Xəbər lenti
21/10/2018 [10:02]:
İran millət vəkili Tehranda “Azərbaycan”ı səsləndirdi – VİDEO
21/10/2018 [10:00]:
Nigeriyada toqquşmalar zamanı 55 nəfər həlak olub
21/10/2018 [09:58]:
Gəncədə ev yanıb
21/10/2018 [09:54]:
Tramp ABŞ-ın BMT-dəki nümayəndəsi vəzifəsinə qadın namizədi seçməyi üstün tutur
21/10/2018 [09:48]:
Kamerunda silahlılar 5 məktəblini qaçırıb
21/10/2018 [09:47]:
"Elektrik enerjisindən istifadə Qaydaları”na dəyişikliklər edildi
21/10/2018 [09:46]:
Tayvanda 4,4 bal gücündə zəlzələ olub
21/10/2018 [09:44]:
Almaniya Səudiyyə Ərəbistanına silah tədarükünü dayandırdı
21/10/2018 [01:39]:
Avtomobilini itələyib dənizə saldı, sevincdən ətrafdakıları öpdü - FOTO
21/10/2018 [01:22]:
Rekord çəkidə naqqa balığı tutuldu - FOTO
21/10/2018 [00:07]:
Həbsxanada yer olmadığı üçün qatil azadlığa buraxıldı
20/10/2018 [23:57]:
Bir Millətin iki dövlətinin bir "Dev proje"si dünyaya açıq mesajdır... - POLİTOLOQ
20/10/2018 [23:23]:
İsveçrədə keçirilən yarışda azərbaycanlı tələbə iki qızıl medal aldı - FOTOLAR
20/10/2018 [23:20]:
Camal Qaşıqçının sonuncu görüntüləri yayıldı -FOTOLAR
20/10/2018 [23:13]:
Müəllimə anatomiya dərsində soyunub uşaqlara öz orqanlarını göstərdi - FOTO+VİDEO
20/10/2018 [22:36]:
Qurban Qurbanov texniki məğlubiyyətdən danışdı VİDEO
20/10/2018 [22:10]:
“Acınacaqlıdır ki, Azərbaycan ziyalısının başı millətin yox, öz taleyinə qarışıb”
20/10/2018 [22:00]:
"Yalnız sistemli addımlarla insanların sağlamlığı üçün güvənli bir ortam yaratmaq mümkündür”
20/10/2018 [21:54]:
Ağır vəziyyətdə olan Qazimizin xilası üçün şəxsi təyyarəsini təklif etdi - İBRƏTAMİZ...
20/10/2018 [21:42]:
“Səbail”ə qalib gələn “Qarabağ”a texniki məğlubiyyət veriləcək
20/10/2018 [21:34]:
“Neftçi” mövsümdə ilk məğlubiyyətini aldı
20/10/2018 [21:27]:
Əli Həsənov: "Hər bir dövlət qonşu dövlətlərlə dialoq aparmalıdır"
20/10/2018 [21:13]:
“O vaxt Çaykənd əməliyyatını keçirməsəydik, ermənilər Gəncəni də işğal edə bilərdi”
20/10/2018 [21:10]:
KİV: Səudiyyəli jurnalisti boğaraq öldürüblər
20/10/2018 [20:48]:
Saakaşvili toyunun ildönümünü Gürcüstanda qeyd edəcək
20/10/2018 [19:48]:
Gülay Zeynallıya ağır itki...
20/10/2018 [19:39]:
Ət fabrikində iyrənc görüntü: Ətlərin üzərinə elə bir şey etdi ki,…+VİDEO
20/10/2018 [19:23]:
"Oxumağım mənə düşmən oldu, öldürmək istədilər, zəhər verdilər, 6 ay səsim batdı"
20/10/2018 [19:23]:
İlk dəfə cinsiyyətsiz pasport verildi - MARAQLI
20/10/2018 [18:42]:
"Rüfət Aslanlının bu boyda talançılığı cəzasız qalsa..."
20/10/2018 [18:39]:
Şuşi adlı erməni qızı Laçında “Artsax” mahnısı oxuyur- VİDEO
20/10/2018 [18:15]:
Dəhşətli qətlin kadrları yayıldı – VİDEO
20/10/2018 [17:52]:
25 yaşlı iş qadını estetik əməliyyatın qurbanı oldu - FOTOLAR
20/10/2018 [17:51]:
Fırıldaqçılıqda yeni “mərhələ”: Siçanı it əvəzinə satdılar – Video
20/10/2018 [17:46]:
Bu adam beş böyrəklə yaşayır - Üçünü ailə üzvləri verib-FOTOLAR
20/10/2018 [17:40]:
“Qaşıqçının qatilləri dərhal tapılmalıdır”
20/10/2018 [17:38]:
“Azərenerji”də yeni təyinatlar olub
20/10/2018 [17:38]:
Azərbaycanlı xanım müğənniyə ŞOK – “oteldən intim görüntüləri…” – FOTOLAR
20/10/2018 [17:36]:
Atasının cəsədini 10 il ərzində evində saxladı - AĞLASIĞMAZ...
20/10/2018 [17:28]:
Azərbaycanda gənc xəstəxana işçisi küçədə qəfildən ölüb
20/10/2018 [17:19]:
Tanzaniyada oğurlanan ən gənc afrikalı milyarder evinə qayıdıb
20/10/2018 [17:14]:
“Kanada, Almaniya kimi ölkələrdə Azərbaycan məktəbləri açmağa ehtiyac var”
20/10/2018 [17:08]:
“Hizbullah”a yüksək dəqiqlikli raketlər üçün avadanlıq aparan təyyarə Livana enib
20/10/2018 [17:06]:
Raket və artilleriya birləşmələri döyüş atışlı təlimlər keçirir - VİDEO
20/10/2018 [17:01]:
Sevinərək dediyimiz “Pəh” sözünün yaranma tarixi – Kökü hürufilərə gedib çıxırmış
20/10/2018 [17:00]:
Bəhramtəpədə əməliyyat: narkotacirlər saxlanıldı - VİDEO
20/10/2018 [16:47]:
"Seçkilərdə Paşinyanın komandasının qalib gəlməsindən sonra da Ermənistanda vəziyyət gərgin olaraq qalacaq"
20/10/2018 [16:43]:
Prezident sərəncam imzaladı
20/10/2018 [16:26]:
“Kiminsə şəxsi kitabxanasının olmaması savadsızlıq deyil” – Evlərdə ölmüş ruh
20/10/2018 [16:08]:
"Həyat yoldaşım ən yaxın rəfiqəmi 5 dəqiqədə hamilə buraxdı" - Canlı yayında ŞOK ETİRAF (VİDEO)
20/10/2018 [15:59]:
MMA çempionu: "Floyd Həbibi döyəcək"
20/10/2018 [15:45]:
Uşaq otağına yerləşdirdiyi kameraya baxan qadın dəhşətə gəldi - VİDEO
20/10/2018 [15:38]:
Prezident dəniz nəqliyyatı işçilərini təltif edib - SİYAHI
20/10/2018 [15:35]:
Bakı və Sumqayıtda avtobus piyadaları vuraraq öldürüb
20/10/2018 [14:50]:
Dünya azərbaycanlıları arasında yeni həmlə - DİASPORDA NƏ BAŞ VERİR ?
20/10/2018 [14:49]:
Şəkidə məcburi köçkün məktəblilərə dərs ləvazimatları paylanılıb
20/10/2018 [14:48]:
Bərdədə 600 kq at əti aşkarlandı
20/10/2018 [14:45]:
Qarabağdakı xərçəng ermənilər yeni binada müalicə alacaq - FOTOLAR
20/10/2018 [14:43]:
Abşeron və Şamaxı rayon sakininlərindən silah aşkar edilərək götürüldü
20/10/2018 [14:39]:
Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 32 nəfər saxlanılıb
20/10/2018 [14:36]:
Qorxunc hörümçəyin yol polisinə “hücum” anı kameraya yaxalandı – VİDEO
20/10/2018 [14:33]:
Dünyanın ən böyük amfibiya təyyarəsinin ilk uçuşu – Video
20/10/2018 [14:31]:
"Onu öldürərəm..." - Xoşqədəmdən ŞOK ETİRAF
20/10/2018 [14:18]:
Arda Turana daha bir zərbə QAYINATASINDAN GƏLDİ - Hamilə xanımını...
20/10/2018 [14:15]:
Kabildə seçki günü 3 partlayış: Uşaq ölüb, 30 yaralı var
20/10/2018 [14:02]:
Gənc qız piyada keçidində prezidentin kortejinə güzəşt etmədi – VİDEO
20/10/2018 [13:51]:
YAP rəsmisi: "Həmsədrlər missiyalarını yerinə yetirməlidir"
20/10/2018 [13:46]:
İstirahət gününə olan hava proqnozu açıqlandı
20/10/2018 [13:27]:
İlham Əliyev “Demirören Holding”in rəhbəri ilə söhbətləşdi -FOTOLAR
20/10/2018 [13:19]:
"Atası, qardaşı, oğlu sahib çıxdığı qadın bu cür addımlar ata bilərmi?" - HƏYƏCAN TƏBİLİ...
20/10/2018 [13:14]:
Hüseyn Cavid insan haqda...
20/10/2018 [13:11]:
Baş Prokurorluq MTN generallarının azad olunmasına dair xəbərləri təkzib etdi
20/10/2018 [12:52]:
Azərbaycanda məktəblərdə cinsi tərbiyə dərsləri tədris olunacaq
20/10/2018 [12:52]:
“Bunu nə ABŞ-ın, nə də Rusiyanın acığına etmirik”
20/10/2018 [12:50]:
ABŞ-dakı aktiv qazma qurğularının sayı artır
20/10/2018 [12:25]:
Ağstafada 18 yaşlı gəlin itkin düşdü
20/10/2018 [12:18]:
Dövlət qulluğuna qəbulla bağlı sınaq imtahanı keçirilir
20/10/2018 [12:13]:
Azərbaycanlı MMA döyüşündə rusiyalıya qalib gəldi - VİDEO
20/10/2018 [12:11]:
Goranboyun icra başçısından Moderator.az-ın tənqidi yazısına operativ reaksiya - FOTOLAR
20/10/2018 [12:02]:
Aprel şəhidimizlə bağlı filmin təqdimatı keçiriləcək - VİDEO
Bütün arxiv bir sırada
20/05/2018 [19:05] - Cəmiyyət - ( 3435 dəfə baxılıb)

Dərviş paltarı ilə çölləri gəzən əsilzadə rəssam – ARAŞDIRMA



Orta yüzilliklərin qaynaqları Əfşarların  IX  yüzillikdə Dəşt-i Qıpçaqda yaşadıqlarından və Səlcuqların tərkibində Xorasana, Azərbaycana, Kiçik Asiyaya gələrək yerləşdiklərini yazırlar. Azərbaycanda əfşarlar yaşadıqları bölgələrin çoxu unudulsa da Ağcabədi rayonundakı iki kənd hələ də Əfşar adlanır.
Yaxın Şərqin siyasi həyatında mühüm rol oynamış  Əfşarlar qızılbaş tayfa birliyinin tərkibində Səfəvilər dövlətinin qurulmasında da fəal iştirak etmişlər. Sadiq bəy Əfşarın adı da Səfəvilər dövrünün sənədlərində tez-tez xatırlanır və onun istedadını Allah vergisi kimi qiymətləndirirlər. Əsasən, miniatürçü rəssam kimi tanınsa da o, qabiliyyətini yalnız təsviri sənətdə deyil, xəttatlıqda musiqidə, şeir və nəsr sahələrində, tarixi salnamə və təzkirələr yazmaqda da sınamış, demək olar ki, hamsında da uğurlar qazanıb.

Araşdırmaçı alim Əli Şamil Moderator.az-a açıqlamasında Sadıq bəy Əfşar barəsində maraqlı  məlumatlar verir: 

“Sadiq bəy 1533-cü ildə Təbrizdə əsilzadə bir ailədə dünyaya gəlib. Uşaqlıqdan poeziya və rəssamlıqla maraqlanır. İyirmi yaşında atasını itirən Sadiq bəy dərviş libasında ərəb dünyasının bir çox ölkə və şəhərlərini gəzir. Vətənə döndükdən sonra isə xırda hakimlərin malikanələrində təsərrüfat işlərində çalışmağa başlayır. Lakin bu iş onun güzaranını yaxşılaşdırsa da daxili təlabatını ödəmirdi. Qeyri-adi fiziki və yaradıcılıq enerjisi olan Sadiq bəy məmurluqdan uzaqlaşmasının səbəblərini belə izah edir: 

“Əgər sənətə və peşəkarlığa can atırsansa, nə qədər bacarsan, özünü kamilləşdirməyə çalış. İncəsənətsiz həyat ömür-gün deyil”.

Ömrünün yetkinlik çağında gəncliyini xatırlayan sənətkar  yazır: “hansı işdən yapışırdımsa, mənə sadə və asan gəlirdi. Ən böyük arzum Behzadın sənətinə yiyələnmək idi... Buna görə də özümə Behzada bərabər bir ustad axtarırdım. Nəhayət, açıq ürəkli, dövründə tayı olmayan bir ustad tapdım ki, o da sənəti Behzad fırçasından öyrənmişdi.

Bu ustad böyük rəssam Behzadın qohumlarından olan Müzəffər Əli idi. Müzəffər Əliyə şagirdlik edən Sadiq sənətin sirrlərini öyrənəndə dövrün içtimai siyasi hadisələrindən kənarda qala bilmir. Mən sənətkaram, mən rəssamam savaşlarla, döyüşlə nə işim demir. Ölkənin bütövlüyü, sərhədlərinin toxunulmazlığı uğrunda gedən döyüşlərdə fəal iştirak edir”.

Sadiq bəy Astrabad Türkmənləri ilə döyüşlərdə göstərdiyi igidliyi ilə məhurlaşır. Bu sənətkarın zorla cəlb edildiyi savaş deyildi. Təbiətindən və ya genlərindən gələn bir çılğınlığın nəticəsi idi. Sənətdə yüksəldiyi zirvəyə döyüşlərdə də yüksələn Sadiq bəy xarakterinin çizgilərini bu cür izah edir: 

"Türklüyümü gözə çarpdırmaqla və qızılbaş ənənələrinə sədaqət göstərməklə özümü cəsur və qorxmaz sayır və zamanımın cəsur adamlarından heç kimi özümə tay bilmirəm".

Sadiq bəy ömrünün səkkiz ilini Müzəffər Əlinin yanında keçirir. Orada yalnız ustadının deyil, ondan çox-çox əvvələr yaşamış sənətkarın əsərlərindən də öyrənir. Çağdaşlarının yazdığına görə, Sadiq bəy "nəhayət, böyük uğurlar qazanır və tayı-bərabəri olmayan incə fırçalı miniatür rəssamına çevrilir. Ömrünün sonunadək, minlərlə portret işləyir." Şöhrəti yaşadığı şəhərdən çox-çox uzaqlara yayılır. Hökümdarların sarayında da onun əsərlərinin gözəlliyindən söz açılır. Sənətkar, şair, cəsur döyüşçü kimi tanınan Sadiq bəyi saraya işə dəvət edirlər. II. Şah İsmayılın dövründə Sadiq bəy şah kitabxanasının nəzdindəki emalatxanalarda işləyir.

Sarayda çalışan Sadiq bəy buradakı minatürçülərdən, nəqqaşlardan, cildçilərdən, şairlərdən, səlnaməcilərdən həm öyrənir, həm də öyrədir. Təşkilatçılıq bacarığını görən Şah Məhəmməd Xudabəndənin saray kitabxanasının rəhbəri təyin edir və onu "Sadiq-Kitabdar" adlandırır. Bu, həmin kitabxana idi ki, vaxtilə ona dahi miniatürçülərdən Behzad və Sultan Məhəmməd rəhbərlik etmişdi. Əslində bura kitabxanadan çox Akademiyanı xatırladırdı. Buradakı emalatxanalarda kitabların üzü köçürülür, miniatürlər yaradılır, rəng və kağız istehsalının texnologiyası işlənib hazırlanır, bədii cəhətdən kamil cildlər düzəldilirdi. Xəttat, nəqqaş, qızıl suyuna çəkmə, rəngkar, karton və dəri cildləmə üzrə kadrlar hazırlanırdı. Eyni zamanda burada şairlər poezya tarixini, nəzəriyəsini müzakirə edir, yeni yazdıqları əsərləri oxuyurdular. Salnamaçiləri və təzkirəçiləri də tez-tez burada görmək olarmiş.
Sadiq bəy I Şah Abbasın vaxtında da həmin vəzifədə çalışır. Yaşlandıqdan sonra onu istedadlı xəttat, saray xadimi və elə buna görə də "Şah Nəvaz" ("şahın nəvazişçisi") adlandırılan Əlirza Təbrizi əvəz edir. I Şah Abbas dövrünün əvəzsiz tarixçisi İskəndər Münşi "Tarixi -aləmarayi-Abbasi" əsərində yaz: Sadiq bəy bundan sonra da formal olaraq, kitabdar sayılır, ölənə qədər onun xidməti vəziyyətində dəyişiklik olmur və o, dövlət dəftərxanasının kitabdarı kimi maaş almaqda davam edir. "
"Sadiqi" təxəllüsü ilə gözəl şerlər yazan Sadiq bəy ondan artıq müxtəlif nəzm və nəsr əsərinin müəllifidir. Onundan Türk və fars dillərində qələmə aldığı şeirlər "Divan"ı, I Şah Abbasın hərbi yürüşləri haqqında bir neçə min gözəl beytdən ibarət "Fəthnameyi-Abbasi-namdar" ("Məşhur Abbasın fəthlər kitabı") adlı tarixi-epik poeması da vardır. İskəndər Münşi həmin əsəri Firdovsinin "Şahnamə"si ilə müqayisə edir. Hər iki poema eyni vəzndə və ölçüdə qələmə alınmışdır.

Sadiq bəyin ana dilində yazdığı "Məcməül-xəvas" adlı təzkirəsində isə Səfəvilər dövründə fəaliyyət göstərmiş 480 şair, rəssam və xəttat haqqında qiymətli məlumat vermişdir. Həmin əsər həm Azərbaycan, həm də fars mədəniyyət və incəsənətinin tədqiqi üzrə önəmli mənbələrdəndir.
Onun təsviri incəsənətin metodika və praktikasına həsr edilmiş "Qanun əs-Sovər" ("Təsvirin qanunları") adlı pedoqoji təlimatlar kitabı mütəxəssislər arasında böyük şöhrət qazanmışdır. Bundan başqa həmin əsər müasir surət çıxaran rəssamlar və bərpaçılar üçün əvəzsiz vəsaitdir. Burada miniatürlərin üzünü çıxarmaqdan ötrü fırça və kağız hazırlığından tutmuş rəng seçiminə qədər hər şey haqqında məlumat verilir.

Sadiq bəyin əsərləri hələ onun sağlığında yaşadığı ölkənin hüdudlarından kənarlarda yüksək qiymətləndirilirdi. Çağdaşı Qüruriyə qəsidəsində Sadiq bəyin sənətini və şəxsiyyətini yüksək qiymətləndirir. O da şairə bağşladığı rəsmlərinə bir beyt də əlavə edir. Beytdə deyilir: "Mənim işlərimin hər vərəqini tacirlər üç tümənə alıb Hindistana aparırlar, sən də ucuz satma. "

Sadiq bəy onlarla portret çəkib. Onlardan İmam Qulu xanın, Teymur xan Türkmənin portretlər, habelə "Əmir" və "Gəzərgi dərviş" şəkilləri İstanbul, Paris, Boston, Sankt-Peterburq muzeylərində saxlanılır. Sənətkarın illüstrasiyalar çəkdiyi bir neçə kitab günümüzədək gəlib çatmışdır.

Azərbaycan miniatür sənəti tarixində Sadiq bəy gözəl portret ustası kimi qalmışdır. Onun əsərləri təsvir obyektini realist cizkilərlə vermək və perspektivi göstərməyə cəhd göstərməklə yadda qalandır. 

Mütəxəssislərin fikrincə, onun yaradıcılığı miniatür sənətinin, o cümlədən İsfahan minatür məktəbinin inkişafında böyük rol oynamışdır.

80 il ömür sürmüş böyük sənətkarın həyatı və sənəti onlarla insana nümunə olmuşdur.

Ət fabrikində iyrənc görüntü: Ətlərin üzərinə elə bir şey etdi ki,…+VİDEO
"Oxumağım mənə düşmən oldu, öldürmək istədilər, zəhər verdilər, 6 ay səsim batdı"
25 yaşlı iş qadını estetik əməliyyatın qurbanı oldu - FOTOLAR
Atasının cəsədini 10 il ərzində evində saxladı - AĞLASIĞMAZ...
Tarix İnstitutunun saytı yeni versiyada təqdim edildi
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
Şuşi adlı erməni qızı Laçında “Artsax” mahnısı oxuyur- VİDEO
Dünya
Bu adam beş böyrəklə yaşayır - Üçünü ailə üzvləri verib-FOTOLAR
Cəmiyyət
“Kanada, Almaniya kimi ölkələrdə Azərbaycan məktəbləri açmağa ehtiyac var”
Ədəbiyyat
“Kiminsə şəxsi kitabxanasının olmaması savadsızlıq deyil” – Evlərdə ölmüş ruh
Hadisə
Anti-Israil baxışlı müsəlman qız İsraildə təhsil haqqına nail oldu - İNANILMAZ...
Həftənin ən çox oxunanları
Ağır vəziyyətdə olan Qazimizin xilası üçün şəxsi təyyarəsini təklif etdi - İBRƏTAMİZ...
Rüfət Aslanlının "göyün yeddinci qatı"nda 6 milyon dollarlıq "stadion"u tapıldı...
Azərbaycanlı xanım müğənniyə ŞOK – “oteldən intim görüntüləri…” – FOTOLAR
Sərkisyan və Saakyan arvadları ilə Azərbaycan şəhərlərini gəzdi... -FOTOLAR
Paşinyan istefa verdi - Son dəqiqə
"Cavan oğlanı nə edirsən, pul xərcləməyəcək" - Rövşanədən müğənniyə
Dədə Şəmşirə uzanan yaman dil "kəsildi"...
Ermənilər Tərtərdəki futbol stadionunu Avropa çempionatına hazırlayır - FOTOLAR
"Biz bəyəm buna görə müstəqil olmuşuq ki, kimsə 109 milyonu oğurlayıb xaricə getsin...?"
Dul kişilər daha darıxmayacaq...
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə