Xəbər lenti
20/06/2018 [23:55]:
Lotoreyanın sirrini tapan riyaziyyatçı 7 dəfə mükafat qazandı...
20/06/2018 [23:49]:
Süleyman Rüstəmin ilk dəfə görəcəyiniz NADİR FOTOLARI
20/06/2018 [23:18]:
Ginekoloqdan xəstəsinə əxlaqsız təklif: “Mənimlə əlaqəyə girmək istəyərsən?”
20/06/2018 [22:54]:
Səhiyyədə böyük qalmaqal: 456 xəstə ağrıkəsici ucbatından həyatını itirdi...
20/06/2018 [22:35]:
Gəlinlik geyinərək sevgilisinin toyuna gəldi - VİDEO
20/06/2018 [22:32]:
“2020-ci ildən sonra Rusiya dağılacaq” – “Türkiyə gözlənilən qlobal böhrandan uduşla çıxacaq”
20/06/2018 [22:26]:
Qarabağda canavar dişləmiş erməni uşaqlardan biri öldü...
20/06/2018 [22:02]:
Trampın oğlunu oğurlamaq istədilər
20/06/2018 [21:52]:
DÇ-2018: Rusiya və Uruqvay 1/8 finala yüksəlib
20/06/2018 [21:49]:
Prokurorluq 18 yaşlı qızın ölümü ilə bağlı əlavə ittiham irəli sürdü
20/06/2018 [21:48]:
Naxçıvanda şərab zavodu da ermənilərdən geri alınıb - VİDEO
20/06/2018 [21:37]:
Xoyskinin böyük etirafı, tarixi müsahibəsi və istefa səbəbləri - GİZLİNLƏR
20/06/2018 [21:18]:
İntihara cəhd edən Füzuli sakini xəstəxanada ölüb - YENİLƏNİB
20/06/2018 [21:15]:
DÇ-2018: Mundialla vidalaşan ilk komanda müəyyənləşib
20/06/2018 [21:14]:
Yuliya Timoşenko yenidən Ukrayna prezidentliyinə iddialıdır...
20/06/2018 [21:10]:
Ərə getmək istəmədi, küçədə öldürüldü – VİDEO
20/06/2018 [21:01]:
Türkiyədən Azərbaycana 100-dək hərbi qulluqçu gəlib
20/06/2018 [20:22]:
Necati Şaşmaz tanınmaz halda – FOTO
20/06/2018 [20:21]:
“Ermənilərin “Mi-8” vertolyotunu Cıdır düzünə endirtdik...” - “Zəhmli polkovnik”
20/06/2018 [20:20]:
“Ronaldo şərab kimidir, yaşı artdıqca yaxşılaşır”
20/06/2018 [20:19]:
36 yaşlı siyasətçi Gürcüstanın baş naziri oldu
20/06/2018 [20:17]:
Azərbaycanda bu şəxslərin pensiyaları yenidən hesablanacaq
20/06/2018 [20:17]:
Ukrayna ordusu Donbasda hücuma keçdi
20/06/2018 [20:16]:
DİN 36 nəfəri cərimə etdi
20/06/2018 [20:01]:
Erməni gülləsinə tuş gələn keçmiş əsgərin acınacaqlı güzəranı: Fəhləliklə ev dolandırır
20/06/2018 [19:48]:
"Atası gələndən sonra toy edəcək..."- Dilqəm Əsgərovun qardaşı...
20/06/2018 [18:58]:
İki kişinin inək kəsməsi birinin ölümüylə nəticələndi - FOTO
20/06/2018 [18:56]:
Nazir müavini: “Saxlama yerlərində insan hüquqlarının pozulması halı aşkarlanmayıb"
20/06/2018 [18:55]:
“Əjdər Xanbabayevi mənim Bakıya gəlməyimin qarşısını almaq üçün öldürdülər...”
20/06/2018 [18:42]:
İsmayıllıda yol tikintisinə 5,4 milyon manat ayrıldı
20/06/2018 [18:37]:
“Bəzi məmurlar bu məsələdə Prezidentin yanında deyil” -Qaçqınlar Cəmiyyətinin sədri
20/06/2018 [18:32]:
Dövlət Miqrasiya Xidmətinin rəisi: “Ürək ağrısı ilə deməliyik ki...”
20/06/2018 [18:31]:
Komitə sədri: “Köçkünlərin öz torpaqlarına qayıdış ümidi güclənib"
20/06/2018 [18:30]:
Bakcell ən yüksək nəticə göstərdi
20/06/2018 [18:29]:
Azərbaycan dünyanı bu silahlarla heyrətə salacaq - SİYAHI
20/06/2018 [18:04]:
DİN-dən yeniyetmə qızın təcavüzə məruz qalması xəbərinə MÜNASİBƏT
20/06/2018 [17:56]:
Nazilə Səfərlinin qardaşı arvadı video yaydı: "İntihar edəcəm, o səs yazısında..."
20/06/2018 [17:50]:
XİN: "Azərbaycanda məcburi köçkünlərin sayı 1.2 milyon nəfərdən çoxdur"
20/06/2018 [17:43]:
"Qəbələ"nin rəqibi Azərbaycana erməni hücumçu gətirə bilər
20/06/2018 [17:41]:
“XTQ-nin devizi heç vaxt əsir düşməməkdir...”
20/06/2018 [17:33]:
"Ədalətsizliyi aradan qaldırmaq istəyiriksə..." - Əli Əhmədov
20/06/2018 [17:31]:
İstefa verən rəisdən açıqlama: “Mən zəhərlənən pambıqçılara görə..."
20/06/2018 [17:16]:
“Nar” 700 bal toplamış abituriyentləri mükafatlandıracaq
20/06/2018 [16:59]:
Nişanlısının xəyanətinə görə intihar etmək istədi
20/06/2018 [16:46]:
Aprel döyüşçümüzdən şad xəbər: Artıq ayağa qalxacaq!
20/06/2018 [16:39]:
Zaxarova: "Rusiya Qarabağ münaqişəsinin həlli üçün hər şey edəcək"
20/06/2018 [16:30]:
Hərbi ekspert: "Laçın yoluna nəzarət işğaldan qurtulmaq üçün addımdır"
20/06/2018 [16:11]:
"Qarabağ"ın oyununun vaxtı dəyişdi - UEFA-dan yeni qərar
20/06/2018 [15:56]:
Bakıda dəhşətli qəza - Bir ailə məhv oldu
20/06/2018 [15:52]:
Büdcədən 58 milyon ayrıldı - Prezident Fərman vermişdi
20/06/2018 [15:52]:
Vahid Əhmədov: “Büdcədə dəyişikliyin olması gözlənilən idi”
20/06/2018 [15:38]:
Afaq Aslan Damlanın keçmişilə bağlı qalmaqallı iddianı təsdiqlədi: "Pula görə yad kişilərin stollarının altından..."
20/06/2018 [15:36]:
Dünyanın ən yaxşı restoranları... - Maraqlı
20/06/2018 [15:35]:
Erməni generalın Qarabağdakı mülkündə axtarış aparıldı
20/06/2018 [15:30]:
Yıldırım: "Əhd etmişik, onları yaşamağa qoymayacağıq"
20/06/2018 [15:28]:
Stalin repressiyasının məhv etdiyi İslam filosofu – Azərbaycanda ona kimlər əl tutmuşdu?
20/06/2018 [15:25]:
“Biz Heydər Əliyevi hakimiyyətə şərik etmək üçün gətirmişdik”
20/06/2018 [15:21]:
Eldar Mansurov: “Bunların əlindən Bakıda maşın sürə bilmirdim”
20/06/2018 [15:01]:
“Bu, 3 yaşlı uşağın üstünə tankla getmək kimi bir şeydir...”
20/06/2018 [14:54]:
Ümidini Paşinyan-Putin qarşıdurmasına bağlayanlar... - İlham İsmayıl
20/06/2018 [14:49]:
Ermənistan XİN rəhbəri Aİ komissarı ilə Qarabağı müzakirə etdi
20/06/2018 [14:47]:
Azərbaycan yeni hərbi helikopterlər əldə edib
20/06/2018 [14:45]:
ATV-nin məşhur aparıcısının modellə seksual FOTOLARI
20/06/2018 [14:43]:
XİN: "Məcburi köçkünlərin sayı bir milyonu keçib"
20/06/2018 [14:40]:
Rozanın geri qaytardığı maşına nə oldu?
20/06/2018 [14:38]:
ABŞ BMT İnsan Hüquqları Şurasından çıxdı - “Yalançı və tamahkar təşkilat...”
20/06/2018 [14:34]:
Zəhərlənən pambıqçılara görə rəis işdən çıxarıldı
20/06/2018 [14:30]:
Xərçəng xəstəsi olan gənc qız keçirdiyi əməliyyat sonrası tanınmış model oldu - FOTOLAR
20/06/2018 [14:22]:
“Xarici ölkələrə tələbə qəbulu xidməti göstərən şirkətlərin heç birinin Təhsil Nazirliyi ilə bir bağlantısı yoxdur”
20/06/2018 [14:16]:
Türkiyə iyunun 21-də bu qırıcılara sahib olacaq
20/06/2018 [14:14]:
“Bu adamı durdurmaq mümkün deyil” - Tramp nəyin bahasına olursa-olsun, Putinlə görüşmək istəyir
20/06/2018 [13:59]:
Novella Cəfəroğlu: “Elçibəy prezident seçilən gecə bizim evdəydi”
20/06/2018 [13:44]:
ŞOK: Şortikə görə tənqid edilən qız intihar etdi - Foto
20/06/2018 [13:36]:
“Çörək də götürə bilmədik” – 25 ildir torpaq həsrəti ilə yaşayanlar – VİDEO
20/06/2018 [13:34]:
Paşinyan rəqiblərini “siyasi meyit”ə çevirir - Növbəti hədəf kim olacaq?
20/06/2018 [13:33]:
Şengen vizası bahalaşır
20/06/2018 [13:32]:
Türkiyə seçkiləri - Ərdoğan öndə gedir, Akşenersə İncenin kölgəsində qalıb
20/06/2018 [13:31]:
Türkiyədə doğulan suriyalı qaçqınların sayı 276 minə çatıb
20/06/2018 [13:31]:
Sabah havanın temperaturu 36 dərəcəyə YÜKSƏLƏCƏK
20/06/2018 [13:27]:
“Olimpiya”nın baş məşqçisi “Qarabağ”la ÇL oyunlarından danışdı
Bütün arxiv bir sırada
17/02/2018 [22:57] - Cəmiyyət - ( 2070 dəfə baxılıb)

Necə olur ki, bəzi insanlar birdən dahiyə çevrilir?



Beyin zədələnməsinin qeyri-adi yaradıcı istedadları üzə çıxarması ilə bağlı artan dəlillər mövcuddur. Bu, bizə dahilərin necə yarandığını öyrədə bilərmi?
 
1860-cı ilin yayı idi və Eadweard Muybridge-in kitabları qurtarırdı. Bir kitab satıcısı üçün bu yolverilməz idi.

San Francisco-da yerləşən dükanının başına qardaşını qoyan Muybridge yeni mal almaq üçün at arabası ilə yola düşür.

Amma haradan ağlına gələrdi ki, səyahəti dünyanı tamamilə dəyişəcək.

Yolunun şimal-şərqi Texasdan keçən hissəsində araba çətinliyə düşür. Belə ki, sürücünün qamçısı qırılır və atlar başılovlu çapmağa başlayır. Nəticədə, atlar arabanı sıldırım dağ yoluna çəki. Sonda araba bir ağaca çırpılır. Muybridge havaya qalxır və başı üzərində qayaya çırpılır.

O, doqquz gün sonra, 241 km aralıda yerləşən xəstəxanada gözlərini açır. Qəza nəticəsində onun bir sıra tibbi problemi yaranmışdı. Buraya ikili görmə, qıcolma tutmaları və qoxu, eşitmə və dad hissini itirmə daxil idi. Amma ən radikal dəyişiklik onun şəxsiyyəti ilə bağlı idi.

Əvvəllər Muybridge yaxşı biznes hissinə malik dostcanlı və açıqfikirli bir insan olubmuş. Sonralar isə o riskə getməyi sevən, ekssentrik və məkrli bir kişiyə çevrilib və daha sonra həyat yoldaşının sevgilisini öldürüb. Eləcə də o, çox güman ki, dahi olub.

Yaradıcı ideyaların haradan yarandığı sualına minilliklərdir ki, insanlar cavab tapa bilməyiblər.

Alimlərə əsasən bu, yorğunluqdan tutmuş darıxdırıcı həyata qədər bir çox şeydən qaynaqlana bilər. Dahilərin isə bu haqda dedikləri çox da inandırıcı səslənmir.

Platon, bunun ilahi dəliliyin nəticəsi olduğunu deyib. Bəlkə də Freydin inandığı kimi seksual istəklərin ucalmasından əmələ gəlir? Çaykovskiyə görə, evrika anları soyuq başla işləmək və texniki bilikdən doğur.

Lakin son dövrlərə qədər daha ağıllı insanlar bir şeyə inanıblar: yaradıcılıq beyin qabığımızın içindəki çəhrayı titrək kütlədə yaranır.

Heç şübhəsiz ki, beyin silkələnməsi, deşilməsi, ona elektrik ötürülməsi, güllələnməsi, hissələrə bölünməsi və ya oksigenin çatışmazlığı ani ölümə yol açacaq.

Beyinin sahibi nə qədər dahi olursa-olsun belə.

Eadweard Muybridge arabadan yıxılıb və bundan sonra həyatına yaradıcı dahi kimi davam edib

Eadweard Muybridge arabadan yıxılıb və bundan sonra həyatına yaradıcı dahi kimi davam edib
Qəzadan sonra, Muybridge gəmi ilə İngiltərəyə gələ biləcək qədər sağalır. Elə burada yaradıcılığı üzə çıxır. O, kitab tacirliyini atır və dünyanın ən məşhur fotoqraflarından birinə çevrilir.

Eləcə də o, məhsuldar ixtiraçı idi. Qəzadan qabaq bir dəfə belə olsun patent üçün müraciət etməyən Muybirdge, gələn iki onillik ərzində ən az 10 dəfə müraciət edir.

1877-ci ildə ona ixtirası ilə fotoqrafiyanı birləşdirmək ixtiyarı verən bir mərcə girir.

Rəvayətə əsasən, onun dəmiryol maqnatı olan zəngin dostu Leland Stanford atların uça bildiyinə inanırmış. Daha doğrusu inanırmış ki, atlar qaçarkən ayaqları yerdən eyni anda götürülür.

Muybridge isə əksini deyirmiş.

Bunu sübut etməkdən ötrü o, atların yarış həlqəsinə 12 kamera yerləşdirir və Stanford-un sevimli atı Occident qaçarkən gizli tel hərəkətə gələrək kameraları avtomatik işə salır.

Daha sonra, cəsarətli adı olan zopraksiskopu yaradır. Bu cihaz ona bir neçə şəkili sürətlə ardıcıl göstərmək imkanı verir və nəticədə hərəkətli foto əmələ gəlir.

Təəccüblü olsa da, at ani də olsa havada uçur. Muybridge-in lentə aldığı ilk filmdə atların uçması faktı təsdiqini tapır.

Muybridge-in kitab satıcısından yaradıcı dahiyə çevrilən taleyi, bunun qəzanın nəticəsi olması kimi söz-söhbətlərə təkan verirdi.

Mümkündür ki, o, "s dahilik sindromu" (ingiliscə: sudden savant syndrome) yaşayıb. Sindrom, beyin zədələnməsi və ya xəstəliyindən sonra müstəsna qabiliyyətlərin üzə çıxması ilə müşayiət olunur.

Son dərəcə nadir rast gəlinən bu sindrom, dünya üzrə yalnız 25 dəfə qeydə alınıb.

Ortopedik cərrah Tony Cicoria-nın 1994-cü ildə New York parklarından birində başına gələn hadisə çox maraqlıdır.

Onu ildırım vurmuşdu. Tam beynindən vuran ildırım həkimdə inanılmaz piano çalmaq sevgisi yaradıb.

Əvvəlcə başqa bəstəkarların musiqilərini çalan cərrah, çox keçmədən özü bəstələr yazmağa başlayır.

Hazırda o, pianoçu və bəstəkardır, eləcə də cərrahdır.

Ürəktutmasından sonra sınıqçıdan rəssama çevrilən Jon Sarkin-in də hekayəsi qəribədir. Rəsm çəkmək istəyi onda dərhal baş qaldırır.

Xəstəxanada bir çox müalicələr - nitq terapiyası, incəsənət terapiyası, fiziki terapiya, peşə müalicəsi, əqli müalicə - alan Sarkin, sonralar deyib: "Onlar əlimə rəngli qələm verdilər və şəkil çəkmək istədiyimi soruşdular. Mən də yaxşı dedim."

Onun ilk işi Massachusetts ştatının Gloucester şəhərində yerləşən evindəki kaktusun rəsmi olub.

Kaktus barmağa bənzər imiş. 50-ci illərin Qərb filmlərindəki kimi.

Gottfried Mind
Gottfried Mind "rəssam alim" olub və pişikləri son dərəcə qeyri-adi dəqiqliklə çəkib
Hətta ilkin rəsmləri belə son dərəcə mücərrəd olub.

Rəsmlərinin bəzilərində budaqlar sarmaşan yaşıl ilanları, bəzilərində isə qırmızı ziqzaq pilləkənləri xatırladır.

Onun əsərləri The New York Times-da dərc olunub, albomların üzərində yer alıb və Pulitzer Mükafatı qalibi bir müəllifin kitabının üz qabığını bəzəyib.

Onların satış qiyməti 10 min dollarlarla ölçülür.

Ən möcüzəli hadisə isə Jason Padgett-in başına gəlib. O, 2002-ci ildə Washington ştatının Tacoma şəhərində olduğu bir barda hücuma məruz qalıb.

Hücumdan əvvəl Padgett kollecdən atılan və divan dükanında işləyən biri olub.

Onun həyatdakı ən əsas istəkləri partilərdə əylənmək və qızlarla vaxt keçirmək imiş. Riyaziyyata qəti marağı olmayıb və hətta məktəbdə cəbr dərslərinə girməyib.

Amma həmin gecə hər şey dəyişib. İlkin olaraq xəstəxanaya kəskin beyin silkələnməsi diaqnozu ilə aparılır.

"Yadıma gəlir ki, hər şey gözümə qəribə görünürdü. Amma bunu ağrıkəsici məqsədilə vurulan narkotik maddələrin təsiri kimi başa düşürdüm," o deyir.

"Səhəri mən ayıldım və hər şeyi su kimi görürdüm. Fırlanaraq aşağı gedən kiçik tangens xətlərinə bənzəyirdilər (düz xəttə toxunan, lakin onu kəsməyən əyri)."

O andan bəri Padgett-in dünyası həndəsi fiqurlar və şəbəkə xətləri ilə dolur. Riyaziyyata qarşı dərin marağı baş qaldırır və hazırda Pi formulu kimi formullar üçün qrafiklərinə görə çox məşhurdur.

Bir vaxtlar tangensin nə olduğunu bilmədiyinə isə inana bilmir.

"Özümü iki adam kimi hiss edirəm və anamla atam da eyni sözü deyirlər. Elə bil ki, iki fərqli uşaqları olub," o deyir.

Bəs bu niyə baş verir? Necə yaranır? Və dahiləri xüsusi edən şey haqqında bizə nə öyrədir?

Bu barədə iki aparıcı fikir mövcuddur. Birinci fikrə görə, əgər başınız harasa dəyibsə, təsiri bir doza LSD qəbulu ilə eyni olur.

 

 

Psixodelik narkotik vasitələr, beyində "xoşbəxtlik hormonu" adlanan serotonin hormonu səviyyəsini artıraraq yaradıcılığı artırır.

Bu, beyində eyni anda bir neçə hissənin aktivləşməsi və adətən ayrı olan hisslərin əlaqələnməsi ilə müşayiət olunan "sinesteziyaya" aparır.

Bir çox insanların bunu yaşaması üçün heç həblərə/narkotik vasitələrə ehtiyacı yoxdur. Dünya əhalisinin 5 faizi sinesteziyanın "qrafem rəng" adlı formasını yaşayır.

Bu zaman sözlər rənglərlə əlaqələndirilir. Məsələn, aktyor Geoffrey Rush, bazar ertəsi günlərinin solğun mavi rəngdə olduğuna inanır.

Zədələnən beyində ölmüş və ölmək üzrə olan hüceyrələr ətrafdakı toxumaya serotonin axıdırlar.

Fiziki olaraq bu, beyinin hissələri arasında LSD təsirində olduğu kimi əlaqələr yaradır. Əqli olaraq isə insan özünü əlaqəsiz hiss edir.

"Biz, əvvəllər beyinin əlaqəli olmayan hissələri arasında əlaqə yaranmamışdan qabaq qalıcı dəyişikliklər aşkarlamışıq," Floridada yerləşən Multisensor Tədqiqatı üçün Brogaard Laboratoriyasının rəhbəri nevroloq alim Berit Brogaard deyir.

Aktyor Geoffrey Rush-ın sinesteziyası var. Belə ki, hərəkətə keçən bir hiss digər duyğulara da təsir göstərir, məsələn rəngləri qoxulamaq və ya dadmaq

Aktyor Geoffrey Rush-ın sinesteziyası var. Belə ki, hərəkətə keçən bir hiss digər duyğulara da təsir göstərir, məsələn rəngləri qoxulamaq və ya dadmaq
Aktyor Geoffrey Rush-ın sinesteziyası var. Belə ki, hərəkətə keçən bir hiss digər duyğulara da təsir göstərir, məsələn rəngləri qoxulamaq və ya dadmaq hissi yaranır
Amma bunun da alternativi var. İlk ipucu 1998-ci ildə gözə dəyib.

Belə ki, bir qrup nevroloq demensiyalı beş xəstələrinin rəssam, özü də yaxşı rəssam olduğunu aşkarlayıblar.

Xüsusilə də beyinin yalnız müəyyən yerlərinə təsir göstərən frontotemporal (alın payı) demensiyalı xəstələr.

Misal üçün, vizual yaradıcılıq inkişaf etdiyi halda, dil və sosial bacarıqlar sürətlə itir.

Belələrindən biri də "5-ci Xəstə" olub. 53 yaşında ikən həmin xəstə, yerli parklardan birində aparılan rəsm kursuna yazılır.

Əvvəllər isə rəsmə qəti marağı olmayıbmış. Bu, demensiya xəstəliyinin tam başlanması ilə üst-üstə düşüb. Cəmi bir neçə ay sonra, o, danışmağa çətinlik çəkməyə başlayıb.

Çox keçmədən qıcıqlandırıcı və ekssentrik bir şəxsə çevrilən xəstə, küçədə pul axtarmaq həvəsinə düşüb.

Xəstəliyi inkişaf etdikcə rəssamlıq qabiliyyəti də yaxşılaşıb, adi həyat rəsmlərindən, uşaqlıq xatirələrindəki binaların impressionist təsvirlərinə keçib.

Nə baş verdiyini tapmaq üçün alimlər, xəstələrin beyinlərinin 3D skanını ediblər. Beş haldan dördündə onlar, sol yarımkürədə xəsarətlər aşkarlayıblar.

1960-cı illərdə aparılan Nobel mükafatı qazanan tədqiqat göstərir ki, beyinin hər iki hissəsi xüsusi tapşırıqları icra etməyə kökləniblər: ümumilikdə sağ tərəf yaradıcılığın evidir və sol tərəf məntiq və dilin mərkəzidir.

Lakin sol tərəf həm də bir növ dələduz xarakter daşıyır.

"Sol tərəf beyinin dominant hissəsi olmağa meyllidir," Brogaard deyir.

"O, düşüncənin ən qıraq-bucaqda qalan növlərini - son dərəcə orijinal, son dərəcə yaradıcı düşüncənin qarşısını almağa meyllidir. Çünki bu, bizim qərar vermə bacarıqları və normal həyata davam etmək bacarıqlarımız üçün faydalıdır."

Bir nəzəriyyəyə əsasən, xəstələrin beyinlərinin sol yarımkürəsinin zədəsi artdıqca sağ yarımkürə inkişaf etmək üçün azad olur.

Daha bir neçə tədqiqat bu nəzəriyyəni təsdiqləyir.

Onlardan biri isə belədir: sağlam könüllülərin beyinlərində sol yarımkürənin fəaliyyəti müvəqqəti olaraq yavaşıdılır və sağ yarımkürənin aktivliyi artırılır və yaradıcılıq qabarır.

"Rəhbər tədqiqatçı Allen Snyder-in işi başqa bir kəs tərəfində kopyalanmışdı və məsuliyyət məncə, nəzəriyyənin boynuna düşür," bir neçə onillikdir ki, dahilik sindromunu araşdıran Wisconsin Tibb Məktəbindən psixiatr Darold Treffert deyir.

Bəs tanınmış dahi insanlar necə?

Bu nəzəriyyə onların istedadlarını izah etməyə qadirdirmi?

Götürək autizmi. Məsələn, ən qəliz riyazi hesablamaları inanılmaz sürətlə hesablayan Daniel Tammet və ya "Pişik Rafael" ("Cat Raphael") adlı əsəri son dərəcə real təsvir etməyi bacaran Gottfried Mind.

Bu "autistik dahilər" Renessans müdriklərinə rəqib olacaq qədər super bacarıqlara sahibdirlər.

Hesablamalara görə, autizmli 10 nəfərdən birində dahilik sindromu var və pozğunluğun artan yaradıcılıq ilə əlaqəsini göstərən çoxsaylı dəlillər mövcuddur.

Sübut etmək çətin olsa da, Einstein, Newton, Mozart, Darwin və Michelangelo kimi bir sıra intellektual nəhənglərin də autistik olduğu barədə şayiələr hələ də dolaşır.

Başqa bir nəzəriyyə təklif edir ki, autizmi yaranmasına səbəb sol yarımkürənin uşaqlıqda anormal dərəcədə az serotonin səviyyəsinə malik olmasıdır. Bu da həmin hissənin normal inkişafa mane olması anlamına gəlir.

Beləliklə, qəfil dahilik sindromundakı kimi sağ yarımkürə daha aktiv olmağa başlayır.

Maraqlısı budur ki, qəfil dahilik sindromu olan bir çox insanda sosial problemlər, kompulsiv aludəçilik pozuqluğu (obsessive compulsive disorder - OCD) və hər kəs tərəfindən qəbul olunan maraqlar da daxil olmaqla autizm simptomları inkişaf edir.

"O qədər pis olmuşdum ki, mikroblardan qurtulmaq üçün pullarımın üzərinə dezinfeksiya edici məhlul vurub, bir neçə saniyəlik mikrodalğalı sobaya qoyardım," Padgett deyir.

"Onlar adətən normal həyat yaşayırlar, amma həm də belə aludəçilikləri olur," Brogaard söyləyir.

Bu, bütün qəfil dahilər arasında bir növ ümumi haldır. Jon Sarkin öz əsərlərini instinkt ilə müqayisə edir.

"Rəsm çəkməyi xoşladığıma görə yox, çəkməli olduğumu hiss etdiyimə görə bunu edirəm."

Onun emalatxanası minlərlə bitmiş və natamam işlərlə doludur.

Albert Eynşteyn kimi bəzi yaradıcı dahilərin autismli olduğuna inanılır

Albert Einstein kimi bəzi yaradıcı dahilərin autismli olduğuna inanılır

Adətən ehtiyac olmasa da, qəfil dahilər daha da mükəmməl olmaq üçün çox işləyirlər.

"Yəni, daim məşq edirdim. İstedad və ya zəhmət fərq etməz, nəyisə çox etdikcə daha yaxşı da bacarırsan," Sarkin deyir.

Padgett də onunla razıdır.

"Diqqətini bir şeyə cəmlədikdə heç şübhəsiz yeni şeylər kəşf edəcəksən."

Muybirdge də istisna deyildi.

Mərcdən sonra o, Philadelphia-ya köçür və hərəkətli film həvəsinə davam edir. Pilləkənləri qalxıb-düşmək kimi fəaliyyətləri lentə alır və qəribə səslənsə də, özünün çılpaq şəkildə əlində külüng yellətdiyi şəkillər çəkir.

1883 və 1886-cı illər arasında o, 100 mindən çox şəkil lentə alır.

Qəfil dahilik sindromu inkişaf etdikcə, hər kəsin gizli əqli gücünü hərəkətə gətirmək imkanı ilə bağlı ümidlər də artır - bəlkə ağıllı həblər, bəlkə də alətlər vasitəsilə.

Amma ona qədər artıq bir neçə saat işləmək də işə yaraya bilər (BBC).

Ərə getmək istəmədi, küçədə öldürüldü – VİDEO
İki kişinin inək kəsməsi birinin ölümüylə nəticələndi - FOTO
Afaq Aslan Damlanın keçmişilə bağlı qalmaqallı iddianı təsdiqlədi: "Pula görə yad kişilərin stollarının altından..."
ATV-nin məşhur aparıcısının modellə seksual FOTOLARI
"Arabo"nun komandiri: "Aprel döyüşləri ərəfəsində heç bir yardım göstərilməyib"
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Maraqlı
Lotoreyanın sirrini tapan riyaziyyatçı 7 dəfə mükafat qazandı...
Dünya
Ginekoloqdan xəstəsinə əxlaqsız təklif: “Mənimlə əlaqəyə girmək istəyərsən?”
Araşdırma
Xoyskinin böyük etirafı, tarixi müsahibəsi və istefa səbəbləri - GİZLİNLƏR
Cəmiyyət
“Əjdər Xanbabayevi mənim Bakıya gəlməyimin qarşısını almaq üçün öldürdülər...”
Dünya
Dünyanın ən yaxşı restoranları... - Maraqlı
Həftənin ən çox oxunanları
Maşın Rozanın əlindən alındı - SON DƏQİQƏ
Xankəndi səmasına qırıcılar qaldırıldı - Düşmən “gəl-gəl” deyir... Fotolar+Video
Tanınmış aparıcı canlı yayımdan qovuldu, səbəbi hər kəsi təəccübləndirdi - FOTO
32 yaşında dövlət quran, 33 yaşında isə öldürülərək cəsədi dənizə atılan qəhrəman Kırım türkü - ARAŞDIRMA
TANAP-dan danışan gənc kimin övladıdır? - FOTO+VİDEO
Yarıçılpaq səudiyyəli fanat qadın və hicablı rus azarkeş qız - Futbol çempionatındakı təzadlar + VİDEO
Paşinyan Azərbaycanda yeni açılan erməni kilsəsinə baş çəkdi- FOTOLAR
İki Ali Baş Komandanımızın Xankəndindəki paradını bizə çox görməyin: - TARİXİ SEÇİM...
"Ölkəni mollaxanaya çevirmək istəyənlərə qarşı dirəniş göstərməliyik" -Deputatdan çağırış...
DÇ-2018: Ən gözəl azarkeşlər -FOTOLAR
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin