Xəbər lenti
20/07/2018 [09:09]:
Prezident Fransada Qarabağdan danışdı -FOTOLAR
20/07/2018 [09:07]:
Dünyanın ən qısa uçuşları - Cəmi 75 saniyə
20/07/2018 [09:04]:
ABŞ-da turist qayığı çevrilib, ölənlər var
20/07/2018 [09:01]:
Salyanda yol qəzasında 5 nəfər xəsarət aldı - YENİLƏNİB - SİYAHI
20/07/2018 [08:58]:
Tramp simasını itirərək getdikcə Putinə oxşayır - "Time" jurnalı ABŞ prezidentini ələ saldı...
20/07/2018 [08:55]:
Ötən gün cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 29 nəfər saxlanıldı
20/07/2018 [00:14]:
Putin Gürcüstan və Ukraynanı NATO üzvü olmaqdan çəkindirdi...- Cavabını da aldı...
19/07/2018 [23:17]:
Sərhəddə Ermənistana yük daşıyan azərbaycanlılarla ermənilərin dialoqu - ŞOK VİDEO
19/07/2018 [23:01]:
Fazil Ələkbərov: “Cinayətlərin açılması 100 faiz təmin edilib”
19/07/2018 [22:12]:
Trampın tərcüməçisi dindirilə bilər
19/07/2018 [22:10]:
Səudiyyə Ərəbistanı: "Dünyanın neft ehtiyatları azalacaq"
19/07/2018 [22:05]:
Evdə qabları özü yuyan milyarderin sərvəti 150 milyard dolları ötüb - FOTOLAR
19/07/2018 [21:54]:
Vatikanın gizli arxivində olan azərbaycanlı - VİDEO
19/07/2018 [21:52]:
ABŞ-da silahlı insident baş verib
19/07/2018 [21:20]:
“Charlie Hebdo” Fransa millisini meymunlara bənzətdi
19/07/2018 [21:19]:
Ronaldudan kral bəxşişi: 20 min avro
19/07/2018 [20:27]:
Moskvada qalmaqallı vəkil Elman Paşayev saxlanıldı
19/07/2018 [20:22]:
Yunanıstan diplomatları qovdu, Lavrov səfəri ləğv etdi - Siyasi böhran
19/07/2018 [20:07]:
Aygün Bəylərə ağır itki... - FOTO
19/07/2018 [20:00]:
Amerikalılar texnikanı fikrin gücü ilə idarə edəcək
19/07/2018 [19:58]:
“Diaspor təşkilatlarımızın birləşməsində Fuad Muradovun böyük rolu var”
19/07/2018 [19:58]:
İtaliya prezidentinin səfəri başa çatdı
19/07/2018 [19:50]:
"Mən ölkəmizi tərifləməklə məşğulam, bunu gizlətmirəm" -İlham Əliyev
19/07/2018 [19:37]:
Nazpəridən ETİRAF: "Fəlsəfə doktoru deyiləm"
19/07/2018 [19:24]:
BQXK Dilqəm Əsgərovdan ailəsinə məktub gəlməməsi barədə məlumatlara münasibət bildirdi
19/07/2018 [19:17]:
“Azərsu” ölkə ərazisində 4 regional su-kanal idarəsi yaradıb
19/07/2018 [19:10]:
Vətəndaşlara eyni mənzilləri satan MTK rəhbərlərinə hökm oxundu
19/07/2018 [19:07]:
“Nar” ucqar dağ kəndini mobil rabitə ilə təmin etdi
19/07/2018 [19:03]:
Prezident Fransaya getdi
19/07/2018 [18:58]:
İsrail rəsmən yəhudi dövləti oldu
19/07/2018 [18:57]:
“Google” okeandan internet kabeli çəkəcək
19/07/2018 [18:56]:
İcbari sığortanın tətbiqinə pul ayrılıb
19/07/2018 [18:46]:
Deputat qoca pişiyi pensiyaya çıxarmağı təklif etdi - İNANILMAZ...
19/07/2018 [18:36]:
Neftçalada kanaldan 23 yaşlı oğlanın meyiti çıxarıldı
19/07/2018 [17:49]:
Fuad Muradov Ukraynadakı diasporu barışdırdı - Koordinasiya Şurası yaradılır
19/07/2018 [17:38]:
Dövlət Komitəsi jurnalistləri Qobudakı köçkün şəhərciyinə apardı - FOTOLAR
19/07/2018 [17:37]:
Rusiya “Qiyamət günü” silahını göstərdi - VİDEO
19/07/2018 [17:31]:
Bakıda çökən yolla bağlı daha bir rəsmi AÇIQLAMA
19/07/2018 [17:13]:
Yaxtada dincələn Rəqsanə bikinidə FOTOLARINI YAYDI
19/07/2018 [17:00]:
“Azərbaycanda işsizlik 5 faiz səviyyəsindədir” -İlham Əliyev
19/07/2018 [16:54]:
Mattarella: “Azərbaycan üç dənizin iqtisadi potensialının inkişafında yeni səhifənin baş qəhrəmanı ola bilər”
19/07/2018 [16:54]:
Pirşağıda tullantı sutəmizləyici qurğunun tikintisi davam edir
19/07/2018 [16:51]:
Türkoloq: “İran şiəlikdən azərbaycanlılara qarşı istifadə edir”
19/07/2018 [16:25]:
Mövlud Çavuşoğlu Azərbaycana səfər edəcək
19/07/2018 [16:23]:
İlham Əliyev: “Yaxın zamanlarda Azərbaycan qazı Avropa İttifaqı məkanında öz yerini tutacaq”
19/07/2018 [16:20]:
Prezident: “Azərbaycanda çox sürətlə sənayeləşmə prosesi gedir”
19/07/2018 [16:16]:
Naxçıvanda inşa olunan xalça istehsalı emalatxanası və tədarük mərkəzi binalarının tikintisinə baxış oldu
19/07/2018 [16:16]:
Kəlbəcərli seçicilərin növbəti qəbulu keçirildi - FOTO
19/07/2018 [16:11]:
Naxçıvanda xalçaçılıq üzrə tədris-hazırlıq kursuna başlanıldı
19/07/2018 [16:01]:
PKK liderlərindən biri məhv edildi - VİDEO
19/07/2018 [15:59]:
Mingəçevirdəki enerji qəzasının nəticələri tam aradan qaldırıldımı? - Rəsmi AÇIQLAMA
19/07/2018 [15:56]:
5 il vaxtı qaldı - Rozadan sevənlərinə üzücü xəbər
19/07/2018 [15:52]:
Ana 3 yaşlı qızının gözü qarşısında özünü asdı - FOTO
19/07/2018 [15:48]:
Nazirlik qarpızın bahalaşmasına AYDINLIQ GƏTİRDİ
19/07/2018 [15:20]:
İntizar Mustafaya 2 ay yaxınlaşa bilməyəcək
19/07/2018 [15:20]:
Xankəndində Paşinyan və Tonoyanın oğullarına icarəyə ev axtarılır...- “Hərbi xidmət” üçün...
19/07/2018 [15:15]:
Səfirin qətli ilə bağlı daha bir nəfər həbs olundu
19/07/2018 [15:04]:
“Biz atamın uğrunda şəhid olduğu Azərbaycanı heç vaxt tərk etmərik...” - Rus “omonçu”nun qızı
19/07/2018 [14:58]:
Tanınmış astroloqdan Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinə ilginc TƏKLİF...
19/07/2018 [14:57]:
Tolik güllələnən icra başçısı haqqında heç kimin bilmədiyi FAKTI AÇIQLADI - FOTO
19/07/2018 [14:52]:
İmtahandan qorxmayan müəllimlər...
19/07/2018 [14:50]:
I və IV qrupun imtahan cavabları yaxın 2 gündə açıqlanacaq
19/07/2018 [14:45]:
İlham Əliyev və Sercio Mattarella "Şah İsmayılın sərgisi"ndə... -FOTOLAR
19/07/2018 [14:43]:
Şahzadə Cocuq Mərcanlıya getdi
19/07/2018 [14:24]:
"Qarabağ"ın "Kukesi" ilə oyunlarının vaxtı bilindi
19/07/2018 [14:19]:
Rusiyanın mundialdan qazancı açıqlandı - 13,7 milyard
19/07/2018 [14:18]:
“Qarabağ” Albaniya çempionunu keçsə, kimlərlə qarşılaşa bilər?
19/07/2018 [14:17]:
Xəzərin üzərində “Xəncər” daşıyan Rusiya qırıcıları uçur - VİDEO, FOTOLAR
19/07/2018 [13:52]:
Paşinyan rusiyalı hərbçiləri təxribatda ittiham etdi
19/07/2018 [13:46]:
Prezident əlillərlə bağlı qanunu imzaladı
19/07/2018 [13:45]:
Adnan Oktar əməliyyatı davam edir
19/07/2018 [13:43]:
Yəməndə xəstəlikdən 2300 adam həlak olub
19/07/2018 [13:38]:
Aygünün qızı yeni görünüşü ilə təəccübləndirdi - FOTO
19/07/2018 [13:37]:
Nazpərinin elmi adı saxta çıxdı - Rəsmi açıqlama
19/07/2018 [13:36]:
Bakıda məşhur plazada yanğın olub
19/07/2018 [13:35]:
Azərbaycanda leysan yağacaq, dolu düşəcək - Xəbərdarlıq
19/07/2018 [13:28]:
Rozanın özündən gözəl qızı - Anamla bağlı o sualı mənə tez-tez verirlər - VİDEO
19/07/2018 [13:24]:
Anar Bağırov Dilqəm Əsgərov və Şahbaz Quliyevdən danışdı
19/07/2018 [13:07]:
DİN Baş DYP İdarəsinin sürücülərə müraciəti yayıldı...
19/07/2018 [13:07]:
Ekspert: “Hurjet”in ilk alıcısı Azərbaycan olacaq - FOTO
Bütün arxiv bir sırada
16/03/2018 [19:25] - Köşə - ( 3180 dəfə baxılıb)

Şüurlu cəhalət yolu...

Qulu Məhərrəmli

Rusların məşhur “Arqumentı i faktı” qəzetində Çin əhalisinin kökəlməyə meyillənməsi və bunun mümkün fəsadları ilə bağlı bu yaxınlarda oxuduğum məqalə məni bir az təəccübləndirdi. Düşünə bilərsiz ki, əvvəla, Çin kimi inkişaf etmiş bir ölkənin hər şeydə, o cümlədən qidalanmaqda (bizlərdən fərqli olaraq) ölçü gözləyən ağıllı, bacarıqlı və daim hərəkətdə olan insanlarını heç cür kök təsəvvür etmək olmur. İkincisi isə tutaq ki, yemək-içməyinə yaxşı baxan imkanlı cinlilərin bir qisminin artıq çəki qazanmasında pis nə var ki? Kökəlmiş cinli qardaşlar uzaqbaşı öz sağlamlıqları üçün problem yarada bilərlər, elə deyilmi? Yox, sən demə, belə deyilmiş və məsələ biz düşündüyümüzdən xeyli fərqliymiş.

Mötəbər Çin statistikasına əsaslanan mütəxəssislər araşdırıblar ki, son 15-20 ildə ölkə əhalisinin işləyən qismində kökəlmənin əsas səbəbi bu adamların Amerikanın “Mac Donalds” kimi fəst-fud restoranlarına ayaq açmalarıdır. Belə yerlərdə davamlı qidalanan çinlilər il ərzində təxminən 12-17 kiloqram çəki artırırlar. Çəkinin artması isə təkcə sağlamlıq yox, həm də sosial-iqtisadi problemlər yaradır. Öyrənilib ki, istehsalatda çalışanların çəkisi artdıqca onların dəzgah arxasındakı məhsuldarlığı azalır, diqqətləri zəifləyir, vaxtından əvvəl yorgunluq yaranır, təşəbbüskarlıq olmur, tez-tez də işə gecikirlər. Bütün bunlar isə müəssisələrin ümumi göstəricilərinə mənfi təsir edir. Ona görə də Çin mütəxəssisləri həyəcan təbili çalırlar ki, kökəlmə tendensiyası bu sürətlə davam etsə, 2030-cu illərdə ölkənin işləyən əhalisinin təxminən yarısı piylənməyə məruz qalacaq. Bu şəkildə köklüyü isə, artıq Çində milli mentalitet üçün ciddi təhlükə sayırlar.

Bəli, sağlamlıq mənasında çoxları üçün qəm sarayı olan mədənin qəbul etdiyi qidanın belə-belə fəsadları varmış. Çünki bu qida təkcə sağlamlığa yox, həm də düşüncəyə, psixologiyaya, davranışa da ciddi təsir edib həyat tərzi və mentaliteti də dəyişə bilirmiş…
* * *

Bəs insan beyninin qəbul etdiyi qidalar necə? Onlar insanın həyatına, düşüncəsinə necə təsir göstərir, onun ağlını, şüurunu, ruhunu necə əsir edir? Məsələn, bizim cəmiyyətdə son 15-20 ildə beyinlərə yeridilən qidalar insanlarda hansı təfəkkürü, hansı düşüncə və dünyagörüşü formalaşdırır, onları nələrə sövq edir? Məktəbdən və müəllimdən, təhsildən və kitabdan, mətbuatdan, seriallardan, daha çox əcaib televerilişlərdən, ədəbiyyatdan, ətrafımızdakı olaylardan aldığımız və beynimizi qidalandıran məlumatlar bizi hara aparır? Hər gün ekranlardan başımıza yağan daşlar ruhumuzu, düşüncəmizi, həyata baxışımızı necə zədələyir?

Bəzən ekrandakı, məktəbdəki, qonşudakı, hakimiyyətdəki, müxalifətdəki, sosial şəbəkələrdəki əcaib davranışlara təəccüblənirik, insanların bu dərəcədə həyatın dibinə enmələrinə, ibtidai instinktlərə təslim olmalarına, hər addımda dəyərləri tapdalayıb bu qədər yaramazlıqlar törətmələrinə heyrətlənirik. Belə təsəvvür yaranır ki, sanki dünyanın sonudur və kütləvi isteriyalar başlanıb, gözümüzün qabağındaca insanın mahiyyəti dəyişir, ondakı əxlaq və mərhəmət hissləri məhv olur, mənəvi çürümə labüd prosesə çevrilir.

Qərb cəmiyyətlərində hüququnu və özünü tanıyan insanlar kosmosda yeni-yeni obyektlər fəth edir, Marsa uçur, ilahi əsərlər yaradır, bəşəriyyəti irəli aparan texnologiyalar tapır. Bizdə isə olanları dağıtmaqda üzə çıxan şüurlu cahillik, savadsızlıq, tənbəllik, ruh düşkünlüyü, qlobal acizlik və sərsəmlik hökm sürür. Bizim kosmosla işimiz yoxdur, biz yerdə yeni-yeni ticarət obyektləri fəth edirik, qazanc üçün millətin övladlarını zəhərləyir, sərvətimizi artırmaq yarışında öndə olmağa çalışırıq. Keçmişimizə güllə atır, gələcəyimizi topa tuturuq. Kədərlisi budur ki, çoxluq düşünmək qabiliyyətini itirir, prinsiplə yaşayanlar geri çəkilib, fərasətli işbazlar və gerizəkalılar önə çıxıb, yaltaq və simasızlar hörmətə minib, adamların çoxunun içində həyat və ləyaqət uğrunda mübarizədən əsər-əlamət belə qalmayıb. Bu səbəbdən də biz taleyimizin əsgəri olmaq yox, “əsgər” sözündə hərfi necə dəyişmək haqqında düşünürük, vaxtımızı və enerjimizi bu kimi səy işlərə sərf edirik.

Düzdür, belə tragikomediyaların yaranmasına cəmiyyətdə ədalət prinsiplərinin pozulması da öz təsirini göstəririr, amma proseslərin əcaib məcraya yönəlməsinin əsas səbəbi beyinlərə yeridilən zəhərli qidalardır. Məhz belə qidaların təsiri ilə biz ruhumuza dayaq olan dirəkləri yıxıb şüurlu şəkildə cəhalət yolunu seçmişik. Bu cığıra düşən cəmiyyətlər isə nə yolun sonundakı işığı görür, nə də millətə batmanla gələn təhlükələri bildirən itlərin hürməyini eşidir. Belə yerdə Martin L. Kinqlə razılaşmaq lazım gəlir ki, dünyada şüurlu cəhalətdən təhlükəli heç nə yoxdur.

* * *

Gənclərlə tez-tez ünsiyyətdə oluram, müxtəlif toplantılarda görüşür, müzakirələr aparırıq. Belə görüşlərdə olmasa da, davamlı treninqlər və auditoriyadakı dərslərdə gənclərin intellekti, dünyagörüşü, həyat duyumu, bilik səviyyəsi haqqında müəyyən təsəvvür almaq olur.

Dərs dediyim universitetdə televiziyanın ifadə vasitələri, onun dilinin təbiəti barədə mövzunu anlatdıqdan sonra, demək olar ki, hər dəfə ikidəqiqəlik eyni filmi göstərib, onun hansı məna ifadə etdiyini auditoriyadan soruşuram. Təxminən 6-7 il əvvəl tələbələr çox ağıllı mülahizələr söyləyir, səs və görüntü sintezinin verdiyi məna parametrlərini dəqiq söyləyə bilirdilər. Amma 2-3 ildir ki, beyinlərin daraldığını, düşüncələrin dayazlaşdığını hiss edirəm. Bu il isə fəlakətin qapını necə bərkdən döydüyünü hiss etdim. Tələbələr o qədər bəsit, mənasız və gülünc fikirlər səsləndirirdilər ki, bu dayazlıq və duyumsuzluqdan heyrətlənir və artıq 19-20 yaşlı bu gənclərin qavrayış, düşüncə və dünyagörüşlərindəki çatların dərinliyini aşkarca duyurdum. Bu çatlar mənə təkcə biliksizlik, həyata və seçdikləri peşəyə laqeydliyin əlaməti kimi yox, həm də beyinlərə yeridilmiş keyləşdirici qidaların gələcəyə ümidsizlik nəğməsi oxuyan solğun şölələri kimi görünürdü…(Ayna.az)

Evdə qabları özü yuyan milyarderin sərvəti 150 milyard dolları ötüb - FOTOLAR
Nazpərinin elmi adı saxta çıxdı - Rəsmi açıqlama
Yalan ifşa oldu: ələ keçən erməni xüsusi təyinatlısının - FOTOSU
Diyarbəkirdə günəş batır...
Qisas üçün üç yüz timsahı qətlə yetirdilər - FOTOLAR
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
Dövlət Komitəsi jurnalistləri Qobudakı köçkün şəhərciyinə apardı - FOTOLAR
Maraqlı
Sifariş verdi, bağlamanı açınca şoka düşdü: Çarşab əvəzinə kəfən...
Cəmiyyət
“Bunu öyrədə bilsək, prinsipial dəyişikliyə nail ola bilərik”
Araşdırma
Afrika xalqı öz qəhrəmanının 100 yaşını qeyd edir...
Hadisə
“Azərxalça” işğaldan azad olunmuş kəndin qədim xalçalarını aşkara çıxardı - FOTOLAR
Həftənin ən çox oxunanları
Kəlbəcərdə hazırlanan yeni terrorçu dəstələrin görüntüləri yayıldı - VİDEO
Prezident Gəncə hadisələri ilə bağlı sərt danışdı - VİDEO
“Gəncə olaylarında Elmar Vəliyevin inanclı insanlara münasibətdə yol verdiyi xətaların da rolu olub”
Tolik güllələnən icra başçısı haqqında heç kimin bilmədiyi FAKTI AÇIQLADI - FOTO
"Əyalətdə özünü quldurbaşı kimi aparıb xalqın nifrətini qazananlar iqtidardan qovulmalıdır"
Adnan Oktarın villasından çıxan bu ƏŞYA HAMINI ŞOKA SALDI - Ağlasığmaz FAKTLAR
Bakı metrosunda növbəti geyim qalmaqalı - Müdaxilə edən şəxs döyüldü - VİDEO
Melanyanın ayaqları mətbuat konfransında şorgöz Lavrovun "gözünə girdi"... -FOTO
Yunis Səfərovla bağlı yeni şok məlumatlar üzə çıxdı: Sən demə, Tohid İbrahimbəyli... - FOTO
"Atam DİN-in polkovniki olsa da bizi bir dəfə də xidməti maşını ilə məktəbə göndərmədi"
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə