncədə iki yüzə yaхın görkəmli burjuaziya sinfindən olan şəхsləri. Əgər bunlardan kimsə üsyan qaldırmaqda, ya da sui-qəsddə yaхalanarsa, həmin şəхs dərhal sorğu-sualsız güllələnəcəkdir". 30 iyun nömrəsində oxuduqlarısa beynində ildırım kimi çaxdı: "Gəncə. iyunun 28-də Tiflisdən gələn yoldaşlar хəbər verirlər ki, Azərbaycan əksinqilabçılarının hamısı Tiflisin küçələrində veyillənirlər. Hazırda Rəfiyevlər ailəsinin hamısı, general Cavad bəy Şıхlinski, Teymurbəy Novruzov və bütün Şamхor bəyləri də oradadırlar. Nəsib bəy Yusifbəyov Konstantinopola gedib. Tiflisdə belə bir şayiə də gəzir ki, Gəncə üsyanındakı uğursuz təşkilatçılığına görə Хan Хoyski müsavatçılar tərəfindən qətlə yetirilib…”
        “Bolşeviklərlə daşnaklar əlbir işləyirlər, – Papiros yandırdı, içəridəki  bürküdən darıxmış kimi açıq pəncərənin qabağına getdi. -  Çətin olacaq, çox çətin olacaq...”
        “Qətlləri müsavatçıların üstünə atmaq başqa niyyətlərdən xəbər verir... – Cahangir bəy daha da ruhdan düşmüşdü. – Neyəyəcəyik?”
        “Bilmirəm, - papirosun tüstüsünü əlilə bayıra qova-qova çiyinlərini çəkdi. – Daha səhih xəbərlər alanacan gözləyəcəyik...”
         Bir neçə gündən sonra Cahangir bəy üç əməkdaşı da götürüb Batuma yollandı - Tiflisə gedib bu çətin günlərdə ailəsinin yanında olmaq istəyirdi; əməkdaşlarısa qınamaq olmazdı, orda külfət qoyub gəlmişdilər. Mirzə Qədirin ailəsi ötən ildən Tiflisdəydi, ona görə, bir o qədər narahat deyildi. Zeynal bəysə onun kimi hələ subaylığın daşını atmamışdı, külfət sarıdan bircə anası vardı, onu da dayısının himayəsində qoymuşdu.
        Qamət Əfəndi hələ də sədaqətini göstərir, şikayətlənmədən öhdəsinə düşən işləri görürdü. Zeynal bəylə Mirzə Qədir səfarətxananın bir otağına köçmüşdülər, daha kirayə haqqı verməyə pulları yox idi. Səfarət binasının da, mənzilin də kirayə haqları üst-üstə yığılırdı. Axır vaxtlar Yusif Vəzir də işin çoxluğunu bəhanə eləyib səfarətxanada gecələyirdi ki, Xeyriyyə xanımın yanında xəcalət çəkməsin. Üstəlik, yemək xərcini get-gedə azaldır, bir qarnı ac, bir qarnı tox keçinməyə məcbur olurdular.
        ...Belə bir vaxtda əvvəlcə Nağı bəy Şeyxzamanlının, sonrasa Xəlil bəyin yaralı halda Məşədi Əliylə İstanbula gəlməsi gəncəli qaçqınların həyəcanına səbəb oldu. Avqustun əvvəlləriydi, səfarətin artıq üç nəfərlik  heyəti yersiz-yurdsuz, ac-yalavac qaçqınların dərdinə çarə eləmək üçün gecələr belə yatmırdılar. Mirzə Qədirin təmkini, Zeynal bəyin dəyanəti olmasaydı, Yusif Vəzirin əsəbləri dözməz, bəlkə də yenə yorğan-döşəyə düşərdi. Bəzən taqəti tükənirdi, artıq rəsmi tərəfi qalmayan vəzifəsini buraxıb uzaqlara getmək barədə düşünürdü. Amma səfarətə pənah gətirən adamların əlacsız halını görəndə ürəyindən qara qanlar axır, tab gətirməli olurdu..
       Qaçqınlar deyirdilər, Xəlil bəy sağalıb, Bəyoğluda dəbdəbəli mənzil kirayələyib, həmin mənzili bahalı mebellə döşətdirib, bal-yağ içində yaşayır; deyirdilər, Məşədi Əlinin vəziyyəti də pis deyil, təzədən ticarətə başlayıb, çox keçməz ki, var-dövləti başından aşar; deyirdilər, guya, bütün bunları İstanbulda “millət naminə” yığılan pulun hesabına eləyirlər. 
       Deyilənlərin nə dərəcədə doğru olduğunu bilmirdi, amma qaçqınların əksəriyyətinin ac-yalavac yaşadığı bir vaxtda bu cür söz-söhbət gec-tez ağır fəsadlar törədəcəkdi. Yusif Vəzir başlarına gələn fəlakətin günahkarlarını axtaran binəsib adamların qəzəbi qarşısında durmaq iqtidarında deyildi. Bəziləri deyirdilər, öz imzalarıyla hökuməti şuralara verəndən sonra gəncəliləri üsyana təhrik eləməyə hacət yox idi, onların bu xətası minlərlə adamın qətlinə, yurd-yuvasından didərgin düşməsinə səbəb oldu.
       Nağı bəy görünməsə də Xəlil bəy dirçələndən sonra səfarətə ayaq açmışdı, tez-tez gəlib qaçqınlara kömək, mühacirətdəkilərə yardım barədə danışırdı, təcavüzün qarşısını alınacağını, hökumətin öz fəaliyyətini hələlik mühacirətdə davam etdirəcəyini, Məhəmməd Əmin bəylə əlaqə yaratmağa çalışdığını söyləyirdi. Belə məqamlarda Yusif Vəzir susur, özünü təmkinli göstərməyə  çalışırdı. Şura hökumətini qəbul elədiyinə görə yox, sakit  ömür sürüb yazı-pozusuyla məşğul olmaq naminə sabah Bakıya qayıtmağa hazır idi, amma bilirdi ki, vaxtilə bölşeviklər barədə dediyi sözlərə, Milli Hkumətə elədiyi xidmətə görə onu sorğu-sualsız güllələyərlər.
        Amma gəncəlilərin çəkdikləri əzablardan yaranan kini özünü çox gözlətmədi. Sentyabr günlərinin birində Xəlil bəyin səfarətxanada olduğundan xəbər tutub basqına gəldilər. Yusif Vəzir Xəlil bəy, Zeynal bəy və Mirzə Qədirlə birgə oturduğu otaqdan Qamət Əfəndinin onlara necə dil tökdüyünü, ac-yalavac adamların təhdid dolu qışqırtılarını eşidirdi.
        “Xəlil bəy səfarətxanada gizlənməsin, çıxıb bizə cavab versin, görək niyə camaatı qan içində qoyub Tiflisə qaçdı? Özləri hökuməti verəndən sonra günahsız camaatı niyə rus süngüsünün qabağına itələdilər? İndi özləri niyə yenə bəy kimi yaşayırlar, günahsız adamlarsa yeməyə bir tikə çörək tapmırlar?”
        Xəlil bəyin rəngi ağarmışdı, bığı dartılır, əlləri titrəyirdi.
        “Gürcülər kömək eləməyə söz vermişdilər, - özünə bəraət qazandıran sayaq dilləndi, elə bil, bayırdakılara eşitdirmək istəyirdi.  – Amma... özləri təhdid altındaydılar, kömək göndərə bilmədilər...”
        “Deyək ki, bu belədi, - Yusif Vəzir soyuq nəzərlərini ona dikdi. – İndi İstanbuldasınız, sabiq hökumət üzvü kimi, bir çox dairələrlə əlaqəniz var, bu binəsiblərə kömək eləyə bilməzsinizmi, Xəlil bəy?”
         “Mən... Mən çalışaram, - Xəlil bəy, elə bil, imdad dilləyirdi. – Siz onlara deyin ki...”
          “Mən onlara heç nə deyə bilmərəm, - Yusif Vəzir qətiyyətlə dilləndi. – Üç aydı, qarınlarını quru sözlə doldururam. Ev-eşiyini itirmiş adamlara nə lazım olduğunu siz məndən yaxşı bilirsiniz”.
          Xəlil bəyin narahatlıq dolu nəzərləri Zeynal bəyə çevrildi. Zeynal bəy dönüb Yusif Vəzirin üzünə baxdı, laqeyd ifadədən bir şey anlamasa da bayırdakı “qiyamçıları” sakitləşdirməyi lazım bilib qapıya doğru getdi.
          “Mühacirət hökuməti...” – Xəlil bəy nəyisə izah eləmək istədi.
          “Hökuməti ölkədə qoruyub saxlamaq lazım idi! – Yusif Vəzirin səsi sərt çıxdı. – Məhəmmədhəsənə hökumət qurmağı tapşıranda bunun sonunun nəylə qurtaracağını fikirləşmək lazım idi!”
           Səsində qəzəbdən çox ağrı vardı. Amma fikirləşdiyini dediyinə görə özündə rahatlıq duydu. “Məni hər zaman çətin vəziyyətə salan yeganə şey açıqsözlülüyümdü, - sonralar yazacaqdı. – Mən həmişə öz sözümü açıq ifadə eləyirəm və heç nədən qorxmuram.” 
          İndi bayırdakıların qışqırtılarının get-gedə uzaqlaşmasından belə görünürdü ki, Zeynal bəy istəyinə nail olub. Artıq Xəlil bəyin rəngi bir qədər açılmış, çiyinləri dikəlmişdi.
           ...Bu qiyam təsirsiz ötüşmədi. Xəlil bəy bir neçə dəfə yardımla gəldi,  amma məbləğlər o qədər az idi ki, imdad gözləyən yüzlərlə qaçqının cüzi ehtiyatlarını belə ödəmirdi. Onun var-dövlətini gizlətdiyindən şübhələnənlər səfarətxanaya gəlməsindən xəbər tutub iki dəfə də həmlə elədilər. Belə məqamlarda Yusif Vəzirin sabiq hökumət üzvündən çox basqına gələnlərin tərəfini saxlaması Xəlil bəyə təsir  eləyirdi. Fikrincə, milli mübarizə hələ bitmamışdı, bu mübarizədə Yusif Vəzir onların yanında olmalıydı. Əlimərdan bəy Parisdən bolşevizmə qarşı müqavimətin zəruriliyi barədə təlimatlar göndərirdi, indi bütün güclərini buna yönəltməliydilər.
        ...O kədərli payız günlərin birində Sultanəhməd camesinin yanında milyonçu Bala bəy Aşurbəyovla rastlaşdı. Bolşeviklərin əlindən möcüzə nəticəsində qurtarıb Tiflisə, sonra Batum yoluyla ümüdgah saydığı bu şəhərə gəlib çıxmış, qızı Saranı Janna D’Ark fransız pansionatına düzəltmişdi. Vaxtilə qohumu Bəşir bəyin səxavət göstərib verdiyi təqaüd yadındaydı, həm də bu səbəbdən çətinliyə düşsə, köməyə hazır olduğunu dönə-dönə xatırlatdı. Bununla belə, görünür, Balabəy onun vəziyyətini duymuşdu, kədərlə gülümsədi:
        “Vətənin havasını almaq üçün hərdən görüşsək, bəsimizdi...”
        Onda qəhərin dağa-dalğa qalxıb böğazını tutduğunu sezdi...
        Vətəndənsə hələ də qara xəbərlər gəlirdi: Pankratovun yerini Baba Əliyev, sonrasa Eyyub Xanbudaqov tutmasına baxmayaraq, Milli hökumətdə işləyənlər təqiblərdən yaxa qurtara bilməmişdilər. Ən kədərlisi də bu idi ki, istiqlal tərəfdarı olan köhnə dostlarının bəziləri bolşeviklərə işləməyə razı olmuşdular: Ağahüseyn Kazımov xalq səhiiyə komissarı olub Cəmil bəy Ləmbəranskini və Əmir bəy Aslanovu da yanına aparmışdı; Cəmil bəy Vəzirov Xalq Poçt-Teleqraf və Rabitə Yolları kimissarlığına başçılıq eləyirdi; Firuz bəy Ordubadski Xalq Ərzaq Komissarlığında cığınacaq tapmışdı; bolşeviklər Bahadur Vəlibəyov Naxçıvanda, Mustafa Quliyev Lənkəranda İnqilaqb Komitəsinin sədriydilər; Möhsün İsrafilbəyli Xalq Hərbi Dəniz İşləri Komissarlığı xüsusi idarəsinin rəisiydi. Amma, əlbəttə, ən böyük məsuliyyəti daşıyanlardan biri Müvəqqəti Hərbi-İnqilabi Şuranın üzvü Qəzənfər Musabəyov idi...
        Yeni quruluş altı ay ərzində əlli minə yaxın adamı qətlə yetirib, müqavimət ocaqlarını amansızcasına söndürüb yerini bərkidəndən sonra o aldanmış biçarələri bir-bir aradan götürəcəkdi...
        ...Noyabrda xəbər tutdu ki, Stalin Bakıya gəlib, Lahıcda həbs olunub həbsxanaya salınmış Məmməd Əmini azad etdirib, özüylə Moskvaya aparıb, guya, orda böyük vəzifəyə təyin eləyəcək. Bu səbrini daşdıran son damlalardan oldu. Deməli, hökumət yıxılandan sonra yeddi ay ərzində qəlbinin dərinliklərində yaşatdığı ümid puça çıxmışdı, bundan sonra öz həyatı barədə düşünməliydi...

Hazırladı: Elmin Nuri
       

"Abdulla Taymas yazırdı ki, M.Rəsulzadənin parlaq çıxışı nümayəndələrə böyük təsir etdi"
Qeyri-adi oğurluq hadisəsi: Çantalarını öz əlləri ilə soyğunçuya verdilər – VİDEO
Döşləri başına bəla oldu - Böyütdürdü və dünyasını dəyişdi...
Az yatmaqla diqqət arasında əlaqə aşkar edildi - ARAŞDIRMA
Valideyinləri evdən köçmədiyinə görə 30 yaşlı oğullarını məhkəməyə verdi
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Dünya
Keçmiş güləşçini tanınmaz hala saldılar, göz qapağı və çənəsi qırıldı - VİDEO
Cəmiyyət
Qızlarına “Mavi” adını verən ailə məhkəməlik oldu
Cəmiyyət
“Əlillərlə bağlı statistikanın araşdırılmasına ehtiyac var”
Cəmiyyət
“Televiziya aparıcıları özlərini hamıdan ağıllı hesab edirlər” – Jurnalistdən sərt çıxış
Cəmiyyət
“İmtahan öncəsi abituriyentlərin pirlərə və ocaqlara üz tutumasının heç bir xeyri yoxdur”- İlahiyyatçı...
Həftənin ən çox oxunanları
Alpinistlərlə bağlı şok iddia - “Meyitlər şübhəli şəkildə, anidən tapılıb”
Turş alçanın bu faydalarını bilirsinizmi...?
Bu baş versə, hamımız yanacağıq - Ərdoğan
Kann kino festivalının qırmızı xalısında qıpqırmızı ƏXLAQSIZLIQ...
"4 bacının tək qardaşı idi..." - Dünən şəhid olan əsgərimizin FOTOSU
“Xaricdə bank vətəndaşlara, bizdə isə vətəndaşlar banklara yalvarır”
Xalq artisti ittihamlara cavab verdi: "Gələcəkdə Almaxanım da dəvət olunar və oxuyar"
“Özünə ayaqyolu axtaran xanım video çəkməz...” - “Unibank”dan müştəri ittihamına cavab...
Azərbaycanlı icra başçısı işə avtobusla gedir - Fotolar
"Ermənistanda Naxçıvan daha populyardır, çünki…" -Ehtiyatda olan polkovnik
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin