Xəbər lenti
14/12/2018 [18:51]:
“Baş redaktorlar köşə yazarlarına az qonorar ödəyirlər”
14/12/2018 [18:47]:
“Hayıstan” Fondu Azərbaycan torpaqlarına 14 milyon dollar vəsait qoyacaq – Ermənilər üçün
14/12/2018 [18:45]:
Azərbaycan Fransada "Qadın hüquqları və Kino" festivalında təmsil olunub.
14/12/2018 [18:34]:
UNEC ilə BFB təhsil, elm və təlim-tədris sahəsində birgə əməkdaşlığa başlayır
14/12/2018 [18:31]:
Lukaşenko Paşinyandan üzr istəyib?
14/12/2018 [18:30]:
ADNSU-da Tələbələrin 67-ci Elmi-texniki Konfransının yekun iclası keçirilib
14/12/2018 [18:27]:
Rusiya XİN Lavrovun Bakı səfəri ilə bağlı məlumat yaydı
14/12/2018 [18:20]:
Azərbaycanda yeni Səhmdar Cəmiyyəti yaradıldı - FƏRMAN
14/12/2018 [18:12]:
6 min nəfəri SEVİNDİRƏCƏK SƏRƏNCAM - Prezident 2,82 milyon manat ayırdı
14/12/2018 [18:11]:
Qazax və Ağstafada döyüş postlarının DSX-ya təhvil verilməsi nə ilə bağlıdır?
14/12/2018 [17:47]:
Şəhid ailələrinə pul paylamaq istəyən Füzuli Məmmədova deputatlardan cavab
14/12/2018 [17:41]:
“Dedim ki, Serj, 5 rayonu Azərbaycana qaytar...” - LUKAŞENKO
14/12/2018 [17:39]:
Manat 3 gün bu məzənnədə olacaq
14/12/2018 [17:37]:
Deputat qazidən yazdı: "Vətən həm də sizlərin qeyrəti və əməlidir!"
14/12/2018 [17:31]:
Nazir struktur islahatı apardı - Bakıda TSEK-lərin sayı azaldıldı
14/12/2018 [17:29]:
Bakcell növbəti müsabiqə elan etdi
14/12/2018 [17:25]:
UNEC yeni əməkdaşlığa başlayır
14/12/2018 [17:22]:
FHN əməkdaşlarına ali hərbi rütbələr, fəxri adlar verildi - ADLAR
14/12/2018 [17:19]:
İlham Əliyev iranlı naziri qəbul etdi
14/12/2018 [16:58]:
“Mən heç vaxt ölməyəcəm deyən...” - Milli Qəhrəmanın doğum günüdür...
14/12/2018 [16:55]:
“Heç vaxt rəhbər işçilərin seçki yolu ilə seçilməsinin tərəfdarı olmamışam”
14/12/2018 [16:52]:
Leyla Əliyeva rusiyalı qadınlara cavab YAZDI
14/12/2018 [16:45]:
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illik yubileyi ilə əlaqədar Polis Akademiyasında növbəti tədbir keçirildi
14/12/2018 [16:41]:
Bərdə rayonunda özünüməşğulluq proqramı çərçivəsində aztəminatlı ailələr üçün yaradılan təsərrüfatlara baxış olub
14/12/2018 [16:36]:
Nazir Bərdə, Tərtər və Ağcabədi rayonlarının sakinləri ilə görüşüb
14/12/2018 [16:24]:
Bu il Azərbaycanda qış sərt keçməyəcək – RƏSMİ
14/12/2018 [16:21]:
Bakı-Tbilisi-Qars marşrutunun vaqonları test edildi - FOTOLAR
14/12/2018 [16:11]:
Nazir: "Azərbaycan torpaqlarının işğalı heç vaxt Ermənistanın istədiyi siyasi nəticəni verməyəcək"
14/12/2018 [16:02]:
Ali Baş Komandan xərçəng xəstəsi olan zabitimizin müalicəsini nəzarətə götürdü - RƏSMİ...
14/12/2018 [16:00]:
Baş nazir təqaüdlər və müavinətlərlə bağlı QƏRAR VERDİ
14/12/2018 [15:52]:
“Televiziyalarımızda milli musiqimizə çox ögey münasibət göstərirlər...” - Tanınmış tarzən...
14/12/2018 [15:49]:
Belarus liderindən Paşinyana İTTİHAM: “Problemi o yaradıb”
14/12/2018 [15:49]:
Qarabağın azadlığı üçün yetişən şərait - 2019-cu ildən gözləntilər var - ŞƏRH
14/12/2018 [15:45]:
Azərbaycanda biabırçı hadisə - Evdən qaçan gəlini otelin qarşısında yaxaladılar - VİDEO
14/12/2018 [15:43]:
Macarıstanın dövlət bayrağı Beynəlxalq Türk Akademiyasında qaldırıldı -FOTOLAR
14/12/2018 [15:33]:
“Ölkəmizdəki son prezident seçkiləri göstərdi ki...”
14/12/2018 [15:30]:
“Qaçqınkom”un sədri Şüvəlandakı köçkünlərlə görüşdü -FOTOLAR
14/12/2018 [15:28]:
"Azərbaycan-Türkiyə dostluq və qardaşlıq münasibətləri bu gün ən yüksək səviyyədədir"
14/12/2018 [15:27]:
Eminə təyyarədə sürpriz - VİDEO
14/12/2018 [15:24]:
Fuad Muradovdan yeni təyinat
14/12/2018 [15:17]:
“Təhsil Nazirliyini izləyənlərin sayı rekord həddə çatıb”
14/12/2018 [15:15]:
Bakının baş planının 1-ci mərhələsi yekunlaşdı - 4 prioritet istiqamət seçildi
14/12/2018 [15:14]:
Erməni müxalifətindən Kremli ŞOKA SALACAQ BƏYANAT
14/12/2018 [15:06]:
Əmisi oğlunun arvadına sataşan oğlanın daha bir videosu yayıldı - Soyundurub... - VİDEO
14/12/2018 [15:06]:
Şirvan şəhəri və ətraf rayonların əhalisinin diqqətinə: Pulsuz hüquqi yardım təklifi...
14/12/2018 [15:02]:
Paşinyandan “Qarabağ klanı”na növbəti ZƏRBƏ
14/12/2018 [14:41]:
Spiker: "Sənədlərdə qoşunların Azərbaycandan çıxarılması tələb edilir"
14/12/2018 [14:40]:
“Bu, Putinin səviyyəsində…” - Erməni diasporundan Paşinyana ŞOK
14/12/2018 [14:27]:
Yeni ildə sevdiklərimizə nə hədiyyə edək?
14/12/2018 [14:25]:
Xələf Xələfov yeni vəzifəsində: Nə iş görəcək?
14/12/2018 [14:12]:
Saakyan Paşinyanın yanından qayıdıb təcili hərbi müşavirə keçirdi və...-FOTO+VİDEO
14/12/2018 [14:11]:
Paşinyan Qarabağda HÜCUMA BAŞLADI - SON DƏQİQƏ
14/12/2018 [14:04]:
Firdovsi Umudov istefa verəcək? - Açıqlama
14/12/2018 [14:03]:
Tarkanın paylaşdığı videonun sirri ortaya çıxdı
14/12/2018 [14:00]:
Ruhi Əliyeva məşhur müğənnini Bakıya gətirir – FOTO
14/12/2018 [13:57]:
Rəşad Sadıqov: "Bayrağı təxribatçıdan almaq üçün ona tərəf qaçdım"
14/12/2018 [13:56]:
“Axı niyə palma qarışıqlı yağlardan istifadə etməliyik?”
14/12/2018 [13:50]:
Hava XƏBƏRDARLIĞI - Yağış yağacaq, temperatur 5-7 dərəcə aşağı enəcək
14/12/2018 [13:49]:
“2018-ci il siyasi müxalifət üçün ciddi bir nailiyyətlə yadda qalmadı”
14/12/2018 [13:46]:
Ərdoğandan ABŞ-a SƏRT XƏBƏRDARLIQ: "Bunu etməsəniz, oranı bombalayacağıq"
14/12/2018 [13:35]:
“Maşın şou”da məşhur müğənninin ALT PALTARI GÖRÜNDÜ - FOTO
14/12/2018 [13:33]:
"Yalnız xalq Qarabağın taleyi ilə bağlı yekun sözü deməli, lazım gələrsə..."
14/12/2018 [13:19]:
Federasiya prezidenti Milli Olimpiya Komitəsinin prezidentinə təşəkkür etdi - FOTOLAR
14/12/2018 [13:17]:
Qlobal borc rekord vurdu: Ən çox borcu olan ölkələr
14/12/2018 [13:15]:
İranın “estetik qadınları”: Onları nə həbs, nə də şallaq cəzası qorxudur
14/12/2018 [13:08]:
“Öyrəndiklərimizi bir müddət sonra niyə unuduruq?” sualına məşhur rəssamdan sadə cavab...
14/12/2018 [13:06]:
Bakıda mərasim zalları və yas çadırlarının şok qiymətləri - 3 min manata VİP çadırlar...
14/12/2018 [12:55]:
Azərbaycanda adambaşına düşən tullantının miqdarı AÇIQLANDI
14/12/2018 [12:53]:
ABŞ Səudiyyə vəliəhdini Kaşıkçının qətlində ittiham etdi - RƏSMİ
14/12/2018 [12:50]:
Partlayıcı oyuncaqlar və pirotexniki vasitələr aşkarlandı
14/12/2018 [12:48]:
Agentlik “quş qripi” ilə bağlı əhaliyə xəbərdarlıq etdi
14/12/2018 [12:41]:
Hacıbala Abutalıbov uşaqlara məsləhət verdi - VİDEO
14/12/2018 [12:41]:
SOCAR-ın vitse-prezidenti beynəlxalq mükafata layiq görülüb - FOTO
14/12/2018 [12:41]:
Sərhəd kəndində yaşayan sakinlərlə səyyar görüş keçirildi -FOTOLAR
14/12/2018 [12:32]:
İlham Əliyev Mövlud Çavuşoğlunu qəbul etdi
14/12/2018 [12:32]:
Gömrük orqanlarında xidmətə qəbul ilə əlaqədar növbəti test imtahanı keçirildi
14/12/2018 [12:31]:
"Bu Paşinyanı vadar edir ki, onları tutduqları vəzifədən uzaqlaşdırsın"
14/12/2018 [12:23]:
Ermənistanda beynəlxalq müşahidəçi  qarət edildi
14/12/2018 [12:15]:
28400 ədəd elektron siqaret aşkar edildi
14/12/2018 [12:14]:
Dövlət büdcəsindən bu sahəyə ayrılan vəsait 100 dəfə artıb
Bütün arxiv bir sırada
16/03/2018 [19:25] - Köşə - ( 3317 dəfə baxılıb)

Şüurlu cəhalət yolu...

Qulu Məhərrəmli

Rusların məşhur “Arqumentı i faktı” qəzetində Çin əhalisinin kökəlməyə meyillənməsi və bunun mümkün fəsadları ilə bağlı bu yaxınlarda oxuduğum məqalə məni bir az təəccübləndirdi. Düşünə bilərsiz ki, əvvəla, Çin kimi inkişaf etmiş bir ölkənin hər şeydə, o cümlədən qidalanmaqda (bizlərdən fərqli olaraq) ölçü gözləyən ağıllı, bacarıqlı və daim hərəkətdə olan insanlarını heç cür kök təsəvvür etmək olmur. İkincisi isə tutaq ki, yemək-içməyinə yaxşı baxan imkanlı cinlilərin bir qisminin artıq çəki qazanmasında pis nə var ki? Kökəlmiş cinli qardaşlar uzaqbaşı öz sağlamlıqları üçün problem yarada bilərlər, elə deyilmi? Yox, sən demə, belə deyilmiş və məsələ biz düşündüyümüzdən xeyli fərqliymiş.

Mötəbər Çin statistikasına əsaslanan mütəxəssislər araşdırıblar ki, son 15-20 ildə ölkə əhalisinin işləyən qismində kökəlmənin əsas səbəbi bu adamların Amerikanın “Mac Donalds” kimi fəst-fud restoranlarına ayaq açmalarıdır. Belə yerlərdə davamlı qidalanan çinlilər il ərzində təxminən 12-17 kiloqram çəki artırırlar. Çəkinin artması isə təkcə sağlamlıq yox, həm də sosial-iqtisadi problemlər yaradır. Öyrənilib ki, istehsalatda çalışanların çəkisi artdıqca onların dəzgah arxasındakı məhsuldarlığı azalır, diqqətləri zəifləyir, vaxtından əvvəl yorgunluq yaranır, təşəbbüskarlıq olmur, tez-tez də işə gecikirlər. Bütün bunlar isə müəssisələrin ümumi göstəricilərinə mənfi təsir edir. Ona görə də Çin mütəxəssisləri həyəcan təbili çalırlar ki, kökəlmə tendensiyası bu sürətlə davam etsə, 2030-cu illərdə ölkənin işləyən əhalisinin təxminən yarısı piylənməyə məruz qalacaq. Bu şəkildə köklüyü isə, artıq Çində milli mentalitet üçün ciddi təhlükə sayırlar.

Bəli, sağlamlıq mənasında çoxları üçün qəm sarayı olan mədənin qəbul etdiyi qidanın belə-belə fəsadları varmış. Çünki bu qida təkcə sağlamlığa yox, həm də düşüncəyə, psixologiyaya, davranışa da ciddi təsir edib həyat tərzi və mentaliteti də dəyişə bilirmiş…
* * *

Bəs insan beyninin qəbul etdiyi qidalar necə? Onlar insanın həyatına, düşüncəsinə necə təsir göstərir, onun ağlını, şüurunu, ruhunu necə əsir edir? Məsələn, bizim cəmiyyətdə son 15-20 ildə beyinlərə yeridilən qidalar insanlarda hansı təfəkkürü, hansı düşüncə və dünyagörüşü formalaşdırır, onları nələrə sövq edir? Məktəbdən və müəllimdən, təhsildən və kitabdan, mətbuatdan, seriallardan, daha çox əcaib televerilişlərdən, ədəbiyyatdan, ətrafımızdakı olaylardan aldığımız və beynimizi qidalandıran məlumatlar bizi hara aparır? Hər gün ekranlardan başımıza yağan daşlar ruhumuzu, düşüncəmizi, həyata baxışımızı necə zədələyir?

Bəzən ekrandakı, məktəbdəki, qonşudakı, hakimiyyətdəki, müxalifətdəki, sosial şəbəkələrdəki əcaib davranışlara təəccüblənirik, insanların bu dərəcədə həyatın dibinə enmələrinə, ibtidai instinktlərə təslim olmalarına, hər addımda dəyərləri tapdalayıb bu qədər yaramazlıqlar törətmələrinə heyrətlənirik. Belə təsəvvür yaranır ki, sanki dünyanın sonudur və kütləvi isteriyalar başlanıb, gözümüzün qabağındaca insanın mahiyyəti dəyişir, ondakı əxlaq və mərhəmət hissləri məhv olur, mənəvi çürümə labüd prosesə çevrilir.

Qərb cəmiyyətlərində hüququnu və özünü tanıyan insanlar kosmosda yeni-yeni obyektlər fəth edir, Marsa uçur, ilahi əsərlər yaradır, bəşəriyyəti irəli aparan texnologiyalar tapır. Bizdə isə olanları dağıtmaqda üzə çıxan şüurlu cahillik, savadsızlıq, tənbəllik, ruh düşkünlüyü, qlobal acizlik və sərsəmlik hökm sürür. Bizim kosmosla işimiz yoxdur, biz yerdə yeni-yeni ticarət obyektləri fəth edirik, qazanc üçün millətin övladlarını zəhərləyir, sərvətimizi artırmaq yarışında öndə olmağa çalışırıq. Keçmişimizə güllə atır, gələcəyimizi topa tuturuq. Kədərlisi budur ki, çoxluq düşünmək qabiliyyətini itirir, prinsiplə yaşayanlar geri çəkilib, fərasətli işbazlar və gerizəkalılar önə çıxıb, yaltaq və simasızlar hörmətə minib, adamların çoxunun içində həyat və ləyaqət uğrunda mübarizədən əsər-əlamət belə qalmayıb. Bu səbəbdən də biz taleyimizin əsgəri olmaq yox, “əsgər” sözündə hərfi necə dəyişmək haqqında düşünürük, vaxtımızı və enerjimizi bu kimi səy işlərə sərf edirik.

Düzdür, belə tragikomediyaların yaranmasına cəmiyyətdə ədalət prinsiplərinin pozulması da öz təsirini göstəririr, amma proseslərin əcaib məcraya yönəlməsinin əsas səbəbi beyinlərə yeridilən zəhərli qidalardır. Məhz belə qidaların təsiri ilə biz ruhumuza dayaq olan dirəkləri yıxıb şüurlu şəkildə cəhalət yolunu seçmişik. Bu cığıra düşən cəmiyyətlər isə nə yolun sonundakı işığı görür, nə də millətə batmanla gələn təhlükələri bildirən itlərin hürməyini eşidir. Belə yerdə Martin L. Kinqlə razılaşmaq lazım gəlir ki, dünyada şüurlu cəhalətdən təhlükəli heç nə yoxdur.

* * *

Gənclərlə tez-tez ünsiyyətdə oluram, müxtəlif toplantılarda görüşür, müzakirələr aparırıq. Belə görüşlərdə olmasa da, davamlı treninqlər və auditoriyadakı dərslərdə gənclərin intellekti, dünyagörüşü, həyat duyumu, bilik səviyyəsi haqqında müəyyən təsəvvür almaq olur.

Dərs dediyim universitetdə televiziyanın ifadə vasitələri, onun dilinin təbiəti barədə mövzunu anlatdıqdan sonra, demək olar ki, hər dəfə ikidəqiqəlik eyni filmi göstərib, onun hansı məna ifadə etdiyini auditoriyadan soruşuram. Təxminən 6-7 il əvvəl tələbələr çox ağıllı mülahizələr söyləyir, səs və görüntü sintezinin verdiyi məna parametrlərini dəqiq söyləyə bilirdilər. Amma 2-3 ildir ki, beyinlərin daraldığını, düşüncələrin dayazlaşdığını hiss edirəm. Bu il isə fəlakətin qapını necə bərkdən döydüyünü hiss etdim. Tələbələr o qədər bəsit, mənasız və gülünc fikirlər səsləndirirdilər ki, bu dayazlıq və duyumsuzluqdan heyrətlənir və artıq 19-20 yaşlı bu gənclərin qavrayış, düşüncə və dünyagörüşlərindəki çatların dərinliyini aşkarca duyurdum. Bu çatlar mənə təkcə biliksizlik, həyata və seçdikləri peşəyə laqeydliyin əlaməti kimi yox, həm də beyinlərə yeridilmiş keyləşdirici qidaların gələcəyə ümidsizlik nəğməsi oxuyan solğun şölələri kimi görünürdü…(Ayna.az)

Lukaşenko Paşinyandan üzr istəyib?
"Mendeleyev cədvəlindəki bu sirləri bilmədən kainatın dərki mümkün deyil..."
Rus mühəndis Terminatorun oxşarını yaratdı - MARAQLI
“İnsan əti yeməkdən bezdim” deyərək polisə təslim oldu - DƏHŞƏT...
Doğuş keçirən qadını bu hala saldılar - DƏHŞƏT...
Dr. Günel Azayeva - Həkim kosmetoloq
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Gündəm
“Ölkəmizdəki son prezident seçkiləri göstərdi ki...”
Maraqlı
“Öyrəndiklərimizi bir müddət sonra niyə unuduruq?” sualına məşhur rəssamdan sadə cavab...
Cəmiyyət
"Azərbaycan "Rosatom"un təklifini analiz etməlidir..."
Gündəm
Ermənilər Azərbaycan torpaqlarının  51 min hektarını şumladı... - FOTOLAR
Mədəniyyət
“Rejissora ithaf olunan tamaşada onun görüntüləri və səsindən istifadə ediləcək”
Müasir Ədliyyə
Həftənin ən çox oxunanları
Paşinyan sərhədlərin açılması ilə bağlı Türkiyəyə yalvardı: "Bir şərtlə ki..."
"Həyat yoldaşım əşyadır ki, onu gizlədəm?" - "O, elə bir yerdə işləyir ki..."
“Təki, erməni ordusu güclü olsun -  pensiyamızın qalxması vacib deyil...”-Xankəndindəki erməni qarı-
Putin Paşinyanın xeyir-duasını çoxdan verib – Biz Qarabağın gününə ağlayaq...
Putin Paşinyandan niyə çəkinir?
"Ermənilərin yaşadığı ərazi Hüseynqulu xanın torpaqlarıdır, oranı da geri almalıyıq...”
"Bacı bacının balasını bu günə qoyarmı?" deyən baldızının Arif Əsgərova deyəcəkləri var...
"Bunu edən adam öz namussuzluğunu ictimailəşdirdi"
"Lotu Quli"nin azadlığa çıxdığı anın görüntüləri yayıldı - VİDEO
İranda Ayaz Mütəllibovun ata Buşa tarixi etirazından bəhs edildi - Qarabağa görə...
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə