Xəbər lenti
22/10/2018 [17:02]:
Restoranda qabyuyan qadını zorlamağa cəhd edən ofisianta cəza verildi
22/10/2018 [16:51]:
Nəzirməmməd Zöhrablı – Kolleclərlə bağlı sorğunun nəticəsinə sözardı
22/10/2018 [16:50]:
Leyla İmanova Macarıstan prezidentinin “Qızıl xaç” ordeni ilə təltif edildi -FOTOLAR
22/10/2018 [16:37]:
Səbuhi Məmmədli 3-cü gün əməliyyat olunacaq
22/10/2018 [16:22]:
Abituriyent və bakalavrların nəzərinə: “UNEC-də bir gün”
22/10/2018 [16:17]:
160 mindən çox daşınmaz əmlak rəsmiləşdirildi
22/10/2018 [16:10]:
“Təhsilə ayrılan vəsaitin daha da artırılmasına ehtiyac var”
22/10/2018 [16:09]:
Bakıda erməni kartofları satılır -DİQQƏT!
22/10/2018 [16:08]:
“Pakistan-Rusiya hərbi dialoqunun mövcudluğu ölkəmizin marağına uyğundur”
22/10/2018 [15:46]:
ADPU-da “Azərbaycan arxelogiyasının əsasları” adlı dərs vəsaitinin təqdimatı keçirildi
22/10/2018 [15:43]:
ADP İdarə Heyətinin növbəti toplantısı keçirildi
22/10/2018 [15:40]:
Camal Qaşıqçı öldürülməzdən əvvəl Səudiyyə Ərəbistanının şahzadəsi ilə telefonla danışıb
22/10/2018 [15:36]:
133 dəfə 11 metrlik çərimə zərbəsini dəf edən əfsanəvi qapıçı –Siqaretin məhv etdiyi dünya şöhrətli idmançı
22/10/2018 [15:33]:
Azərbaycanda həkimlər körpənin ürəyini dayandıraraq əməliyyat etdilər
22/10/2018 [15:32]:
"Azərbaycan və Türkiyənin nüfuzu beynəlxalq aləmdə daha da artacaq" -Azay Quliyev
22/10/2018 [15:29]:
"Qaşıqçı işi" Məhəmməd bin Salmanın ilk hoqqası deyilmiş...
22/10/2018 [15:23]:
Milli Məclisin Daxili Nizamnaməsi DƏYİŞDİRİLİR
22/10/2018 [15:12]:
“Arıçılıq üzrə kadrların yetişdirilməsi üçün ADAU-da fakültə açmaq lazımdır”
22/10/2018 [15:07]:
"Biz alimləri məmurlaşdırmamalıyıq, əksinə, məmurları alimləşdirməliyik..."
22/10/2018 [14:55]:
Eldar Əzizov Ticarət və Xidmət Departamentinin direktorunu işdən çıxardı
22/10/2018 [14:52]:
Qarabağ ədəbi mühitinin yetirməsi...
22/10/2018 [14:36]:
Narkotik vasitə kinoloji xidmət itinin tətbiqi ilə aşkar edildi
22/10/2018 [14:35]:
Bu il uşaqlara ən çox verilən adlar - SİYAHI
22/10/2018 [14:34]:
Noyabrda ardıcıl 3 gün iş olmayacaq
22/10/2018 [14:31]:
Ermənilər Azərbaycan torpağının narından piramida qurdu... - FOTOLAR
22/10/2018 [14:29]:
Gömrük əməkdaşları üçün baxış-rentgen texnikası üzrə operator təlimi təşkil edildi
22/10/2018 [14:27]:
Azərbaycanda qadın hakim istefa verdi
22/10/2018 [14:21]:
Avtobusda gizlədilən on min ədəd siqaret aşkara çıxarıldı
22/10/2018 [14:18]:
Qənirə Paşayeva atəş açdı -VİDEO
22/10/2018 [14:08]:
Seçkiləröncəsi işğalçı ölkədəki siyası palitra min rəngə çalır...
22/10/2018 [14:03]:
Bakıda 16 dilənçi saxlanıldı
22/10/2018 [14:03]:
Fransanın daha bir şəhəri separatçı qurumun əlindəki Azərbaycan şəhəri ilə “qardaşlaşdı”...
22/10/2018 [13:58]:
İlham Əliyev İmişlidə “ASAN Həyat” kompleksinin açılışını etdi - FOTO
22/10/2018 [13:56]:
"Qarabağ millətin qarşısında bir matəmgah olaraq dayanıb..."
22/10/2018 [13:56]:
“Uşaq ədəbiyyatı ilə bağlı problemlərimiz var”
22/10/2018 [13:51]:
"Ermənistan bütün dünyanın qafasını özünün yalançı ideologiyası ilə doldurub..."
22/10/2018 [13:38]:
“Bakıdan Naxçıvana qatar reysinin açılması siyasi məsələlərdən asılıdır”
22/10/2018 [13:36]:
İmişlidə Bayraq Muzeyi istifadəyə verildi
22/10/2018 [13:27]:
Milli Paralimpiya Komitəsində kişi cüdoçularla görüş keçirildi - FOTOLAR
22/10/2018 [13:26]:
DTX-dan sosial şəbəkə istifadəçilərinə XƏBƏRDARLIQ
22/10/2018 [13:25]:
2019-cu ilin büdcəsində təhsil xərcləri məlum oldu - 2 milyard 274 milyon manat
22/10/2018 [13:13]:
Prezident “Azərişıq” ASC-nin İmişli Avtomatik İdarəetmə və Nəzarət Mərkəzinin açılışında
22/10/2018 [13:11]:
“Nar” Tərtərdə 4G şəbəkəsini qurdu
22/10/2018 [13:10]:
Piyadanı vuran avtobus sürücüsü saxlanıldı
22/10/2018 [13:09]:
Sabah yağış yağacaq – HAVA PROQNOZU
22/10/2018 [13:06]:
“Bütün dünyada qiymət siyasətini sahibkar deyil, bazar müəyyənləşdirir”
22/10/2018 [13:05]:
ABŞ Reyqan-Qorbaçov razılaşmasından çıxacaqmı? - Politoloqdan II "Soyuq müharibə" şərhi...
22/10/2018 [13:01]:
ADU-da “Tətbiqi dilçiliyin müasir problemləri” mövzusunda konfrans keçiriləcək
22/10/2018 [12:53]:
Mingəçevir-Bəhrəmtəpə avtomobil yolunun bir hissəsi istifadəyə verildi
22/10/2018 [12:50]:
“Doğum günlərində Xəlilin şeirlərini oxuyuram...” - Firəngiz Ulutürk...
22/10/2018 [12:48]:
Prezident Araz çayının yeni qol-kanalının açılışını etdi - FOTOLAR
22/10/2018 [12:42]:
Azərbaycan-Rusiya-Türkiyə Mədəniyyət Birliyi yaradıldı: Tanınmış vəkil diaspor fəaliyyətinə keçdi
22/10/2018 [12:39]:
"İctimai nəzarət olmayan belə bir şəraitdə həbslər də olacaq, rüşvət də alacaqlar"
22/10/2018 [12:36]:
Türkiyədə fərarilik edən əsgər insanları girov götürdü
22/10/2018 [12:32]:
“Qızıl Xaç”ın təmsilçiləri Rüfət Səfərova baş çəkdi
22/10/2018 [12:30]:
Prezident İlham Əliyev İmişliyə getdi
22/10/2018 [12:18]:
Bu günə gözlənilən hava proqnozu
22/10/2018 [12:17]:
Prezidentin tapşırığının icrasına başlanıldı - “Fatimeyi Zəhra” məscidini hasara aldılar
22/10/2018 [12:14]:
Polkovnik Abdulla Qurbani əməliyyat olundu
22/10/2018 [12:08]:
DİN əmisi gəlinini qaçırdığına görə öldürülən şəxs barədə məlumat yaydı
22/10/2018 [12:01]:
Eldar Əzizov sahibsiz itlərlə bağlı göstəriş verdi
22/10/2018 [11:44]:
Veteran cüdoçularımız Meksikada medal qazandı -2 qızıl, 1 gümüş, 1 bürünc
22/10/2018 [11:38]:
Sürücülərin nəzərinə: Texniki baxış üçün məhdudiyyət götürüldü
22/10/2018 [11:37]:
Gələn ilin büdcəsində hərbi xərclər ARTIRILIR
22/10/2018 [11:34]:
“Aİ-92” markalı benzin UCUZLAŞMAYACAQ
22/10/2018 [11:29]:
Qubada əmisinin gəlinini qaçırdığı üçün döyülən kişi öldü -VİDEO
22/10/2018 [11:00]:
“Vətənə qayıdaraq hərbçi olmağa qərar verdim...” - Aprel döyüşlərinin tank komandiri...
22/10/2018 [10:52]:
Məşhur milyarder Bakıda Mikayıl Müşfiqin qalıqlarını aşkarladı - SENSASİON FAKT
22/10/2018 [10:46]:
“Heç kimin ixtiyarı yoxdur ki, məni ələ salsın” - Kamran Ağayev
22/10/2018 [10:38]:
“Tovuzdan gəlib seks-simvol oldun....”
22/10/2018 [10:30]:
Təbriz gecələri, Şəhriyarın məzarı və unutduğumuz Xətai...
22/10/2018 [10:28]:
Qorbaçov narahatdır: Tramp onun imzaladığı sazişdən çıxır
22/10/2018 [10:21]:
Saleh Məmmədov yerlisi və keçmiş həmkarının vəfatından üzülüb...
22/10/2018 [10:12]:
Yevlaxda “Bərəkət ilahəsi” tapıldı - Foto
22/10/2018 [10:10]:
İsrail nəşrindən Qaşıqçı iddiası: Tramp hər şeyi bilirdi
22/10/2018 [10:05]:
Azərbaycanda keçmiş nazir vəfat etdi
22/10/2018 [10:03]:
Qərargah: "Sürüşmə zonasında əsaslı dəyişiklik qeydə alınmayıb"
22/10/2018 [09:58]:
“Dəqiq bilirəm ki, ABŞ Administrasiyasının Qarabağla bağlı planı var”
22/10/2018 [09:53]:
Rusiyanın nəhəng holdinqi Azərbaycandakı ERMƏNİLƏRƏ ƏYLƏNCƏ MƏRKƏZİ TİKİR...
22/10/2018 [09:46]:
Müsəlman türklərə şəkər satışı qadağan edildi?! - Hökumətdən rəzil və anlaşılmaz qərar...-
Bütün arxiv bir sırada
25/05/2018 [12:22] - Cəmiyyət - ( 1452 dəfə baxılıb)

Tarix onu bilməyənləri cəzalandırır...

Cumhuriyyətimizin 100 illiyinə...


Bizləri 28 May bayramından sayılı günlər ayırır.Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 yaşını elliklə  qeyd  edəcəyik. Xoş ovqat  soydaşlarımızın məskunlaşdığı, səpələndikləri ölkələri ,yerləşdikləri qitələrdən asılı olmayaraq ağuşuna alacaq. Bəs bu məhəbbət, rəğbət, doğmalıq hardandır?! Tariximizi bilmədən , qaynaqlara bağlı olmadan bu sualın məntiqi cavabını tapmaq müşkül məsələdir. Tarix isə öz xalqının həyatında silinməz izlər buraxan hadisələrə ötəri bələd olanların ən azı bilgisizliyinə görə cəzalandırır. 

Bir əsr əvvəl mayın 28 də nə baş vermişdiki, bu olayın dəyər və əhəmiyyətini, Sovet rejiminin totalitar qaydaları ,senzura məngənələrində hafizələrdən silə bilmədi. Bir kərə yüksələn bayraq yenidən başımızın üzərindən dalğalandı. Kimlərəsə yenildiyi görünən bu rəmz on illər  boyu rəsmi yerlərdə olmasa da qəlbimizdə dalğalandı. 

Ata-babalarımız ,ziyalılarımız  xəlvəti toplantılarda pıçıltılı məclislərdə “Bir Xalq Cümhuriyyətimiz  var idi,bütün şərqdə istiqlal rəmzi sayılırdı. Bir də baş nazirimiz, ictimai-siyasi xadim, jurnalist ,publisist  M.Ə. Rəsulzadəmiz və onunla billur kimi  saf xalqına , məsləkinə bağlı silahdaşları vardı.  Tanrı sanki bilərəkdən onları birləşdirmişdi” deyirdilər. Azlıqda görünən bu şəxslər  heç özləri  hiss etmirdilərki, əslində çoxluqun təmsilçiləridirlər.   Sadecə qarşı tərəf zoru ,topu-tüfəngi  ilə  güclüdür, amma ideya təməlləri çoxdan laxlayıb. Birləşdirici ,təkanvericiqüvvə ,təşkilatlazımdırki, sakit görünən həmin qüvvə  dag şəlaləsi,  çayı ,Xəzər ,Kür-Araz kimi  coşsun, çaglasın, layiq oldugu  haqqa yetişsin. 
İnsanlar  70  ildən sonra paytaxtın və bölgələrin meydanlarına axışmaqla bu gücün mövcudluğunu ortaya qoydular. Azərbaycan müstəqil oldu bu haqqı ona göydən düşən üç  alma kimi vermədilər.  Günlərlə Azadlıq ,Müstəqillik hayqıraraq  20 Yanvarın qırğınlarından, şəhidlər verərək,  keçərək layiq olduğunu sübuta yetirdi. 28 ildir ki, azad ,suverən səsi ən mötəbər  beynəlxalq təşkilatlardan gələn dövlətin sakinləriyik,  vətəndaşlarıyıq.

Müstəqillik bizə nə verdi sualına  və  28 Maya doğru gedən yoldan bu günədək qət etdiyimiz məsafəyə birgə nəzər salaq.

Hər bir Azərbaycan türkü, azərbaycanlı müsəlman Şərqində ilk demokratik respublikasının məhz Azərbaycanda yaranması ilə fəxr edə bilər.Müsəlman Şərqində ilk parlament respublikası  Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti xalqımızın qədim dövlətçilik ənənələrini yaşadaraq, müasir dövrə xas dovlət təsisatlarının yaradılmasına nail olmuşdu. 

1920-ci ilin əvvəllərindən başlayaraq Bakıda dəhşətli hadisələr baş verir. Dəhşətli hadisələr bolşeviklər və Qızıl Ordunun zabit  və əsgərləri tərəfindən törədilir. Xalq bolşevik istilasına qarşı ayağa qalxır. Gəncə, Ağdam, Şuşa, Şəki, Lənkəran, Quba və b. qəzalarda üsyanlar baş verir. Şəki üsyanı amansızlıqla yatırılır. Qızıl Ordu Gəncə və başqa qəzalarda böyük itkilər verirdi.Ermənilər Azərbaycan və Türkiyə torpaqlarında dövlət yaratdıqdan sonra daha da fəallaşmışdılar. Ermənistan bolşevik hökuməti təsis edilər-edilməz Azərbaycana qarşı  torpaq iddiasında bulundu.  Cəmi 23 ay yaşamış Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti tarixinin hər bir səhifəsi bütün azərbaycanlılar üçün olduqca əzizdir. Bununla belə, bu tarixdə ürəyimizi qürur hissi ilə dolduran hadisələrlə yanaşı, ümummilli faciələrə yol açan səhifələr də vardır. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin öz dövlətçilik atributlarını qəbul etməsi, dövlət və hərbi quruculuq, iqtisadiyyat və mədəniyyət, təhsil və səhiyyə sahələrində atdığı addımlar xalqımız üçün taleyüklü əhəmiyyət kəsb edirdi.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranması mürəkkəb siyasi dövrdə cərəyan edən hadisələrin və Azərbaycan xalqının milli oyanışının məntiqi yekunu idi. Abbasqulu ağa Bakıxanov, Mirzə Fətəli Axundov, Həsən bəy Zərdabi, Cəlil Məmmədquluzadə və digər görkəmli şəxsiyyətlər tərəfindən təməli qoyulmuş proseslər Azərbaycanda yeni tipli teatrın, məktəbin və mətbuatın yaranması ilə nətıcələnmiş, milli özünüdərkin gerçəkləşməsinə böyük təsir göstərmişdir. Bakının neft paytaxtına çevrilməsi milli sahibkarlar təbəqəsinin   formalaşması ilə yanaşı, dünyanın aparıcı universitetlərində təhsil almış ziyalılar nəslinin yetişməsinə şərait yaratmışdır. Əlimərdanbəy Topçubaşov və başqa ziyalıların siyasi proseslərə qatılması, Dumaya seçilməsi və Rusiya 7 müsəlmanlarının təşkilatlanmasında oynadıqları rol tariximizin unudulmaz səhifələrindəndir. Birinci Dünya müharibəsinin fəsadları və bir sıra digər amillər Qafqazı ayrı-ayrı siyasi qüvvələrin qarşıdurma meydanına çevirmişdi. Dünyanın aparıcı dövlətlərinin Bakı neftinə göstərdiyi maraq vəziyyəti daha da gərginləşdirirdi. 

Parlament daxilində hökm sürən hərc-mərclik, Qarabağda və Zəngəzurdakı erməni silahlı dəstələri ilə qarşıdurmalar gündən-günə dərinləşirdi. Əhalinin əsas hissəsinin ağır durumu isə bolşevik təbliğatı üçün münbit zəmin yaradırdı. İrəvanın ermənilərə paytaxt kimi verilməsindən sonra İrəvan mahalından qaçqın düşmüş 150 mindən artıq soydaşımızın vəziyyəti olduqca gərgin idi. Belə bir vəziyyətdə parlamentin son 8 iclasında bolşevik ultimatumunun qəbul edilməsi aprel işğalı ilə nəticələndi. Aprel işğalı Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin liderlərinin bir qismini Məhəmməd Əmin Rəsulzadə kimi mühacir həyatı yaşamağa məhkum etdi, digər qismini Fətəli Xan Xoyski və Həsən bəy Ağayev kimi erməni terrorunun qurbanına çevirdi, qalanlarını da bolşevizmin amansız repressiyalarına məruz qoydu. 1920-ci il aprelin 28-də ikinci respublika Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası yaradıldı. İki il ərzində öz müstəqilliyini qoruyub saxlamağa nail olan respublika 1922- ci ildə SSRİ-nin tərkibinə daxil olduqdan sonra öz müstəqilliyinin ancaq formal atributlarını saxlaya bilmişdi. 

1998-ci ildən 31 mart Azərbaycan Respublikasında dövlət səviyyəsində Azərbaycanlıların soyqırımı günü kimi qeyd edilir. Bu soyqırım Azərbaycan xalqı və dövlətçiliyinin tarixində baş vermiş faciəli hadisələrə milli yaddaşın təzahürüdür. Azərbaycanlıların kütləvi surətdə qırğını, repressiyalara məruz qalması, doğma yurdlarından sürgün edilməsi və didərgin salınması XX əsr tarixinin ən faciəli və dəhşətli səhifələrindəndir.

"Böyük Ermənistan" yaratmaq xülyasından ruhlanan erməni qəsbkarlarının Bakıdan başlanan vəhşilikləri Azərbaycanı və indiki Ermənistan ərazisindəki Azərbaycan kəndlərini əhatə etdi. Yüzlərlə yaşayış məntəqəsi dağıdılıb yerlə yeksan edildi, minlərlə azərbaycanlı vəhşicəsinə qətlə yetirildi. Bu hadisələrin təşkilatçıları məsələnin mahiyyətinin açılmasına, ona düzgün hüquqi-siyasi qiymət verilməsinə maneçilik törədərək azərbaycanlıların mənfi obrazını yaratmış, özlərinin qəsbkar torpaq iddialarını pərdələmişlər. 1918-ci ilin mart ayından etibarən əks-inqilabçı ünsürlərlə mübarizə şüarı altında Bakı Kommunası tərəfindən ümumən Bakı quberniyasını azərbaycanlılardan təmizləmək məqsədi güdən mənfur plan həyata keçirilməyə başlandı. Həmin günlərdə ermənilərin törətdikləri cinayətlər Azərbaycan xalqının yaddaşına əbədi həkk olunmuşdur. 

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti yarandıqdan sonra 1918-ci ilin mart hadisələrinə xüsusi diqqət yetirmişdir. Nazirlər Şurası 1918-ci il iyulun 15-də bu faciənin təhqiqi məqsədilə Fövqəladə İstintaq Komissiyasının yaradılması haqqında qərar qəbul etdi. Komissiya mart soyqırımını, ilkin mərhələdə Şamaxıdakı vəhşilikləri, İrəvan quberniyası ərazisində ermənilərin törətdikləri ağır cinayətləri araşdırdı. Dünya ictimaiyyətinə bu həqiqətləri çatdırmaq üçün Xarici İşlər Nazirliyi nəzdində xüsusi qurum yaradıldı. 1919 və 1920-ci ilin mart ayının 31-i iki dəfə Azərbaycan Xalq Cumhuriyyəti tərəfindən ümummilli matəm günü kimi qeyd edilmişdir. Əslində bu, azərbaycanlılara qarşı yürüdülən soyqırımı və bir əsrdən artıq davam edən torpaqlarımızın işğalı proseslərinə tarixdə ilk dəfə siyasi qiymət vermək cəhdi idi. Lakin, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin süqutu bu işin başa çatmasına imkan vermədi.
Zaqafqaziyanın sovetləşməsindən öz çirkin məqsədləri üçün istifadə edən ermənilər 1920-ci ildə Zəngəzuru və Azərbaycanın bir sıra digər torpaqlarını Ermənistan SSR-in ərazisi elan etdilər. Sonrakı dövrdə bu ərazilərdəki azərbaycanlıların deportasiya edilməsi siyasətini daha da genişləndirmək məqsədilə yeni vasitələrə əl atdılar. Bunun üçün onlar SSRİ Nazirlər Sovetinin 23 dekabr 1947- ci il "Ermənistan SSR-dən kolxozçuların və başqa azərbaycanlı əhalinin Azərbaycan SSR-in Kür-Araz ovalığına köçürülməsi haqqında" xüsusi qərarına və bunun əsasında, 1948-1953-cü illərdə azərbaycanlıların öz tarixi torpaqlarından kütləvi surətdə deportasiyasına dövlət səviyyəsində nail oldular.

Erməni millətçiləri öz havadarlarının köməyi ilə 50-ci illərdən etibarən Azərbaycan xalqına qarşı kəskin mənəvi təcavüz kampaniyasına başladılar. Keçmiş sovet məkanında müntəzəm şəkildə yayılan kitab, jurnal və qəzetlərdə milli mədəniyyətimizin, klassik irsimizin, memarlıq abidələrimizin ən nəfis nümunələrinin guya erməni xalqına mənsub olduğunu sübut etməyə çalışırdılar. Əsrin əvvəlində əksər əhalisi azərbaycanlı olan İrəvan şəhərindən və Ermənistan SSR-in digər bölgələrindən soydaşlarımız təqiblərə məruz qalaraq kütləvi surətdə qovulur. 

1988-ci ildən ortaya atılan qondarma Dağlıq Qarabağ konfliktinin ilkin mərhələsində yüz minlərlə azərbaycanlının öz tarixi torpaqlarından qovulmasına da respublikada düzgün siyasi qiymət verilmədi. Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ Muxtar vilayətinin Ermənistan SSR-in tərkibinə daxil edilməsi haqqında ermənilərin qanunsuz qərarını və Moskvanın əslində bu vilayəti Xüsusi İdarəetmə Komitəsi vasitəsilə Azərbaycanın tabeliyindən çıxarmasını xalqımız ciddi narazılıqla qarşıladı və mühüm siyasi aksiyalara əl atmaq məcburiyyəti qarşısında qaldı. Məhz elə bunun nəticəsi olaraq 1990-cı ilin yanvar ayında getdikcə güclənən xalq hərəkatını boğmaq məqsədilə Bakıya qoşunlar yeridildi, yüzlərlə azərbaycanlı məhv və şikəst edildi, yaralandı, digər fiziki təzyiqlərə məruz qoyuldu.

1992-ci ilin fevralında ermənilər Xocalı şəhərinin əhalisinə misli görünməyən divan tutdu. Tariximizə Xocalı soyqırımı kimi həkk olunan bu qanlı faciə minlərlə azərbaycanlının məhv edilməsi, əsir alınması, şəhərin yerlə yeksan edilməsi ilə qurtardı. 

Millətçi-separatçı ermənilərin Dağlıq Qarabağda başladığı qəsbkar hərəkətin nəticəsi olaraq bu gün bir milyondan artıq soydaşımız erməni qəsbkarları tərəfindən öz doğma yurd-yuvalarından didərgin salınmış, çətin şəraitdə yaşamağa məhkum edilmişdir. Ərazimizin 20 faizinin erməni silahlı qüvələri tərəfindən işğalı zamanı minlərlə vətəndaşımız şəhid olmuş, xəsarət almışdır.
Bu - erməni faşızminin yalnız bir əsrdə törətdiyi qisa icmaldır...

Azərbaycanda martın 31-i azərbaycanlıların Soyqırımı Günü qeyd edilir. Azərbaycanlıların soyqırımı XX  əsr, ermənilərin əli ilə müxtəlif güclər tərəfindən azərbaycanlılara qarşı  qəddar siyasətdir.
Azərbaycanlılara qarşı iki əsr davam edən soyqırım düşünülmüş şəkildə genişmiqyaslı qanlı aksiyası tarixdə  öz  izini  qoyub.Ermənilərin Azərbaycana qarşı uzun illər boyu apardığı ardıcıl etnik təmizləmə, soyqırım və təcavüzü nəticəsində minlərlə insan evindən-obasından didərgin düşmüşdur.
Soyqırım siyasətini həyata keçirmək üçün  öz dövlətlərinə malik olmayan ermənilər "Böyük Ermənistan" dövlətini yaratmaq üçün Rusiyanın imperiya siyasətindən  səmərəli istifadə etmişdilər.
Azərbaycanın XIX-XX əsrlərdə baş verən bütün faciələri torpaqlarının zəbti ilə müşayiət olunaraq, ermənilərin azərbaycanlılara qarşı düşünülmüş, planlı surətdə həyata keçirdiyi soyqırımı siyasətinin ayrı-ayrı mərhələlərini təşkil etmişdir.

1813-1828-ci illər Rusiya ilə İran arasında gedən iki müharibənin ( 1804-1813, 1826-1828) sonunda imzalanmış Gülüstan (12 oktyabr 1813-cü il) və Türkmənçay (10 fevral 1828-ci il) müqavilələri Azərbaycan xalqının tarixində faciəvi rol oynamış və Azərbaycanın parçalanmasına gətirib çıxarmışdır. Azərbaycanın şimalı Rusiyanın, cənubu isə İranın idarəçiliyinə keçmişdir.

1905-1906 illərdə İrəvan və Gəncə quberniyalarının 200, Şuşa, Cəbrayıl və Zəngəzurun isə 75 azərbaycanlı kəndini ermənilər talan ediblər. Statistik məlumatlara əsasən demək olar ki, 1905-1907-ci illərdə baş verən hadiəsələrdən sonra azərbaycanlılara qarşı kütləvi repressiyalar gizli şəkildə aparılıb. 1916-cı ilin məlumatları göstərir ki, 1831-ci illə müqayisədə həmin il İrəvan quberniyasının 5 əyalətində əhalinin sayı 40 dəfə artaraq 14 min 300-dən 570 min nəfərədək yüksəlmişdir. Ancaq həmin zaman kəsiyində azərbaycanlıların sayı cəmi 4,6 faiz artaraq 246 min 600 nəfər təşkil edib. Yaxud başqa bir nümunə, əgər 1886-1897-ci illərdə əhalinin mütləq artımı 40 min nəfər olubsa, 1905-1916-ci illərdə bu rəqəm cəmi 17 min nəfər olub. Halbuki hələ 1905-ci ildə 1886-cı illə müqayisədə əhalinin sayı 61 min nəfər çox olub. Bu rəqəmlər çar Rusiyasının idarəçiliyi dövründə erməni millətçilərinin şovinist siyasətini həyata keçirməsindən, "Türksüz Ermənistan" planının reallaşdırılması istiqamətində azərbaycanlıların qovulmasından xəbər verir.

1918-1920-ci illər Birinci dünya müharibəsindən sonra Rusiyada yaranmış vəziyyətdən istifadə edən ermənilər 1917-ci ildə baş vermiş fevral və oktyabr inqilablarından sonra öz istəklərinə bolşevizm bayrağı altında nail olmağa cəhd edirlər. Bakı Soveti əksinqilabi elementlərlə mübarizə şüarı altında 1918-ci ilin əvvəllərindən başlayaraq bütün Bakı quberniyasında yaşayan azərbaycanlıların çıxarılması məqsədlərini güdən cinayətkar planın, reallaşdırılmasına başlayır. 1918-ci ilin mart-aprel aylarında isə qanlı hadisələr zirvə nöqtəsinə çatıb. O aylarda ermənilər tərəfindən törədilən cinayətlər azərbaycan xalqının yaddaşında silinməz iz qoyub.

1988-ci ildən başlayaraq yenidənqurma, aşkarlıq prosesi antiazərbaycan əhval-ruhiyyəsinin və ərazi iddialarının yeni dalğasını yaratdı. 1945-ci ildə sınaqdan çıxarılmış guya Ermənistanla Qarabağın iqtisadi cəhətdən bir-birinə bağlı olması barədə əsassız iddialarla erməni millətçiləri azərbaycanlıları Ermənistandan qovmağa, Qarabağı isə Azərbaycandan ayırmağa başladılar. 1988-ci ildən başlayaraq kütləvi hədə qorxular, fıziki güc, ölüm, kəndlərin talan edilməsi yandırılması həyata keçirilir. Vardenis rayonunda  40 nəfər öldürülür. Ermənistanın digər rayonlarından – Yerevan, Masis, Kalinino, Kadjaran, Qafan, Kirovakan, Qoris, Sisian, Amasiya və Alaverdidən 250 min azərbaycanlı öz ev-eşiyindən qovulur. 1905-1920-ci illərin tarixi yenidən təkrar olunur – qadın və uşaqlar, yaşlılar qarlı dağlar aşaraq, dona-dona, insani itkilər verə-verə öz xilaslarını Azərbaycanda axtarırdılar. Yenidən 1948-53-cü illərin tarixi təkrar olunur. İttifaqın mərkəzi hakimiyyətinin qərarları ilə azərbaycanlı qaçqınların Qarabağda yerləşdirilməsinə icazə verilmir, onlar özlərinə çadır şəhərciklərində sığınacaq tapırlar. 1991-ci il avqustun 8-də sonuncu azərbaycan kəndi Nüvədidən əhalinin çıxarılmasından sonra Ermənistan faktiki olaraq monomillətçi dövlətə çevrildi. "Türksüz Ermənistan" kimi daşnak ideyası reallaşdı.
1988-ci ildən sonra Ermənistanın Azərbaycan torpaqlarını işğal etməsi nəticəsində 7 rayon talan olundu, 1 milyona qədər adam doğma yurdundan didərgin düşdü. Tarixən Azərbaycan xalqına qarşı soyqırım siyasəti həyata keçirən erməni millətçiləri öz vəhşi simalarını bir daha bütün dünyaya nümayiş etdirərək Xocalı şəhərini  yerlə-yeksan etdilər. 1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən ölüm doğan o gecədə hələ də dəqiq olmayan məlumatlara görə, 613 nəfər xocalı şəhid oldu. Onlardan ancaq 335 nəfərinin meyidini dəfn etmək mümkün olub. 1275 nəfər dinc sakin girov götürülüb, onlardan 150 nəfərinin taleyi bu gün də məlum deyil.

  Müstəqillik tariximizin ən mühüm nailiyyətlərindən biri də tarix elmimizin inkişafı sahəsində əldə olunan uğurlardır. Azərbaycan tarixşünaslığını müstəqil inkişaf yoluna ulu öndər Heydər Əliyev çıxarmışdır. Dahi şəxsiyyət doğma xalqına, vətən torpağına həsr olunmuş ömrünün bütün çağlarında tariximizin azərbaycançılıq məfkurəsi əsasında doğru-düzgün araşdırılmasını və gənc nəslin doğma vətənə sədaqət ruhunda tərbiyə olunmasını daim diqqət mərkəzində saxlayırdı. Erməni-daşnak quldurlarının xalqımıza qarşı törətdikləri soyqırımları və deportasiyalarla bağlı mühüm dövlət sənədləri imzalayan, XX əsrin 20-30-cu illərində ziyalılarımıza qarşı həyata keçirilmiş repressiyaların ağır nəticələrindən dönə-dönə bəhs edən Heydər Əliyev, əslində, tarixçilər qarşısında tarix elmini keçmiş zərərli konsepsiyalardan uzaqlaşdırmaq, saxtalaşdırmalardan və təhriflərdən təmizləmək kimi çox mühüm və şərəfli vəzifə qoymuşdur. 

Ulu öndərin tarix elminin inkişafı ilə bağlı bütün ideyalarını, planlarını dönmədən həyata keçirən Prezident İlham Əliyev tarixçi alimlər qarşısına yeni və daha konkret vəzifələr qoydu. Ölkə başçısının çağırışları, təşəbbüsü və birbaşa tövsiyəsi ilə ilk dəfə olaraq “Azərbaycan Tarixi Atlası”, mükəmməl tədqiqat əsərləri olan “Qarabağ: real tarix, faktlar, sənədlər”, “Naxçıvan: tarixi və abidələri”, erməni-daşnak quldur rejimləri tərəfindən Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində həyata keçirilmiş soyqırımları barədə ayrı-ayrılıqda çoxsaylı kitablar nəşr olundu. Stepan Şaumyanın başçılıq etdiyi “26 Bakı komissarları” adlanan daşnak-bolşevik güruhunun soyqırımı cinayətləri sübuta yetirildi. Ölkə başçısının birbaşa tapşırığı ilə yazılmış fundamental elmi tədqiqat əsəri olan “İrəvan xanlığı: Rusiya işğalı və ermənilərin Şimali Azərbaycan torpaqlarına köçürülməsi” kitabı, həmçinin “Real tarix və “Böyük Ermənistan uydurması” tədqiqatı və digər çoxsaylı əsərlər rus, ingilis, italyan, ispan, ərəb və başqa dillərə tərcümə olunaraq dünyada yayıldı. Bununla ermənilərin guya Cənubi Qafqazın “ən qədim əhalisi olması” barədə saxta və uydurma “konsepsiyaya” sarsıdıcı zərbə vuruldu.Bu gün təcavüzkar Ermənistanın işğalçılıq siyasətinə qarşı informasiya müharibəsində hər  Azərbaycanl  ziyalısı, tarixçisi fəal iştirak edir.

Tarix yalnız dahi şəxsiyyətlərin gördükləri böyük işlər, onların həyata keçirdiyi islahatlar və nurlu əməlləri sayəsində nəsillərin yaddaşına həkk olunur. İstiqlal Bəyannaməsinin elan edildiyi 1918-ci ilin 28 may günü hazırda Respublika Günü kimi qeyd olunur. Və  bu ildə ölkə prezidentimiz  İlham Əliyevin 2018-ci ili Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ili elan etdi  və Cümhuriyyətin 100 illiyinin qeyd edilməsi haqqında sərəncam  verdi.
 Cümhuriyyətimiz mübarək olsun!

Gülşən  BEHBUD
şairə-jurnalist, prezident  təqaüdçüsü

133 dəfə 11 metrlik çərimə zərbəsini dəf edən əfsanəvi qapıçı –Siqaretin məhv etdiyi dünya şöhrətli idmançı
Milli Paralimpiya Komitəsində kişi cüdoçularla görüş keçirildi - FOTOLAR
“Qızıl Xaç”ın təmsilçiləri Rüfət Səfərova baş çəkdi
“Dəqiq bilirəm ki, ABŞ Administrasiyasının Qarabağla bağlı planı var”
MTN çetesi “Koçak Gold”un 39 kiloqram qızılını necə yağmalayıb?
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Hadisə
Ermənilər Azərbaycan torpağının narından piramida qurdu... - FOTOLAR
Ədəbiyyat
“Uşaq ədəbiyyatı ilə bağlı problemlərimiz var”
Araşdırma
Məşhur milyarder Bakıda Mikayıl Müşfiqin qalıqlarını aşkarladı - SENSASİON FAKT
Maraqlı
Biz həyatımızı başqalarının görməsinə imkan verməz, xorla özgə həyatını müzakirə etməzdik, sizsə...
Dünya
Toruna iki qızıl külçə düşdü... - İNANILMAZ
Həftənin ən çox oxunanları
Ağır vəziyyətdə olan Qazimizin xilası üçün şəxsi təyyarəsini təklif etdi - İBRƏTAMİZ...
Azərbaycanlı xanım müğənniyə ŞOK – “oteldən intim görüntüləri…” – FOTOLAR
Rüfət Aslanlının "göyün yeddinci qatı"nda 6 milyon dollarlıq "stadion"u tapıldı...
"Atası, qardaşı, oğlu sahib çıxdığı qadın bu cür addımlar ata bilərmi?" - HƏYƏCAN TƏBİLİ...
Sərkisyan və Saakyan arvadları ilə Azərbaycan şəhərlərini gəzdi... -FOTOLAR
Paşinyan istefa verdi - Son dəqiqə
"Cavan oğlanı nə edirsən, pul xərcləməyəcək" - Rövşanədən müğənniyə
Dul kişilər daha darıxmayacaq...
Dədə Şəmşirə uzanan yaman dil "kəsildi"...
Ermənilər Tərtərdəki futbol stadionunu Avropa çempionatına hazırlayır - FOTOLAR
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə