Xəbər lenti
18/06/2018 [19:11]:
Günay Bank qalmaqalı ilə bağlı yeni iddialar və məlumatlar
18/06/2018 [19:03]:
Salyanda DƏHŞƏT: İki gənc intihar etdi
18/06/2018 [19:01]:
Salyanlı gənc özünü asıb
18/06/2018 [18:59]:
“Ermənilərin Manvel Qriqoryanla bağlı “razborkasına” qarışmamalıyıq”
18/06/2018 [18:54]:
“Şahzadəyə dedim ki, qızıma əl qaldırma...”
18/06/2018 [18:38]:
Paşinyanın yeni səngər fotosessiyası yayıldı – Azərbaycan torpaqlarında... (Fotolar)
18/06/2018 [18:06]:
Palata: ““Günay Bank”la bağlı yayılmış məlumatlar əsassızdır”
18/06/2018 [17:42]:
Təbii fəlakət Xankəndində dağıntılara səbəb oldu- FOTOLAR
18/06/2018 [17:34]:
Yatağından yıxılan “Yeşilçam” ulduzu xəstəxanalıq oldu
18/06/2018 [17:32]:
Türk əsgərləri Suriyanın Menbiç şəhərinin ətrafına daxil oldu
18/06/2018 [17:29]:
Dünya Çempionatını izləyən aktyorun beyninə qan sızdı
18/06/2018 [17:16]:
Azərbaycanlıların qatili olan erməni generala daha bir şok: oğlu da istefa verdi - VİDEO
18/06/2018 [17:05]:
Xoyskinin anasının Nərimanova yazdığı məktub: ”Oğlumu mənə qaytarın”
18/06/2018 [17:02]:
Raket-artilleriya bölmələrimiz istənilən anda aeroportun infrastrukturunu məhv edə bilər - HƏRBİ EKSPERT
18/06/2018 [17:00]:
V Beynəlxalq Qarabağ Forumu keçiriləcək
18/06/2018 [16:58]:
Britaniya kral ailəsində ilk “mavi” toyu
18/06/2018 [16:56]:
“Audi” şirkətinin rəhbəri həbs olunub
18/06/2018 [16:49]:
Erməni qızlar üsyan etdi — “Ermənilər kişi deyil, biz Azərbaycan kişilərini istəyirik” - VIDEO
18/06/2018 [16:45]:
Avropa İttifaqı Krımla bağlı sanksiyaların müddətini uzadıb
18/06/2018 [16:43]:
Ekspert: "Qarabağdakı aviaşou Paşinyanın zəifliyinin göstəricisidir"
18/06/2018 [16:34]:
İstanbulda göydən pul yağdı, vətəndaşlar axın etdi – VİDEO
18/06/2018 [16:32]:
"Bu faktlar bizə onu deyir ki, Qərb Ərdoğanın qələbəsini satın alır..." - TƏHLİL...
18/06/2018 [16:32]:
İŞİD Suriyada əsas istinadgahını itirib
18/06/2018 [16:20]:
Son 3 gündə yollar 4 can aldı - 18 yaralı
18/06/2018 [16:19]:
Leysan İsmayıllının 66 kəndini, Ağsunun 70%-ni işıqsız qoydu
18/06/2018 [16:18]:
Türkiyənin keçmiş naziri dünyasını dəyişdi
18/06/2018 [16:16]:
“Atasının ölümünə səbəb Aytacdır” - Müğənninin ögey anası+Video
18/06/2018 [16:14]:
“Mübariz Mənsimovu şər-böhtanlara hədəf seçmək – ERMƏNİ DƏYİRMANINA SU TÖKMƏKDİR...”
18/06/2018 [16:02]:
"Paşinyan siyasətlə yox, Feysbukda "layk" yığmaqla məşğuldur"
18/06/2018 [15:54]:
Atasının tualetə zəncirlədiyi 4 yaşlı qızı evə gələn qonaq xilas etdi- FOTOLAR
18/06/2018 [15:29]:
Seks-robot naz edir, inciyir, “yox” da deyə bilir...- FOTO
18/06/2018 [14:29]:
Putin mübahisələrə nöqtə qoydu: “Rus qadınları Dünya Kubokuna gələn turistlərlə...”
18/06/2018 [14:23]:
“Şəhid olsam, ağlamayın...”- Mübariz İbrahimovun şəhadətindən səkkiz il ötür...
18/06/2018 [14:16]:
“Ermənistanda heç kimin idarə edə bilməyəcəyi xaos baş verəcək” – MÜSAHİBƏ
18/06/2018 [13:59]:
Kütləvi çılpaq çəkilişə icazə verildi - FOTOLAR
18/06/2018 [13:58]:
Metro stansiyasındakı qadının etdikləri hər kəsi heyrətə gətirdi
18/06/2018 [13:54]:
XİN-dən azərbaycanlı əsirlərə işgəncə verən erməni generalın həbsinə MÜNASİBƏT...
18/06/2018 [13:32]:
Аzərbaycanlı milyarderin obyektində dəyəri on milyonlarla ölçülən toy oldu: kimlər gəldi, nələr etdi...
18/06/2018 [13:29]:
Şimali və Cənubi Koreya arasındakı müharibəyə bu tarixdə SON QOYULACAQ
18/06/2018 [13:21]:
Gürcüstanda "Lotu Quli"nin adamları saxlanıldı
18/06/2018 [13:20]:
Bakıda intihara cəhd - Özünü damdan atmaq istədi
18/06/2018 [13:06]:
Erməni general əsgər azuqələrini öz ayılarına yedirib - VİDEO
18/06/2018 [13:04]:
Fanatlar Ronaldunun “eybəcər heykəlini” geri istəyir
18/06/2018 [12:54]:
Bayramın son günü üçün hava proqnozu
18/06/2018 [12:33]:
Elastik qız qeyri-adi bacarığı ilə təəccübləndirdi - VİDEO
18/06/2018 [12:24]:
1500 pivə bokalı oğurlayan Şüvəlan sakini saxlanılıb
18/06/2018 [12:18]:
Rusiyanın raket gəmiləri Aralıq dənizinə daxil olub
18/06/2018 [12:07]:
Yəhudinin bəxti pokerdə də gətirdi- yarım milyon dollar
18/06/2018 [12:02]:
Qarabağ sevgimiz maşın udmaq həvəsimizə uduzdu?
18/06/2018 [12:00]:
“Ermənistan siyasi müstəvidə dağıdıcılıqla məşğuldur”
18/06/2018 [11:57]:
Tanınmış hüquqşünas faciəvi şəkildə öldü
18/06/2018 [11:50]:
“Şimal və qərb rayonlarında havaların yağmurlu keçməsi bal məhsulunun yığımını gecikdirib”
18/06/2018 [11:34]:
XİN: "Yaponiyadakı zəlzələdə xəsarət alanlar arasında azərbaycanlı yoxdur"
18/06/2018 [11:29]:
Mingəçevirdə iki uşaq anası damarlarını kəsdi
18/06/2018 [11:27]:
ABŞ Suriya ordusunu bombalayıb: 48 hərbçi ölüb - YENİLƏNİB
18/06/2018 [11:16]:
"Elə düşünməyin ki, miqrantlar bizim rahatlığımız üçün təhlükə yaradır" -Papa Frensisk
18/06/2018 [11:10]:
“Qaydaları pozan sürücülər kimi, belə jurnalistlərin də fəaliyyəti yasaqlanmalıdır”
18/06/2018 [11:09]:
Döş xərçənginin qarşısını almağın asan yolu
18/06/2018 [11:05]:
Əhaliyə göstərilən ödənişli xidmətlərin dəyəri 2%-dən çox artıb
18/06/2018 [11:01]:
Qazaxda barama tədarükününü qızğın çağıdır...
18/06/2018 [10:58]:
"Kimsə bizlərə Ərdoğana olan sevgimizi bəyan etməyə qadağa qoya bilməz"
18/06/2018 [10:57]:
İki Ali Baş Komandanımızın Xankəndindəki paradını bizə çox görməyin: - TARİXİ SEÇİM...
18/06/2018 [10:46]:
Sevgi məktubuna çəkilən rəsm 300 min dollara satıldı
18/06/2018 [10:33]:
ABŞ Suriya ordusunun mövqelərini bombalayıb
18/06/2018 [10:32]:
“Bunun heç kimə aidiyyatı yoxdu, öz bədənimdi, özüm bilərəm...” - FOTOLAR
18/06/2018 [10:26]:
Topçubaşovun Azərbaycanın tanınması ilə bağlı Parisdən göndərdiyi TARİXİ MƏKTUB
18/06/2018 [10:23]:
Azərbaycan Paşinyanın artan təxribatlarına nə zaman cavab verəcək?
18/06/2018 [10:09]:
Günvurma və dənizdə boğulmaqdan necə xilas olmalı? - Ekspert şərhi...
18/06/2018 [10:08]:
Cəbhədə silahlar susmur
18/06/2018 [10:02]:
Gözlər Türkiyədə: Hər şey 24 iyunda bilinəcək
18/06/2018 [10:01]:
Yarıçılpaq səudiyyəli fanat qadın və hicablı rus azarkeş qız - Futbol çempionatındakı təzadlar + VİDEO
18/06/2018 [09:57]:
Bu kənddə Şirinlər yaşayır... - FOTOLAR
18/06/2018 [09:53]:
Almaniyaya vurulan qol zəlzələyə səbəb oldu...
18/06/2018 [09:52]:
Əhalinin banklarda 7.8 milyard manatdan artıq pulu var
18/06/2018 [09:41]:
Türkiyədə ağır yol qəzası: 3 ölü, 39 yaralı
18/06/2018 [09:22]:
Ərdoğan Antarktikada baza yaratmaq istəyir
18/06/2018 [09:17]:
Hacıqabulda ağır yol qəzası
18/06/2018 [09:14]:
Sumqayıtda dənizdə boğularaq ölən 51 yaşlı kişinin meyiti tapıldı
18/06/2018 [09:14]:
Alimlər yadplanetlilərə ismarıc göndərdilər
18/06/2018 [09:12]:
DÇ-2018: Bu gün İngiltərə, Belçika və İsveç yığmaları mübarizəyə qoşulacaq
Bütün arxiv bir sırada
22/02/2018 [16:07] - Cəmiyyət - ( 2362 dəfə baxılıb)

Azərbaycan Cümhuriyyətinin qəbul etdiyi ən vacib qərarlardan birinin FOTOSURƏTİ



Moderator.az Azərbaycan Cümhuriyyətinin yüzillik yubileyi ilə bağlı silsilə yazılarına davam edir. Bu dəfə siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Zaur Əliyevə istinadən, Azərbaycan Cümhuriyyətinin dövlət dili haqqında qanunu, latın qrafikalı əlifbaya keçmək barədə təklif və SSRİ dövründə qəbul edilən sənədlərin surətini təqdim edəcək.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökumətinin 27 iyun tarixli qərarı ilə o zaman türk dili adlanan Azərbaycan dili dövlət dili elan edilib.

"Dövləti lisan türkcə qəbul edilərək müvəqqətən hökuməti müəssisələrdə rus lisanı istemalına müsaidə edilməsi haqqında Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Nazirlər Şurasının qərarı
(27 iyun 1918)
Hökumət 27 iyun 1918-də qərar verdi:
Dövləti lisan türk dili qəbul edilərək, içəridə bütün məhkəmə, idareyi-daxiliyyə və sair dəvair vəzifələri başında duranlar bu lisanı bilənlər olana qədər hökuməti müəssisələrdə rus dili istemalına da müsaidə edilsin. (Azərbaycan Cümhuriyyəti hökumətinin qanun və binagüzarlıqları məcmei, №1,15 təşrini-sani, 1919, s. 18;)

1921-ci ildə Nəriman Nərimanov Dadaş Bünyadzadə ilə birgə Azərbaycan SSR-də dövlət dilinin türk dili olması ilə bağlı dekret imzalayırlar. 1921-ci ildə Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasının ilk Konstitusiyası qəbul olunur və oraya dövlət dili haqqında maddə salınmır.

Z.Əliyev Azərbaycan dilinin sonrakı inkişaf mərhələləri barəsində bunları deyib:

"Azərbaycan rəsmi olaraq 1923-cü il oktyabrın 20-də latın qrafikalı əlifbaya keçdi. İlk əvvəllər hər iki əlifba istifadə olunurdu. 1924-cü ildə Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin Azərbaycanda dövlət dilinin türk dili olması ilə bağlı qərarı qəbul olunur. 1929-cu il yanvarın 1-indən Sovet hökuməti Ərəb əlifbasının istifadəsinə qadağa qoydu. İri kitab yandırma kompaniyası bu yazını yaddan çıxartmaq məqsədini güdürdü.
Azərbaycan əlifbası, Azərbaycan dilinin yaranması və inkişaf tarixi1929-cü ildə tətbiq olunan Azərbaycan əlifbasında 25 hərf (a, b, c, d, f, g, e, h, i, c, k, l, m, n, o, p, q, r, s, u, t, v, x, y, z) latın əlifbasından götürülmüşdü. Bunlardan 6-sı sait (a, e, i, o, u, y), 19-u samitdir (b, c, d, f, g, h, c, k, l, m, n, p, q, q, s, t, v, x, z). Halbuki Azərbaycan dilində 9 sait, 23 samit səs vardır
Azərbaycan Latın qrafikalı əlifbaya keçəndən 5-il sonra Türkiyə də bu əlifbaya keçdi. Lakin 10 il sonra Stalin türklərin bu addımına qarşı Kiril əlifbasını Sovet İttifaqının bütün müsəlman ölkələrinə tətbiq etdi.
1939-cü ilin 15 nöyabrında latın əsaslı Azərbaycan əlifbasının kiril əsaslı əlifba ilə dəyişdirilməsi və yeni əlifbanın 1940-cı ilin yanvarından tətbiq olunması haqqında qərar qəbul olunmuşdur. 1940-1990-cı illər ərzində tətbiq olunmuş kiril əsaslı Azərbaycan əlifbasında da müxtəlif vaxtlarda bir sıra islahatlar aparılmışdır. 1956-cı ildə Azərbaycanın 1937-ci ildə qəbul olunmuş Konstitusiyasına aşağıdakı məzmunda maddə əlavə edilir: “Azərbaycanın dövlət dili Azərbaycan dilidir.
XX əsrin 80-ci illərində SSRİ-nin dağılması prosesi başlayanda Azərbaycan ictimaiyyətinin irəli sürdüyü ilk tələblərdən biri latın qrafikasına qayıdışla bağlı oldu. Milli şüurun oyanışının təzahürü olan bu tələb yalnız məhdud linqvistik əhəmiyyət kəsb etməyib geniş etnosiyasi xarakter daşıyırdı.1990-cı ilin əvvəllərində latın qrafikasını bərpa etmək məqsədilə işçi qrup yaradıldı və həmin ilin 11 sentyabrında o, Əlifba komissiyasına çevrildi. Komissiyanın hazırladığı layihə 1991-ci il dekabrın 25-də Azərbaycan parlamenti tərəfindən təsdiq olundu. Lakin müxtəlif obyektiv və subyektiv səbəblər üzündən yalnız 2001-ci il 18 iyun tarixli fərmandan sonra bütün Azərbaycan ərazisində latın əlifbasına keçildi.

Qeyd: Yuxarıda dediyimiz kimi fotoda Azərbaycan Cümhuriyyətinin dövlət dili haqqında qanunu, Latın qrafikalı əlifbaya keçmək barədə təklf və SSRİ dövründə qəbul edilən sənəddir.

Hazırladı: Elmin Nuri


Zaur Aliyev adlı şəxsin şəkli.


“Mübariz Mənsimovu şər-böhtanlara hədəf seçmək – ERMƏNİ DƏYİRMANINA SU TÖKMƏKDİR...”
Atasının tualetə zəncirlədiyi 4 yaşlı qızı evə gələn qonaq xilas etdi- FOTOLAR
Elastik qız qeyri-adi bacarığı ilə təəccübləndirdi - VİDEO
Yəhudinin bəxti pokerdə də gətirdi- yarım milyon dollar
Bu kənddə Şirinlər yaşayır... - FOTOLAR
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
“Şəhid olsam, ağlamayın...”- Mübariz İbrahimovun şəhadətindən səkkiz il ötür...
Müsahibə
“Ermənistanda heç kimin idarə edə bilməyəcəyi xaos baş verəcək” – MÜSAHİBƏ
Dünya
Metro stansiyasındakı qadının etdikləri hər kəsi heyrətə gətirdi
Köşə
Qarabağ sevgimiz maşın udmaq həvəsimizə uduzdu?
Cəmiyyət
“Şimal və qərb rayonlarında havaların yağmurlu keçməsi bal məhsulunun yığımını gecikdirib”
Həftənin ən çox oxunanları
Maşın Rozanın əlindən alındı - SON DƏQİQƏ
Xankəndi səmasına qırıcılar qaldırıldı - Düşmən “gəl-gəl” deyir... Fotolar+Video
Xalq artisti "Maşın" realiti şouda baş verənlərdən danışdı: "Bir Azərbaycan kişisi kimi utanıb yerə girirəm"
Tanınmış aparıcı canlı yayımdan qovuldu, səbəbi hər kəsi təəccübləndirdi - FOTO
Rekord sayda lüt qadın buzlu dənizdə belə çimdi... - (Video+18)
“Hesab elə ki, mən elə göyçəli qaçqınam, qarabağlı köçkünəm!” - Tanımadığımız Artur Rasizadə...
TANAP-dan danışan gənc kimin övladıdır? - FOTO+VİDEO
Paşinyan Azərbaycanda yeni açılan erməni kilsəsinə baş çəkdi- FOTOLAR
32 yaşında dövlət quran, 33 yaşında isə öldürülərək cəsədi dənizə atılan qəhrəman Kırım türkü - ARAŞDIRMA
Türkiyəli vokalist Sevda Ələkbərzadənin ifası qarşısında mat qaldı – “Bizdə belə sənətkar yoxdur – VİDEO
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
 
X

Bəyənin və "Moderator.az"-ı Facebook lovhənizdən izləyin