Xəbər lenti
09/12/2018 [23:00]:
Ermənistanda əhalinin əksəriyyəti seçkilərə getmədi - YENİLƏNİB
09/12/2018 [22:24]:
“Huawei” qalmaqalına görə ABŞ səfiri Çin XİN-ə çağırıldı
09/12/2018 [22:17]:
Ər-Riyad Ankaranın tələbini rədd etdi
09/12/2018 [22:00]:
Heydər Əliyevin vəfatından 15 il keçir: "Nə qədər ki, Odlar Yurdu Azərbaycan var..."
09/12/2018 [21:35]:
Rusiya çempionu hamamda öldü
09/12/2018 [21:25]:
Sarkisyan səsvermədə problemlə üzləşdi -Cihaz keçmiş prezidenti tanımadı
09/12/2018 [21:17]:
Rəsmi Parisdən Trampa XƏBƏRDARLIQ: “Fransanın daxili işlərinə burnunu soxma!”
09/12/2018 [21:06]:
Şahnazryan Paşinyanı ifşa etdi: "Çünki onları zibil vedrəsinə atmaq istəmirdim..."
09/12/2018 [20:13]:
CAR-da dəhşətli qəza: 13 nəfər diri-diri yandı
09/12/2018 [20:09]:
Vanadzora seçkilərdə nəzarət üçün əlavə polis qüvvələri göndərildi
09/12/2018 [20:04]:
Fransalı nazir Trampa qəzəbləndi: "İşlərimizə qarışma!"
09/12/2018 [19:58]:
“Qarabağ” 6 cavabsız qolla qalib gəldi
09/12/2018 [19:40]:
İsrail bu ölkə ilə əlaqələrin bərpası üçün “Mossad”ı dövrəyə soxub
09/12/2018 [19:23]:
Saxta şeyxdən İYRƏNC TƏLƏB: "Bir-birinizlə əlaqəyə girin"
09/12/2018 [19:05]:
"Ailə qursam, ərimlə efirə çıxacam" - Mənzurə
09/12/2018 [18:57]:
“Toyota” 13 mindən çox avtomobili geri çağırır
09/12/2018 [18:51]:
Putin Paşinyanın xeyir-duasını çoxdan verib – Biz Qarabağın gününə ağlayaq...
09/12/2018 [18:43]:
Liftdə qalanlar xilas edildi
09/12/2018 [18:23]:
İran 2018-ci ildə raket sınaqlarının sayını iki dəfə artırıb
09/12/2018 [17:46]:
Parisdəki “Azərbaycan evi”nin rəhbəri: “Azərbaycanlılar üçün hər hansı təhlükə yoxdur”
09/12/2018 [17:36]:
Qətərdən Səudiyyə ilə bağlı gözlənilməz qərar...
09/12/2018 [17:31]:
DYP Mingəçevirdə reyd keçirib, 100-dən çox sürücü saxlanılıb –VİDEO
09/12/2018 [17:27]:
“Bəlkə pulları insanlara geri qaytarmağın vaxtı çatıb?” –ABŞ prezidenti Makrona çağırış etdi
09/12/2018 [17:24]:
Dilənçi qadının milyonluq villası aşkar edildi -FOTO
09/12/2018 [17:21]:
Paşinyandan seçici fəallığının az olmasına şərh: "İndi avtobuslarla seçici daşınmır"
09/12/2018 [17:16]:
Türkiyənin insan kimi rəqs edən ilk robotu səhnədə aşdı: ""Mini ada"nın digital ekranı və başı zədələnib"
09/12/2018 [17:08]:
Trampdan “seçkiə müdaxilə” üzrə araşdırmaya etiraz: "Bu, mənə 30 milyon dollara başa gəlib"
09/12/2018 [17:03]:
Prezident xalqdan üzr istəyəcək, vergiləri kəskin azaldacaq -Makron etirazçıların tələbləri ilə razılaşdı
09/12/2018 [17:00]:
İraq yenə sel suları altında qaldı, 7 nəfər öldü
09/12/2018 [16:59]:
Azərbaycanda yeni duz yataqları açılacaq
09/12/2018 [16:55]:
“Apple”dan Çinə qarşı növbəti sərt addım...
09/12/2018 [16:40]:
Belçikada milliyətçi partiya koalisiya hökumətindən çıxdı
09/12/2018 [16:18]:
“Bizim polisimizə lağ edənlərin polisi görün nələr edir” - Ərdoğan
09/12/2018 [16:11]:
Messi 15 milyon dollara təyyarə aldı -FOTOLAR
09/12/2018 [16:09]:
Qülləyə çıxaraq intihar etmək istəyən şəxs xilas edildi
09/12/2018 [15:58]:
Ermənistanda seçki məntəqəsində qanunsuzluq aşkarlandı - Səsvermə dayandırıldı
09/12/2018 [15:49]:
"Lotu Quli"nin azadlığa çıxdığı anın görüntüləri yayıldı - VİDEO
09/12/2018 [15:39]:
"Rusiya Ukraynaya zərbə vurmaq üçün güclü hərbi hücum bölmələri yaradır" - İDDİA...
09/12/2018 [15:38]:
Asfalt yollar, hündür binalar... - Daha “quşlar, quşlar ay, quşlar” oxuya bilmirik
09/12/2018 [15:34]:
Qızıl bahalaşacaq - dünyada 7 faiz, Azərbaycanda 9 faizdən çox... - EKSPERT
09/12/2018 [15:31]:
Azərbaycanda piylənmə diaqnozu qoyulan uşaqların sayı AÇIQLANDI
09/12/2018 [14:49]:
Polis ictimaiyyət qarşısında Qurana and içdi: "Bir daha rüşvət almayacaq - FOTO
09/12/2018 [14:24]:
Elçin Əlibəylinin verilişi bağlandı
09/12/2018 [14:05]:
Sabahın hava proqnozu açıqlandı
09/12/2018 [13:47]:
Parisdə "sarı jiletlilər"in aksiyası zamanı saxlanılanların sayı 1726 nəfərə çatdı
09/12/2018 [13:23]:
Ermənistanda seçkilər olduqca passiv keçir - MSK ilk hesabatı verdi
09/12/2018 [13:10]:
Britaniya müdafiə nazirinin şəxsi parlament katibi "Brexit" sazişinə etiraz əlaməti olaraq istefa verib
09/12/2018 [12:58]:
Ermənistanda seçici səs verə bilmədi - Namizədləri tanımırmış
09/12/2018 [12:37]:
Professor: "Dilimizdə əcnəbi sözlərin işlədilməsi də ciddi problemlərdən biridir"
09/12/2018 [12:20]:
Everest dağını fəth etmək üçün dağçılara kömək edən tayfa - FOTOLAR
09/12/2018 [12:04]:
Serj Sərkisyan seçkilərdə iştirak edəcəkmi? - Partiyası açıqladı
09/12/2018 [11:52]:
Şakira vergi borcunu ödəməkdən yayındı...
09/12/2018 [11:50]:
Hacıbəylinin varisləri Azərbaycanın tarixi ilə tanış olublar - FOTO
09/12/2018 [11:42]:
Hollandiya sarı rəngə bürünür: "Sarı jiletlilər" hökümətin istefasını tələb edir
09/12/2018 [11:38]:
Qış gəldi və Kürdəxanıda sakinlər yenə yolsuzluq problemindən gileyləndilər - FOTOLAR
09/12/2018 [11:26]:
Leşenko xəstəxənaya çatdırıldı
09/12/2018 [11:21]:
Sumqayıtda gənc qız 2-ci mərtəbədən yıxıldı: vəziyyəti ağırdır
09/12/2018 [11:01]:
Heydər Əliyev paylaşdı: Putinlə birgə... - FOTO
09/12/2018 [10:54]:
Donald Tramp Ağ Evin aparat rəhbəri Con Kellinin istefa verəcəyini açıqlayıb
09/12/2018 [10:50]:
Cinayət Məcəlləsinə VACİB DƏYİŞİKLİK qüvvəyə mindi - Məsuliyyətdən azad olmaq üçün...
09/12/2018 [10:48]:
Əliyevin Rusiyada “hamının hamıya” təklifinin səbəbi
09/12/2018 [10:28]:
Bakıda ağır qəza – QADIN ÖLDÜ, YARALILAR VAR
09/12/2018 [10:18]:
Bu gün İslam ümmətinin başına nadanların gəlməsinin nəticələrini yaşayırıq...
09/12/2018 [10:10]:
Ermənistanda nə qədər azərbaycanlı əsir var? – Son məlumat
09/12/2018 [10:06]:
Fransada ümummilli etiraz günündə 125 min nəfər iştirak edib
09/12/2018 [10:05]:
Ermənistanda sükut günü pozuntusuz keçib
09/12/2018 [10:00]:
Rusiyanın tanınmış hüquq müdafiəçisi vəfat etdi
09/12/2018 [09:53]:
Ermənistanda növbədənkənar parlament seçkiləri başladı
09/12/2018 [09:49]:
Atəşkəs 30 dəfə pozulub
09/12/2018 [09:26]:
QORXUNC OLAY: cərrahı evə cağırıb öldürdülər - FOTO
09/12/2018 [09:22]:
Trampdan Fransaya TÖVSİYƏ - Vergiləri...
09/12/2018 [00:04]:
1385 etirazçı saxlanıldı, 118 nəfər yaralandı - Fransa çalxalanır
08/12/2018 [23:25]:
Trampın yeni baş hərbi müşaviri o olacaq
08/12/2018 [23:24]:
“Maşın” şousunun daha bir iştirakçısı bəlli oldu
08/12/2018 [23:23]:
NATO-nun baş katibi Gürcüstana ümid verdi
08/12/2018 [22:55]:
"Mikayıl Cabbarov bu düşüncə ilə təhsildə çox yeniliklər etdi, Ədalət Muradovsa UNEC-də..."
08/12/2018 [22:47]:
ABŞ Macarıstana təzyiq edir - Macarıstan isə ikili standartları pisləyir
08/12/2018 [22:28]:
Putin Paşinyandan niyə çəkinir?
08/12/2018 [22:16]:
Futbol çempionatı 6 ay müddətinə təxirə salındı -Paris od içində...
08/12/2018 [21:37]:
Yanğınlar zamanı ölənlərin sayı artıb - STATİSTİKA
Bütün arxiv bir sırada
18/02/2018 [00:26] - Müsahibə - ( 4903 dəfə baxılıb)

"Güc balansını bərpa etmək üçün Rusiyanın Türkiyəyə böyük ehtiyacı var" - MÜSAHİBƏ

"Türkiyə savaşların bitmədiyi Orta Şərq üçün təhlükəsizlik qarantıdır"


Tarixçi Dr. Cavid Mövsümlünün Moderator.az -a müsahibəsini təqdim edirik. 

Qeyd edək ki, C.Mövsümlü Türkiyənin "Zeytun budağı" hərəkatı ilə bağlı suallarımızı cavablandırıb. 

- Afrin hərakatının başlaması ilə bağlı müxtəlif fikirlər yürüdülür. Bu məsələdə sizin mövqeyinizi də öyrənmək istərdik? "Zeytin dalı" savaşı hansı səbəblərdən başladı?

- Tarixçi olduğum üçün müzakirə etdiyimiz mövzuya siyasətçi yanaşmasından çox bir tarixçi kimi yanaşsam, yəqin ki, oxucularımız anlayışlı qəbul edəcəklər. Günümüzdə Türkiyənin Afrin bölgəsində yürütdüyü siyasəti və hərbi hərəkatı mən gecikmiş, amma hələ də gec olmayan bir addım kimi dəyərləndirirəm. Fikrimcə, bu addımı Türkiyə illər öncə atmalıydı və bəlkə də illər öncə bu qətiyyəti nümayiş etdirmiş olsaydı, mövcud regionda və ümumən Orta Doğuda vəziyyət bu qədər gərgin bir məcraya gəlib çıxmazdı. “Zeytin dalı” adı altında yürüdülən hərbi hərəkatın başlanmasına səbəb mövcud regionda və özəlliklə Türkiyə kimi ədalət və əminəmanlığın qarantı olan bir ölkənin terror təhlükəsi ilə üzləşməsi oldu. 


- Ancaq çox dövlətlər tərəfindən birmənalı qarşılanmadı...

- Bəli, dünya ölkələrinin bu hərəkata münasibətləri birmənalı olmadı. Türkiyəyə qarşı çıxan kifaət qədər ölkələrin bəyanatlarını da gördük. Amma diqqət yetirilərsə, bu hərəkatdan narazılıq edən ölkələr və ya bəzi qüvvələr Orta Doğuda əminamanlığın pozulması üçün dolayı yollarla terrora dəstək verənlərdirlər. Çox sevindirici hal isə o oldu ki, tarixən terrordan əziyyət çəkən Azərbaycan dövləti və xalqı qardaş Türkiyənin üzləşdiyi təhlükəni yaxşı anlayaraq, bu dövləti qətiyyətlə dəstəklədi.

- Bu hərəkatın uğursuzluqla nəticələnmə ehtimalı varmı?

- Zənnimcə, “Zeytin dalı” hərbi hərakatın uğursuzluğa düçar olması qeyri-mümkündür. Türkiyə öz hərbi gücünü tarixən hər zaman göstərə bilmiş və günümüzə qədər uğursuzluqlarla üzləşməmişdir. Bir-neçə ay öncə başarıyla sonlandırılan “Fırat kalkanı” hərakatı bu uğurların bariz nümunələrindən biridir. Türk ordusu indi həyata keçirdiyi hərəkatı da başarıyla tamamlayacaq. Bizim böyük qələbəyə inamımızı hərəkatın başladığı günlərdən bu günlərə qədər terror ünsürlərinin arxasında böyük qüvvələrin durmasına baxmayaraq Türk ordusunun qazandığı inamlı qələbələr artırır. Bir neçə həftə keçməsinə baxmayaraq, Afrində bir çox mühüm strateji coğrafi məntəqələr nəzarətə alınıb, bir çox yaşayış məskənləri terrorçulardan təmizlənib.

- Sizcə, Afrini Münbiçin və Fıratın doğusu izlərmi?

- Təbii ki, Afrindən sonra sıra Münbiçdədir. Ondan sonra isə Fırat çayının doğusunda da terror yuvaları dağıdılmalıdır. Biriləri Türkiyənin bu addımını işğalçılıq kimi dəyərləndirə bilər, amma hər kəs çox gözəl bilir ki, bu ərazilər, yəni Suriyanın şimal hissələri qondarma kürd xalqına məxsus deyil, nə də ki, onlar orada çoxluq təşkil etmirlər. O ərazilər heç ərəblərin də deyil. O ərazilər ta qədim dönəmlərdə oranın əzəli və əbədi sakinləri olan türklərin, bu günün media dili ilə desək, Suriya türkmənlərinin torpaqlarıdır. Sayları 5 milyona çatan Suriya Türklərinin dərdini heç kim dilə gətirmədiyi bir halda orada yaşayan neçə yüz min isə sözdə kürdlərin olmayan problemlərini dilə gətirirlər. Xəritəni açıb hər kəs ən azından oradaki yer adlarına baxsın, bir çox yaşayış məskənlərinin adı hələ də türkcədir. Odur ki, Türkiyə bu bölgədə haqlı mücadiləsini aparır və bu mücadilə təkcə Türkiyənin deyil, bütün Türk Dünyasının məsələsi olmalıdır.


- Əgər Amerika ilə üzləşmə olmazsa, Münbiçdə ve Doğu Fıratda iki ölkə əsgərləri qarşı-qarşıya gələrmi?

- Bölgədə, fikrimcə, Amerika Türkiyəyə qarşı birbaşa hərbi baxımdan qarşı çıxmağa cəsarət etməz. Etsə belə Amerikanı və ümumən qərbi nə gözlədiyini onlar tarixdən çox yaxşı bilirlər. Çanakkaledə, İstiklal savaşında Dünyanın o zaman üçün böyük güclərini diz çökdürən şanlı Türk ordusunun inadını, qəhrəmanlığını və qətiyyətini yəqin ki, bu günə qədər heç kim unutmayıb. Və nədə bunun təkrar olmasını kimsə istəməz. Ümumiyyətlə Türkiyə savaşların bitmədiyi Orta Doğu üçün bir güvənlik qarantıdır. Təəssüflər olsun ki bunu başqa dövlətlər anlamırlar və ya anlamaq istəmirlər. Türkiyə olmasa, böyük güclərin Orta Doğuda qurduqları və artıq kontrollarını itirdikləri terror qüvvələri Qərbi udar. Bu dəfə amansız terror səhnələri qərbdə bitib-tükənməz. Türkiyənin sayəsində Avropa güvəndədir. Məncə, bunu bütün qərb dövlətləri dəyərləndirməli və Türkiyəyə haqlı davasında yaxından kömək göstərməlidirlər.

- O zaman NATO-nun aqibəti necə olar?

- Fikrimcə NATO çoxdan öz mövqeyini itirmiş bir qurumdur. Misalçün, ən yaxın tarixdə Gürcüstanın Rusiya ilə Osetiya uğrunda müharibəsi və Ukraynanın ərazisi olan Kırım yarımadasının yenə də Rusiya tərəfindən özünə birləşdirməsi zamanı göstərmiş olduqları cəsarətsizlikləri sadalamaq olar. Türkiyədən çox NATO ölkələrinin ona ehtiyacı vardır desək, yanılmarıq. Türkiyə kimi bir müttəfiqi itirmək hər bir ölkə, hər bir beynəlxalq təşkilat üçün zərərlidir. Odur ki, kiminsə ittifaqını Türkiyə deyil, Türkiyənin ittifaqını qazanmaq üçün başqa ölkələr və ya təşkilatlar çalışmalıdırlar.

- Ən pis ssenari olsa, Türkiyə NATO-dan çıxsa və ya çıxarılsa, Rusiya ilə ittifaq ola bilərmi?

- Rusiya ilə ittifaqa gəldikdə isə, az öncə yuxarıda vurğuladığım kimi yenə də Orta Doğu coğrafiyasında güc balansını bərpa etmək üçün Rusiyanın Türkiyəyə böyük ehtiyacı vardır. Məlum “Uçaq krizisində” hər iki ölkə fikrimcə, uğursuz bir siyasət yürütmüşdülər. Daha doğrusu, başqa güclərin oyununa gəlmişdilər. Təbii ki, bu krizisdə Türkiyənin də yanlışlıqları var idi. Amma zamanla hər iki dövlət problemi aradan qaldırdı və daha da irəliyə gedərək Orta Doğuda anlaşmaya belə başladılar. Bu addım da gecikmiş olsa belə, sonunda hər iki ölkənin mənafeinə uyğun atılıb. Milyon kilometrlər uzaqlardan dini, etnik, tarixi baxımdan əlaqəsi olmayan ölkələr gəlib orta doğuda problem həll edirlərsə, dini, etnik, tarixi baxımdan birbaşa aidiyyatı olan Türkiyə nədən bu bölgədə haqq və söz sahibi olmamalıdır ki? Orta Doğuda biz Türklərin ən az 3 minilliyə söykənən tarixi vardır. Orta Doğunun bütün ölkələrində milyonlarla Türk kökənli vətəndaşlar yaşayır ki, onların da milli haqları tarixən əllərindən alınmış, asimilyasiya və sömürgə siyasətinin qurbanına çevrilmişlər. 

Mən bir daha bir tarixçi olaraq, tarixi faktlara əsaslanaraq Orta Doğuda Türkiyənin yürütdüyü siyasəti təkcə Türkiyənin deyil, Türk Dünyasının haqlı davası olaraq görürəm və bu mücadilədə bütün Türk Dünyasının Türkiyənin yanında yer almasında ən azından mənəvi borcu olduğunu düşünürəm.

Paşinyandan seçici fəallığının az olmasına şərh: "İndi avtobuslarla seçici daşınmır"
Türkiyənin insan kimi rəqs edən ilk robotu səhnədə aşdı: ""Mini ada"nın digital ekranı və başı zədələnib"
Trampdan “seçkiə müdaxilə” üzrə araşdırmaya etiraz: "Bu, mənə 30 milyon dollara başa gəlib"
Messi 15 milyon dollara təyyarə aldı -FOTOLAR
Ermənistanda seçki məntəqəsində qanunsuzluq aşkarlandı - Səsvermə dayandırıldı
Ədliyyə: 1918-2018
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Dünya
Dilənçi qadının milyonluq villası aşkar edildi -FOTO
Cəmiyyət
Bu gün İslam ümmətinin başına nadanların gəlməsinin nəticələrini yaşayırıq...
Dünya
Ən pis işləri görən və adam yerinə qoyulmayan tayfa -FOTOLAR
Mədəniyyət
“Bu, yalnız mənim yox, həm də teatrımın və ölkəmin uğuru oldu”
Siyasət
“Yunanıstan Türkiyənin Ermənistanıdır”
Həftənin ən çox oxunanları
"Əgər Prezident Leyla xanımı bu vəzifəni qəbul etməyə razı sala bilsə..." - TƏKLİF
Fitnəkar ruslar ermənilərə Naxçıvanı da vəd etdilər: Bəs bizimkilər niyə susur...?
Bu deputat Cəbrayılın kəndindəki erməni ailələrinin hər birinə 10 min dollar bağışlayıb...-VİDEO
Raket belə onu dayandırmaqda acizdir! - Putinin təkərli sığınacağı...
“Vəfa Quluzadə, Tofiq Zülfüqarov və mən istefa verməsəydik, böyük problemlər olacaqdı”
"Ermənilərin yaşadığı ərazi Hüseynqulu xanın torpaqlarıdır, oranı da geri almalıyıq...”
“Fağır” Ermənistan silahlanma sürətinə görə dünyada üçüncü, Avropada birinci oldu...
Gələcək intim necə olacaq? - Alimlərdən maraqlı açıqlama...
Tramp ata Buşun dəfnində yarıməsrlik ənənəni pozdu - FOTO+VİDEO
Arif Əsgərov hardan biləydi ki, baldızı oğlu təhlükəli sularda üzür: Bir həbsin izi ilə...
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə