Xəbər lenti
23/09/2018 [22:36]:
İsveçdə yaşayan azərbaycanlılardan daha bir xoş xəbər...
23/09/2018 [22:09]:
“Fiberoptikanın atası” vəfat etdi
23/09/2018 [22:06]:
Trampın tələbi rədd edildi - “Qiymətləri endirməyəcəyik”
23/09/2018 [21:48]:
Tarixdə ilk dəfə asteroiddən görüntülər əldə edilib - FOTO
23/09/2018 [21:47]:
Yağışa AÇIQ MƏKTUB...
23/09/2018 [21:41]:
İranda terrorda ölənlər arasında kapitan və polkovnik də var - Ölü sayı artdı
23/09/2018 [21:38]:
Tramp Ruhani ilə görüşməyə hazırdır
23/09/2018 [21:36]:
Ermənistan qaçqınının arvadı 4-cü gecədir ki, Bakı küçələrində qalır... -FOTOLAR
23/09/2018 [20:34]:
Oksana qınaqlara cavab verdi - “Belə uşaq atasız olmur”
23/09/2018 [20:27]:
Cəlilabadda təcili yardım maşını piyadanı vuraraq öldürüb
23/09/2018 [20:14]:
Poroşenkonun yenidən prezident olmasını əhalinin cəmi 5 faizi istəyir
23/09/2018 [20:02]:
Güclü külək pilotlara çətin anlar yaşatdı – VİDEO
23/09/2018 [20:00]:
Binəli Yıldırım MM-də Rüstəmxanlının şeirini dedi - Rəsmi KİV bunu niyə gizlədib?
23/09/2018 [19:59]:
Toy yasa döndü: Gəlin özünü xınayaxdı gecəsi güllələdi
23/09/2018 [19:08]:
Yol polisi yağışlı havada belə işlədi - Həyəcan siqnalı ilə xidmət - VİDEO
23/09/2018 [18:51]:
Pompeo bəzi məmurları istefaya səslədi
23/09/2018 [18:47]:
İsrail Suriyaya zərbələri davam etdirəcək
23/09/2018 [18:35]:
Masallıya qonaq gedən gənc 10 gündür itkin düşdü - FOTO
23/09/2018 [18:34]:
Leysan aeroportla dəmir yolu vağzalının işinə təsir etməyib
23/09/2018 [18:33]:
Azərbaycanlı futbolçu azarkeşlərə qarpız payladı -FOTOLAR
23/09/2018 [18:25]:
Bakıda “Gelendwagen” sürücüsü gənci seldən belə xilas etdi - Video
23/09/2018 [17:10]:
Xarici işlər nazirləri Nyu-Yorka uçdular: Dağlıq Qarabağ üzrə danışıqlar gözlənilir
23/09/2018 [16:56]:
Ərdoğan Suriyadakı “terror bataqlığı”ndan söz açdı...
23/09/2018 [16:55]:
"İstəsək də, bu vəziyyətin qarşısını tam almaq mümkün deyildi" -“Azərsu”
23/09/2018 [16:51]:
SEPAH söz verdi: Ölümcül intiqam alınacaq
23/09/2018 [16:49]:
Silahlı insident: 4 azərbaycanlı yaralandı
23/09/2018 [16:46]:
İki ölkənin səfirləri ilə İngiltərənin müvəqqəti işlər vəkili İran XİN-ə çağırıldı
23/09/2018 [16:44]:
Ukrayna xalqının 5 faizi Poroşenkonu dəstəkləyir
23/09/2018 [16:39]:
Vulkan püskürən ərazidə çatların dərinliyi 80 metrə çatdı – YENİLƏNİB + VİDEO
23/09/2018 [16:11]:
“Həyatda bir tək insan qarşısında baş əyirəm...” -Xatirə İslam...
23/09/2018 [15:48]:
Metronu su basdı – VİDEO
23/09/2018 [15:43]:
Bakıda uçqun: Avtomobillər dağıntı atında qaldı - Foto
23/09/2018 [15:39]:
Rusiya təyyarəsi belə vuruldu - VİDEO
23/09/2018 [15:18]:
Tovuzda gənc oğlan ağacdan yıxılaraq ayağını qırıb
23/09/2018 [15:16]:
Bakıda yeni fırıldaq növü - VİDEO
23/09/2018 [15:04]:
Yaxın Şərqdə Trampın təhdidlərinə cavab verildi
23/09/2018 [14:40]:
Milyonçunun 15 yaşlı qızı təyyarədə öldü
23/09/2018 [14:22]:
Vulkan püskürən yerdən son görüntülər - Açıqlama
23/09/2018 [14:01]:
Rusiya təyyarəsinin vurulmasına görə İsraili ittiham etdi
23/09/2018 [13:46]:
4 min sayt bloklandı...
23/09/2018 [13:42]:
Bakıda avtobusları su basdı - Sərnişinlər suyun içində qaldı - VİDEO
23/09/2018 [13:33]:
Elza Seyidcahanın çantasının təqdimatı oldu- FOTO+VİDEO
23/09/2018 [13:29]:
Səbail qaçqınları Yasamalda yağışın altlnda qaldı!.. - Rayon İcra Hakimiyyətinin nəzərinə
23/09/2018 [12:45]:
“Yağışın yaratdığı fəsadlar aradan qaldırılır” - “Azərişıq”
23/09/2018 [12:40]:
Bakıda yağan güclü yağışla bağlı rəsmi - Açıqlama
23/09/2018 [12:30]:
İndoneziyada zəlzələ oldu
23/09/2018 [12:16]:
Təbiət bir gecəyə Bakı üzrə “aylıq plan”ı doldurdu
23/09/2018 [12:06]:
Bakı bulvarında kişi meyiti tapıldı
23/09/2018 [11:57]:
“Yəqin ki, Allahın yaratdığı cənnətdə də cinayət hadisəsi törədilir”
23/09/2018 [11:53]:
Bakının iki prospektində sürət həddi 20 km/saat endirildi
23/09/2018 [11:38]:
Adnan Oktarın kediciyindən İNANILMAZ ETİRAFLAR: 30 il ərzində yaşanan dəhşətlər
23/09/2018 [11:32]:
Dünyanın hansı ölkələri innovasiya sahəsində liderlik edir? - İsveçrədən Yəmənə...
23/09/2018 [11:28]:
“Əgər piyada gedib səkiyə ilişib yıxılıbsa, bu onun öz günahıdır”
23/09/2018 [11:17]:
İtkin düşən qadından ŞOK SÖZLƏR: "Meşədə ayı və canavar..."
23/09/2018 [10:58]:
"Dostlarımın Hülyadan xoşu gəlirdi..." - Avşar qızının ərindən ilginc açıqlamalar
23/09/2018 [10:43]:
Əflatun Amaşov: "Azərbaycan Prezidenti parlamentdəki çıxışı ilə Ermənistana nəticə çıxarmaq şansı verdi"
23/09/2018 [10:42]:
Hakerlər erməni istifadəçilərin poçt ünvanlarını “sındırdılar”
23/09/2018 [10:23]:
Müdafiə Nazirliyindən cəbhədəki vəziyyətlə bağlı -AÇIQLAMA
23/09/2018 [10:20]:
Moskva aeroportlarında 30-dan çox reys gecikir
23/09/2018 [10:19]:
Balakəndə 15 otaqlı ev yandı
23/09/2018 [10:13]:
Azərbaycana payız gəldi
23/09/2018 [10:05]:
Bakı suyun altında qaldı - FOTO
23/09/2018 [10:02]:
Alimlər yuxu üçün ən zərərli vəziyyəti müəyyənləşdirdi
23/09/2018 [09:36]:
İsrail Rusiyanın qisasından ehtiyatlanır
23/09/2018 [09:35]:
Azərbaycan Premyer Liqasında baş məşqçilər dava etdilər - VİDEO
23/09/2018 [09:30]:
Dəhşətli virus 100 il sonra yenidən qayıda bilər
23/09/2018 [09:27]:
Övladına məktəbli geyimi ala bilməyən ata intihar etdi
23/09/2018 [09:14]:
Almanlar ölkənin əsas fəxrini müəyyənləşdirdilər - SORĞU
23/09/2018 [09:09]:
Futbolçu rəqibin bütün oyunçularını aldadaraq qol vurdu - VİDEO
23/09/2018 [08:56]:
ABŞ İrandakı terror aktına münasibət bildridi
23/09/2018 [00:57]:
"İranın bu formada qarışıqlığa sürüklənməsi, qonşu dövlətlər üçün arzuolunan deyil"
23/09/2018 [00:33]:
"Yaxın günlərdə gözləmədiyimiz bir məkanda mütləq terror aktı baş tutacaq" - PROQNOZ
22/09/2018 [23:13]:
Bağırovun həbsdə dindirilməsi, etirafları, istintaq materialları- Gizli tarix
22/09/2018 [22:46]:
Saatlı sakini qaynanasını qətlə yetirdi, həyat yoldaşını yaraladı
22/09/2018 [22:27]:
Nuru Paşanın bilinməyən qəhrəmanlıqları və fövqəladə hərbçi bacarıqları- Xatirələrin dili ilə
22/09/2018 [22:21]:
“Qarabağ”ın oyununa 10 min bilet satıldı
22/09/2018 [22:00]:
QAT mitinqə hazırlığı müzakirə etdi
22/09/2018 [21:56]:
Xamenei Əhvazdakı terrorun təşkilatçılarından söz açdı
22/09/2018 [21:55]:
Qarabağda erməni əsgər öldürüldü
22/09/2018 [21:55]:
Bakıda ana 8 yaşlı qızını bu səbəbdən CƏZALANDIRDI
Bütün arxiv bir sırada
13/04/2018 [13:11] - Müsahibə - ( 2898 dəfə baxılıb)

“Ermənilər bizim arxeoloqların gördüyü işlərin mində birini belə görə bilməz”

Hidayət Cəfərov: “Onların azərbaycanlı arxeoloqlardan daha miqyaslı araşdırma apardığı ilə bağlı deyilənlər təxribatdır”
“Qarabağ ilkin insanların meydana gəldiyi vaxtdan azərbaycanlılara məxsus olub”


“Ermənilərin qanunsuz qazıntıları ilə bağlı bütün beynəlxalq qurumlara məlumat verilib, amma...”

 

Ermənilərin işğal edilmiş Azərbaycan ərazilərində apardığı arxeoloji qazıntılar, bu prosesdə əcnəbi mütəxəssislərin də iştirak ilə bağlı yayılan informasiyalar Azərbaycan cəmiyyəti, ölkə ziyalıları, elm adamları tərəfindən ciddi narahatlıqla qarşılanmaqdadır. Beynəlxalq təşkilatların erməni vandalizmi fonunda nümayiş etdirdiyi laqeydlik isə bu narahatlığı daha da artırır. Moderator.az olaraq ermənilərin Dağlıq Qarabağ ərazisində apardığı qazıntılar, bu qazıntıların miqyas və mahiyyəti ilə bağlı səslənən bəzi fikirlərə aydınlıq gətirmək üçün görkəmli arxeoloq, tarix elmlər doktoru, professor Hidayət Cəfərova müraciət etdik.

 

-Hidayət müəllim, son vaxtlar ermənilərin Qarabağ ərazisində arxeoloji qazıntı işlərini genişləndirməsi ilə bağlı məlumatlara daha tez-tez rast gəlinir. Bu barədə nə deyə bilərsiniz?

 

-Ermənilərin Qarabağ ərazisində arxeoloji qazıntı apardığı çoxdan məlumdur. Bu, yeni bir şey deyil. Bildiyiniz kimi, ərazilərimiz işğal olunub. BMT və digər  beynəlxalq qurumların müddəalarına, beynəlxalq konvensiyalara görə ərazilərin işğalı yolverilməzdir. Ikincisi, işğal edilmiş ərazilərdə işğalçıların arxeoloji qazıntı aparmaq, maddi mədəniyyət abidələrini dağıtmaq, sıradan çıxartmaq, özününküləşdirmək, onların istiqamətini dəyişdirmək, hər hansı formada saxtalaşdırmaq ixtiyarı yoxdur. Amma bu gün Qarabağ düşmən işğalında olduğu üçün ermənilər beynəlxalq konvensiyaların bu mühüm müddəalarına əhəmiyyət verməyərək orada qazıntı işlərini davam etdirir.

 

-Ermənilərin tarixi-arxeoloji müstəvidə həyata keçridiyi vandalizmlə bağlı beynəlxalq təşkilatlara müraciət olunubmu?

 

-Təbii. Biz bununla bağlı bir sıra beynəlxalq təşkilatları məlumatlandırmışıq. Bununla bağlı məlumatlandırılan qurumlardan biri ATƏT-dir. ATƏT bu müraciət əsasında yoxlamalar da aparıb. Bütün əlaqədar qurumlara ermənilərin işğaldakı torpaqlarda həyata keçirdiyi qanunsuz qazıntılarla bağlı informasiya verilib. Bu qazıntılarda iştirak etmək istəyən dünya alimləri də bununla bağlı məlumatlandırılıb. Onlara məlumat verilib ki, bu torpaqlar Azərbaycan ərazisidir və ermənilərin burada apardığı qazıntılar qanunsuzdur. Həmin alimlərə xəbərdarlıq edilib ki, əgər bu qazıntılarda iştirak etsələr, onların adı Azərbaycan tərəfindən qara siyahıya salınacaq. Ancaq bununla yanaşı qazıntılarda ermənilərlə yanaşı, digər dövlətlərin təmsilçiləri də iştirak edir.

 

-Ermənilər tərəfindən qazıntılar əsasən hansı ərazilərdə aparılır?

 

-Qazıntıların biri Azıx mağarasında aparılır. Hansı ki, Azıx mağarasında 1960-cı ildə Azərbaycan arxeoloqları qazıntılara başlamış, 1968-ci ildə keçmiş SSRİ-də birinci, dünyada isə dördüncü tapıntı olan, alt çənə sümüyü aşkar edilmişdi. Bu tapıntı, eradan əvvəl 400-cü minilliyə aiddir. Hazırda isə ermənilər bu ərazilərdə qazıntı işləri aparır. Hətta həyasızcasına deyirlər ki, azərbaycanlılar sağ olsunalr, bizə məxsus nümunəni tapblar, onun haqqında məqalələr çap ediblər.

Digər bir qazıntı isə Ağdam ərazisində aparılır. Bu qazıntılar Şahbulaq və Papravənd tərəfdə gedir. Rəhmətlik Rəşid Göyüşovun, Rəhim Vahidovun rəhbərliyi ilə aparılan Boyəhmədli kəndinin yaxınlığında antik və ilk orta əsrlərə aid olan yaşayış məntəqəsində də işlər aparılır. Həmin ərazini yenidən təmizləyiblər. Xankəndi ətrafında da qazıntılar aparılır.

 

-Ermənilərin aparılan bu qazıntılar sayəsində nail olmaq istədikləri əsas məqsəd sizcə nədir?

 

-Məqsəd bu ərazilərdə aşkarlanan abidələrin qədim erməni əhalisinə məxsus olduğunu iddia etməkdir. Onlar özlərini bu abidələrin varisləri kimi təqdim etməyə çalışır. Bütün bunlar isə şübhəsiz ki, yalandır. Bu, ermənilərin növbəti cəfəngiyyatından başqa bir şey deyil. Azərbaycan alimlər çoxdan sübut ediblər ki, bu abidələr xalqımıza məxsusdur.

XIX əsrin axırlarından başlayaraq Dağlqı Qarabağ ərazisində qazıntılar gedib. Alman kökənli tədqiqatçı Emil Resler, rus tədqiqatçı A.A.İvanovski də bu ərazilərdə tədqiqat işləri aparıb. Ötən əsrin 50-60-cı illərində isə azərbaycanlı mütəxəssislər bu ərazilərdə arxeoloji qazıntılar aparıb. 80-ci illərdə isə bu qazıntıları mən aparmışam. Mən bu qazıntıları Xocalı və digər ərazilərdə aparmışam.

Tarixi faktlar, antropoloji, arxeoloji faktlar sübut edir ki, Azərbaycan xalqı Qarabağın qədim əhalisidir. Qarabağ ən qədim dövrlərdən, ilkin insanların meydana gəldiyi vaxtdan azərbaycanlılara məxsus olub. Bura Azərbaycanın ayrılmaz hissəsidir.

Ermənilərin apardığı qazıntılar qeyri-qanunidir. Onlar öz cəzasını almalıdır. Çox təəsüflər olsun ki, dünya birliyi erməniləri bu məsələdə də qınamır.  

 

-Bəzən ermənilərin Azərbaycan alimlərindən daha geniş, daha əhatəli qazıntı işləri apardığı ilə bağlı fikirlər səslənir. Sizcə bu, azərbaycanlı alimlərin əməyini kiçiltmək, onların apardığı işlərin miqyasını azaltmağa yönəlik təxribat xarakterli informasiya hesab oluna bilərmi?

 

-Təbii ki, bu cür məlumatalr təxribatdır. Bu ərazilər 1992-ci ildən etibarən işğal altına salınıb. Hansı ki, bu ərazilər 1992-ci ilə qədər Azərbaycana məxsus olub. Yuxarıda da qeyd etdiyim kimi, XIX əsrin 90-cı illərindən etibarən Şuşa şəhərinin Realnı Məktəbində dərs deyən Emil Resler, Moskvadan göndərilən A.A.İvanovski bu ərazilərdə qazıntılar aparıb. 1926-cı ildə daha bir dəstə  qazıntı prosesində iştirak edib. 30-50-ci illərdən etibarən bu ərazilərdə ardıcıl tədqiqatlar aparılıb. Mənim həm namizədlik işim də ordandır. Mən son tunc dövründə Azərbaycanın iqtisadi-mədəni əlaqələrindən yazmışam. Yazılan materialın 80%-i Dağlıq Qarabağla bağlıdır. Doktorluq dissertasiyam da Qarabağla bağlıdır. Mövzu isə son tunc dövrü və ilk dəmir dövrü  ilə əlaqədardır. Bundan başqa, bizim külli miqdarda yazılarımız mövcuddur. Xocalı-Gədəbəy mədəniyyətinin əsas hissəsinin tərkibini Xocalı abidələri və ətrafındakı abidələr – Ballıqaya, Dovşanlı, Canyataq, Şuşakənd, Malıbəyli, Quşçu, Xankəndi, Kərgicahan və s. təşkil edir. Görün bunlar nə qədərdir? Bunların hamısı bizim alimlərimiz tərəfindən tədqiq olunub. Bunlarla bağlı yüzlərlə məqalə, monoqrafiya yazılıb. Ermənilər görülən bu işlərin mində birini yerinə yetirə bilməzlər. Bu, mümkün də deyil.

 

Seymur Əliyev

Salahlıdan Amasyaya Polkovnik Məmməd Qazaxın izi ilə...
"Yenə sahibkarlara zülm edəcəklər ki, istixanaları qoyub qaçsınlar" - ŞİKAYƏT
Aşura qiyamının qalıcı olmasına təsir edən 3 amil...
Şəlalə küləyin təsirindən tərs axdı - VİDEO
Dilənçinin üstündən çıxan pul hamını şoka saldı...
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Gündəm
Ermənistan qaçqınının arvadı 4-cü gecədir ki, Bakı küçələrində qalır... -FOTOLAR
Cəmiyyət
Binəli Yıldırım MM-də Rüstəmxanlının şeirini dedi - Rəsmi KİV bunu niyə gizlədib?
Gündəm
“Həyatda bir tək insan qarşısında baş əyirəm...” -Xatirə İslam...
Araşdırma
Nuru Paşanın bilinməyən qəhrəmanlıqları və fövqəladə hərbçi bacarıqları- Xatirələrin dili ilə
Cəmiyyət
“İstəyirdim ki, Xatirə xanımın tikdirəcəyi Şəhid bulağı Müşfiqin məzarının yanında olsun...”- Şəhid anası...
Həftənin ən çox oxunanları
Ata İmam Hüseyn üçün oğlunun başını kəsdi - ŞOK VİDEO (+18)
Şəxsi silahlı mühafizəsi olan baş həkim Məcid Əliyev həbs edildi... - FOTO+VİDEO
Puldan “divar” yaradan məmur həm də 256 məşuqə saxlayırmış - HEYRƏTAMİZ+VİDEO
Bakıda dəhşətli qəza: Ölənlərdən 3-nün kimliyi bilindi - VİDEO (+18)
Düşmən baş nazir Azərbaycanın uca dağlarından birinə belə qalxdı... - VİDEO
Türkiyə və İsrail barışır, səfirlər geri qayıdır - Bakının da bu barışıqda rolu var...
“5 ildən çoxdur ki, şəhid övladlarına ödənişsiz hazırlıq keçirəm...” - Tanınmış tarix müəllimi
Azərbaycanda mobil telefonların qeydiyyat qaydaları dəyişdi – YENİLİK
“Səməd Səmədov nə oxuyur ki, onun adını “hay-küy”qoymuşam...”
Milyonçu Tağıyevlə Nuru Paşa arasındakı tarixi əhvalat – Evin açarlarını ona verdi...
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə