Xəbər lenti
16/11/2018 [00:27]:
O kiminsə üstünə atılsa adamı xəstəxanaya yox, birbaşa morqa göndərirlər + FOTOLAR
16/11/2018 [00:23]:
Amerikanı fəth edən azərbaycanlı zabit kimin oğludur?
15/11/2018 [23:29]:
Kosmosda dövlət quran azərbaycanlı milyarder haqq qoydu - Vətəndaşlıq üçün ildə 100 avro
15/11/2018 [23:24]:
"Uğurun açarı-Özgüvən" adlı tədbir keçirildi
15/11/2018 [23:14]:
Ukraynadakı səfirliyimizdə yeyinti ilə bağlı – Şok qərar
15/11/2018 [23:13]:
Xəzər TV rektorun qovulmasının səbəbini açıqladı: Akademiki qara günlər gözləyir - VİDEO
15/11/2018 [23:13]:
Azərbaycanda ilk mitinqlər: METDAN HƏRƏKATI - 30
15/11/2018 [22:52]:
Tramp göstəriş verdi: "Fətullah Gülən Türkiyəyə ekstradisiya edilsin"
15/11/2018 [22:44]:
Arzu Rəhimov Masallıda vətəndaşları qəbul edib
15/11/2018 [22:26]:
Diktatorun ölümünə səbəb olduğu yəhudi qızla fotosu rekord qiymətə satıldı - FOTO
15/11/2018 [22:15]:
Azərbaycan şirkətləri Çinə ixracı genişləndirir
15/11/2018 [22:00]:
Prezident sərəncam imzaladı
15/11/2018 [21:56]:
Bədənini parçalayıb göydələndən aşağı salladılar –DƏHŞƏT...+ VİDEO
15/11/2018 [21:34]:
İqtisadiyyat naziri Çinin Azərbaycandakı səfiri ilə görüşüb
15/11/2018 [21:32]:
"Azərbaycanda 35 min nəfər işsizin olması ilə bağlı statistika reallığı əks etdirmir"
15/11/2018 [21:28]:
Almaniyada iki məktəb avtobusu toqquşub: 40 yaralı - VİDEO
15/11/2018 [21:15]:
Tanınmış jurnalistə vəzifə verildi
15/11/2018 [21:10]:
ABŞ Kaşıkçının qətli ilə bağlı sanksiyalar tətbiq etdi
15/11/2018 [21:01]:
“Açıq-saçıq geyimli qadınlar kişilərin proqramını dəyişir...” - Söhrab Tahir
15/11/2018 [20:33]:
“Instagram” Prezidentin səhifəsini yenidən bağladı
15/11/2018 [20:19]:
"Misir Mərdanov Abel Məhərrəmovun deyil, Bəhram Əsgərovun rektor olmasını istəyirdi"
15/11/2018 [20:14]:
Günəş sistemində yeni bir planet tapıldı - MARAQLI
15/11/2018 [20:05]:
Rusiya məktəbliləri Azərbaycandakı erməni məktəblilərlə telekonfrans qurdu - FOTOLAR
15/11/2018 [19:51]:
Hər kəs onu görmək üçün sıraya girir - MARAQLI
15/11/2018 [19:28]:
Cavid Qurbanov Avstriyanı Azərbaycan üzərindən keçən nəqliyyat dəhlizi layihələrinə qoşulmağa dəvət etdi
15/11/2018 [19:23]:
Sevgilisi üçün 2 uşağını qaynar suya atdı - DƏHŞƏT...
15/11/2018 [19:19]:
Fransa nümayəndə heyəti Cocuq Mərcanlıya səfər edib
15/11/2018 [18:58]:
Daha çox ketçup istəyən qadın restoran müdirini boğmağa çalışdı - VİDEO
15/11/2018 [18:49]:
Cavid Qurbanov Vyanada biznes toplantıda...- FOTOLAR
15/11/2018 [18:46]:
UNEC-də Türkiyə Universitetləri ilə əməkdaşlığa həsr olunan beynəlxalq konfrans keçirildi
15/11/2018 [18:43]:
Polşadakı ermənilərdən təxribat: Azərbaycan diaspor təşkilatı hərəkətə keçdi
15/11/2018 [18:42]:
Qənirə Paşayeva MM-də bir qrup şəhid ailələrinin təkliflərini səsləndirib - VİDEO
15/11/2018 [18:30]:
İlham Əliyev bir qrup şəxsi təltif etdi - SİYAHI
15/11/2018 [18:22]:
ADPU-da silsilə seminarlar keçirilib
15/11/2018 [18:20]:
“Ali təhsil jurnalistikada mütləq kriteriya hesab edilə bilməz”
15/11/2018 [17:51]:
Kadırov beş yaşlı uşağa “Mercedes” bağışladı - FOTO/VİDEO
15/11/2018 [17:32]:
Aİİ və Heydər Əliyev İrsini Araşdırma Mərkəzi növbəti tədbirini keçirdi
15/11/2018 [17:29]:
135 şəhid vərəsəsinə birdəfəlik ödəmə üçün qərar verildi - RƏSMİ
15/11/2018 [17:23]:
“Onları məhkəməyə vermək lazımdır”
15/11/2018 [17:05]:
Abel Məhərrəmovun rektorluq "kitabını bağlayan" SENSASİON SƏBƏB...
15/11/2018 [16:54]:
Boyat çörəyin təkrar emalı təklif edilir
15/11/2018 [16:44]:
Dibdoldurma İdarəsinin "baş korrupsionerləri" həbs edildi...
15/11/2018 [16:31]:
BSU-da beynəlxalq elmi konfransın açılışı oldu- FOTO
15/11/2018 [16:26]:
“Biz İranla dostluq əlaqələri qurmağa hazırıq...”- Separatçı erməninin arzusuna cənub qonşumuz necə cavab verəcək?..
15/11/2018 [16:18]:
"Ermənistanın belə bir addım atması rəsmi İrəvan üçün arzuolunmaz nəticələrə səbəb ola bilər"
15/11/2018 [16:03]:
Fuad Muradovun Los-Ancelesdə görüşləri davam edir...
15/11/2018 [16:03]:
Ərlə arvad məhkəmə qarşısında
15/11/2018 [15:58]:
İt üç aydır sahibini gözləyir
15/11/2018 [15:55]:
Abel Məhərrəmov vəzifəsindən azad edildi...
15/11/2018 [15:52]:
Çingiz Qənizadə: "Şəmkirdə yeyib-içən deputatlar iclasda iştirak etməlidirlər"
15/11/2018 [15:45]:
Ermənistanda ara qarışdı
15/11/2018 [15:41]:
Azərbaycandakı separatçı rejimə 100 milyon dollar sərmayə qoyan Avropanın hansı şirkətidir? - FOTO
15/11/2018 [15:36]:
Səudiyyə Baş Prokurorluğu Kaşıkçının qətlinə görə - 5 nəfərin edamını istədi
15/11/2018 [15:36]:
Yağış 203 nəfəri xəstəxanalıq etdi
15/11/2018 [15:32]:
“Elə böyük şəhərlərimiz var ki, orada kitab mağazaları yoxdur”
15/11/2018 [15:29]:
Beyons milyarderlə dostluğunu bitirdi - Adı təcavüzdə hallanır
15/11/2018 [15:26]:
“Maşallah, hansı kanalı açırsan deputatlardan başqa danışan yoxdur”
15/11/2018 [15:07]:
Kadırov "blok" edildi
15/11/2018 [15:02]:
“Brain Ring” izlə, “Nar”-dan hədiyyə qazan!
15/11/2018 [15:01]:
Yüksək vəzifələrə təyinatlar olub
15/11/2018 [14:48]:
Daha bir körpə ölümü
15/11/2018 [14:47]:
Qənirə Paşayeva Boccia idman növü üzrə paralimpiya komandamızın üzvləri ilə görüşdü
15/11/2018 [14:44]:
İntizam Komissiyasında 11 nəfər olacaq
15/11/2018 [14:43]:
Ukraynadakı səfirlə bağlı Poroşenkoya müraciət olundu - FOTO
15/11/2018 [14:43]:
Bakıda sərnişin avtobusu yanıb
15/11/2018 [14:37]:
Diaspor işindəki dönüş və antimilli qüvvələrin narahatlığı
15/11/2018 [14:29]:
Bakı-Sumqayıt elektrik qatarlarının hərəkət cədvəlində dəyişiklik
15/11/2018 [14:21]:
“Kim Azərbaycan dilini bilmirsə, gəlib parlamentdə oturmasın” – Spikerdən xəbədarlıq
15/11/2018 [14:13]:
Nemət Pənahlı azadlığa çıxdı...
15/11/2018 [14:11]:
Siyavuş Novruzov: “Milli Məclisə bəzi sənədlər bərbad gəlir”
15/11/2018 [14:03]:
"Müqəddəs yer" boş qalmadı: Bakı Şəhərinə yeni icra başçısı təyin olundu...
15/11/2018 [13:59]:
Ölüm xəbəri yayılan tanınmışlar...
15/11/2018 [13:40]:
Təbii qazın həcmi artırılıb
15/11/2018 [13:39]:
“Dövlətqaçqınkom”un sədr müavini işdən ÇIXARILDI ...
15/11/2018 [13:36]:
Əli Həsənovla bağlı ŞOK MƏLUMAT - 2 milyard manat mənimsəyib
15/11/2018 [13:30]:
Azərbaycan Türkiyədən milyonluq silahlar aldı - Dünyada 10-cudur...
15/11/2018 [13:26]:
Universitetdə atışma olub
15/11/2018 [13:16]:
Qocalar evinə yerləşdirilən bu qadın nazirin xalası qızıdır -FOTO
15/11/2018 [13:15]:
Nazir istefa verdi
15/11/2018 [13:14]:
Milli Məclisdə növbəti ilin dövlət büdcəsi ilə bağlı müzakirələr başa çatıb
Bütün arxiv bir sırada
13/04/2018 [09:33] - Siyasət - ( 1097 dəfə baxılıb)

AXC qurucularından Adil xan Ziyadxan: "Momente serve totem!"



May ayının 28 də xalqımız Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 iliiyi təntənəli surətdə qeyd edəcək.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranmasında və fəaliyyətində müstəsna rolu olan tarixi şəxsiyyətlər var. Onlardan biri də Ziyadoğlular nəslindən olan Adil xan Ziyadxandır. 
O, 1869-cu ildə Gəncə şəhərində anadan olmuşdur. Tiflis klassik gimnaziyasını və Moskva universitetinin hüquq fakultəsini bitirmişdir. Keçən əsrin 90-cı illərində zemlyaçestvosunun ən fəal üzvlərindən biri olmuşdur.
Gözəl hüquqşünas olmaqla yanaşı, sözün əsl mənasında ziyalı insan idi. Ana dilindən əlavə rus,fransız,ingilis, alman, latın və fars dillərini bilirdi. 
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hələ yaranmamışdan əvvəl cəmiyyətin oyanışı üçün, gələcək AXC-nin yaranması üçün olduqca böyük rolu olmuşdur. Belə ki, bu dahi şəxsiyyət "Kaspi" qəzetində xalqın ehtiyacları ilə bağlı məqalələrlə çıxış edirdi. 
O. bütün həyatı boyu  Azərbaycanın lap bir barmaq olsa belə uca görünməsini, səsini dünyaya çatdırması naminə "təpə qurmaq" üçün çalışmışdır.
O, deyirdi: " Biz bir-birimizə quyular qazmaq əvəzinə təpələr qurmalıyıq ki, onların üstündən səsimizi səsə verib bilümum vətənimizin nə'finə çalışaq"-Adil xanın vətəndaş mövqeyi, mənəvi və siyasi kredosu öz əksini bu sadə, lakin sadə olduğu qədər də müdrik, öz əhəmiyyətini bu gün də itirməyən sözlərdə tapmışdır.
Bir tərəfdən milli şüurun sürətlə oyandığı, o biri tərəfdən isə etnik konfliktlərin hər vasitə ilə qızışdırıldığı 1905-ci il Azərbaycanında və ümumən Qafqazda Adil xan Ziyadxan xalqa nicat yolu arayan kiçik, lakin mütəşəkkil, işgüzar ziyalı və ictimai xadimlər qrupunun fəal üzvlərindən biri idi. 
Keçdiyi ömür yolu, gənclik vaxtından qoşulduğu mübarizələr, ən başlıcası isə damarlarında axan qan onu məntiqi şəkildə müstəqil Azərbaycan dövlətinin-bütün müsəlman Şərqində ilk respublika olan ADR-in qurucuları sırasına gətirdi. 
Adil xan Ziyadxan 1918-ci il oktyabr ayının 30-da xarici işlər nazirinin müavini təyin olunur. Xarici siyasət idarəsinin rəisi Ə.Topçubaşov həmin dövrdə Türkiyədə olduğundan ilin sonuna qədər nazir vəzifəsini icra edir. 
Daha sonra baş nazir və xarici işlər naziri F.Xoyskinin müavini kimi gənc respublikanın xarici siyasətinə rəhbərlik edir. 
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti kimi onun qurucularının siyasi bioqrafiyası da çox qısadır. Lakin bu qısa müddət ərzində Azərbaycanı dünyaya  tanıtmaq üçün nə qədər böyük işlər görülmüşdür !
Gənc respublikanın çətin günlərini yaşadığı 1918-ci ildə o, özünün çoxsaylı xidməti işlərindən vaxt taparaq ölkəsini öz vətəndaşlarına və Avropaya tanıtmaq məqsədilə Azərbaycan və fransız dillərində " Azərbaycan " kitabını qələmə almışdır. Xarici İşlər Nazirliyinin çap etdiyi bu qiymətli əsərin 2 min nüsxəsi 1919-cu ildə Parisə, Versal konfransındakı Azərbaycan nümayəndə heyətinin başçısı Ə.Topçubaşova göndərilmiş və onun vasitəsi ilə Avropa ölkələrində, habelə ABŞ və Kanadada yayılmışdır. 
A.Ziyadxan bütün namuslu, vicdanlı həmvətənlərini "şimaldan gəlmiş istibdadın qara, qəliz və heybətli buludları " kölgəsində yaşamağa çağıraraq yazırdı: " Əgər doğrudan-doğruya sədaqətlə, dostanə və pakizəliklə əlimizdəki hürriyyətin saxlanılması qeydinə səmimi surətdə qalmaz isək, sizi əmin edirəm ki, hürriyyət gen qanadlarını biri-birinə çalıb əlimizdən uçub gedər. Biz isə yenə də təkrar rəzalət içərisində əsirlikdə qalarıq". 
A.Ziyadxan Azərbaycanın dövlət müstəqilliyi ilə bağlı məsələlərdə çox radikal idi və həyatının mənasını bu müstəqillikdən kənarda təsəvvür etmirdi. 
"Azərbaycan" kitabı onun yeganə əsəri deyil. O, 1908-ci ildə bir neçə ay ərzində Şərqi və Qərbi Avropa ölkələrini gəzib dolaşmışvə səfər təəssüratlarını ana dilində qələmə aldığı "Səyahətnamə" əsərində ifadə etmişdir. 
İranda olarkən isə A.Ziyadxan fars dilində " Qələmin uçuşu" adlı kitab yazıb çap etdirmişdir. iki hissədən ibarət olan bu kitabın birinci bölümündə o, nəslinin və ölkəsinin tarixindən, Azərbaycanın azadlıq mübarizəsindən söz açır, ikinci bölümdə isə daha çox İranla, onun gələcək inkişaf yolları ilə bağlı fikirlərini açıqlayır. 
Adil xan Ziyadxan nadanlığın köklərini axtararaq, bunu yüz illər boyu Azərbaycanın müstəmləkə əsarətində olmasında görür və azad respublikanın vətəndaşlarına təklif edirdi ki, bizə peşimançılıq və nədamət üz verməsin deyə, qara mərmər daş üzərində iri və qızıl xətlə bir şey yazmalıyıq: "Momente serve totem ! ", yəni "əsirliyi yadda saxla ! ". 
Bu dahi şəxsiyyət 1934-cü ildə Tehrandan İstanbula köçmüş və həyatının qalan hissəsini Türkiyədə yaşamış, Şəfi bəy Rüstəmbəyli, Xəlil bəy Xasməmmədli, Nağı Şeyxzamanlı və.s kimi keçmiş mübarizə yoldaşları ilə birlikdə mühacirətdə Azərbaycan davasına öz töhfələrini verməyə çalışmışdır. 
Uzun və mənalı ömür yaşayan Adil xan Ziyadxan-Cavad xanın  kişi nəslindən olan sonuncu nəticəsi 1954-cü ildə İstanbulda vəfat etmiş və burada torpağa tapşırılmışdır. 


Rusif Məmmədov, 
Qərbi Kaspi Universitetinin Tətbiqi Politologiya Mərkəzinin eksperti

Bədənini parçalayıb göydələndən aşağı salladılar –DƏHŞƏT...+ VİDEO
Günəş sistemində yeni bir planet tapıldı - MARAQLI
Hər kəs onu görmək üçün sıraya girir - MARAQLI
Cavid Qurbanov Avstriyanı Azərbaycan üzərindən keçən nəqliyyat dəhlizi layihələrinə qoşulmağa dəvət etdi
Sevgilisi üçün 2 uşağını qaynar suya atdı - DƏHŞƏT...
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Maraqlı
O kiminsə üstünə atılsa adamı xəstəxanaya yox, birbaşa morqa göndərirlər + FOTOLAR
Maraqlı
Diktatorun ölümünə səbəb olduğu yəhudi qızla fotosu rekord qiymətə satıldı - FOTO
Maraqlı
“Açıq-saçıq geyimli qadınlar kişilərin proqramını dəyişir...” - Söhrab Tahir
Gündəm
“Onları məhkəməyə vermək lazımdır”
Cəmiyyət
Abel Məhərrəmovun rektorluq "kitabını bağlayan" SENSASİON SƏBƏB...
Həftənin ən çox oxunanları
"KİA Motors" Azərbaycanda 1 milyon kilometr maşın sürən şəxsi ŞOKA SALDI...
Ayaz Mütəllibovdan şok açıqlamalar -"Danışmışdım, Qarabağ qaytarılacaqdı..."
"Bəlkə içimizdəki ermənilərdənsən ki, şəhid anasını təhqir etməyə özünü borclu bilirsən"
Xatirənin geyimi başına bəla oldu - FOTOLAR
“Bu reklama çəkilməklə bir ailə başçısını üç il yarım həbsdən azad etdirdim...” - VİDEO
Sehrli ingilis barmağı: Dumanlı Albiondan bir qudaya stop, digərinə yaşıl ışıq? + FOTOLAR
Bu cavan erməni aqronom Azərbaycan torpağında 115 min nar tingi əkdi...
“Ələkrəm Hümbətov Azərbaycan bayrağını parçalayıb yerə atdı və...”
"Başa düşə bilmirəm ki, hansı məntiqlə qadınları 65 yaşda pensiyaya çıxarırıq?"
Azərbaycanın talanan sərvətlərinin izi ilə daha bir ünvan: Ax, London, London...
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə