Xəbər lenti
19/12/2018 [16:13]:
101 yaşlı cərrah: "Şam işığında əməliyyat etmişəm" - MÜSAHİBƏ
19/12/2018 [16:05]:
Qadınları mübahisəyə çəkən gizli səbəblər...
19/12/2018 [15:58]:
Ədliyyə naziri Kürdəmirdə vətəndaşları qəbul edəcək
19/12/2018 [15:56]:
Dövlət Turizm Agentliyi ilə Rusiya Federasiyasının Həştərxan vilayəti arasında əməkdaşlıq haqqında razılaşma əldə olunub
19/12/2018 [15:52]:
Qüdrət Həsənquliyev özünə müşavir təyin etdi - FOTO
19/12/2018 [15:50]:
Yenə Qarabağ olaydı... - Etimad Əsədovun 55 yaşına
19/12/2018 [15:49]:
Sarqsyanın məğlub generalı yeni statusda - Paşinyanın kadr qıtlığı - ŞƏRH
19/12/2018 [15:48]:
Avtomobillər üçün yeni rüsumlar TƏSDİQLƏNDİ
19/12/2018 [15:47]:
Paşinyan-Lukaşenko “müharibə”sində Qırğızstan lideri mövqeyini AÇIQLADI
19/12/2018 [15:44]:
72 mənzil şəhid ailələrinə və Qarabağ müharibəsi əlillərinə təqdim edilib
19/12/2018 [15:33]:
Məşğulluq mərkəzlərinin göndərişi ilə işə qəbul olunmuş şəxslərin əmək haqlarının subsidiyalaşdırılmasına başlanacaq
19/12/2018 [15:31]:
Bakıda aviasiyanın əməkdaşı faciəli şəkildə öldü – FOTO
19/12/2018 [15:31]:
Sabir və Tənzilə Rüstəmxanlılara Çingiz Mustafayev mükafatı təqdim olunub - FOTO
19/12/2018 [15:27]:
"Bu cür dərəbəylik ancaq bizdə mövcuddur və bunu nizamlayacaq heç bir mexanizm yoxdur"
19/12/2018 [15:25]:
“Onlardan Qarabağ məsələsində hansısa dəstək gözləmək mənasızdır, çünki...”
19/12/2018 [15:08]:
"Elə bil, tinbaşı, restoran uşaqlarıdır, adam onlara qulaq asmağa iyrənir..."
19/12/2018 [15:06]:
Əhməd Cavadın nəvəsi Araz Əlizadəyə həcvlə CAVAB VERDİ
19/12/2018 [14:56]:
İnsan kapitalının inkişafı dayanıqlı iqtisadi artımın əsas şərtlərindən biridi
19/12/2018 [14:52]:
Azərbaycanlı müğənninin MAŞININI PARTLADIBLAR - Özü içində olub (VİDEO)
19/12/2018 [14:51]:
Məktəblər şagirdlərdən pul qazanacaq: Ödənişli xidmətlər qanuniləşdi
19/12/2018 [14:44]:
Rusiyada 5 azərbaycanlı mühakimə olunur
19/12/2018 [14:24]:
Məmməd Musayev yenidən ASK-nin prezidenti seçilib
19/12/2018 [14:22]:
Rusiyada azərbaycanlı ailənin 4 üzvü itkin düşüb
19/12/2018 [14:20]:
"Mançester Yunayted"in yeni baş məşqçisi müəyyənləşdi
19/12/2018 [14:12]:
"Azərbaycanda elmi jurnalistika yoxdur"
19/12/2018 [14:08]:
İlham Əliyevə orden təqdim edildi
19/12/2018 [14:01]:
“Audi” ilə “Bravo”ya girən xanım sürücü kimdir?
19/12/2018 [13:56]:
“Dərslik müəllifləri kurikulum sisteminə istinad etməməlidir” - TƏKLİF
19/12/2018 [13:55]:
Nazir: “Son 15 ildə Azərbaycanda 2 mln. yeni iş yeri yaradılıb”
19/12/2018 [13:51]:
Şəhid polkovnikin övladı atasının ad günündə Amerikada çempion oldu
19/12/2018 [13:48]:
Vəkillər Kollegiyası Rəyasət Heyətinin üzvləri Moskvada elmi-praktik konfransda...
19/12/2018 [13:40]:
Azərbaycan və Ermənistan XİN rəhbərləri birgə bəyanat verəcək
19/12/2018 [13:26]:
Facebook istifadəçiləri haqda şəxsi məlumatlar 150 şirkətə sızdırılıb - QALMAQAL
19/12/2018 [13:22]:
Varis "İlin yazıçısı" elan olundu
19/12/2018 [13:15]:
Hava XƏBƏRDARLIĞI – yağış, qar, daşqın
19/12/2018 [13:09]:
Milli Məclis MÜRACİƏT yayacaq
19/12/2018 [13:05]:
Nazir müavini vergidəki güzəştlərdən danışdı - 500 min şəxs vergi ödəməyəcək
19/12/2018 [13:02]:
Təqaüdçü qadının evini dələduzluqla ələ keçirmiş polis əməkdaşı məhkəmə qarşısında
19/12/2018 [12:55]:
Deputatdan qiymətlərlə bağlı Tarif Şurasına ÇAĞIRIŞ: “Kefləri nə istəyir...”
19/12/2018 [12:46]:
“Allah pis adamın evini yıxsın, onu yoldan çıxarmışdılar...”
19/12/2018 [12:34]:
Timiryazev universitetinin professoru ADAU-da mühazirə söyləyib
19/12/2018 [12:32]:
Yol qəzası törədərək hadisə yerindən yayınan sürücü saxlanılıb
19/12/2018 [12:29]:
Hafiz Hacıyev bəzi məmurların sürətlə varlanmasının sirrini açdı
19/12/2018 [12:23]:
ADU-dan universiteti ittiham edən əməkdaş haqda açıqlama...
19/12/2018 [12:20]:
Ötən ay 195-2 Çağrı Mərkəzinə 850-yə yaxın müraciət edilib
19/12/2018 [12:16]:
Sumqayıt şəhərində oğurluq etməkdə şübhəli bilinən şəxs saxlanılıb
19/12/2018 [12:16]:
Məleykə Abbaszadə: "Mən dövlət qulluğunda fəaliyyətə əkiz uşaqlarımın 18 yaşı tamam olandan sonra başlamışam"
19/12/2018 [12:12]:
“Keyfiyyətsiz uşaq bezlərinin satışı “Sədərək” ticarət mərkəzində həyata keçirilir...” - Ekspert...
19/12/2018 [12:06]:
Bu il ölkədə 30-a yaxın dini ədəbiyyatın çapına icazə verilməyib
19/12/2018 [12:05]:
"Argus" gələn il Bakıda beynəlxalq konfrans keçirəcək
19/12/2018 [11:57]:
“Elektrik sayğaclarının kart sisteminə keçirilməsinin bir çox özəllikləri var...”
19/12/2018 [11:56]:
Dünyasını dəyişən musiqiçinin atasından ürək parçalayan sözlər: " Ürəyimə dağ çəkilib" - VİDEO
19/12/2018 [11:51]:
Polis metroda cibgirləri yaxaladı
19/12/2018 [11:47]:
KİVDF qaydaları dəyişdi: qəzetlərə maliyyə yardımı 30 min olacaq
19/12/2018 [11:45]:
“Sədərək” ticarət mərkəzində partlayıcı oyuncaqlar və pirotexniki vasitələr aşkar olunub
19/12/2018 [11:42]:
Ədliyyə orqanlarına işə qəbul müsabiqəsi elan edildi
19/12/2018 [11:39]:
ADPU-da akademik Ramiz Mehdiyevin yeni kitabının təqdimatı keçirilib
19/12/2018 [11:36]:
Eldar Əzizov islahatlara başladı: Bakı İH-də qrum ləğv edildi
19/12/2018 [11:35]:
Rusiya Ermənistana qan verdi… -FOTO
19/12/2018 [11:34]:
Prezident yeni qanun imzaladı
19/12/2018 [11:30]:
Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu Türkiyənin Marmara və 29 Mayıs universitetləri ilə əməkdaşlıq protokolları imzalayıb
19/12/2018 [11:16]:
İlham Əliyev Həştərxan vilayətinin nümayəndə heyətini qəbul edib
19/12/2018 [11:01]:
"Bir-birimizin başından vurmaqdansa, əl tutmalıyıq ki, seriallarımız irəli gedə bilsin"
19/12/2018 [11:00]:
Bakıda Azərbaycan Sahibkarlar Konfederasiyasının V Qurultayi keçirilir
19/12/2018 [10:52]:
Qış fəsli Azərbaycana 22 dekabrda daxil olacaq
19/12/2018 [10:48]:
Prezident İlham Əliyev: "Başlıca məqsədlərimizdən biri ölkəmizin dinamik sosial-iqtisadi inkişafının davamlılığını təmin etməkdir"
19/12/2018 [10:40]:
Nazirlik narazı şəhid ailələrindən birinin məsələsini HƏLL ETDİ
19/12/2018 [10:32]:
Bir sutkada yol qəzalarında 4 nəfər ölüb, 10 nəfər xəsarət alıb
19/12/2018 [10:29]:
"Lukaşenko özünün Putini ilə bərabər “dillərini soxsunlar” hara lazımdırsa ora..." - ŞOK
19/12/2018 [10:24]:
Cəbhədə atışma
19/12/2018 [10:21]:
Baş konsul Nəsimi Ağayev: “Ermənistan Azərbaycana qarşı ekoloji soyqırımı törədir” - VİDEOMÜSAHİBƏ
19/12/2018 [10:12]:
DYP havaların yağıntılı olması ilə əlaqədar sürücülərə müraciət edib
19/12/2018 [10:09]:
“Google” və “Facebook” cərimələndi
19/12/2018 [10:01]:
Azərbaycan musiqisinin ABŞ-dakı yorulmaz təmsilçisi... - FOTOLAR
19/12/2018 [09:57]:
2019-cu ildə keçiriləcək imtahanların vaxtı açıqlandı
19/12/2018 [09:50]:
Vüqar Səfərli KİV-lərə maliyyə yardımının 6 ay deyil, 3 ay müddətinə ayrılmasını təklif edib
19/12/2018 [09:40]:
Şaxta baba və Qar qız olmaq istəyənlər üçün rüsum AÇIQLANDI
19/12/2018 [09:30]:
İcazəsiz ov etmək istəyən 2 nəfər saxlanıldı
19/12/2018 [09:22]:
Axtarışda olan şəxsi polis saxladı
19/12/2018 [09:20]:
Azay Quliyev Milli Platformaya seçimlərdəki ədalətsizliyi tənqid etdi
Bütün arxiv bir sırada
22/02/2018 [16:07] - Cəmiyyət - ( 2588 dəfə baxılıb)

Azərbaycan Cümhuriyyətinin qəbul etdiyi ən vacib qərarlardan birinin FOTOSURƏTİ



Moderator.az Azərbaycan Cümhuriyyətinin yüzillik yubileyi ilə bağlı silsilə yazılarına davam edir. Bu dəfə siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Zaur Əliyevə istinadən, Azərbaycan Cümhuriyyətinin dövlət dili haqqında qanunu, latın qrafikalı əlifbaya keçmək barədə təklif və SSRİ dövründə qəbul edilən sənədlərin surətini təqdim edəcək.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökumətinin 27 iyun tarixli qərarı ilə o zaman türk dili adlanan Azərbaycan dili dövlət dili elan edilib.

"Dövləti lisan türkcə qəbul edilərək müvəqqətən hökuməti müəssisələrdə rus lisanı istemalına müsaidə edilməsi haqqında Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Nazirlər Şurasının qərarı
(27 iyun 1918)
Hökumət 27 iyun 1918-də qərar verdi:
Dövləti lisan türk dili qəbul edilərək, içəridə bütün məhkəmə, idareyi-daxiliyyə və sair dəvair vəzifələri başında duranlar bu lisanı bilənlər olana qədər hökuməti müəssisələrdə rus dili istemalına da müsaidə edilsin. (Azərbaycan Cümhuriyyəti hökumətinin qanun və binagüzarlıqları məcmei, №1,15 təşrini-sani, 1919, s. 18;)

1921-ci ildə Nəriman Nərimanov Dadaş Bünyadzadə ilə birgə Azərbaycan SSR-də dövlət dilinin türk dili olması ilə bağlı dekret imzalayırlar. 1921-ci ildə Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasının ilk Konstitusiyası qəbul olunur və oraya dövlət dili haqqında maddə salınmır.

Z.Əliyev Azərbaycan dilinin sonrakı inkişaf mərhələləri barəsində bunları deyib:

"Azərbaycan rəsmi olaraq 1923-cü il oktyabrın 20-də latın qrafikalı əlifbaya keçdi. İlk əvvəllər hər iki əlifba istifadə olunurdu. 1924-cü ildə Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin Azərbaycanda dövlət dilinin türk dili olması ilə bağlı qərarı qəbul olunur. 1929-cu il yanvarın 1-indən Sovet hökuməti Ərəb əlifbasının istifadəsinə qadağa qoydu. İri kitab yandırma kompaniyası bu yazını yaddan çıxartmaq məqsədini güdürdü.
Azərbaycan əlifbası, Azərbaycan dilinin yaranması və inkişaf tarixi1929-cü ildə tətbiq olunan Azərbaycan əlifbasında 25 hərf (a, b, c, d, f, g, e, h, i, c, k, l, m, n, o, p, q, r, s, u, t, v, x, y, z) latın əlifbasından götürülmüşdü. Bunlardan 6-sı sait (a, e, i, o, u, y), 19-u samitdir (b, c, d, f, g, h, c, k, l, m, n, p, q, q, s, t, v, x, z). Halbuki Azərbaycan dilində 9 sait, 23 samit səs vardır
Azərbaycan Latın qrafikalı əlifbaya keçəndən 5-il sonra Türkiyə də bu əlifbaya keçdi. Lakin 10 il sonra Stalin türklərin bu addımına qarşı Kiril əlifbasını Sovet İttifaqının bütün müsəlman ölkələrinə tətbiq etdi.
1939-cü ilin 15 nöyabrında latın əsaslı Azərbaycan əlifbasının kiril əsaslı əlifba ilə dəyişdirilməsi və yeni əlifbanın 1940-cı ilin yanvarından tətbiq olunması haqqında qərar qəbul olunmuşdur. 1940-1990-cı illər ərzində tətbiq olunmuş kiril əsaslı Azərbaycan əlifbasında da müxtəlif vaxtlarda bir sıra islahatlar aparılmışdır. 1956-cı ildə Azərbaycanın 1937-ci ildə qəbul olunmuş Konstitusiyasına aşağıdakı məzmunda maddə əlavə edilir: “Azərbaycanın dövlət dili Azərbaycan dilidir.
XX əsrin 80-ci illərində SSRİ-nin dağılması prosesi başlayanda Azərbaycan ictimaiyyətinin irəli sürdüyü ilk tələblərdən biri latın qrafikasına qayıdışla bağlı oldu. Milli şüurun oyanışının təzahürü olan bu tələb yalnız məhdud linqvistik əhəmiyyət kəsb etməyib geniş etnosiyasi xarakter daşıyırdı.1990-cı ilin əvvəllərində latın qrafikasını bərpa etmək məqsədilə işçi qrup yaradıldı və həmin ilin 11 sentyabrında o, Əlifba komissiyasına çevrildi. Komissiyanın hazırladığı layihə 1991-ci il dekabrın 25-də Azərbaycan parlamenti tərəfindən təsdiq olundu. Lakin müxtəlif obyektiv və subyektiv səbəblər üzündən yalnız 2001-ci il 18 iyun tarixli fərmandan sonra bütün Azərbaycan ərazisində latın əlifbasına keçildi.

Qeyd: Yuxarıda dediyimiz kimi fotoda Azərbaycan Cümhuriyyətinin dövlət dili haqqında qanunu, Latın qrafikalı əlifbaya keçmək barədə təklf və SSRİ dövründə qəbul edilən sənəddir.

Hazırladı: Elmin Nuri


Zaur Aliyev adlı şəxsin şəkli.


"Bu cür dərəbəylik ancaq bizdə mövcuddur və bunu nizamlayacaq heç bir mexanizm yoxdur"
Azərbaycan musiqisinin ABŞ-dakı yorulmaz təmsilçisi... - FOTOLAR
Qadın sürücü elektrik enerjisi ilə işləyən avtomobilinə benzin vurmaq istədi- MARAQLI...
Tanınmış sənətçi qəfil vəfat etdi
Yüzlərlə maral öldürən ovçuya ibrətamiz cəza - MARAQLI
Dr. Günel Azayeva - Həkim kosmetoloq
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Maraqlı
Qadınları mübahisəyə çəkən gizli səbəblər...
Cəmiyyət
Qüdrət Həsənquliyev özünə müşavir təyin etdi - FOTO
Siyasət
“Onlardan Qarabağ məsələsində hansısa dəstək gözləmək mənasızdır, çünki...”
Cəmiyyət
ADU-dan universiteti ittiham edən əməkdaş haqda açıqlama...
Ədəbiyyat
“Atamın bağışladığı kitabları toplayıram ki, onları yenidən çap edim” – Söhrab Tahirin qızı
Müasir Ədliyyə
Həftənin ən çox oxunanları
Qüdrətdən səngərli, qalalı dağlarda Vətən keşikçiləri ilə keçirilən 2 qürurlu gün...
Azərindən Mübarizi təhqir edən məxluqa cavab: "Şərəfsizə sənin ən gözəl cavabın..."
Sənin də döşünü kəssəydilər...
Qazax və Ağstafada döyüş postlarının DSX-ya təhvil verilməsi nə ilə bağlıdır?
Gürcüstan prezidenti ultimatum verdi: ”Rusiya Qafqazın qonşusu kimi başa düşməlidir ki..."
“Anamın şəxsi əşyalarını şəhidliyindən 23 il sonra mənə çatdırdılar…”- Ceyhun Əsgərov-VİDEO…
Aparıcının “Bahalaşmaya etiraz edək” şərhi Ərdoğanı qəzəbləndirdi: "Ey əxlaqsız, bura Parisdirmi?"
Prezidentin səhifəsindən Mübarizlə bağlı MÖHTƏŞƏM PAYLAŞIM
"Mübarizlə qeyri-bərabər döyüşdə düşmən 12 itki verir, 17-si ağır yaralanır..."
"Cəmiyyət görün nə gündədir ki, onun qəhrəmanlığını şübhə altına alanlar meydan sulayır"
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə