Xəbər lenti
19/12/2018 [17:58]:
ASK-nin V Qurultayı keçirildi
19/12/2018 [17:52]:
Çində şəhərli və kəndliləri bir-birindən ayıran qeydiyyat sistemi- Hukou...
19/12/2018 [17:48]:
Qənirə Paşayeva tovuzlular adından Prezidentə təşəkkür etdi
19/12/2018 [17:44]:
“Can Azerbaycan” qəzetinin son nömrəsi “Star” qəzetinin əlavəsi kimi çap edilib
19/12/2018 [17:01]:
Trampın qalmaqallı fondu bağlandı
19/12/2018 [17:00]:
Kaşıkçının qatillərinin yeni görüntüləri yayıldı - FOTO
19/12/2018 [16:54]:
“Gələn il Qarabağ probleminin həllində ciddi yeniliklər ola bilər” – PROQNOZ
19/12/2018 [16:47]:
Azercell gənclərin işlə təmin olunmasına yardımçı olur
19/12/2018 [16:44]:
“Şair və yazıçı tribunası” layihəsi çərçivəsində İlyas Tapdığın xatirəsinə həsr olunmuş tədbir
19/12/2018 [16:42]:
Novruz Məmmədov Neft Fondunun Müşahidə Şurasının iclasını çağırdı
19/12/2018 [16:40]:
Zakir Həsənov komandir-rəis heyəti qarşısında 2019-cu il üçün tapşırıqlar qoydu
19/12/2018 [16:36]:
Əzizxan Tanrıverdinin 60 illik yubileyinə həsr edilmiş tədbir keçirilib
19/12/2018 [16:31]:
ADPU-da müəllimlərin işə qəbulu prosesi ilə bağlı seminar keçirilib
19/12/2018 [16:30]:
Bakıda konfrans və kitab təqdimatı keçirilib
19/12/2018 [16:26]:
Fransalı alim ADAU-da mühazirə söyləyib
19/12/2018 [16:23]:
Bakıda yeni üslubda ilk Bakcell konsept mağazası açıldı
19/12/2018 [16:18]:
“Yanvardan avtomat ötürücülü “Khazar” avtomobilləri də istehsal ediləcək” - MÜSAHİBƏ
19/12/2018 [16:18]:
"Vəziyyəti yaxşıya doğru dəyişmək istəyiriksə, media siyasətinə yenidən baxılmalıdır"
19/12/2018 [16:15]:
Ombudsman Aparatının əməkdaşları seminarda iştirak ediblər
19/12/2018 [16:13]:
101 yaşlı cərrah: "Şam işığında əməliyyat etmişəm" - MÜSAHİBƏ
19/12/2018 [16:05]:
Qadınları mübahisəyə çəkən gizli səbəblər...
19/12/2018 [15:58]:
Ədliyyə naziri Kürdəmirdə vətəndaşları qəbul edəcək
19/12/2018 [15:56]:
Rusiya Federasiyasının Həştərxan vilayəti ilə əməkdaşlıq haqqında razılaşma əldə olunub
19/12/2018 [15:52]:
Qüdrət Həsənquliyev özünə müşavir təyin etdi - FOTO
19/12/2018 [15:50]:
Yenə Qarabağ olaydı... - Etimad Əsədovun 55 yaşına
19/12/2018 [15:49]:
Sarqsyanın məğlub generalı yeni statusda - Paşinyanın kadr qıtlığı - ŞƏRH
19/12/2018 [15:48]:
Avtomobillər üçün yeni rüsumlar TƏSDİQLƏNDİ
19/12/2018 [15:47]:
Paşinyan-Lukaşenko “müharibə”sində Qırğızstan lideri mövqeyini AÇIQLADI
19/12/2018 [15:44]:
72 mənzil şəhid ailələrinə və Qarabağ müharibəsi əlillərinə təqdim edilib
19/12/2018 [15:33]:
Bu şəxslərin əmək haqlarının subsidiyalaşdırılmasına başlanacaq
19/12/2018 [15:31]:
Bakıda aviasiyanın əməkdaşı faciəli şəkildə öldü – FOTO
19/12/2018 [15:31]:
Sabir və Tənzilə Rüstəmxanlılara Çingiz Mustafayev mükafatı təqdim olunub - FOTO
19/12/2018 [15:27]:
"Bu cür dərəbəylik ancaq bizdə mövcuddur və bunu nizamlayacaq heç bir mexanizm yoxdur"
19/12/2018 [15:25]:
“Onlardan Qarabağ məsələsində hansısa dəstək gözləmək mənasızdır, çünki...”
19/12/2018 [15:08]:
"Elə bil, tinbaşı, restoran uşaqlarıdır, adam onlara qulaq asmağa iyrənir..."
19/12/2018 [15:06]:
Əhməd Cavadın nəvəsi Araz Əlizadəyə həcvlə CAVAB VERDİ
19/12/2018 [14:56]:
İnsan kapitalının inkişafı dayanıqlı iqtisadi artımın əsas şərtlərindən biridi
19/12/2018 [14:52]:
Azərbaycanlı müğənninin MAŞININI PARTLADIBLAR - Özü içində olub (VİDEO)
19/12/2018 [14:44]:
Rusiyada 5 azərbaycanlı mühakimə olunur
19/12/2018 [14:24]:
Məmməd Musayev yenidən ASK-nin prezidenti seçilib
19/12/2018 [14:22]:
Rusiyada azərbaycanlı ailənin 4 üzvü itkin düşüb
19/12/2018 [14:20]:
"Mançester Yunayted"in yeni baş məşqçisi müəyyənləşdi
19/12/2018 [14:12]:
"Azərbaycanda elmi jurnalistika yoxdur"
19/12/2018 [14:08]:
İlham Əliyevə orden təqdim edildi
19/12/2018 [14:01]:
“Audi” ilə “Bravo”ya girən xanım sürücü kimdir?
19/12/2018 [13:56]:
“Dərslik müəllifləri kurikulum sisteminə istinad etməməlidir” - TƏKLİF
19/12/2018 [13:55]:
Nazir: “Son 15 ildə Azərbaycanda 2 mln. yeni iş yeri yaradılıb”
19/12/2018 [13:51]:
Şəhid polkovnikin övladı atasının ad günündə Amerikada çempion oldu
19/12/2018 [13:48]:
Vəkillər Kollegiyası Rəyasət Heyətinin üzvləri Moskvada elmi-praktik konfransda...
19/12/2018 [13:40]:
Azərbaycan və Ermənistan XİN rəhbərləri birgə bəyanat verəcək
19/12/2018 [13:26]:
Facebook istifadəçiləri haqda şəxsi məlumatlar 150 şirkətə sızdırılıb - QALMAQAL
19/12/2018 [13:22]:
Varis "İlin yazıçısı" elan olundu
19/12/2018 [13:15]:
Hava XƏBƏRDARLIĞI – yağış, qar, daşqın
19/12/2018 [13:09]:
Milli Məclis MÜRACİƏT yayacaq
19/12/2018 [13:05]:
Nazir müavini vergidəki güzəştlərdən danışdı - 500 min şəxs vergi ödəməyəcək
19/12/2018 [13:02]:
Təqaüdçü qadının evini dələduzluqla ələ keçirmiş polis əməkdaşı məhkəmə qarşısında
19/12/2018 [12:55]:
Deputatdan qiymətlərlə bağlı Tarif Şurasına ÇAĞIRIŞ: “Kefləri nə istəyir...”
19/12/2018 [12:46]:
“Allah pis adamın evini yıxsın, onu yoldan çıxarmışdılar...”
19/12/2018 [12:34]:
Timiryazev universitetinin professoru ADAU-da mühazirə söyləyib
19/12/2018 [12:32]:
Yol qəzası törədərək hadisə yerindən yayınan sürücü saxlanılıb
19/12/2018 [12:29]:
Hafiz Hacıyev bəzi məmurların sürətlə varlanmasının sirrini açdı
19/12/2018 [12:23]:
ADU-dan universiteti ittiham edən əməkdaş haqda açıqlama...
19/12/2018 [12:20]:
Ötən ay 195-2 Çağrı Mərkəzinə 850-yə yaxın müraciət edilib
19/12/2018 [12:16]:
Sumqayıt şəhərində oğurluq etməkdə şübhəli bilinən şəxs saxlanılıb
19/12/2018 [12:16]:
Məleykə Abbaszadə: "Mən dövlət qulluğunda fəaliyyətə əkiz uşaqlarımın 18 yaşı tamam olandan sonra başlamışam"
19/12/2018 [12:12]:
“Keyfiyyətsiz uşaq bezlərinin satışı “Sədərək” ticarət mərkəzində həyata keçirilir...” - Ekspert...
19/12/2018 [12:06]:
Bu il ölkədə 30-a yaxın dini ədəbiyyatın çapına icazə verilməyib
19/12/2018 [12:05]:
"Argus" gələn il Bakıda beynəlxalq konfrans keçirəcək
19/12/2018 [11:57]:
“Elektrik sayğaclarının kart sisteminə keçirilməsinin bir çox özəllikləri var...”
19/12/2018 [11:56]:
Dünyasını dəyişən musiqiçinin atasından ürək parçalayan sözlər: " Ürəyimə dağ çəkilib" - VİDEO
19/12/2018 [11:51]:
Polis metroda cibgirləri yaxaladı
19/12/2018 [11:47]:
KİVDF qaydaları dəyişdi: qəzetlərə maliyyə yardımı 30 min olacaq
19/12/2018 [11:45]:
“Sədərək” ticarət mərkəzində partlayıcı oyuncaqlar və pirotexniki vasitələr aşkar olunub
19/12/2018 [11:42]:
Ədliyyə orqanlarına işə qəbul müsabiqəsi elan edildi
19/12/2018 [11:39]:
ADPU-da akademik Ramiz Mehdiyevin yeni kitabının təqdimatı keçirilib
19/12/2018 [11:36]:
Eldar Əzizov islahatlara başladı: Bakı İH-də qrum ləğv edildi
19/12/2018 [11:35]:
Rusiya Ermənistana qan verdi… -FOTO
19/12/2018 [11:34]:
Prezident yeni qanun imzaladı
19/12/2018 [11:30]:
Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu Türkiyənin Marmara və 29 Mayıs universitetləri ilə əməkdaşlıq protokolları imzalayıb
19/12/2018 [11:16]:
İlham Əliyev Həştərxan vilayətinin nümayəndə heyətini qəbul edib
Bütün arxiv bir sırada
21/02/2018 [13:56] - Cəmiyyət - ( 2716 dəfə baxılıb)

Klassik pedaqoji irsə və müasir tendensiyalara nə dərəcədə yiyələnmişik?



“Dünya artıq əməktutumlu, xammaltutumlu, enerjitutumlu deyil, biliktutumlu olmaqdadır.”

Piter Druker

Əgər belə bir qənaətə gəlsək ki, təlim və tərbiyə bir sosial element kimi cəmiyyətin digər üstqurum və bazis elementləri ilə şərtlənir, mövcud əxlaqi keyfiyyətlər sosial, iqtisadi , hüquqi və s. münasibətlər təlim-tərbiyə prosesinə təsirsiz ötüşmür heç də yanılmarıq. Təəsüf ki, təlim və tərbiyə haqqında indiyə qədər yazılmış kitabların və dərsliklərin çoxuna ya ideologiyaların təsiri olub, ya da hansısa bizə məlum olan və olmayan səbəblərdən bu sahədə bir çox ədəbiyyatlar nəşr olunub geniş oxucu kütəsinə çatdırılmayıb. Təhsil və tərbiyənin paradiqmaları haqqında yazılan elmi işlərdə və keçirilən dərslərdə məhdud sayda mütəfəkkirlərin əsərlərinə və fikirlərinə istinad olunub ki, bu səbəbdən də insanın bütün dövrlərdə formalaşmasına hərtərəfli yardımçı olan təhsil və tərbiyə haqqında yazılmış bir çox mühüm əsərlər pedaqoqlar, alimlər, tələbələr, bütövlükdə geniş oxucu kütləsinin maraq dairəsindən kənarda qalıb.

Müxtəlif dövrlərdə, ayrı-ayrı zaman kəsiyində bəşəriyyətə hakim kəsilən materialist, idealist, pozitivist, determinist cərəyanlar dövrümüzə qədər əks qütblərin qarşıdurmasını səciyyələndirib, nəzəri spekulyativliyi gücləndirib. Yəni təhsilimiz də zaman - zaman mübahsəli fikirlərdən, ziddiyətli yanaşmalardan heç də xali olmayıb. Bu illər ərzində materiyanın və ya şüurun birinci olması, tarixdə şəxsiyyətin və ya kütlənin həlledici rol oynaması, iqtisadiyyatın yoxsa siyasətin birinci olması kimi dilemmalar üzərində baş sıındırmışıq, Darvinin və Kantın nəzəriyyələrinə fərqli mövqelər sərgiləmişik. Çıxış yolunu əsasən dərsliklərimizdə və digər tədris vəsaitlərində hadisə və faktların mahiyyətində formal kosmetik dəyişikliklər aparmaqda görmüşük. Bu mənada uzun illər təlim-tərbiyə məsələləri də öz əvvəlki mahiyyətini, dəyərini və aktuallığını tam itirməsə də, hər halda müəyyən deqradasiyaya uğraması da istisna olunmur.

Bununla belə məktəblərdə təlim-tərbiyə işinin təşkilinə dair nə qədər fərqli təlimat, metodiki tövsiyə, əsasnamə və digər istiqamətləndirici normativ sənəd olsa belə bu prosesin səmərəli təşkili məhz müəllimin şəxsiyyətindən, peşəkarlığından, klassik pedaqoji irsə və müasir tendensiyalara nə dərəcədə yiyələnməsindən daha çox asılıdır. Müəllimlərimizin məhz milli və dünya klassik fəlsəfəsinin və maarifçiliyinin görkəmli nümayəndələrinin bilik xəzinəsinin nümunələri ilə silahlanması onlar üçün təhsil sahəsindəki vəzifələrini yerinə yetirməkdə, təlim-tərbiyə prosesinin təşkilində ən yaxın yardımcı rolunu oynaya bilər. Başqa sözlə desək “təhsil insanlara əsrlər boyu əldə etdiyi təcrübə və biliklərə bir neçə il ərzində yiyələnmək imkanı verir.

Yaşadığı zamanın tələbləri səviyyəsində durmağa, hər dəfə sıfırdan başlamaq deyil, özündən əvvəlki nəsillərin işini davam etdirməyə insan yalnız təhsil sayəsində müyəssər olur. Bəşəriyyətin ümumi bilik xəzinəsi bütün xalqlar və millətlər üçün açıqdır.” Təhsil sahəsində ən görkəmli nəzəriyyəçilərdən olan Hovard Qardner yazırdı ki, təhsilin əsas vəzifəsi anlamın mükəmməlləşməsinə kömək etməkdir. Dərin anlam bizim məqsədimiz olmalıdır. Biz şagirdlərə müəyyən anlaşıqlı kontekstdə nəyin həqiqi, yaxud yalan, gözəl, yaxud zövqsüz, yaxşılıq, yaxud yamanlıq olduğunu dərk etməyə kömək göstərməliyik. Bu mövzular fərdə dünyanı öyrənməyə və onu daha yaxşı başa düşməyə can atmağa stimul verəcəkdir.

Siyasi mütəfəkkir kimi daha çox ad qazanan Maykl Oukşotun fikrincə, məktəb şagirdlərin ilk dəfə ciddi və mütəşəkkil şəkildə intellektual, bədii, mənəvi və emosional irslə tanış olduqları məkandır. Məktəbin məqsədi konkret bacarıq, yaxud maddi üstünlük deyil; məktəb həmçinin gizli siyasi, yaxud sosial məqsədlərin əldə olunmasına da can atmır: məktəbin xarakteristikası üçün bu terminlərdən istifadə olunması onun təbiətinin təhrif olunması deməkdir.

Con Gudledə görə isə məktəb tədrisinin məqsədi nə özünə, nə də onu əhatə edən insanlara ziyan vurmaq iqtidarında olmayan düşünən fərdlərin inkişafı ilə bağlıdır. “Ağlım mənə deyil, dünyaya aiddir” kimi bir fikrin müəllifi Artur Şopenhauer hesab edirdi ki, hər şeydən əvvəl uşaqların heç bir aydın anlayışla bağlı olmayan sözlər işlətməsinin qarşısını almaq lazımdır. Lakin təsəvvürlərin anlayışlardan sonra yox, əvvəl gəlmələri son dərəcə böyük əhəmiyyət kəsb edir; əks təqdirdə bu, uşaq dünyaya gələrkən ayaqlarının qabaqda olmasına, yaxud qafiyənin misranin əvvəlində gəlməsinə bənzəyir.

Martin Haydeqqer sual qoyurdu: “Öyrənmək nə deməkdir? Adam bu an öz fəaliyyət tərzini ona yönəlmişə uyğunlaşdıranda öyrənir. Öyrətmək öyrənməkdən çətindir, çünki, tədrisin məqsədi öyrənmək imkanı yaratmaqdır.“ Haydeqqerə görə pedaqoq şagirdlərə öyrənməyə imkan yaratmalıdır, tədrisi onlara zorla qəbul etdirməməlidir. Belə bir yanaşmanın tədris prosesini fəallıqdan məhrum etdiyini düşünmək səhv şərh olardı. Bu baxımdan Xuan Orteqanın fikirləri də xüsusi diqqət çəkir: “Pedaqogika həyatın gücləndirilməsi üsullarını ixtira etməli, təhsil isə onlardan yalnız istifadə etməlidir. Uşaqları yalnız öz meyllərinə uyğun olaraq, yəni təbii proseslərə təqlid edərək inkişaf etməyə imkan vermək olmaz; tərbiyə prosesi şüurlu və refleksiv səviyyə daşımalı, məqsədə nail olmalı, uşaqların dərin və həyati potensialını maksimum üzə çıxarmaq üçün texniki yardıma yönəlməlidir.“

Bu da Azərbaycanın və Türkiyənin, bütünlükdə isə çağdaş türk-islam dünyasının mədəniyyət və ictimai fikir tarixinə çoxcəhətli və ensiklopedik şəxsiyyət kimi daxil olmuş Əhməd bəy Ağaoğludan bir iqtibas:“Tərbiyə üsulunda hansı mühit bir idealı ən çox həqiqətə çevirməyə nail olmuşsa, həmin mühit də ən yüksək inkişafa catmışdır. Tərbiyədən bəhs edərkən bu məfhumu ən geniş mənada anlamaq lazımdır. İnsan ruhunun üzərində təsiri olan bütün amillər nəzərə alınmalıdır. Ailə, məktəb, ədəbiyyat, sənət, fikri və hissi cərəyanlar-bütün bunların hamısı tərbiyəyə daxildir.”

Nobel mükafatçısı Əhməd Zevayl isə öz fikirlərini belə ifadə edib: “İlk növbədə dəyişməyə ehtiyacı olan üçlük bunlardır: təhsil, bürokratiya, qanun. Əgər məhz bu üç cəhət islahatlar obyekti kimi dəqiq müəyyən olunsa, xalq yeni işıqlı gələcəyin quruculuğunu tam dəstəkləyəcək “

Nadir İsrafilov, təhsil eksperti

"Vəziyyəti yaxşıya doğru dəyişmək istəyiriksə, media siyasətinə yenidən baxılmalıdır"
"Bu cür dərəbəylik ancaq bizdə mövcuddur və bunu nizamlayacaq heç bir mexanizm yoxdur"
Azərbaycan musiqisinin ABŞ-dakı yorulmaz təmsilçisi... - FOTOLAR
Qadın sürücü elektrik enerjisi ilə işləyən avtomobilinə benzin vurmaq istədi- MARAQLI...
Tanınmış sənətçi qəfil vəfat etdi
Dr. Günel Azayeva - Həkim kosmetoloq
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Maraqlı
Qadınları mübahisəyə çəkən gizli səbəblər...
Cəmiyyət
Qüdrət Həsənquliyev özünə müşavir təyin etdi - FOTO
Siyasət
“Onlardan Qarabağ məsələsində hansısa dəstək gözləmək mənasızdır, çünki...”
Cəmiyyət
ADU-dan universiteti ittiham edən əməkdaş haqda açıqlama...
Ədəbiyyat
“Atamın bağışladığı kitabları toplayıram ki, onları yenidən çap edim” – Söhrab Tahirin qızı
Müasir Ədliyyə
Həftənin ən çox oxunanları
Qüdrətdən səngərli, qalalı dağlarda Vətən keşikçiləri ilə keçirilən 2 qürurlu gün...
Azərindən Mübarizi təhqir edən məxluqa cavab: "Şərəfsizə sənin ən gözəl cavabın..."
Sənin də döşünü kəssəydilər...
Qazax və Ağstafada döyüş postlarının DSX-ya təhvil verilməsi nə ilə bağlıdır?
Gürcüstan prezidenti ultimatum verdi: ”Rusiya Qafqazın qonşusu kimi başa düşməlidir ki..."
“Anamın şəxsi əşyalarını şəhidliyindən 23 il sonra mənə çatdırdılar…”- Ceyhun Əsgərov-VİDEO…
Aparıcının “Bahalaşmaya etiraz edək” şərhi Ərdoğanı qəzəbləndirdi: "Ey əxlaqsız, bura Parisdirmi?"
Prezidentin səhifəsindən Mübarizlə bağlı MÖHTƏŞƏM PAYLAŞIM
"Mübarizlə qeyri-bərabər döyüşdə düşmən 12 itki verir, 17-si ağır yaralanır..."
"Cəmiyyət görün nə gündədir ki, onun qəhrəmanlığını şübhə altına alanlar meydan sulayır"
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə