Xəbər lenti
19/10/2018 [19:26]:
Aşıq Samirə və Əli övladlarını klipə çəkdilər - VİDEO
19/10/2018 [19:22]:
Sankt-Peterburqda zavodda partlayış olub, ölən və yaralananlar var
19/10/2018 [19:10]:
"15-21 oktyabr 2018-ci ildə Azərbaycanda Yerli Demokratiya həftəsi” adlı tədbir keçirildi
19/10/2018 [18:57]:
Narkoloji Mərkəz işi: "Atam evi yandıracağını deyirdi"
19/10/2018 [18:54]:
Aİİ “Bəşəri inkişafda elm və təhsilin rolu” mövzusunda seminar keçirdi
19/10/2018 [18:40]:
Gülməmməd Cavadova Prezidentin fərdi təqaüdü verilib
19/10/2018 [18:40]:
Qaşıqçını buna görə öldürdülər: İsrailin ifşa etdiyi planın detalları
19/10/2018 [18:37]:
İlham Əliyev bir qrup şəxsi təltif etdi - SİYAHI
19/10/2018 [18:35]:
“Bu şəbəkəyə müdaxilə etmək ona görə çətindir ki, orada heç bir kodeks yoxdur”
19/10/2018 [18:00]:
“Parlament seçkiləri yeni gərginliklərə səbəb olacaq” - PROQNOZ
19/10/2018 [17:45]:
ABŞ 1 trilyon dolları bazardan çıxarıb yandıracaq — SƏBƏB
19/10/2018 [17:38]:
“STAR-ın açılışı ilə Azərbaycanla dünyaya nümunə olan münasibətlərimizi bir addım da irəli aparırıq”
19/10/2018 [17:34]:
Ərdoğan: “Azərbaycan torpaqlarının dörddə bir əsrdir işğal altında olması qəbuledilməzdir"
19/10/2018 [17:32]:
Novruz Məmmədovun sədrliyi ilə Nazirlər Kabinetinin iclası keçirilib
19/10/2018 [17:31]:
“Bədii ədəbiyyat hadisələrə bir qədər geridən, tarixi perspektivdən baxmağı xoşlayır”
19/10/2018 [17:15]:
Azərbaycan və Türkiyə prezidentləri “Star” zavodunun açılışında
19/10/2018 [17:15]:
Bakı-Sumqayıt qatarının hərəkət cədvəlində DƏYİŞİKLİK
19/10/2018 [17:13]:
Bakının bu hissəsində yol bağlanacaq...
19/10/2018 [17:12]:
Ünvanlı sosial yardım alanların sayı açıqlandı
19/10/2018 [16:57]:
Dul kişilər daha darıxmayacaq...
19/10/2018 [16:46]:
Teleqüllə ətrafında yeni təhlükə
19/10/2018 [16:43]:
İstirahət günlərinin HAVASI: 27 dərəcə isti olacaq
19/10/2018 [16:30]:
“İrəvan şəhəri: erməni saxtakarlığı və real tarix” mövzusunda Dəyirmi Masa keçirildi
19/10/2018 [16:18]:
Nazirlik Prezidentin tapşırığı ilə bağlı səfərbər olunub - Kollegiya iclası keçirildi
19/10/2018 [16:17]:
Ağ Ev Putinin adamını sanksiya siyahısından çıxardı
19/10/2018 [16:15]:
Soyğun zamanı baxın nə etdi - MARAQLI...+ VİDEO
19/10/2018 [16:06]:
Gömrük-biznes münasibətləri beynəlxalq standartlara uyğun şəkildə tənzimlənir
19/10/2018 [16:03]:
“Alternativ dərsliklərin yaradılmasına nail olmaq lazımdır, çünki...”
19/10/2018 [16:03]:
ADPU-da “Yenə o bağ olaydı” adlı tədbir keçirildi -FOTOLAR
19/10/2018 [15:57]:
Hikmət Hacıyev: "STAR Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığının nümunəsidir"
19/10/2018 [15:41]:
Qənirə Paşayeva Türkiyədən gələn aydınlarla görüşdü -FOTOLAR
19/10/2018 [15:36]:
Diaspor Komitəsinin hesabat yığıncağı keçirildi -FOTOLAR
19/10/2018 [15:32]:
“Azercell” məktəblilərə təlim keçirir
19/10/2018 [15:29]:
İtaliya Senatının sədrinə ADU-nun fəxri doktoru adı verildi -FOTOLAR
19/10/2018 [15:26]:
Ərdoğan: "Azərbaycan hər zaman Türkiyənin yanında olub"
19/10/2018 [15:00]:
Onlar Qarabağ üçün heç bir səy göstərmir - Sadəcə, bizi səy yerinə qoyublar...
19/10/2018 [14:49]:
Türkiyədəki diaspor təşkilatlarının rəhbərləri Dövlət Komitəsində görüş keçirdi
19/10/2018 [14:46]:
Barmaq uzunluğunuz cinsi sirlərinizi ələ verir - MARAQLI
19/10/2018 [14:39]:
Zakir Fərəcov Latviyanın nümayəndə heyəti ilə görüşdü -FOTOLAR
19/10/2018 [14:29]:
Babasının külündən şirniyyat hazırlayıb dostlarına yedirtdi - İNANILMAZ...
19/10/2018 [14:28]:
İlham Əliyev Türkiyəyə getdi
19/10/2018 [14:21]:
"Azərbaycanda qadınların orta ömrü 78, kişilərin isə 73 yaşdan çoxdur"
19/10/2018 [14:18]:
“Ortalığa konkret sübut qoysunlar...” - Əməkdar artistdən Dilçilik İnstitutuna cavab...
19/10/2018 [14:15]:
"Yeni doğulanlar arasında cins nisbətinin pozulması göstəricisi nəzərəçarpan dərəcədədir"
19/10/2018 [14:02]:
24 saat gündüz yaşanılacaq - AĞILASIĞMAZ...
19/10/2018 [13:52]:
"Sürüşmə zonasında çatların ölçüsü böyüyüb" - NAZİRLİK
19/10/2018 [13:51]:
Tərtərin icra başçısı: “Minaya düşən gənci diqqətdə saxlayırıq”
19/10/2018 [13:49]:
Ərdoğan, Makron, Merkel və Putin Suriyaya görə TOPLAŞACAQ
19/10/2018 [13:48]:
Velosiped qəzasından sonra ingilis dilini unutdu -MARAQLI
19/10/2018 [13:42]:
İnterpolun eks-rəhbəri öldürülüb?
19/10/2018 [13:40]:
Sabah 25 dərəcə isti olacaq
19/10/2018 [13:35]:
Metro stansiyasında sərnişinlərə qorxunc sürpriz: Uşaqlar göz yaşlarına boğuldu
19/10/2018 [13:01]:
Məktəb direktoru vəzifəsinə qəbul üçün yeni qaydalar müəyyənləşib
19/10/2018 [12:59]:
Azərbaycan STAR zavodu ilə həm özü qazanacaq, həm də Türkiyəyə qazandıracaq - RƏY
19/10/2018 [12:47]:
“Dünya təhsili də kurikulum yolu ilə gedir” - Eks-nazir yeni imtahan modeli haqda
19/10/2018 [12:44]:
2019-cu ilin büdcəsində neftin qiyməti 60 dollardan götürülür - Deputat riskdən danışdı
19/10/2018 [12:37]:
Pərvin oriyental oynadı, hamı bəyəndi -VİDEO
19/10/2018 [12:32]:
“Yaxından çəkməyin, botoks etdirmişəm” -İrem Derici
19/10/2018 [12:30]:
“Qonağıma hörmət edib şpaqat açdım” - Mehriban Xanlarova
19/10/2018 [12:26]:
Təhsil kreditləri yenidən gündəmdə
19/10/2018 [12:18]:
“Cəzasızlıq mühitində anlayışı olmayan sürücü də çox rahatlıqla adam öldürür”
19/10/2018 [12:08]:
“Beynəlxalq banklar oğurluq pulları özlərində saxlamaq üçün bir-biri ilə yarışır”
19/10/2018 [12:06]:
İngiltərə Suriyada niyə yoxdur?
19/10/2018 [11:38]:
Qazaxıstan: Ölkənin qüdrəti xalqın düşüncəsindədir
19/10/2018 [11:32]:
Niyazi Bayramov sahibkarlarla görüşdü
19/10/2018 [11:30]:
Saakyan Azərbaycanda səngər qurmuş donuzsifət komandirləri ilə görüşdü - FOTOLAR
19/10/2018 [11:27]:
Bakı şəhər Baş Polis İdarəsinin mətbuat xidmətinin rəhbəri dəyişdirildi
19/10/2018 [11:20]:
Ata Nurməhəmmədov Makqreqoru oğlunun evinə dəvət etdi
19/10/2018 [11:13]:
Rəşid Mahmudov əməliyyat olundu
19/10/2018 [11:10]:
17 yaşlı qız burun əməliyyatından sonra öldü - Həkimi barədə şok detal
19/10/2018 [11:07]:
Cinsi əlaqə üçün evə çağırdığı oğlanın başına oyun açan qadın: "Pulunu alıb döydük" - VİDEO
19/10/2018 [11:04]:
Yeni qaydalar ingilis dili müəllimlərinin böhranını üzə çıxardı: “Özümüz danışa bilmirik, şagird nə etsin!”
19/10/2018 [11:01]:
Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin səlahiyyətləri artırıldı
19/10/2018 [10:56]:
YAP Gəncə şəhər Təşkilatı ADAU-da konfrans keçirdi
19/10/2018 [10:53]:
"İnsanlara “balıq verməkdənsə, balıq tutmağı öyrətmək lazımdır” - İqtisadçı ekspert
19/10/2018 [10:51]:
Putin türk dövlətini ələ keçirir: 27 milyardlıq razılaşma
19/10/2018 [10:47]:
"Goranboyda İdarə rəisinə "Dur" deyən tapılmır" - Fermerdən ölkə başçısına videomüraciət
19/10/2018 [10:47]:
Qaşıqçının qatili general imiş – Təcili
19/10/2018 [10:32]:
“Qarabağ”ın məşhur futbolçusu Bakıda AĞIR QƏZA törətdi – Hər İKİ AYAĞI QIRILDI
19/10/2018 [10:19]:
Həbib hansı azərbaycanlıya uduzub? - AÇIQLAMA + VİDEO
Bütün arxiv bir sırada
23/05/2018 [21:44] - Cəmiyyət - ( 3844 dəfə baxılıb)

“Onun başçılıq etdiyi quldur dəstə Musa Nağını girov götürmüşdü...”- Rəsulzadənin Stalinlə bağlı xatirə yazısı



Moderator.az Azərbaycan Cümhuriyyətinin 100 illik yubileyi və “Xalq Cümhuriyyəti” ili ilə bağlı Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin banisi Məmməd Əmin Rəsulzadənin Stalinlə bağlı xatirə yazılarını silsilə şəkildə təqdim etməyə davam edir. Bu dəfə M.Ə.Rəsulzadənin “Bizim 200 rublə” adlı xatirə yazısını təqdim edirik. 
 
“Yuxarıda izah etdiyim hərci-mərci illərində Rusiyada və Qafqaziyanın hər tərəfində olduğu kimi, Bakıda da müxtəlif izinli və izinsiz cəmiyyətlər fəaliyyət halında idi. Ümumi xeyir işləri və maarif yapan cəmiyyətlərlə bərabər gizli fəaliyyətlərdə bulunan siyasi-ideoloji təşkilatlardan başqa hökümət idarəsindəki zəiflikdən istifadə edən bir soyğunçu dəstələri də fəaliyyətdə idi. Müxtəlif idealar namına möhtəkirlik yapan bu quldur dəstələri zənginləri təhdid edərək para çəkir, bəzilərini çalıb-çapır, aldıqları girov pulu müqabilində buraxır, çox kərə böyük firmalara göndərdikləri təhdid məktubları ilə bunları xərraca bağlayırdılar. 

Bakının məşhur milyonerlərindən Musa Nağı bir aralıq tutulmuş, verdiyi böyük miqdarda bir nicat puluna müqabil hürriyyətinə qovuşmuşdu. Hali fəaliyyətdə bulunan bu quldur dəstələri arasında bolşevik partiyası hesabına çalışan bir dəstənin də mövcudiyyətindən bəhs olunurdu. Bu çetenin başında isə Erivan meydanının qəhrəmanı (bu hadisə məşhurdur) şəxsən Kobanın bulunduğu sonradan öyrənilmişdi. 
Sonraları, İstanbulda eşitdiyim bir rəvayəti bu söylədiklərimlə ilgili olduğundan burada zikr edim:
Sözü keçən dövrdə polisin acizliyini görən bəzi firmalar təhlükəsizliyini verdikləri dolğunca maaş müqabilində Bakının “qoçu” deyə məşhur olan qoçaqlarına əmanət etmişdirlər. O cümlədən məşhur petrol şirkəti Nobel bu məqsədlə H.M.-yev deyilən birisilə bağlaşmışdı. Bu zat 1927-28-ci illərdə emiqrant ikən İstanbulda bir çoxlarına Bakıya aid xatirələri arasında şayani-diqqət bir hekayə danışmışdı:

Bolşevik partiyasının təhdid qolundan adı keçən firmanın neft alan şöbəsinə bir məktub gəlir. Məktub 50000 rublənin müəyyən gün və saatda gələcək yoldaşlara təslim edilmək üzrə hazırlanmasını tələb edir. Firmalara təslim edilmək üzrə hazırlanmasını tələb edir. Firmanın müdiri H.M.-i çağırır və ondan təyin olunan saatda terroristlərlə qarşılanmasını tələb edir. H.M. bir neçə qoçusu ilə birlikdə gözləyir. Təyin olunan saatda iki yoldaş ilə Koba (yəni Stalin) peyda olur. Qorxu təlqin edən sərt bir baxışla M.H.-i süzən Koba ona ismi ilə xitab edərək qandırıcı bir ifadə ilə:

-H.,deyir, biz adi bir oğru-quldur deyilik. Kapitalizmə qarşı vuruşan bir işçi partiyasıyıq. Hədəfimiz Rusiya çarlığıdır. Biz işçilər zülmün altındayıqsa, siz müsəlmanlar iki zülmün altındasınız. Başqasının xüsusi mənfəətini qorumaq üçün bizə qarşı silah çəkmək, canınızı mənasız yerə hədər etməkdir. Halbuki bizim paralar hüriyyət üçün sərf olunur; bir millət olaraq sizin hürriyyətiniz də bunun içindədir. 

Bundan sonra H.M.bəyin müqaviməti qırılır və həmən arkadaşlarına dönərək:
-Biz pas, deyir. 
Mahiyyətinə qısaca təmas etdiyimiz bu dövrdə mən Bakıda maarif yayan “Nicat” cəmiyyətinin rəyasətində bulunurdum. Bu, rəsmi icazə ilə fəaliyyət yapan bir cəmiyyət idi. Onun pərdəsi altında siyasi fəaliyyətdə bulunan gizli bir qrup gizlənirdi. Bu qrup çarlığa qarşı konspirasiya yapan bütün ixtilal partiyası və qrupları ilə təmas halında idi. 
Günün birində bolşevik partiyası müliyyə komisyonuna mənsub üzvlərdən bir neçəsi mənə müraciət etdi:
-Müştərək bağ gəzintisi yapaq, siz rəsmi ünvanınızı verir, biz də şəhərdə və cəmiyyət içində nüfuzu olan məşhurxanım və bəylərdən, tanınmış aktyor və aktirisalardan mürəkkəb bir dəstə ilə bağ gəzintisinin başarılı olmasını təmin edərik, dedi. 

Nəticədə: “Nəticədə olur-olsun, gəliri aramızda bölüşdürərik” təklifində bulundu. 
O dövrdə bu kimi kombinasiyalar adi işlərdəndi. Bunun heyrət ediləcək bir tərəfi yoxdu. İdarədəki yoldaşlarla görüşdüm. Hamısı çarlıq əleyhdarı adamlar olduğundan təklifi iyi qarşıladılar. Hərəkətə keçildi. Bağ gəzintisi başlandı. Bakının məşhur valı bağçasında tərtib olunan bu bağ gəzintisi üç gün davam edəcəkdi. Gəzintinin ilk günü başarılı oldu. Yaxşı gəlir əldə edildi. Bu temp ilə davam edəcək olursa, gəzintinin tam bir gəlir verəcəyi hər dürlü şübhənin xaricində idi. İkinci gün də gəzinti eyni temp ilə davam etdi. 

Burada şərikimiz maliyyə komisyonu üzvlərindən Serebryakov mənə müraciət edir: “Kobanı tanıyırsan, onu Bayıl həbsxanasından (Bakının Bayık burnu deyilən xəlicində üç tərəfi su olan bir həbsxana qalası ki, bir zaman mən də bunun sakinlərindəndim) qaçırmaq istəyirik, deyir. Bağ gəzintisinin başarılı olduğu və yaxşı hasilat verəcəyi şübhəsizdir. Bizim hissəmizə düşəcək gəlir hesabına yoldaş Kobanın (yəni Stalinin) qaçırılmasına finansə etmək üzrə gəzintinin müdiri sifətilə 200 rübləlik bir avans versəniz minnətdar olarıq”, deyir; işin təcili olmasını da Kobanın iki gün sonra gedəcək məhbuslar kəfiləsi ilə göndərmək zərurəti ilə izah edir. “Hər ehtimala qarşı bəklədiyimiz nəticə aldığımız avansı qapamayacaq olsa, hissəmizə düşən açığı dərhal ödəməyi təəhüd edirik”, deyə təminat verməyi də ihmal etmir. Məsələni yoldaşlara deyirəm: istənilən avansı verməklə bir maneə görülmür.

Bağ gəzintisinin üçüncü günü kassadakı pulun hamısını, lotereya üçün zərgərlik mağazalarından borc edilmiş gümüş əşya qalıqlarını və sairəni toplayaraq gəzintinin baş qadın müdiri madam Baykova, “maliyyə komisyonu” üzvü və “Nicat” cəmiyyəti idarə heyəti üzvlərindən bir yoldaşla birlikdə nəticəni bir hesabat halında təsbit etmək üzrə madamın evinə doğru hərəkət edirik. Qubernator iqamətgahının yanında bulunan şəhər bağçalarında aralanmış, elə yan küçələrindən birinə dönmüşdük ki, əli silahlı banditlər arabalarımıza hücum edir, kassa pulu ilə gümüş əşyanı alır, üstəlik madamın bilərzikləri ilə sırğalarını da çəkib qeyb olurlar. 

Təxmin edəcəyiniz bir həyəcan və təəssür içində madamın evinə gəlirik; normal protokol yapacağımıza polis zəbti hazırlamaq lazım gəlir. Bağ gəzintisi gözlənilmədən bir fiasko ilə nəticələnmişdi. Bizim şəriklər indi zərərləri qapamaq deyil, aldıqları 200 rubləlik avansı belə qaytarmaq niyyətində deyillər. Bu gün-sabah deyə məsələni boyunlarından atırlar. 
İşin arxası var: Soyğunçuların bizzat bolşeviklər partiyasına mənsub terroristlər olduğu qüvvətlə söylənilir. Lenin iş başına gəlincə çarlığın millətlərarası bütün borclarını ləğv etmiş ikən, 1903-cü ildə Rusiya Sosial Demokrat Partiyasının konqresini finansə etmək üçün yapılan borcu dərhal ödəmiş. “İnqilab öz borcunu ödəyər!” deyə lovğalanmışdı. Ya bizim 200 rublə...”

Vasif Əlihüseyn 

Mənbə: M.Ə.Rəsulzadənin “Bir türk milliyyətçisinin Stalinlə ixtilal xatirələri” kitabı.

Soyğun zamanı baxın nə etdi - MARAQLI...+ VİDEO
Barmaq uzunluğunuz cinsi sirlərinizi ələ verir - MARAQLI
Babasının külündən şirniyyat hazırlayıb dostlarına yedirtdi - İNANILMAZ...
Metro stansiyasında sərnişinlərə qorxunc sürpriz: Uşaqlar göz yaşlarına boğuldu
Bu gün Türkiyə-Azərbaycan qardaşlığınının daha bir "STAR"ı dünyaya açılır...
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
“Bədii ədəbiyyat hadisələrə bir qədər geridən, tarixi perspektivdən baxmağı xoşlayır”
Dünya
Dul kişilər daha darıxmayacaq...
Dünya
24 saat gündüz yaşanılacaq - AĞILASIĞMAZ...
Dünya
Velosiped qəzasından sonra ingilis dilini unutdu -MARAQLI
Cəmiyyət
“Cəzasızlıq mühitində anlayışı olmayan sürücü də çox rahatlıqla adam öldürür”
Həftənin ən çox oxunanları
Rüfət Aslanlının "göyün yeddinci qatı"nda 6 milyon dollarlıq "stadion"u tapıldı...
Sərkisyan və Saakyan arvadları ilə Azərbaycan şəhərlərini gəzdi... -FOTOLAR
Paşinyan istefa verdi - Son dəqiqə
"Cavan oğlanı nə edirsən, pul xərcləməyəcək" - Rövşanədən müğənniyə
Dədə Şəmşirə uzanan yaman dil "kəsildi"...
Ermənilər Tərtərdəki futbol stadionunu Avropa çempionatına hazırlayır - FOTOLAR
"Biz bəyəm buna görə müstəqil olmuşuq ki, kimsə 109 milyonu oğurlayıb xaricə getsin...?"
İstanbulda küçəyə erməninin adı verildi
“Erməni-rus qruplaşması hansı halda Azərbaycanla döyüşə girə bilər?”- General cavab verir (Video)
Qaşıqçının konsulluqda öldürülməsi sübut olundu - Təcili
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə