Xəbər lenti
23/03/2019 [14:24]:
Ağcabədidə narkotik satan mütəşəkkil dəstə tutuldu
23/03/2019 [14:16]:
Bakıda güclü külək əsəcək, yağış yağacaq - XƏBƏRDARLIQ
23/03/2019 [13:57]:
Bayramda cənub bölgəsində süfrəni bu təamsız təsəvvür etmək olmaz - VİDEO
23/03/2019 [13:55]:
"Ucuz akkumulyatorları uzun müddət istifadə etmək olmur"- Avtomobil üzrə mütəxəssis...
23/03/2019 [13:22]:
WhatsApp-da yeni funksiyalar olacaq
23/03/2019 [13:14]:
Evlərə qənim kəsilən 4 oğru tutuldu
23/03/2019 [13:02]:
Əfqanıstanda stadionda partlayış: qubernator və müavini yaralandı
23/03/2019 [12:52]:
“Ölkəmiz faşizm üzərində qələbənin əldə edilməsinə böyük töhfələr verib”
23/03/2019 [12:51]:
Bakıda Novruz şənlikləri davam edir
23/03/2019 [12:36]:
Biləcərinin bir küçəsində avtomobillərin hərəkəti məhdudlaşdırıldı
23/03/2019 [12:27]:
“Kənddən şəhərə” yarmarkasında fındıqdan qurd çıxıb - Ekspertdən açıqlama...
23/03/2019 [12:13]:
Avropanı Asiya ilə birləşdirəcək dəmiryolunda tarixi gün...
23/03/2019 [12:09]:
İranda baş vermiş sel nəticəsində ölənlərin sayı 9-a çatıb
23/03/2019 [11:54]:
Gəncədə piyadanı maşın vurub
23/03/2019 [11:48]:
Milyoner 52 min dollar əmək haqqı ilə səyyah axtarır
23/03/2019 [11:44]:
Astananın adı Nur-Sultan oldu - RƏSMİ
23/03/2019 [11:38]:
Zurabişvili azərbaycanlılarla rus dilində danışmaq istəmədi
23/03/2019 [11:34]:
“Başa düşməliyik ki, Qarabağ Allaha yox, bizə lazımdır...”
23/03/2019 [11:27]:
Çikaqoda yaşayan azərbaycanlı müəllim FOTO
23/03/2019 [11:21]:
“Qazprom” Ukrayna üçün qazın qiymətini azalda bilər
23/03/2019 [11:16]:
Azərbaycanlı bloqerin hədiyyə etdiyi Gelandewagen qəzalı imiş?
23/03/2019 [11:12]:
Xəzər Universitetinin müəllimi xanım həmkarlarına qarşı "filosof"luq etdi və...
23/03/2019 [11:08]:
Zeynəb Xanlarovaya məxsus olduğu deyilən villanın görüntüləri yayıldı – FOTOLAR
23/03/2019 [11:05]:
Gəncə-Bakı qatarının sərnişinlərinə ŞAD xəbər
23/03/2019 [11:04]:
ABŞ yeni yüksək sürətli "Daring" helikopterini sınaqdan keçirdi VİDEO
23/03/2019 [11:01]:
15-16-cı əsrə aid qəbiristanlıq aşkar edildi - FOTOLAR
23/03/2019 [10:56]:
Azərbaycan hərbçiləri Pakistanda hərbi paradda - FOTO
23/03/2019 [10:46]:
Azərbaycanlı əsir, girov və itkinlər... - Mart ayının rəsmi STATİSTİKASI
23/03/2019 [10:33]:
Üzeyir Moskvada döyülməsi xəbərinə reaksiya verdi
23/03/2019 [10:27]:
Azərbaycan deputatları ABŞ-a getdilər
23/03/2019 [10:18]:
Röyanın sorağı bu dəfə də Dubaydan gəldi - FOTO/VİDEO
23/03/2019 [10:16]:
Moskvada Üzeyir və köməkçisini "yun" kimi çırpdılar: Rəqsanənin restoranında...
23/03/2019 [10:15]:
Gələn ay Çelyabinsk-Bakı aviareysi açılacaq
23/03/2019 [10:09]:
Bu gün Avro-2020-nin seçmə mərhələsində I tur yekunlaşacaq - TƏQVİM
23/03/2019 [10:07]:
Müxbirin çəkdiyi foto sonu oldu — İntihar etdi
23/03/2019 [10:05]:
Merkellə Tramp telefonda müzakirə apardı
23/03/2019 [09:58]:
Bu gün hava necə olacaq?
23/03/2019 [09:45]:
Britaniya Qolan yüksəkliklərini İsrail ərazisi kimi tanımır
23/03/2019 [09:43]:
Erməni silahlı bölmələri atəşkəsi 25 dəfə pozdu
23/03/2019 [09:38]:
NASA astronavtları açıq fəzaya çıxışı başa vurublar
23/03/2019 [09:33]:
Bakıda yanan mənzildə meyit tapıldı
23/03/2019 [09:30]:
Kürdəmirdə 10 yaşlı uşağı maşın vurdu
23/03/2019 [09:28]:
Azərbaycanın müdafiə naziri Pakistan Quru Qoşunlarının komandanı ilə görüşdü - VİDEO
23/03/2019 [00:53]:
"Telmandan soruşdum ki, bəs Monika Belluçi nə edəcək, dedi ki, o sadəcə..."
23/03/2019 [00:40]:
Dişi aslanların erkək şirlə savaşı videoya düşdü VİDEO
23/03/2019 [00:17]:
Litvada vertolyot qəzası baş verib
23/03/2019 [00:14]:
Londonda 74 milyard dollarlıq şübhəli mülklər tapıldı - Sahibləri kimdir?
23/03/2019 [00:12]:
Çində partlayış nəticəsində ölənlərin sayı 62-yə çatıb - VİDEO
23/03/2019 [00:07]:
Aşqabadda avtomobillərdə rəngli disklər qadağan edildi
22/03/2019 [22:40]:
Lütfi Zadənin xanımını qıcıqlandıran nişan üzüyü, universitetə geyinilən yanlış ayaqqabılar - MARAQLI
22/03/2019 [22:38]:
I qrup əlilliyə görə əmək pensiyası alanlara da gələn aydan Prezidentin təqaüdü veriləcək
22/03/2019 [22:15]:
Amerikalı rəssam 7 dəqiqəyə Rəşid Behbudovun portretini çəkdi - VİDEO
22/03/2019 [22:13]:
Akkumulyator bomba kimi partladı - VİDEO
22/03/2019 [21:46]:
AŞPA sədri Ermənistana səfər edəcək
22/03/2019 [21:43]:
Bəşəriyyət tarixində şok: İnsan 20 il cavanlaşdı - Video
22/03/2019 [21:38]:
Türkiyədəki zəlzələdən inanılmaz görüntülər - VİDEO
22/03/2019 [21:14]:
Moskvada Kamaz sərnişinlə dolu taksinin üstünə aşdı - VİDEO
22/03/2019 [20:58]:
Çində turistləri daşıyan avtobus yandı
22/03/2019 [20:37]:
Dünyanı heyrətə salan sözlər: "Trampı İsrail üçün Tanrı göndərib"
22/03/2019 [20:30]:
Kanada parlamentində  “Artsax dostları” qrupu yaradıldı…
22/03/2019 [20:19]:
"Əli İnsanov heç zaman Qərbi Azərbaycanlıların lideri olmayıb və olmayacaq!"
22/03/2019 [20:16]:
İƏT Zelandiyada 2 məscidə terror hadisəsi ilə bağlı iclas keçirib
22/03/2019 [19:52]:
"Rəhmətlik Heydər Əliyev bu büstü sona qədər qorudu, amma..."
22/03/2019 [19:42]:
Həbibin növbəti döyüşünün vaxtı məlum oldu
22/03/2019 [19:35]:
İraqdakı bərənin batma anları: Ölkədə matəm elan olundu - VİDEO
22/03/2019 [19:30]:
Qonşular arasında hasar davası “əbədi çılpaq şənlik”lə bitdi - FOTO
22/03/2019 [19:23]:
İsveç müsəlmanları qorumaq üçün elə bir üsulu əl atdı ki...
22/03/2019 [19:20]:
Həbib Nurməhəmmədovun növbəti döyüşünün tarixi bəlli oldu
22/03/2019 [19:15]:
Türkiyəli müğənninin rus gəlini onu məhkəməyə verdi
22/03/2019 [19:06]:
Türkiyəli aparıcı boşandı, 6 milyon təzminat aldı
22/03/2019 [19:03]:
BMT-dən İsrailə ağır zərbə
22/03/2019 [19:00]:
İran XİN başçısı Türkiyəyə getdi
22/03/2019 [18:55]:
İlk dəfə rastlaşdıqları balığa qorxudan yaxınlaşa bilmədilər - MARAQLI...+ FOTOLAR
22/03/2019 [18:41]:
Ukraynada diaspor sədrinə qarşı təxribat hazırlanır
22/03/2019 [18:39]:
Təhsil Nazirliyi 8 şagirdi ABŞ-a göndərir - ƏMR
22/03/2019 [18:38]:
İran XİN rəhbəri Türkiyəyə gedir- Rəsmi səfər
22/03/2019 [18:15]:
“Bu dövlət fors-major hallarda belə ölkəmizi dəstəkləyəcək” -PROQNOZ
22/03/2019 [18:13]:
Məşhur bank işçilərini oyun oynadaraq seçəcək - MARAQLI
22/03/2019 [17:32]:
İnternet televiziya xidmətləri beynəlxalq hüquqla tənzimlənəcək
22/03/2019 [17:31]:
“Astana” futbol klubunun da adı dəyişir? - Nazirdən açıqlama
Bütün arxiv bir sırada
13/04/2018 [13:11] - Müsahibə - ( 3033 dəfə baxılıb)

“Ermənilər bizim arxeoloqların gördüyü işlərin mində birini belə görə bilməz”

Hidayət Cəfərov: “Onların azərbaycanlı arxeoloqlardan daha miqyaslı araşdırma apardığı ilə bağlı deyilənlər təxribatdır”
“Qarabağ ilkin insanların meydana gəldiyi vaxtdan azərbaycanlılara məxsus olub”


“Ermənilərin qanunsuz qazıntıları ilə bağlı bütün beynəlxalq qurumlara məlumat verilib, amma...”

 

Ermənilərin işğal edilmiş Azərbaycan ərazilərində apardığı arxeoloji qazıntılar, bu prosesdə əcnəbi mütəxəssislərin də iştirak ilə bağlı yayılan informasiyalar Azərbaycan cəmiyyəti, ölkə ziyalıları, elm adamları tərəfindən ciddi narahatlıqla qarşılanmaqdadır. Beynəlxalq təşkilatların erməni vandalizmi fonunda nümayiş etdirdiyi laqeydlik isə bu narahatlığı daha da artırır. Moderator.az olaraq ermənilərin Dağlıq Qarabağ ərazisində apardığı qazıntılar, bu qazıntıların miqyas və mahiyyəti ilə bağlı səslənən bəzi fikirlərə aydınlıq gətirmək üçün görkəmli arxeoloq, tarix elmlər doktoru, professor Hidayət Cəfərova müraciət etdik.

 

-Hidayət müəllim, son vaxtlar ermənilərin Qarabağ ərazisində arxeoloji qazıntı işlərini genişləndirməsi ilə bağlı məlumatlara daha tez-tez rast gəlinir. Bu barədə nə deyə bilərsiniz?

 

-Ermənilərin Qarabağ ərazisində arxeoloji qazıntı apardığı çoxdan məlumdur. Bu, yeni bir şey deyil. Bildiyiniz kimi, ərazilərimiz işğal olunub. BMT və digər  beynəlxalq qurumların müddəalarına, beynəlxalq konvensiyalara görə ərazilərin işğalı yolverilməzdir. Ikincisi, işğal edilmiş ərazilərdə işğalçıların arxeoloji qazıntı aparmaq, maddi mədəniyyət abidələrini dağıtmaq, sıradan çıxartmaq, özününküləşdirmək, onların istiqamətini dəyişdirmək, hər hansı formada saxtalaşdırmaq ixtiyarı yoxdur. Amma bu gün Qarabağ düşmən işğalında olduğu üçün ermənilər beynəlxalq konvensiyaların bu mühüm müddəalarına əhəmiyyət verməyərək orada qazıntı işlərini davam etdirir.

 

-Ermənilərin tarixi-arxeoloji müstəvidə həyata keçridiyi vandalizmlə bağlı beynəlxalq təşkilatlara müraciət olunubmu?

 

-Təbii. Biz bununla bağlı bir sıra beynəlxalq təşkilatları məlumatlandırmışıq. Bununla bağlı məlumatlandırılan qurumlardan biri ATƏT-dir. ATƏT bu müraciət əsasında yoxlamalar da aparıb. Bütün əlaqədar qurumlara ermənilərin işğaldakı torpaqlarda həyata keçirdiyi qanunsuz qazıntılarla bağlı informasiya verilib. Bu qazıntılarda iştirak etmək istəyən dünya alimləri də bununla bağlı məlumatlandırılıb. Onlara məlumat verilib ki, bu torpaqlar Azərbaycan ərazisidir və ermənilərin burada apardığı qazıntılar qanunsuzdur. Həmin alimlərə xəbərdarlıq edilib ki, əgər bu qazıntılarda iştirak etsələr, onların adı Azərbaycan tərəfindən qara siyahıya salınacaq. Ancaq bununla yanaşı qazıntılarda ermənilərlə yanaşı, digər dövlətlərin təmsilçiləri də iştirak edir.

 

-Ermənilər tərəfindən qazıntılar əsasən hansı ərazilərdə aparılır?

 

-Qazıntıların biri Azıx mağarasında aparılır. Hansı ki, Azıx mağarasında 1960-cı ildə Azərbaycan arxeoloqları qazıntılara başlamış, 1968-ci ildə keçmiş SSRİ-də birinci, dünyada isə dördüncü tapıntı olan, alt çənə sümüyü aşkar edilmişdi. Bu tapıntı, eradan əvvəl 400-cü minilliyə aiddir. Hazırda isə ermənilər bu ərazilərdə qazıntı işləri aparır. Hətta həyasızcasına deyirlər ki, azərbaycanlılar sağ olsunalr, bizə məxsus nümunəni tapblar, onun haqqında məqalələr çap ediblər.

Digər bir qazıntı isə Ağdam ərazisində aparılır. Bu qazıntılar Şahbulaq və Papravənd tərəfdə gedir. Rəhmətlik Rəşid Göyüşovun, Rəhim Vahidovun rəhbərliyi ilə aparılan Boyəhmədli kəndinin yaxınlığında antik və ilk orta əsrlərə aid olan yaşayış məntəqəsində də işlər aparılır. Həmin ərazini yenidən təmizləyiblər. Xankəndi ətrafında da qazıntılar aparılır.

 

-Ermənilərin aparılan bu qazıntılar sayəsində nail olmaq istədikləri əsas məqsəd sizcə nədir?

 

-Məqsəd bu ərazilərdə aşkarlanan abidələrin qədim erməni əhalisinə məxsus olduğunu iddia etməkdir. Onlar özlərini bu abidələrin varisləri kimi təqdim etməyə çalışır. Bütün bunlar isə şübhəsiz ki, yalandır. Bu, ermənilərin növbəti cəfəngiyyatından başqa bir şey deyil. Azərbaycan alimlər çoxdan sübut ediblər ki, bu abidələr xalqımıza məxsusdur.

XIX əsrin axırlarından başlayaraq Dağlqı Qarabağ ərazisində qazıntılar gedib. Alman kökənli tədqiqatçı Emil Resler, rus tədqiqatçı A.A.İvanovski də bu ərazilərdə tədqiqat işləri aparıb. Ötən əsrin 50-60-cı illərində isə azərbaycanlı mütəxəssislər bu ərazilərdə arxeoloji qazıntılar aparıb. 80-ci illərdə isə bu qazıntıları mən aparmışam. Mən bu qazıntıları Xocalı və digər ərazilərdə aparmışam.

Tarixi faktlar, antropoloji, arxeoloji faktlar sübut edir ki, Azərbaycan xalqı Qarabağın qədim əhalisidir. Qarabağ ən qədim dövrlərdən, ilkin insanların meydana gəldiyi vaxtdan azərbaycanlılara məxsus olub. Bura Azərbaycanın ayrılmaz hissəsidir.

Ermənilərin apardığı qazıntılar qeyri-qanunidir. Onlar öz cəzasını almalıdır. Çox təəsüflər olsun ki, dünya birliyi erməniləri bu məsələdə də qınamır.  

 

-Bəzən ermənilərin Azərbaycan alimlərindən daha geniş, daha əhatəli qazıntı işləri apardığı ilə bağlı fikirlər səslənir. Sizcə bu, azərbaycanlı alimlərin əməyini kiçiltmək, onların apardığı işlərin miqyasını azaltmağa yönəlik təxribat xarakterli informasiya hesab oluna bilərmi?

 

-Təbii ki, bu cür məlumatalr təxribatdır. Bu ərazilər 1992-ci ildən etibarən işğal altına salınıb. Hansı ki, bu ərazilər 1992-ci ilə qədər Azərbaycana məxsus olub. Yuxarıda da qeyd etdiyim kimi, XIX əsrin 90-cı illərindən etibarən Şuşa şəhərinin Realnı Məktəbində dərs deyən Emil Resler, Moskvadan göndərilən A.A.İvanovski bu ərazilərdə qazıntılar aparıb. 1926-cı ildə daha bir dəstə  qazıntı prosesində iştirak edib. 30-50-ci illərdən etibarən bu ərazilərdə ardıcıl tədqiqatlar aparılıb. Mənim həm namizədlik işim də ordandır. Mən son tunc dövründə Azərbaycanın iqtisadi-mədəni əlaqələrindən yazmışam. Yazılan materialın 80%-i Dağlıq Qarabağla bağlıdır. Doktorluq dissertasiyam da Qarabağla bağlıdır. Mövzu isə son tunc dövrü və ilk dəmir dövrü  ilə əlaqədardır. Bundan başqa, bizim külli miqdarda yazılarımız mövcuddur. Xocalı-Gədəbəy mədəniyyətinin əsas hissəsinin tərkibini Xocalı abidələri və ətrafındakı abidələr – Ballıqaya, Dovşanlı, Canyataq, Şuşakənd, Malıbəyli, Quşçu, Xankəndi, Kərgicahan və s. təşkil edir. Görün bunlar nə qədərdir? Bunların hamısı bizim alimlərimiz tərəfindən tədqiq olunub. Bunlarla bağlı yüzlərlə məqalə, monoqrafiya yazılıb. Ermənilər görülən bu işlərin mində birini yerinə yetirə bilməzlər. Bu, mümkün də deyil.

 

Seymur Əliyev

Moskvada Üzeyir və köməkçisini "yun" kimi çırpdılar: Rəqsanənin restoranında...
Dişi aslanların erkək şirlə savaşı videoya düşdü VİDEO
“Vətən Naminə Xalq Hərəkatı”nın Cəlilabad mərkəzi yaradılıb - Açıqlama...
Çılpaq yatmanın faydası - Araşdırma...
Xüsusi Yay Olimpiya oyunları başa çatdı: Azərbaycan idmançıları 25 medal qazandı...
"AQRO" İnvest & İstehsalat
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
"Ucuz akkumulyatorları uzun müddət istifadə etmək olmur"- Avtomobil üzrə mütəxəssis...
Cəmiyyət
15-16-cı əsrə aid qəbiristanlıq aşkar edildi - FOTOLAR
Mədəniyyət
Lütfi Zadənin xanımını qıcıqlandıran nişan üzüyü, universitetə geyinilən yanlış ayaqqabılar - MARAQLI
Cəmiyyət
Qonşular arasında hasar davası “əbədi çılpaq şənlik”lə bitdi - FOTO
Maraqlı
İsveç müsəlmanları qorumaq üçün elə bir üsulu əl atdı ki...
Həftənin ən çox oxunanları
Putinə "ilişən" 35 yaşlı generalın məhvi – Rütbələrini soyub, 22 il həbs verdilər...
Baş məhbus azad olunmadı, O əfv gözləmir və heç kimi əfv etmir...
Uşaq pulunun bərpası ilə bağlı yayılan xəbərlərə - Nazirlikdən reaksiya
Mürəkkəbi qurumamış əfv sərəncamına görə Prezidentə məhbus atasından minnətdarlıq məktubu
“İşıq və qaz limiti yaradıb əhalinin bu dərəcədə narazı salmaq düzgün deyil”
"Telmandan soruşdum ki, bəs Monika Belluçi nə edəcək, dedi ki, o sadəcə..."
“Aprel döyüşlərini Rusiya Qarabağda qoşunlarını yerləşdirmək məqsədi ilə başladıb…”
"Ağıl öyrənmək istəsəydi, 15 il əvvəl məni dinləyərdi..." - Əli Nağıyevdən Əli İnsanova irad
Nazarbayevin varisləri: Boşanmış qızı, general qardaşı oğlu, 52 yaşlı kürəkəni, yoxsa nəvəsi?
Paşinyanın arvadı Azərbaycan şəhərində  əri ilə sərbəst çəkdirdiyi fotoları paylaşdı…
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə