Xəbər lenti
23/04/2019 [12:32]:
Məmmədyarovun bacısı Dünya Kubokuna vəsiqə qazandı
23/04/2019 [12:24]:
Anar Məmmədxanovun anım günüdür
23/04/2019 [12:22]:
Rusiya Ermənistana yeni nəsil qırıcılar göndərir
23/04/2019 [12:20]:
BSU tələbələri Cocuq Mərcanlıda - FOTOLAR
23/04/2019 [12:17]:
Baş redaktorlardan Allahşükür Paşazadə haqqındakı prezident sərəncamına ŞƏRH
23/04/2019 [12:14]:
Generalın qalstukunda gizli kamera –Baş redaktoru necə “ilişdiriblər”…
23/04/2019 [12:09]:
"Tanınmış şəxsiyyətlərlə, dəyər daşıyıcılarıyla cəmiyyət arasında bu qədər sədd yaratmaq olmaz”
23/04/2019 [12:09]:
Bu rayonlar üzrə IX sinif şagirdlərinin buraxılış imtahanının nəticələri açıqlandı –Cavabları necə yoxlamaq olar?
23/04/2019 [12:03]:
Formula 1- ə gələnlərin sayı mitinqdəkilərdən 30 dəfə çoxdur” – Əli Həsənov
23/04/2019 [11:55]:
EQAC layihəsi çərçivəsində növbəti görüşdə ADPU-nun əməkdaşları fəal iştirak ediblər
23/04/2019 [11:47]:
Ramil Usubov yeni idarə rəisi təyin etdi
23/04/2019 [11:36]:
”Sevindirici haldır ki, iki ölkənin gəncliyi qarşılıqlı Vətən sevgisi ilə böyüyürlər”
23/04/2019 [11:31]:
“Formula-1”ə görə bağlanan ərazilərin sakinlərinə tibbi yardım göstərilməsi üçün briqadalar ayrılıb
23/04/2019 [11:29]:
ABŞ-da 1 milyard dollardan çox sərvətə sahib olan Azərbaycanlı kimdir? - MARAQLI
23/04/2019 [11:27]:
İcra başçısının Şəmkirdəki nəhəng biznesi-qızıl balıq, maral və taxıl... -FOTOLAR
23/04/2019 [11:27]:
“Əleyhimizə səsləndirilən fikirlərin hamısı cəfəngiyyatdır, həmin adamların cavabını verəcəm”
23/04/2019 [11:24]:
Bakı meriyası bağça müdirlərinə xəbərdarlıq etdi
23/04/2019 [11:21]:
Çingiz Qənizadə seçiciləri ilə daha bir görüş keçirtdi
23/04/2019 [11:06]:
Fəzail Ağamalı seçiciləri ilə görüşdü
23/04/2019 [11:05]:
FHN matros-xilasedici vəzifəsinə müsabiqə elan etdi
23/04/2019 [10:56]:
Məşhur ifaçı Kılıçdaroğlunu müdafiə etdi
23/04/2019 [10:48]:
Polislərlə hərbçilərə verilən kirayə pulu qaldırıldı
23/04/2019 [10:47]:
İndoneziyada 1500-dən çox məntəqədə təkrar seçkilər keçiriləcək
23/04/2019 [10:42]:
DİM-dən əvvəlki illərin məzunlarına müraciət
23/04/2019 [10:36]:
​Nazarbayev prezidentliyə Tokayevin namizədliyini təklif etdi
23/04/2019 [10:30]:
ABŞ-ın Kaliforniya ştatında yaşayan azərbaycanlı iş adamı...- FOTOLAR
23/04/2019 [10:28]:
Ermənistan atəşkəsi 25 dəfə pozdu
23/04/2019 [10:20]:
“Mən balalarımı güclə saxlayıram, it saxlamaq hayında deyiləm” - İt dişləyən uşağın atasından etiraz
23/04/2019 [10:13]:
Bakı donur, Moskva isə istidən yanır
23/04/2019 [10:12]:
Ögey atasının soyadını daşıyan dünyanın ən varlı ADAMI
23/04/2019 [10:09]:
Milli Məclis bu gün 19 məsələni müzakirəyə çıxarır - SİYAHI
23/04/2019 [10:06]:
Milli Qəhrəman Samid İmanovun adı əbədiləşdirildi - QƏRAR
23/04/2019 [10:06]:
“Biz bu dövlətin Silahlı Qüvvələri ilə əməkdaşlığı maksimum inkişaf etdirməliyik”
23/04/2019 [10:02]:
“Kim ki, bu cür danışır, deməli təfəkkürü dayaz, siyasi səviyyəsi aşağıdır”
23/04/2019 [10:01]:
Xəzər rayonunda ev sahibi yanaraq kül olub
23/04/2019 [10:01]:
DİN və DMX-nın rüsum ödənişləri “ASAN ödəniş” sisteminə inteqrasiya olunub
23/04/2019 [07:23]:
"İran fəlakət qarşısında- Azərbaycana da böyük təhlükə var..."
23/04/2019 [06:36]:
"Nəfsindən uzaq ol ki, Allaha yaxın olasan..."
23/04/2019 [00:19]:
Filippində 6,3 bal gücündə zəlzələ baş verib, 8 nəfər ölüb
23/04/2019 [00:11]:
Putin və Kim Çen Inın görüş tarixi və yeri məlum olub
22/04/2019 [23:29]:
Şri-Lankadakı terror aktlarında 30 ölkənin vətəndaşı ölüb
22/04/2019 [23:26]:
Yevlaxda 14 yaşlı qız cücə dərmanı yeyərək ölüb
22/04/2019 [23:09]:
"Sahibsiz itlər fəaliyyətimə əngəllər yaradır" — "Çinə it əti sata bilərik"
22/04/2019 [22:54]:
Londonda "Vagina" muzeyi açmaq üçün pul yığılır - Sərmayə qoyan hər kəs...
22/04/2019 [22:33]:
Bu heyvanı görənlər heyrətə düşür - FOTO
22/04/2019 [22:18]:
Zelenskinin qələbəsi erməni rejissoru prezident olmağa həvəsləndirib
22/04/2019 [22:07]:
“Nar” Azərbaycan Qran Prisi üçün texniki hazırlıqları başa çatdırıb
22/04/2019 [21:57]:
Polşa prezidenti Zelenskini ölkəsinə dəvət etdi –Tərəflər telefonda danışıb
22/04/2019 [21:42]:
“BakuBus” avtobusu bir manevrlə bütün yolu iflic etdi – VİDEO
22/04/2019 [21:33]:
Azərbaycanda bu şəhərin 28 ildir İcra başçısı yoxdur
22/04/2019 [21:14]:
Səfər Mehdiyev İsrailin Azərbaycandakı səfiri ilə görüşdü
22/04/2019 [20:40]:
Gömrük Akademiyasında qurum əməkdaşları üçün təlimlərə start verildi - FOTOLAR
22/04/2019 [20:35]:
Putin Zelenskini təbrik etməyib - AÇIQLAMA
22/04/2019 [20:16]:
Maaşlarımızdan nə qədər pul tutulacaq? – YENİLİKLƏR
22/04/2019 [20:11]:
Ukraynanın yeni birinci xanımı: Yelena Zelenskaya kimdir? (FOTOLAR)
22/04/2019 [20:10]:
Rus şairi Azərbaycan şəhərində erməniləri başına yığdı...-FOTOLAR
22/04/2019 [19:48]:
Paşinyan: "Qarabağ məsələsini erməni xalqı həll etməlidir, mən yox"
22/04/2019 [19:46]:
“Sabah qərar çıxsa ki, Qarabağı verin, verəcəyik? Əlbəttə yox...”
22/04/2019 [19:37]:
BMT Azərbaycan hərbçilərinin sülh missiyalarında iştirakına görə təşəkkür edir
22/04/2019 [19:31]:
Ağalar Vəliyevin ölkə təhsilinə göstərdiyi dəstək əlahəzrət rəqəmlərin dili ilə...
22/04/2019 [19:29]:
Arvadını maşınla vurub, sonra intihara cəhd edən ər saxlanıldı
22/04/2019 [19:17]:
Bərdədə daha bir körpə ölümü
22/04/2019 [19:15]:
Gürcüstanda etirazlar: Xüsusi təyinatlıları daşqalaq etdilər - VİDEO
22/04/2019 [19:05]:
BDU-nun rektoruna 16 gün ərzində tələbələrdən 663 müraciət daxil olub
22/04/2019 [18:45]:
ABŞ-dan təqaüd təklifi alan gənc: -" Azərbaycanda əla qiymətlərlə oxuyurdum"
22/04/2019 [18:36]:
Məhkəmə qərarlarının icrası işinin təkmilləşdirilməsi üzrə təsirli tədbirlər görülür
22/04/2019 [18:34]:
Bakıda özünü beşinci mərtəbədən atan qız ağaca ilişib sağ qaldı
22/04/2019 [18:32]:
Azərbaycan Burundi qaçqınlarına yardım ayırıb
22/04/2019 [18:31]:
İlham Əliyev Zelenskini təbrik etdi
22/04/2019 [18:30]:
Şirkət sahibi səhmlərinin 10 faizini işçilərinə bağışladı - İBRƏTAMİZ...
22/04/2019 [18:27]:
Türkiyənin Sürixdəki baş konsulluğuna hücum: üç nəfər həbs edildi
22/04/2019 [18:18]:
Başı bəlalı Kılıçdaroğlu - O, ilk dəfə deyil döyülür
22/04/2019 [18:12]:
Rusiyada azərbaycanlı avtoritet öldürüldü
22/04/2019 [18:10]:
Koçaryanın işi ilə bağlı istintaq yekunlaşıb
22/04/2019 [18:03]:
Azərbaycan xəstəxanalarında niyə  namaz otaqları yoxdur?-Hacı Şahin cavablandırır...
22/04/2019 [17:54]:
Bakı Şəhər Baş Polis İdarəsi cinayətkarlığın statistikasını açıqladı
22/04/2019 [17:52]:
Eldar Əzizov sərəncam imzaladı - “Kiçik Dəniz” küçəsininə Süleyman Ələsgərovun adı verildi
22/04/2019 [17:26]:
Vladimir Zelenskinin andiçmə mərasimi nə vaxt keçiriləcək? –Vaxt açıqlandı
22/04/2019 [17:19]:
Nazirdən xalqa “danışın, mövqeyinizi bildirin” mesajı
22/04/2019 [17:18]:
14 ildir bu at hər gün şəhərdə tək gəzir - FOTOLAR
Bütün arxiv bir sırada
13/04/2018 [09:33] - Siyasət - ( 1181 dəfə baxılıb)

AXC qurucularından Adil xan Ziyadxan: "Momente serve totem!"



May ayının 28 də xalqımız Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 iliiyi təntənəli surətdə qeyd edəcək.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranmasında və fəaliyyətində müstəsna rolu olan tarixi şəxsiyyətlər var. Onlardan biri də Ziyadoğlular nəslindən olan Adil xan Ziyadxandır. 
O, 1869-cu ildə Gəncə şəhərində anadan olmuşdur. Tiflis klassik gimnaziyasını və Moskva universitetinin hüquq fakultəsini bitirmişdir. Keçən əsrin 90-cı illərində zemlyaçestvosunun ən fəal üzvlərindən biri olmuşdur.
Gözəl hüquqşünas olmaqla yanaşı, sözün əsl mənasında ziyalı insan idi. Ana dilindən əlavə rus,fransız,ingilis, alman, latın və fars dillərini bilirdi. 
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hələ yaranmamışdan əvvəl cəmiyyətin oyanışı üçün, gələcək AXC-nin yaranması üçün olduqca böyük rolu olmuşdur. Belə ki, bu dahi şəxsiyyət "Kaspi" qəzetində xalqın ehtiyacları ilə bağlı məqalələrlə çıxış edirdi. 
O. bütün həyatı boyu  Azərbaycanın lap bir barmaq olsa belə uca görünməsini, səsini dünyaya çatdırması naminə "təpə qurmaq" üçün çalışmışdır.
O, deyirdi: " Biz bir-birimizə quyular qazmaq əvəzinə təpələr qurmalıyıq ki, onların üstündən səsimizi səsə verib bilümum vətənimizin nə'finə çalışaq"-Adil xanın vətəndaş mövqeyi, mənəvi və siyasi kredosu öz əksini bu sadə, lakin sadə olduğu qədər də müdrik, öz əhəmiyyətini bu gün də itirməyən sözlərdə tapmışdır.
Bir tərəfdən milli şüurun sürətlə oyandığı, o biri tərəfdən isə etnik konfliktlərin hər vasitə ilə qızışdırıldığı 1905-ci il Azərbaycanında və ümumən Qafqazda Adil xan Ziyadxan xalqa nicat yolu arayan kiçik, lakin mütəşəkkil, işgüzar ziyalı və ictimai xadimlər qrupunun fəal üzvlərindən biri idi. 
Keçdiyi ömür yolu, gənclik vaxtından qoşulduğu mübarizələr, ən başlıcası isə damarlarında axan qan onu məntiqi şəkildə müstəqil Azərbaycan dövlətinin-bütün müsəlman Şərqində ilk respublika olan ADR-in qurucuları sırasına gətirdi. 
Adil xan Ziyadxan 1918-ci il oktyabr ayının 30-da xarici işlər nazirinin müavini təyin olunur. Xarici siyasət idarəsinin rəisi Ə.Topçubaşov həmin dövrdə Türkiyədə olduğundan ilin sonuna qədər nazir vəzifəsini icra edir. 
Daha sonra baş nazir və xarici işlər naziri F.Xoyskinin müavini kimi gənc respublikanın xarici siyasətinə rəhbərlik edir. 
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti kimi onun qurucularının siyasi bioqrafiyası da çox qısadır. Lakin bu qısa müddət ərzində Azərbaycanı dünyaya  tanıtmaq üçün nə qədər böyük işlər görülmüşdür !
Gənc respublikanın çətin günlərini yaşadığı 1918-ci ildə o, özünün çoxsaylı xidməti işlərindən vaxt taparaq ölkəsini öz vətəndaşlarına və Avropaya tanıtmaq məqsədilə Azərbaycan və fransız dillərində " Azərbaycan " kitabını qələmə almışdır. Xarici İşlər Nazirliyinin çap etdiyi bu qiymətli əsərin 2 min nüsxəsi 1919-cu ildə Parisə, Versal konfransındakı Azərbaycan nümayəndə heyətinin başçısı Ə.Topçubaşova göndərilmiş və onun vasitəsi ilə Avropa ölkələrində, habelə ABŞ və Kanadada yayılmışdır. 
A.Ziyadxan bütün namuslu, vicdanlı həmvətənlərini "şimaldan gəlmiş istibdadın qara, qəliz və heybətli buludları " kölgəsində yaşamağa çağıraraq yazırdı: " Əgər doğrudan-doğruya sədaqətlə, dostanə və pakizəliklə əlimizdəki hürriyyətin saxlanılması qeydinə səmimi surətdə qalmaz isək, sizi əmin edirəm ki, hürriyyət gen qanadlarını biri-birinə çalıb əlimizdən uçub gedər. Biz isə yenə də təkrar rəzalət içərisində əsirlikdə qalarıq". 
A.Ziyadxan Azərbaycanın dövlət müstəqilliyi ilə bağlı məsələlərdə çox radikal idi və həyatının mənasını bu müstəqillikdən kənarda təsəvvür etmirdi. 
"Azərbaycan" kitabı onun yeganə əsəri deyil. O, 1908-ci ildə bir neçə ay ərzində Şərqi və Qərbi Avropa ölkələrini gəzib dolaşmışvə səfər təəssüratlarını ana dilində qələmə aldığı "Səyahətnamə" əsərində ifadə etmişdir. 
İranda olarkən isə A.Ziyadxan fars dilində " Qələmin uçuşu" adlı kitab yazıb çap etdirmişdir. iki hissədən ibarət olan bu kitabın birinci bölümündə o, nəslinin və ölkəsinin tarixindən, Azərbaycanın azadlıq mübarizəsindən söz açır, ikinci bölümdə isə daha çox İranla, onun gələcək inkişaf yolları ilə bağlı fikirlərini açıqlayır. 
Adil xan Ziyadxan nadanlığın köklərini axtararaq, bunu yüz illər boyu Azərbaycanın müstəmləkə əsarətində olmasında görür və azad respublikanın vətəndaşlarına təklif edirdi ki, bizə peşimançılıq və nədamət üz verməsin deyə, qara mərmər daş üzərində iri və qızıl xətlə bir şey yazmalıyıq: "Momente serve totem ! ", yəni "əsirliyi yadda saxla ! ". 
Bu dahi şəxsiyyət 1934-cü ildə Tehrandan İstanbula köçmüş və həyatının qalan hissəsini Türkiyədə yaşamış, Şəfi bəy Rüstəmbəyli, Xəlil bəy Xasməmmədli, Nağı Şeyxzamanlı və.s kimi keçmiş mübarizə yoldaşları ilə birlikdə mühacirətdə Azərbaycan davasına öz töhfələrini verməyə çalışmışdır. 
Uzun və mənalı ömür yaşayan Adil xan Ziyadxan-Cavad xanın  kişi nəslindən olan sonuncu nəticəsi 1954-cü ildə İstanbulda vəfat etmiş və burada torpağa tapşırılmışdır. 


Rusif Məmmədov, 
Qərbi Kaspi Universitetinin Tətbiqi Politologiya Mərkəzinin eksperti

14 ildir bu at hər gün şəhərdə tək gəzir - FOTOLAR
Ağalar Vəliyev daha 30 seçicisini Məşhəd ziyarətinə göndərdi - FOTOLAR
İstanbul seçkisi yenidən sual altında - YSK hər an Türkiyəni şoka salan qərar verə bilər...
"Bunlar eyni cəsarətlə Qarabağda erməni tankının üzərinə getsələr, hamısını xincım-xıncım edərlər"
Leonid Kuçmadan bədbin açıqlama: “Ukraynanın yeni prezidentinə yazığım gəlir”
"AQRO" İnvest & İstehsalat
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Maraqlı
ABŞ-da 1 milyard dollardan çox sərvətə sahib olan Azərbaycanlı kimdir? - MARAQLI
Cəmiyyət
“Əleyhimizə səsləndirilən fikirlərin hamısı cəfəngiyyatdır, həmin adamların cavabını verəcəm”
Cəmiyyət
Ağalar Vəliyevin ölkə təhsilinə göstərdiyi dəstək əlahəzrət rəqəmlərin dili ilə...
Dünya
Şirkət sahibi səhmlərinin 10 faizini işçilərinə bağışladı - İBRƏTAMİZ...
Cəmiyyət
Dahi bəstəkarın adına küçə verildi: Tahir İmanov ölkə başçısına təşəkkür etdi
Həftənin ən çox oxunanları
Ermənilər Aprel savaşı haqda cizgi filmi də çəkdi...-FOTO+VİDEO
“Gənc qızları rayonlardan Bakıya gətirib fahişəliyə cəlb edirlər” - Həyəcan təbili...
Kəndin imamı evə ikinci arvad gətirdi, mərəkə qopdu - Davanın GÖRÜNTÜLƏRİ - VİDEO
“Fahişəxanalar baş alıb gedir, otellərdə və digər obyektlərdə əxlaqsızlıqlıq hökm sürür"
“Qarabağ Ermənistanla birləşməlidir” – Prezidentliyə namizəddən sərsəm bəyanat
Ukraynanın yeni birinci xanımı: Yelena Zelenskaya kimdir? (FOTOLAR)
Direktorun təcavüz etdiyi tələbə yandırıldı - DƏHŞƏT...
“A.Mamikonyan və qrupu 1997-ci ildə Xətai metrosu yaxınlığında  yaşayıb və...” 
""Space"in rəhbəri heç olmazsa öz kanalına baxırmı, bu, söyüşdən də pisdir" - QALMAQAL
"Bu millət erməniyə necə qalib gələ bilər?" - Millət vəkilindən həyəcan təbili...
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və s. işlər üçün əlaqə:
Telefon: 0502711225, 0507440247 (Whatsapp)
e-mail: [email protected]