Xəbər lenti
18/01/2019 [17:43]:
Deputat həkimlərdən ƏDV tutulmasının əleyhinə çıxdı
18/01/2019 [17:36]:
Manatın üçgünlük MƏZƏNNƏSİ
18/01/2019 [17:33]:
Nazir 2018-ci ilin hesabatını verdi - Pensiyalardan DANIŞDI
18/01/2019 [17:18]:
"Volodinin uşaqları" adlandırılan Milli Şuraya siyasi şillə - Bu addım duyğu sümürgəçiliyidir
18/01/2019 [17:15]:
Hafiz Hacıyevdən xanım jurnalistə təzyiqə sərt reaksiya: “Axırı Yediyarov kimi olacaq”
18/01/2019 [17:03]:
Deputat: "Bu gün Azərbaycanda istənilən şəxs stomatoloji kabinet açır"
18/01/2019 [16:58]:
“Elmi dərəcələri ifadə edən termin təkmilləşdirilməlidir…”
18/01/2019 [16:28]:
"Quş qripi" ilə bağlı monitorinq başa çatdı - NƏTİCƏLƏR deyir ki...
18/01/2019 [16:16]:
Xaricdə oxumaq istəyənlərə hərbi xidmətdən möhlət hüququ verilir? – Ekspertdən cavab
18/01/2019 [15:54]:
20 Yanvar günü Bakının bəzi küçələrində hərəkət məhdudlaşdırılacaq
18/01/2019 [15:48]:
Orqan transplantasiyası haqda yeni sənəd HAZIRLANIR
18/01/2019 [15:47]:
Komitə sədrindən ÇAĞIRIŞ: “Bunun ikinci yolu yoxdur”
18/01/2019 [15:43]:
“20 Yanvar xalqın sovet imperiyasına inamına birdəfəlik son qoyan hadisə oldu”
18/01/2019 [15:36]:
Qanlı Yanvarın həkimi: “Qadınlar şəhidlər üçün xonça bəzəyib gətirmişdilər...”
18/01/2019 [15:19]:
“Deyirlər, Putin gizlicə  Kəlbəcərdəki qızıl mədəninə baş çəkib...”
18/01/2019 [15:17]:
"Milli Şuranın bu addımı duyğu sümürgəçiliyidir"
18/01/2019 [15:09]:
“Zamanın yeganə meyarı yaddaşdır”
18/01/2019 [14:58]:
“İran-Azərbaycan hərbi əməkdaşlığının inkişafı hər iki ölkənin marağına cavab verir”
18/01/2019 [14:53]:
Deputatlar bu məsələlərin müzakirəsi üçün Strasburqa gedir – SİYAHI
18/01/2019 [14:41]:
Gürcüstanda qızılca epidemiya həddinə çatıb, əhali pulsuz peyvənd olunacaq
18/01/2019 [14:37]:
“Cəlil Məmmədquluzadə əlyazmalarını sobaya ataraq yandırıb ki, uşaqları soyuqdan donmasın...”
18/01/2019 [14:28]:
Azərbaycanda vergi müfəttişləri HƏBS OLUNDU
18/01/2019 [14:19]:
11 saylı Vəkil Bürosunun yeni inzibati binası istidadəyə verilib
18/01/2019 [14:12]:
Sabah hava necə olacaq?
18/01/2019 [14:09]:
“5 manata görə, bir-birlərinə ...” - Rövşanədən şou-biznes əhlinə İRAD - VİDEO
18/01/2019 [13:51]:
Nəcməddin Sadıkov: “Ermənistana fürsət verilib ki, düşünsün”
18/01/2019 [13:48]:
Rusiyanın iki qırıcısı havada toqquşdu
18/01/2019 [13:40]:
Polis Akademiyasında magistratura oxumaq istəyənlərin NƏZƏRİNƏ!
18/01/2019 [13:29]:
"Paşinyan sələflərinin Qarabağ siyasətini davam etdirəcəksə, Azərbaycan münaqişənin hərbi yolla həllini seçəcək"
18/01/2019 [13:26]:
Prezidentin son fərmanında AMEA ilə bağlı hissə də var
18/01/2019 [13:14]:
Gürcüstanda “donuz qripi”ndən ölənlərin sayı artdı
18/01/2019 [13:11]:
Əlyazmalar İnstitutunda 20 Yanvara həsr olunmuş elmi sessiya keçirildi
18/01/2019 [13:08]:
“Şəhid adını çəkənlər bunun məsuliyyətini dərk etməlidir...”- Xalq artistindan haqlı irad...
18/01/2019 [13:06]:
"Lağlağıya çox meylli cəmiyyətik, bu cür məsələlərdə qərəzdən uzaq olmamız vacibdir"
18/01/2019 [13:05]:
““Konyak diplomatiyası”nın hesabına Azərbaycana qarşı şər-böhtan kampaniyasını davam etdirirlər"
18/01/2019 [12:57]:
Təxirə salınan dərs günləri tətildən çıxılacaq? – RƏSMİ AÇIQLAMA
18/01/2019 [12:53]:
Alışanov özünü biznesdə sınayacaq: "İşlərimi bu istiqamətdə davam etdirəcəm”
18/01/2019 [12:52]:
Bakı Nəqliyyat Agentliyi evakuatorları işə saldı - XƏBƏRDARLIQ
18/01/2019 [12:49]:
Ermənistanın rüşvətxorluqda təqsirləndirilən keçmiş nazir axtarışa verilib
18/01/2019 [12:40]:
"Mən Azərbaycanda Suriya olaylarının təkrar olacağından qorxuram"
18/01/2019 [12:36]:
Rəqsanənin qızı ilə bağlı ŞOK AÇIQLAMA: Aysunu maşının üstünə qoydular ... - FOTO
18/01/2019 [12:26]:
"Oğurlanmalı o qədər mənasız barelyeflər olduğu halda..."
18/01/2019 [12:26]:
Zakir Həsənovun İran generalı ilə görüşü erməniləri qorxuya salıb
18/01/2019 [12:25]:
Gömrükdə qanunsuz yolla keçirilən telefon aksesuarları aşkarlanıb
18/01/2019 [12:23]:
“Mavi ölüm” Bakıda 26 nəfəri ZƏHƏRLƏDİ
18/01/2019 [12:20]:
Ukraynadakı Azərbaycan diasporu bir araya gəldi
18/01/2019 [12:17]:
MN: "Şəxsi heyətlə iş üzrə zabitlər və psixoloqların təlim-metodiki toplanışı keçirilib"
18/01/2019 [12:12]:
Dünən ölkədə 97 cinayət törədilib –Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 33 nəfər saxlanılıb
18/01/2019 [12:11]:
ABŞ-da azərbaycanlı iş adamını öldürən şəxsin görüntüsü yayıldı - VİDEO
18/01/2019 [12:07]:
Politoloq: "Xalq hansı sülhdən söhbət getdiyini bilməlidir"
18/01/2019 [12:05]:
Gəncə Dövlət Universitetində semestr imtahanları obyektiv gedir
18/01/2019 [11:58]:
DİN-in bu hüquqları əlindən alındı
18/01/2019 [11:43]:
Sinifdə uşaqların zehni inkişafını artıran maraqlı oyun – Müəllimlər mütləq yararlansınlar
18/01/2019 [11:41]:
Dünyanın ən yaxşı universitetləri - REYTİNQ
18/01/2019 [11:34]:
340 qramlıq civəni 32 min manata satacaqdı
18/01/2019 [11:32]:
Daha bir nəfər sosial sığınacağa getdi
18/01/2019 [11:31]:
Azərbaycanda notarius ləğv edilir
18/01/2019 [11:24]:
"Anamın dərmanlarını ala bilmək üçün Türkiyəyə köçdüm..." - VİDEO
18/01/2019 [11:24]:
Zamirə Hacıyevanın 49 milyonluq əmlakı müsadirə oluna bilər - FOTO
18/01/2019 [11:19]:
Ləğv olunan qurumlardakı işçilərin taleyi necə olacaq?
18/01/2019 [11:14]:
20 Yanvar şəhidinin qardaşı: “İlhamı və Fərizəni anamsız ziyarət edəcəyik...”
18/01/2019 [11:05]:
Xəzərdə gəmilər növbətçi təyin olunub - AÇIQLAMA
18/01/2019 [10:59]:
Hansı məmurlara xidməti avtomobil veriləcək? - Prezidentdən TAPŞIRIQ - Siyahı hazırlanacaq
18/01/2019 [10:55]:
“Xarici dil bilən jurnalistlərimizin sayı çoxalmalıdır” - TƏKLİF
18/01/2019 [10:45]:
Doğum gününü qeyd edən xalq artisti: “Təbrik edə bilərsiniz, bir il də qocaldım...”
18/01/2019 [10:42]:
ABŞ-da yaşayan azərbaycanlı kimyaçı... - FOTOLAR
18/01/2019 [10:33]:
“Əleyhinə 63 səs və əlvida, deputat mandatı...” - prezident qanun imzaladı
18/01/2019 [10:19]:
Bakıda işdən evə qayıdan qadını küçədə zorladılar
18/01/2019 [10:16]:
Oğlunu varis edən Salman ötən il çevriliş qorxusundan ölkədən xaricə çıxmayıb -AİLƏ ƏNƏNƏSİNİ POZMUŞ KRAL
18/01/2019 [10:09]:
Prezident xidməti maşınlarla bağlı fərman verdi
18/01/2019 [10:03]:
Azərbaycanda bir gündə 7 nəfər dəm qazından zəhərləndi
18/01/2019 [10:02]:
Avropa İttifaqı işğalçı ölkənin yollarına 732 milyon avro  ayırdı...
18/01/2019 [10:02]:
Polşa Səfirliyinin "qara cümə"si...
18/01/2019 [10:01]:
Atəşkəs bu gecə də pozuldu
18/01/2019 [09:59]:
Prezident paraşütlə tullanmağa söz verdi
18/01/2019 [09:57]:
İlon Mask uçan avtomobilin istehsal tarixini açıqladı
18/01/2019 [09:51]:
Bu gün hava necə olacaq? - Nazirlikdən AÇIQLAMA: “Xəbərdarlıq öz qüvvəsindədir!”
18/01/2019 [09:50]:
“20 Yanvara görə indiki bəzi vəzifəlilər də, xalqı meydana qırğına aparanlar da cəzalanmalıdır” - MÜSAHİBƏ
18/01/2019 [09:32]:
Xaləddin İsgəndərova ağır itki
18/01/2019 [09:27]:
Kolumbiyada 3 günlük matəm elan olundu
Bütün arxiv bir sırada
17/05/2018 [11:20] - Siyasət - ( 1349 dəfə baxılıb)

Türkiyə - İsrail gərginliyində iqtisadi risqlər hansılardır?



ABŞ-ın təkidi və İsrailin razılığı ilə ABŞ səfirliyinin Qüds şəhərinə köçürülməsi, müsəlman aləmi üçün böyük qıcıq yaratdı. Hər şeydən öncə BMT-nin qətnamələri və İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının (İƏT) toplanmaları İsrailin bu planını iflasa uğrada bilmədi. Beləliklə həm BMT həm də İƏT-nın məsləhət verici funksiyadan başqa, tətbiq etmə funksiyasının zəyifliyini görə bilərik. Belə olduğu hal böhran daha da alovlanır.

Əksər müsəlman dövlətlərinin Fələstinə üz çevirdiyi bir anda niyə məhz Türkiyə bu qədər candan duyğularla bu problemə öz dəstəyini verir?

Bu sualı aydınlaşdırmaq üçün ilk öncə “Osmanlı” aspektindən məsələyə yanaşmalıyıq.Osmanlı imperiyası bu əraziləri yüzillərcə idarə edib. Bundan əlavə, hakim Ədələt və İnkişaf Partiyasının “Osmanlı” siyasəti yeritməsi bu regionda Türkiyənin himayəsini artırır. Rəcəb Tayyib Ərdoğanın çıxışlarında “biz Osmanlı İmperiyası idik. Bizim torpaqlarımızda indi başqa dövlətlər yaranmışdır” fikirlərinə rast gəlinir. Məhz bu fikrin səsləndirilməsi, bu torpaqların Türkiyə marağında olduğunun və bu regionda yaşayan xalqların Osmanlı ənənələrini unutmamasını göstərir.

Bundan əlavə olaraq, Türkiyə regionda kasıb ölkələrə təhsil, səhiyyə, hərbi və iqtisadi cəhətdən yardımlar göstərir. Bu yardımlar kasıb ölkə xalqlarına Osmanlı İmperiyasının yaşadığı hissi verir. Beləliklə, Türkiyə regionda özünə dayaq yaradaraq, regiona güclü nüfuz edir.

Fikrimcə, Türkiyənin bu mövqeydən yanaşması zəruridir. Əgər Türkiyə regiona təsir etmək istəyirsə məhz Osmanlı aspektindən çıxış etməlidir. Sadəcə bu siyasət beynəlxalq hüquqa söykənməlidir. Bununla yanaşı, regionda dövlətlər rəngarəngdir və alınacaq qərarlar hamısına şamil olunmalıdır. Bu konfliktin həlli üçün daha çox ərəb dövlətini cəlb etmək lazımdır.

Qüds məsələsi Türkiyənin daxili məsələsidir

Qüds şəhəri qədim dövrdən müxtəlif xalqların yaşadığı dini şəhər olub. Məhz bu zaman Osmanlı himayəsində olan şəhər çox multikultural sistemə sahib olmuş, burada yaşayan xalqlar bir-birlərinə hörmət və ehtiramla yanaşmışlar. Ancaq Birinci Dünya Müharibəsi və ingilislərin bu bölgəyə sahib olması münaqişələr üçün zəmin yaratdı. Türkiyə 1923-cü illərdən buralardan rəsmən çəkilmiş və beləliklə uzun aradan sonra məhz Ədalət və İnkişaf Partiya hakimiyyəti dövründə bu torpaqlara yenidən qayğı başlamışdır. Ancaq ABŞ səfirliyinin Qüdsə köçürülməsi  ilə rəsmən Türkiyə - İsrail gərginliyi daha da artıb. Türkiyə hər səfərində bu torpaqların hər 2 xalqa aid olduğunu və BMT konvensiyalarına uyğun olmasını tələb edir. Ancaq İsraili dəstəkləyən ABŞ burada həm Ərəb Liqasını özünə çəkmiş həm də İsraili dəstəkləmişdir. Bu halın olması isə Türkiyənin əl-qolunu bağlayır.

Cümə günü İƏT-in İstanbulda görüşündən sonra dolların qalxması ehtimalı yüksəkdir

Bölgədə gərginləşən vəziyyət Türkiyə iqtisadiyyatına mənfi təsir edir. Türkiyənin aktivliyi ona bəzi problemlər yaradır. Yəhudi sərmayəsi Türkiyədə də var. Digər tərəfdən Türkiyənin İsraillə iqtisadi münasibətləri var. Ona görə də bu iki ölkə arasında münasibətlər gərginləşən kimi bu iqtisadi əlaqələrə zərər vurur. Prognozuma görə iki dövlət arasında ciddi qırılmaların olmasından sonra bir çox yahudi şirkətləri öz səhmlərini Türkiyədən çıxara bilər. Belə olduğu an Türkiyədə dollarınməzənnəsi məhz lirəyə münasibətdə 5 ola bilər. Bu halın olmaması üçün Türkiyə İsraillə daha mülayim dialoq qurmalı və Qüds məsələsində tək yox digər dövlətlərlə birgə addım atmalıdır. Belə olduğu halda tək hədəf olmaq riskindən qaçına bilər.

 

Yadigar Nağıyev

Qərbi Kaspi Universitetinin Tətbiqi Politologiya Mərkəzinin eksperti

 

 

"Paşinyan sələflərinin Qarabağ siyasətini davam etdirəcəksə, Azərbaycan münaqişənin hərbi yolla həllini seçəcək"
Zakir Həsənovun İran generalı ilə görüşü erməniləri qorxuya salıb
Sinifdə uşaqların zehni inkişafını artıran maraqlı oyun – Müəllimlər mütləq yararlansınlar
Zamirə Hacıyevanın 49 milyonluq əmlakı müsadirə oluna bilər - FOTO
Oğlunu varis edən Salman ötən il çevriliş qorxusundan ölkədən xaricə çıxmayıb -AİLƏ ƏNƏNƏSİNİ POZMUŞ KRAL
"AQRO" İnvest & İstehsalat
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Araşdırma
“Elmi dərəcələri ifadə edən termin təkmilləşdirilməlidir…”
Cəmiyyət
“Zamanın yeganə meyarı yaddaşdır”
Gündəm
“İran-Azərbaycan hərbi əməkdaşlığının inkişafı hər iki ölkənin marağına cavab verir”
Müsahibə
Nəcməddin Sadıkov: “Ermənistana fürsət verilib ki, düşünsün”
Cəmiyyət
Doğum gününü qeyd edən xalq artisti: “Təbrik edə bilərsiniz, bir il də qocaldım...”
Həftənin ən çox oxunanları
Bakıda gözlənilən tornado Elman Rüstəmovla Əhməd Əhmədzadəni Londondan vurdu - FOTOLAR
Bu ölkədən idxal olunan 7 ərzağı başınıza silah dirəsələr də YEMƏK OLMAZ!!!
Qarşı cinsə marağı azalan, intim hissləri qaydasında olmayan cütlüklər onu çeynəsələr...
Putin Paşinyanı qucaqlayır, Lukaşenko İrəvan yolçuluğunda... - Bəs biz nəyi gözləyirik?
"Bu ölkənin şeyxi hara baxır, Anar, Çingiz Abdullayev, Ramiz Rövşən və digərləri hara baxır?"
Azərbaycanda boşanma iddiası qaldıranların çoxu kişilərdir - Səbəb UTANCVERİCİDİR
Ucarda dəhşət: 16 yaşlı qız qaçırılıdı, zorlandı, sonra ailəsinə qaytarıldı - VİDEO
Şəhər meri 30 il kirayədə yaşayan süpürgəçiyə ev verdi-İbrətamiz- FOTOLAR  
“102-ci baza ləğv edilsə, Qarabağda  genişmiqyaslı müharibə başlayacaq...”
"Hamımız nədənsə düşmüşük televiziyalarda Xoşqədəmlərin, Zaurların üstünə, ancaq..."
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə