Xəbər lenti
19/08/2018 [11:34]:
Bakıda avtobusda yaşlı qadınla gənc qız arasında əlbəyaxa dava - VİDEO
19/08/2018 [11:28]:
Zenit-raket kompleksi biznes mərkəzinə girdi - VİDEO
19/08/2018 [11:15]:
Dünyanın ən yaxşı şəhəri - Vyana
19/08/2018 [10:53]:
QKÇP qiyamından 27 il keçdi
19/08/2018 [10:27]:
Lənkəran sakini sinəsinə dəryaz batması nəticəsində ölüb
19/08/2018 [10:21]:
“Sərkisyanın anası günlərlə prezident iqamətgahı önündə qaldı, Köçəryan onu qəbul etmədi”
19/08/2018 [10:18]:
"Təhsili korrupsiyadan qurtarmaq üşün alverçiləri oradan uzaqlaşdırmaq lazımdır"
19/08/2018 [10:18]:
Pərvin Abıyevadan adına çıxılan yataq görüntüsü xəbərinə üsyan: "Tüpürüm sifətinizə!”
19/08/2018 [10:17]:
Ronaldu “Yuventus”da ilk oyununda rəqibin burnunu sındırdı
19/08/2018 [10:09]:
Messi İspaniya çempionatında 6000-ci qolun müəllifi olub - VİDEO
19/08/2018 [10:06]:
Kələm xərçəngi necə əngəlləyir? - Alimlərdən xəbərdarlıq
19/08/2018 [10:00]:
İranda ölkəyə gələn xarici turistlərin pasportlarına möhür vurulmayacaq
19/08/2018 [09:58]:
Zaqatalada qara pomidor yetişdirildi - VİDEO
19/08/2018 [09:37]:
Qiyamət necə başlayacaq?
19/08/2018 [09:34]:
Terrorçular ABŞ hərbçilərinə hücum etdilər
19/08/2018 [09:22]:
Toylarında Sezen Aksu oxuyacaq
19/08/2018 [09:03]:
Səfir: "Azərbaycan və Çin birgə müəssisələr yarada bilərlər"
19/08/2018 [08:57]:
İranda ölkəyə gələn xarici turistlərin pasportlarına möhür vurulmayacaq
19/08/2018 [08:50]:
Ərdoğan Türkiyə tarixində ən böyük layihədən danışdı
19/08/2018 [08:49]:
Son 6 ayda babasını və əmilərini itirən tələbə dənizdə boğuldu - FOTO
19/08/2018 [08:47]:
Ukraynada raket qurğusu bina ilə toqquşdu
19/08/2018 [08:45]:
Bankların girovu olan mənzillər satışa çıxarılıb - QİYMƏTLƏR
19/08/2018 [08:44]:
Azərbaycan cüdoçusu Minskdə bürünc medal qazandı
19/08/2018 [08:43]:
“KQB” zabiti Azərbaycan səmasında “uçan boşqabdan” danışdı
19/08/2018 [08:38]:
Azərbaycan nefti yenidən 73 dolları ötdü
19/08/2018 [00:34]:
Avstriyalı nazirin toyundan - Fotolar + Video
19/08/2018 [00:18]:
Müşfiqin aldadılaraq repressiya edilən qohumuna verilən ağır işgəncələr- Dəhşətli əzablar və illər
19/08/2018 [00:17]:
Qurban bayramında heyvan kəsimi bu ünvanlarda olacaq - Siyahı
18/08/2018 [23:32]:
İlham Əliyev Ərdoğanı təbrik etdi
18/08/2018 [23:28]:
Sadə üsulla damarları təmizləyib, inanılmaz rahatlıq yaşayın - Bir çox xəstəliklərdən qurtulun...
18/08/2018 [23:01]:
Cəbrayılın işğalından bəhs edən “Kaş gözlərim kor olaydı...” təqdim olundu - FOTO
18/08/2018 [22:11]:
Yaxşılıq et, sən də müqəddəslərdən ol! – ELMİ-LƏDUN ...
18/08/2018 [22:01]:
Azərbaycan Əmək və Sosial Münasibətlər Akademiyası qəbul elan edir...
18/08/2018 [21:52]:
Volodin Ərdoğanla görüşdü
18/08/2018 [21:32]:
"Hər kəs bunun fərqindədir ki, məsələ Ərdoğan məsələsi deyil, məsələ Türkiyə məsələsidir"
18/08/2018 [21:11]:
"Qeyri - adi insanla hər görüş unudulmaz xatirəyə çevrilir..." - FOTO
18/08/2018 [21:10]:
Kəmaləddin Heydərov Səfər Mehdiyevin işdən qovduğu generalı işsiz qoymadı - FOTO
18/08/2018 [21:07]:
Paşinyanın mitinqindən sonra Ermənistanın baş qərargah rəisi Azərbaycana gəldi...- Foto
18/08/2018 [20:50]:
Müsəlman cütlüyün vətəndaşlıq müraciəti rədd edildi - SƏBƏB
18/08/2018 [20:43]:
Türkiyəli məşhur aktyor ayağını kəsdi...
18/08/2018 [20:36]:
Putin Karinin toyunda: Nazirlə rəqs etdi - Foto
18/08/2018 [20:32]:
“Paşinyanın Azərbaycan və Türkiyə tərəfindən maliyyələşməsi iddiası gülüncdür”
18/08/2018 [19:53]:
Bakıda yolun ortasında süpürgəçi qadın keçinib - FOTO
18/08/2018 [19:43]:
Düşmənlə sıfır nöqtəsində: "Azərbaycan əsgərinin boynunda bir xalqın zəfər tarixini yazmaq yükü var" + FOTOLAR
18/08/2018 [19:30]:
Uşaqları intihara sürükləyən "Momo" yeni platformada yayılır - SOS!
18/08/2018 [19:28]:
Dövlət qulluğuna qəbulun nəticələri açıqlandı
18/08/2018 [19:23]:
Müəllimlərin işə qəbulu üzrə müsabiqə başa çatıb
18/08/2018 [19:05]:
“İstehlakçıların bilik səviyyəsi ədədi, onları aldatmaq metodları isə həndəsi silsilə ilə artır”
18/08/2018 [18:33]:
Bakıda qonşusunu təpikləyib öldürən şəxsin cəzası dəyişmədi
18/08/2018 [18:31]:
Ərdoğan yenidən AKP-nin sədri seçildi
18/08/2018 [18:28]:
“Extibar, Extibar, ŞTO TAKOYE “BAMBILI”?..”
18/08/2018 [18:23]:
İlham Əliyev Pakistan prezidentini təbrik etdi
18/08/2018 [18:19]:
"Bu cür universitetlə Qarabağın adını hörmətdən salmağa dəyməz"
18/08/2018 [17:58]:
ABŞ-ın qonşularımızla gərginləşən münasibəti Qarabağ probleminin həllinə nə vəd edir?
18/08/2018 [17:49]:
Rəsul Çunayevin rütbəsi artırıldı - FOTO
18/08/2018 [17:47]:
İlham Əliyev yol tikintisinə 11 milyon manat ayırdı
18/08/2018 [17:45]:
Dörd uşaq anasına niyə sosial yardım verilmir? - RƏSMİ CAVAB
18/08/2018 [17:38]:
Alimlər sizin acı xatirələrinizi “silib” yenilərini əlavə etməyi bilirlər
18/08/2018 [16:44]:
Müəllimlərin oxuması vacib olan 13 kitab - SİYAHI
18/08/2018 [16:43]:
Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinə qəbul olan abituriyentlərin nəzərinə -Lazımı sənədlərin siyahısı
18/08/2018 [16:41]:
Qərbi Kaspi Universitetinə qəbul olanların nəzərinə!
18/08/2018 [16:39]:
Beş uşağı üçün öz məktəbini açan ata - “Ad Astra School”
18/08/2018 [16:34]:
Terrorçular ABŞ hərbçilərinə hücum etdilər
18/08/2018 [16:33]:
Bakıda avtomobili piyadalara çırpan sürücü həbs edildi
18/08/2018 [16:32]:
Ərdoğan: "Türkiyəni əzə bilməyəcəklər"
18/08/2018 [16:30]:
Lukaşenko hökuməti “təmizlədi”
18/08/2018 [16:29]:
Qadınlar don geyinərsə... - FOTOLAR
18/08/2018 [16:28]:
Pivə haqqında bilmədiyiniz maraqlı faktlar...
18/08/2018 [15:59]:
Ana və oğlu eyni vaxtda tələbə adı qazandı - FOTO
18/08/2018 [15:30]:
Millət vəkili Tuva, Xakas, Başqırd, Uyğur və Macar türklərinin ziyalıları ilə Qarabağdan danışdı
18/08/2018 [15:29]:
"Olmaz" demişdilər, amma oldu - Bir qadının on iki il sonra analıq sevinci...
18/08/2018 [15:16]:
Generalın qəbul etdiyi qız: Arzum Qarabağ atımın olmasıdır - FOTO/VİDEO
18/08/2018 [15:12]:
Dünya və Avropa çempionları Qazaxa gedib
18/08/2018 [14:48]:
Qənirə Paşayeva Beynəlxalq Türk Akademiyasının prezidenti ilə görüşdü
18/08/2018 [14:47]:
Avtobus sürücüsü salonda unudulmuş 852 mini sahiblərinə qaytardı - İBRƏTAMİZ
18/08/2018 [14:29]:
"WhatsApp"da yenilik: Kodu yığmasan...
18/08/2018 [14:19]:
Sabah da yağış yağacaq
18/08/2018 [14:15]:
Azərbaycanın ət aldığı ölkələr bəlli oldu
18/08/2018 [14:09]:
Kofi Annan vəfat etdi - FOTO
18/08/2018 [14:05]:
Akıf Nağı Merkelə müraciət etdi
Bütün arxiv bir sırada
17/05/2018 [11:20] - Siyasət - ( 1272 dəfə baxılıb)

Türkiyə - İsrail gərginliyində iqtisadi risqlər hansılardır?



ABŞ-ın təkidi və İsrailin razılığı ilə ABŞ səfirliyinin Qüds şəhərinə köçürülməsi, müsəlman aləmi üçün böyük qıcıq yaratdı. Hər şeydən öncə BMT-nin qətnamələri və İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının (İƏT) toplanmaları İsrailin bu planını iflasa uğrada bilmədi. Beləliklə həm BMT həm də İƏT-nın məsləhət verici funksiyadan başqa, tətbiq etmə funksiyasının zəyifliyini görə bilərik. Belə olduğu hal böhran daha da alovlanır.

Əksər müsəlman dövlətlərinin Fələstinə üz çevirdiyi bir anda niyə məhz Türkiyə bu qədər candan duyğularla bu problemə öz dəstəyini verir?

Bu sualı aydınlaşdırmaq üçün ilk öncə “Osmanlı” aspektindən məsələyə yanaşmalıyıq.Osmanlı imperiyası bu əraziləri yüzillərcə idarə edib. Bundan əlavə, hakim Ədələt və İnkişaf Partiyasının “Osmanlı” siyasəti yeritməsi bu regionda Türkiyənin himayəsini artırır. Rəcəb Tayyib Ərdoğanın çıxışlarında “biz Osmanlı İmperiyası idik. Bizim torpaqlarımızda indi başqa dövlətlər yaranmışdır” fikirlərinə rast gəlinir. Məhz bu fikrin səsləndirilməsi, bu torpaqların Türkiyə marağında olduğunun və bu regionda yaşayan xalqların Osmanlı ənənələrini unutmamasını göstərir.

Bundan əlavə olaraq, Türkiyə regionda kasıb ölkələrə təhsil, səhiyyə, hərbi və iqtisadi cəhətdən yardımlar göstərir. Bu yardımlar kasıb ölkə xalqlarına Osmanlı İmperiyasının yaşadığı hissi verir. Beləliklə, Türkiyə regionda özünə dayaq yaradaraq, regiona güclü nüfuz edir.

Fikrimcə, Türkiyənin bu mövqeydən yanaşması zəruridir. Əgər Türkiyə regiona təsir etmək istəyirsə məhz Osmanlı aspektindən çıxış etməlidir. Sadəcə bu siyasət beynəlxalq hüquqa söykənməlidir. Bununla yanaşı, regionda dövlətlər rəngarəngdir və alınacaq qərarlar hamısına şamil olunmalıdır. Bu konfliktin həlli üçün daha çox ərəb dövlətini cəlb etmək lazımdır.

Qüds məsələsi Türkiyənin daxili məsələsidir

Qüds şəhəri qədim dövrdən müxtəlif xalqların yaşadığı dini şəhər olub. Məhz bu zaman Osmanlı himayəsində olan şəhər çox multikultural sistemə sahib olmuş, burada yaşayan xalqlar bir-birlərinə hörmət və ehtiramla yanaşmışlar. Ancaq Birinci Dünya Müharibəsi və ingilislərin bu bölgəyə sahib olması münaqişələr üçün zəmin yaratdı. Türkiyə 1923-cü illərdən buralardan rəsmən çəkilmiş və beləliklə uzun aradan sonra məhz Ədalət və İnkişaf Partiya hakimiyyəti dövründə bu torpaqlara yenidən qayğı başlamışdır. Ancaq ABŞ səfirliyinin Qüdsə köçürülməsi  ilə rəsmən Türkiyə - İsrail gərginliyi daha da artıb. Türkiyə hər səfərində bu torpaqların hər 2 xalqa aid olduğunu və BMT konvensiyalarına uyğun olmasını tələb edir. Ancaq İsraili dəstəkləyən ABŞ burada həm Ərəb Liqasını özünə çəkmiş həm də İsraili dəstəkləmişdir. Bu halın olması isə Türkiyənin əl-qolunu bağlayır.

Cümə günü İƏT-in İstanbulda görüşündən sonra dolların qalxması ehtimalı yüksəkdir

Bölgədə gərginləşən vəziyyət Türkiyə iqtisadiyyatına mənfi təsir edir. Türkiyənin aktivliyi ona bəzi problemlər yaradır. Yəhudi sərmayəsi Türkiyədə də var. Digər tərəfdən Türkiyənin İsraillə iqtisadi münasibətləri var. Ona görə də bu iki ölkə arasında münasibətlər gərginləşən kimi bu iqtisadi əlaqələrə zərər vurur. Prognozuma görə iki dövlət arasında ciddi qırılmaların olmasından sonra bir çox yahudi şirkətləri öz səhmlərini Türkiyədən çıxara bilər. Belə olduğu an Türkiyədə dollarınməzənnəsi məhz lirəyə münasibətdə 5 ola bilər. Bu halın olmaması üçün Türkiyə İsraillə daha mülayim dialoq qurmalı və Qüds məsələsində tək yox digər dövlətlərlə birgə addım atmalıdır. Belə olduğu halda tək hədəf olmaq riskindən qaçına bilər.

 

Yadigar Nağıyev

Qərbi Kaspi Universitetinin Tətbiqi Politologiya Mərkəzinin eksperti

 

 

Kələm xərçəngi necə əngəlləyir? - Alimlərdən xəbərdarlıq
"Qeyri - adi insanla hər görüş unudulmaz xatirəyə çevrilir..." - FOTO
Qadınlar don geyinərsə... - FOTOLAR
Paşinyanın 17 avqust mitinqi kimlərə mesaj idi?
3 sabiq, oxşar karyera, fərqli aqibət...
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
Nabranda ailəvi istirahət üçün kotec tipli kirayə evlər. Ətraflı məlumat üçün əlaqə nömrələri:

050 311 11 64, 055 681 11 64

N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
Dünyanın ən yaxşı şəhəri - Vyana
Şou-biznes
Pərvin Abıyevadan adına çıxılan yataq görüntüsü xəbərinə üsyan: "Tüpürüm sifətinizə!”
Maraqlı
Sadə üsulla damarları təmizləyib, inanılmaz rahatlıq yaşayın - Bir çox xəstəliklərdən qurtulun...
Cəmiyyət
Kəmaləddin Heydərov Səfər Mehdiyevin işdən qovduğu generalı işsiz qoymadı - FOTO
Müsahibə
Düşmənlə sıfır nöqtəsində: "Azərbaycan əsgərinin boynunda bir xalqın zəfər tarixini yazmaq yükü var" + FOTOLAR
Həftənin ən çox oxunanları
Yaponların başqa planetdə yaşadığını sübut edən 30 heyrətamiz fakt - FOTOLAR
Ərdoğan Trampa QALİB GƏLDİ: dollar sürətlə düşür
Şagirdlər kütləvi şəkildə dəfn olundular – Faciənin fotosu
Bakıda "moyka"da biabırçılıq: qızı lüt soyundurub maşın yuduzdurdular – VİDEO
“İstanbul təslim olarsa, nə Bakı qalar, nə Astana, nə Daşkənd, nə Aşqabad...” -Fikir savaşı
“Böyükdən kiçiyə qədər onlara tüpürmüşəm...” - Xalq artisti televiziya rəhbərlərini sərt qınadı...
"Səhv etmirəmsə, Şeyxülİslam Allahşükür Paşazadə də Baqramyanla bərabər gəlmişdi"
Hadi Rəcəbli barəsində yazanlara xəbərdarlıq etdi: “Bu qədər şərəfsiz hərəkət etmək olmaz”
FHN generalının otellər şəbəkəsi üzə çıxdı - FOTO
Ordumuzun snayperi düşmən snayperini gözündən vurdu - Əməliyyatın detalları + FOTO
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə