Xəbər lenti
11/12/2018 [10:26]:
Bu gündən siqaretə qarşı "Səlib yürüşü" qanunu qüvvəyə mindi - XƏBƏRDARLIQ...
11/12/2018 [10:21]:
Gürcüstandan gələn avtomobildə pirotexniki vasitələr aşkarlandı
11/12/2018 [10:16]:
Azərbaycanda universitet rektoru 5 il müddətinə təyin ediləcək -FƏRMAN
11/12/2018 [10:14]:
Büdcə kəsirinin yarısını gömrük örtəcək –İllik proqnoz 11 ayda icra olundu
11/12/2018 [10:09]:
Axtarışda olan 24 nəfər saxlanıldı –DİN açıqlama yaydı
11/12/2018 [10:08]:
Hər üç yəhudidən biri Avropadan qaçmağı düşünür –Avropa İttifaqı Təməl İnsan Haqları Agentliyindən qalmaqallı hesabat
11/12/2018 [09:59]:
Ötən gün Azərbaycan yollarında 2 nəfər öldü
11/12/2018 [09:58]:
"Hər bir işçini işə götürdüyümüz zaman psixoloji durumları və gərginlikləri ölçülür"
11/12/2018 [09:56]:
Vasif Talıbov idmanla bağlı tapşırıq verdi
11/12/2018 [09:54]:
““Şimal axını- 2”ni tərk edin” - Vaşinqtondan çağırış
11/12/2018 [09:51]:
Makron güzəştə getdi - Kasıblar vergi ödəməyəcək
11/12/2018 [09:48]:
Putinlə Merkel ABŞ-ı narahat edən məsələdən danışdı
11/12/2018 [09:44]:
Nobel mükafatları sahiblərinə verildi - FOTOLAR
11/12/2018 [09:38]:
2018-ci ilin rəmzi komandasına namizədlər açıqlandı - Siyahı
11/12/2018 [09:38]:
Xətainin bir hissəsi qazsız qalacaq
11/12/2018 [09:33]:
Cəbhədə təxribat - Müdafiə Nazirliyi məlumat yaydı
11/12/2018 [09:32]:
ABŞ Şimali Koreya məmurlarına sanksiya tətbiq etdi
11/12/2018 [09:31]:
Makron etirazçıları razı salmaq üçün 10 milyard avrodan keçib
11/12/2018 [09:28]:
Samuel Uymzə 100 illik yubuley medalı niyə verilməsin…
11/12/2018 [09:25]:
Ana bətnindəki körpəsini öldürdü - Lənkəranda
11/12/2018 [09:22]:
Məscidlərdə korrupsiyaya qarşı mübarizə xütbələri oxunacaq - İbrətamiz...
11/12/2018 [09:00]:
Azərbaycan millisinin rəqibləri müəyyənləşir - PÜŞKATMA
11/12/2018 [08:57]:
Manat və dolların bugünkü MƏZƏNNƏSİ
11/12/2018 [08:55]:
Deputat: “Kimsə mənim və qohumlarımın adıma bircə səhm tapsa, söz verirəm ki, ona bağışlayacam” .
11/12/2018 [08:49]:
Fransadakı aksiyalarda 4000-dən çox etirazçı saxlanıldı
11/12/2018 [08:42]:
Bakı hotellərində Yeni il şənliyinin QİYMƏTLƏRİ - 250 manatdan...
11/12/2018 [08:16]:
Fikir və əməllərimizə nəzarət edək - kimin nə zaman öləcəyi bilinmir...
11/12/2018 [00:03]:
Paşinyan sərhədlərin açılması ilə bağlı Türkiyəyə yalvardı: "Bir şərtlə ki..."
10/12/2018 [23:57]:
Xalq yazıçısının qızı müraciət etdi: “İsa Muğannanı dünya tanımalıdır, ona görə də...”
10/12/2018 [23:39]:
Ermənistan prezidentinin ailəsi də “soyqırım qurbanı” çıxdı - Növbəti erməni həyasızlığı...
10/12/2018 [23:18]:
“Bunları XX əsrdən XXI əsrə mütləq aparmalı idik” – Furidin Cəlilovun “əsrin nəsri” seçimi
10/12/2018 [23:15]:
Ermənistanda gözlənilən oldu
10/12/2018 [23:09]:
Ermənistanı yeni dövrdə nələr gözləyir?
10/12/2018 [23:06]:
“Qarabağ klanı” Paşinyanın qələbəsini həzm edəcəkmi?
10/12/2018 [23:03]:
Paşinyan növbəti 6 aya hazırlaşmalıdır!
10/12/2018 [23:00]:
Yeniyetmə söyüşə görə bıçağa əl atdı - BAKIDA ŞOK CİNAYƏT
10/12/2018 [22:46]:
““Fatehlərin divanı”nın bilinməyən 26 seriyası məndədir, onları...” – Xalq yazıçısı
10/12/2018 [22:29]:
Toydan qayıdarkən evindən oğurluq edildiyini görüb... - 2900 manat
10/12/2018 [22:15]:
Ermənistan müxalifəti seçkilərlə bağlı sərt bəyanat yaydı
10/12/2018 [22:02]:
Həyatınızı dəyişəcək 2019-cu il: Dəyişikliyə təhlükə deyil, yeni imkanlar kimi baxın...
10/12/2018 [21:59]:
Qar ABŞ-ı "dondurdu" - 276 min adam...
10/12/2018 [21:49]:
Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisində müşavirə keçirildi -FOTOLAR
10/12/2018 [21:46]:
Amöb qadının beynini yedi - ŞOK
10/12/2018 [21:38]:
"Mənim imkanım yoxdur ki, gedib Türkiyədə, Almaniyada müalicə alam" - Sabiq nazir
10/12/2018 [21:34]:
"Yerevan hər vəchlə dünyaya sübut etmək istəyir ki, o, Rusiyanın forpostu deyil"
10/12/2018 [21:24]:
Uşağa hər gün bir yumurta yedizdirin
10/12/2018 [21:20]:
Mənzildə qadın meyiti aşkarlanıb
10/12/2018 [21:18]:
Naxçıvanda döyüş atışlı taktiki-xüsusi təlimlər keçirildi - FOTOLAR
10/12/2018 [21:17]:
Atatürk parkındakı ictimai iaşə obyektləri sökülür - VİDEO
10/12/2018 [21:11]:
Yeniyetmə söyüşə görə, tanımadığı şəxsi bıçaqladı...
10/12/2018 [20:48]:
Azərbaycan Su İşçiləri Həmkarlar İttifaqı Respublika Komitəsi Səttar Mehbalıyevi təbrik etdi
10/12/2018 [20:44]:
Ramana körpüsünün üzərindəki qəza aeroport yolunda tıxac yaratdı
10/12/2018 [20:42]:
“Qarabağın komendantı dedi ki, ermənilər  Mikayıl Gözəlovu, ya da səni girov götürməyə çalışır...”
10/12/2018 [20:38]:
İşsizlərə müavinət ödənilməyəcək
10/12/2018 [20:33]:
Bu ölkədə hökumət yeni doğulan körpələri yataqla təmin edir -Maraqlı...
10/12/2018 [20:29]:
ABŞ-da təbii fəlakət - 276 min adam işıqsızdı
10/12/2018 [20:13]:
Məşhur ulduz başını böcəklərlə dolu şüşənin içinə saldı - MARAQLI
10/12/2018 [20:10]:
Dövlət Gömrük Komitəsinin Akademiyasında hazırlıq kurslarının dinləyiciləri ilə görüş oldu
10/12/2018 [20:08]:
Ölkəmiz beynəlxalq antikorrupsiya hərəkatının fəal üzvüdür
10/12/2018 [20:07]:
Ucuzlaşan və bahalaşan ərzaqların SIYAHISI
10/12/2018 [20:01]:
Həbib və Konorla bağlı iclas təxirə salındı
10/12/2018 [19:51]:
Heydər Əliyevin xatirəsi Qars şəhərində ehtiramla yad olundu
10/12/2018 [19:50]:
Məşhur iş adamının qızı cinayətə qurban getdi - FOTO
10/12/2018 [19:49]:
Aygün Kazımovanın yarımçıq qalan təhsili, baş tutmayan istək – Məktəb konsertindən “Altın Kələbək”ə
10/12/2018 [19:41]:
Azərbaycanda müəllim 7-ci sinif şagirdi ilə evləndi: "Ona dərs demişəm"
10/12/2018 [19:19]:
Alimlərdən şok: Tehran hər il 22 sm çökür…
10/12/2018 [19:18]:
Dövlət İmtahan Mərkəzi Gəncədə hazırlıq kursları təşkil edib
10/12/2018 [19:15]:
2018-ci ildə vəzifəyə təyin olunan jurnalistlər -SİYAHI
10/12/2018 [19:11]:
“Junior Eurovision” gələn il bu ölkədə keçiriləcək
10/12/2018 [19:07]:
Qaraçuxur və Əmircan susuz qalacaq
10/12/2018 [18:58]:
Qubada məktəbdə yanğın - İcra başçısı hadisə yerinə gəldi
10/12/2018 [18:44]:
Tahir İmanov “Bu şəhərdə”ni tənqid etdi - “İti satiraları yoxdur”
10/12/2018 [18:41]:
Heydər Əliyevin xatirəsinə həsr olunmuş anım mərasimi keçirildi -FOTOLAR
10/12/2018 [18:38]:
“O video saxtadır, tərbiyəm imkan verməz ki...” - Ziyafət Əsgərov
10/12/2018 [18:33]:
“Maşın”da onların iştirakı dəqiqləşdi -FOTOLAR
10/12/2018 [18:30]:
İstanbul Universitetində “İrəvan- gizlədilmiş həqiqətlər“ sənədli filminin nümayişi keçirildi
10/12/2018 [18:03]:
Ustadını minnətdarlıq əlaməti olaraq odda yandırdı - DƏHŞƏT...
10/12/2018 [18:01]:
Prezident övladlığagötürmə ilə bağlı fərman imzaladı
10/12/2018 [17:52]:
İlham Əliyev Burkina-Fasonun dövlət başçısını təbrik etdi
10/12/2018 [17:41]:
Azərbaycan Dillər Universitetində ümummilli lider Heydər Əliyev anılıb
Bütün arxiv bir sırada
13/04/2018 [13:11] - Müsahibə - ( 2962 dəfə baxılıb)

“Ermənilər bizim arxeoloqların gördüyü işlərin mində birini belə görə bilməz”

Hidayət Cəfərov: “Onların azərbaycanlı arxeoloqlardan daha miqyaslı araşdırma apardığı ilə bağlı deyilənlər təxribatdır”
“Qarabağ ilkin insanların meydana gəldiyi vaxtdan azərbaycanlılara məxsus olub”


“Ermənilərin qanunsuz qazıntıları ilə bağlı bütün beynəlxalq qurumlara məlumat verilib, amma...”

 

Ermənilərin işğal edilmiş Azərbaycan ərazilərində apardığı arxeoloji qazıntılar, bu prosesdə əcnəbi mütəxəssislərin də iştirak ilə bağlı yayılan informasiyalar Azərbaycan cəmiyyəti, ölkə ziyalıları, elm adamları tərəfindən ciddi narahatlıqla qarşılanmaqdadır. Beynəlxalq təşkilatların erməni vandalizmi fonunda nümayiş etdirdiyi laqeydlik isə bu narahatlığı daha da artırır. Moderator.az olaraq ermənilərin Dağlıq Qarabağ ərazisində apardığı qazıntılar, bu qazıntıların miqyas və mahiyyəti ilə bağlı səslənən bəzi fikirlərə aydınlıq gətirmək üçün görkəmli arxeoloq, tarix elmlər doktoru, professor Hidayət Cəfərova müraciət etdik.

 

-Hidayət müəllim, son vaxtlar ermənilərin Qarabağ ərazisində arxeoloji qazıntı işlərini genişləndirməsi ilə bağlı məlumatlara daha tez-tez rast gəlinir. Bu barədə nə deyə bilərsiniz?

 

-Ermənilərin Qarabağ ərazisində arxeoloji qazıntı apardığı çoxdan məlumdur. Bu, yeni bir şey deyil. Bildiyiniz kimi, ərazilərimiz işğal olunub. BMT və digər  beynəlxalq qurumların müddəalarına, beynəlxalq konvensiyalara görə ərazilərin işğalı yolverilməzdir. Ikincisi, işğal edilmiş ərazilərdə işğalçıların arxeoloji qazıntı aparmaq, maddi mədəniyyət abidələrini dağıtmaq, sıradan çıxartmaq, özününküləşdirmək, onların istiqamətini dəyişdirmək, hər hansı formada saxtalaşdırmaq ixtiyarı yoxdur. Amma bu gün Qarabağ düşmən işğalında olduğu üçün ermənilər beynəlxalq konvensiyaların bu mühüm müddəalarına əhəmiyyət verməyərək orada qazıntı işlərini davam etdirir.

 

-Ermənilərin tarixi-arxeoloji müstəvidə həyata keçridiyi vandalizmlə bağlı beynəlxalq təşkilatlara müraciət olunubmu?

 

-Təbii. Biz bununla bağlı bir sıra beynəlxalq təşkilatları məlumatlandırmışıq. Bununla bağlı məlumatlandırılan qurumlardan biri ATƏT-dir. ATƏT bu müraciət əsasında yoxlamalar da aparıb. Bütün əlaqədar qurumlara ermənilərin işğaldakı torpaqlarda həyata keçirdiyi qanunsuz qazıntılarla bağlı informasiya verilib. Bu qazıntılarda iştirak etmək istəyən dünya alimləri də bununla bağlı məlumatlandırılıb. Onlara məlumat verilib ki, bu torpaqlar Azərbaycan ərazisidir və ermənilərin burada apardığı qazıntılar qanunsuzdur. Həmin alimlərə xəbərdarlıq edilib ki, əgər bu qazıntılarda iştirak etsələr, onların adı Azərbaycan tərəfindən qara siyahıya salınacaq. Ancaq bununla yanaşı qazıntılarda ermənilərlə yanaşı, digər dövlətlərin təmsilçiləri də iştirak edir.

 

-Ermənilər tərəfindən qazıntılar əsasən hansı ərazilərdə aparılır?

 

-Qazıntıların biri Azıx mağarasında aparılır. Hansı ki, Azıx mağarasında 1960-cı ildə Azərbaycan arxeoloqları qazıntılara başlamış, 1968-ci ildə keçmiş SSRİ-də birinci, dünyada isə dördüncü tapıntı olan, alt çənə sümüyü aşkar edilmişdi. Bu tapıntı, eradan əvvəl 400-cü minilliyə aiddir. Hazırda isə ermənilər bu ərazilərdə qazıntı işləri aparır. Hətta həyasızcasına deyirlər ki, azərbaycanlılar sağ olsunalr, bizə məxsus nümunəni tapblar, onun haqqında məqalələr çap ediblər.

Digər bir qazıntı isə Ağdam ərazisində aparılır. Bu qazıntılar Şahbulaq və Papravənd tərəfdə gedir. Rəhmətlik Rəşid Göyüşovun, Rəhim Vahidovun rəhbərliyi ilə aparılan Boyəhmədli kəndinin yaxınlığında antik və ilk orta əsrlərə aid olan yaşayış məntəqəsində də işlər aparılır. Həmin ərazini yenidən təmizləyiblər. Xankəndi ətrafında da qazıntılar aparılır.

 

-Ermənilərin aparılan bu qazıntılar sayəsində nail olmaq istədikləri əsas məqsəd sizcə nədir?

 

-Məqsəd bu ərazilərdə aşkarlanan abidələrin qədim erməni əhalisinə məxsus olduğunu iddia etməkdir. Onlar özlərini bu abidələrin varisləri kimi təqdim etməyə çalışır. Bütün bunlar isə şübhəsiz ki, yalandır. Bu, ermənilərin növbəti cəfəngiyyatından başqa bir şey deyil. Azərbaycan alimlər çoxdan sübut ediblər ki, bu abidələr xalqımıza məxsusdur.

XIX əsrin axırlarından başlayaraq Dağlqı Qarabağ ərazisində qazıntılar gedib. Alman kökənli tədqiqatçı Emil Resler, rus tədqiqatçı A.A.İvanovski də bu ərazilərdə tədqiqat işləri aparıb. Ötən əsrin 50-60-cı illərində isə azərbaycanlı mütəxəssislər bu ərazilərdə arxeoloji qazıntılar aparıb. 80-ci illərdə isə bu qazıntıları mən aparmışam. Mən bu qazıntıları Xocalı və digər ərazilərdə aparmışam.

Tarixi faktlar, antropoloji, arxeoloji faktlar sübut edir ki, Azərbaycan xalqı Qarabağın qədim əhalisidir. Qarabağ ən qədim dövrlərdən, ilkin insanların meydana gəldiyi vaxtdan azərbaycanlılara məxsus olub. Bura Azərbaycanın ayrılmaz hissəsidir.

Ermənilərin apardığı qazıntılar qeyri-qanunidir. Onlar öz cəzasını almalıdır. Çox təəsüflər olsun ki, dünya birliyi erməniləri bu məsələdə də qınamır.  

 

-Bəzən ermənilərin Azərbaycan alimlərindən daha geniş, daha əhatəli qazıntı işləri apardığı ilə bağlı fikirlər səslənir. Sizcə bu, azərbaycanlı alimlərin əməyini kiçiltmək, onların apardığı işlərin miqyasını azaltmağa yönəlik təxribat xarakterli informasiya hesab oluna bilərmi?

 

-Təbii ki, bu cür məlumatalr təxribatdır. Bu ərazilər 1992-ci ildən etibarən işğal altına salınıb. Hansı ki, bu ərazilər 1992-ci ilə qədər Azərbaycana məxsus olub. Yuxarıda da qeyd etdiyim kimi, XIX əsrin 90-cı illərindən etibarən Şuşa şəhərinin Realnı Məktəbində dərs deyən Emil Resler, Moskvadan göndərilən A.A.İvanovski bu ərazilərdə qazıntılar aparıb. 1926-cı ildə daha bir dəstə  qazıntı prosesində iştirak edib. 30-50-ci illərdən etibarən bu ərazilərdə ardıcıl tədqiqatlar aparılıb. Mənim həm namizədlik işim də ordandır. Mən son tunc dövründə Azərbaycanın iqtisadi-mədəni əlaqələrindən yazmışam. Yazılan materialın 80%-i Dağlıq Qarabağla bağlıdır. Doktorluq dissertasiyam da Qarabağla bağlıdır. Mövzu isə son tunc dövrü və ilk dəmir dövrü  ilə əlaqədardır. Bundan başqa, bizim külli miqdarda yazılarımız mövcuddur. Xocalı-Gədəbəy mədəniyyətinin əsas hissəsinin tərkibini Xocalı abidələri və ətrafındakı abidələr – Ballıqaya, Dovşanlı, Canyataq, Şuşakənd, Malıbəyli, Quşçu, Xankəndi, Kərgicahan və s. təşkil edir. Görün bunlar nə qədərdir? Bunların hamısı bizim alimlərimiz tərəfindən tədqiq olunub. Bunlarla bağlı yüzlərlə məqalə, monoqrafiya yazılıb. Ermənilər görülən bu işlərin mində birini yerinə yetirə bilməzlər. Bu, mümkün də deyil.

 

Seymur Əliyev

Bakı hotellərində Yeni il şənliyinin QİYMƏTLƏRİ - 250 manatdan...
Fikir və əməllərimizə nəzarət edək - kimin nə zaman öləcəyi bilinmir...
Həyatınızı dəyişəcək 2019-cu il: Dəyişikliyə təhlükə deyil, yeni imkanlar kimi baxın...
Atatürk parkındakı ictimai iaşə obyektləri sökülür - VİDEO
Məşhur ulduz başını böcəklərlə dolu şüşənin içinə saldı - MARAQLI
Ədliyyə: 1918-2018
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
"Hər bir işçini işə götürdüyümüz zaman psixoloji durumları və gərginlikləri ölçülür"
Dünya
Ermənistan prezidentinin ailəsi də “soyqırım qurbanı” çıxdı - Növbəti erməni həyasızlığı...
Dünya
Bu ölkədə hökumət yeni doğulan körpələri yataqla təmin edir -Maraqlı...
Cəmiyyət
“Ziyalılarımızı başqasının ailə məsələsinə burun soxmalarından çəkinməyə çağırıram...”
Dünya
Restoranda robot ofisiantların xidməti müştəriləri təəccübləndirdi -VİDEO
Həftənin ən çox oxunanları
"Əgər Prezident Leyla xanımı bu vəzifəni qəbul etməyə razı sala bilsə..." - TƏKLİF
Fitnəkar ruslar ermənilərə Naxçıvanı da vəd etdilər: Bəs bizimkilər niyə susur...?
Putin Paşinyanın xeyir-duasını çoxdan verib – Biz Qarabağın gününə ağlayaq...
Bu deputat Cəbrayılın kəndindəki erməni ailələrinin hər birinə 10 min dollar bağışlayıb...-VİDEO
“Təki, erməni ordusu güclü olsun -  pensiyamızın qalxması vacib deyil...”-Xankəndindəki erməni qarı-
Putin Paşinyandan niyə çəkinir?
"Ermənilərin yaşadığı ərazi Hüseynqulu xanın torpaqlarıdır, oranı da geri almalıyıq...”
Gələcək intim necə olacaq? - Alimlərdən maraqlı açıqlama...
“Fağır” Ermənistan silahlanma sürətinə görə dünyada üçüncü, Avropada birinci oldu...
Tramp ata Buşun dəfnində yarıməsrlik ənənəni pozdu - FOTO+VİDEO
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə