Xəbər lenti
17/08/2018 [11:12]:
Qarabağ üçün itirilmiş daha yüz gün -Müharibə bir az da yaxınlaşdı
17/08/2018 [11:07]:
Zaur xəstəxanaya düşdü... - FOTO
17/08/2018 [10:42]:
“ADNSU Yay məktəbi 2018” davam edir
17/08/2018 [10:36]:
Tələbə qız bakirəliyini internətdə satışa çıxardı - FOTO
17/08/2018 [10:29]:
Tramp: “Türkiyə ABŞ-dan uzun illər istifadə edib”
17/08/2018 [10:19]:
Ermənistan cəbhədə təxribat törətdi
17/08/2018 [10:13]:
Hərbi Prokurorluq əsgər ölümü ilə bağlı məlumat yaydı -Gizir və əsgərlər zorakılıq ediblər
17/08/2018 [10:12]:
Qadın metroda çılpaq soyundu - İstidən şikayətləndi - FOTO
17/08/2018 [10:09]:
Tikinti materiallarının qiyməti BAHALAŞIB
17/08/2018 [09:58]:
İlhamə Quliyevanın doğum günüdür: “Məni görəndə maç-muç öpürdü, görməyəndə söyürdü”
17/08/2018 [09:52]:
Dövlət qulluğuna qəbul imtahanı keçiriləcək
17/08/2018 [09:51]:
Xaçmazda 11 qovaq ağacı qanunsuz kəsildi
17/08/2018 [09:44]:
Qənirə Paşayeva Qazaxıstan rəsmiləri, QHT və KİV rəhbərləri, tanınmış aydınlarla görüşdü
17/08/2018 [09:31]:
Oxu, Alim...
17/08/2018 [09:27]:
Trampdan yeni TVİT: "Türkiyəyə..."
17/08/2018 [09:23]:
“İlqar Məmmədov Merkelin Bakı səfərinə görə azadlığa buraxılmayıb”
17/08/2018 [08:52]:
“Allahım, mən niyə yoxsulam” sualına Yaradan necə cavab verdi...?
17/08/2018 [08:34]:
Yeni xilaskar bəşəriyyəti bu ideya ətrafında birləşdirəcək – ELMİ-LƏDUN ARAŞDIRMA
17/08/2018 [08:08]:
Boliviyada mikroavtobus 7 rəqqası vuraraq öldürdü
17/08/2018 [08:07]:
Vaşinqtonda hərbi parad təxirə salındı
17/08/2018 [07:48]:
Lirənin məzənnəsinin dəyişkənliyi SOCAR-ın Türkiyə aktivlərinə təsir göstərəcəkmi?
17/08/2018 [07:45]:
ABŞ İran üzrə xüsusi nümayəndə təyin etdi
17/08/2018 [07:40]:
Tramp: "Çin ABŞ-a əlverişli saziş təklif edə bilməz"
17/08/2018 [07:38]:
Dövlət Departamenti İranla dialoqa başlamaq üçün şərtlərini açıqladı
16/08/2018 [23:51]:
Dünyanın ən nadir quşu yerə endi - MARAQLI
16/08/2018 [23:39]:
Türk ordusu İraqın bu şəhərini belə bombaladı - Video
16/08/2018 [23:38]:
“KTMT-ə üzv olsaq, qoşulmama hərəkatından çıxmalıyıq”
16/08/2018 [23:36]:
Azərbaycanda qızılın qiyməti 20 aylıq minimuma endi
16/08/2018 [23:31]:
Keçmiş Baş nazir vəfat etdi - 7 günlük matəm elan olundu
16/08/2018 [23:28]:
Heroin komasına girdilər, körpələri ölümdən son anda xilas oldu - DƏHŞƏT...
16/08/2018 [23:18]:
Kim Kardaşyan onu məşhur edən dalının reklamından İrəvana nə qədər pul ayıracaq?
16/08/2018 [23:11]:
136 kq arıqladı, tamamilə başqa biri oldu - FOTOLAR
16/08/2018 [22:33]:
Dünyanın "ən kasıb prezidenti" təqaüdündən imtina edib - İBRƏTAMİZ...
16/08/2018 [22:33]:
Misir mumiyalarının sirri ortaya çıxdı - ARAŞDIRMA
16/08/2018 [21:45]:
Tarixin ən böyük müğənnisi vəfat etdi
16/08/2018 [21:25]:
Azərbaycanlı Latviyada parlament üzvlüyünə namizəddir
16/08/2018 [21:05]:
Sarqsyanın partiyası Ermənistan-Rusiya münasibətlərindən narahatdır
16/08/2018 [20:48]:
Kim deyər ki, 46 yaşı var... - Fotolar
16/08/2018 [20:30]:
Nazir sabiq direktoru geri qaytardı - TƏYİNAT
16/08/2018 [20:29]:
Bu il Azərbaycanda 29 mindən çox adam vəfat edib
16/08/2018 [19:52]:
“Nar” bölgələrdəki LTE şəbəkəsini genişləndirir
16/08/2018 [19:30]:
Ölkədə saat 21:00-dan sonra araq satılması qadağan edildi...
16/08/2018 [19:25]:
Prezident yol tikintisinə 11,6 milyon ayırdı
16/08/2018 [19:16]:
AMEA: "Televiziyadakı Böyük xəritə yanlışlığın bizimlə əlaqəsi yoxdur"
16/08/2018 [18:53]:
Arıların daha bir qeyri-adi bacarığı aşkar edildi...
16/08/2018 [18:46]:
ABŞ-ın Texas A&M Universitetinin əməkdaşları ADAU-a səfər ediblər
16/08/2018 [18:38]:
Laçında 2019-cu ildə yeni xəstəxana istifadəyə veriləcək -FOTOLAR
16/08/2018 [18:27]:
"Ömür sevmədiyin insanla evlənmək, sevmədiyin işi görmək üçün çox qısadır, gənclər..."
16/08/2018 [18:25]:
Gələn ildən qəbul imtahanları yeni imtahan modelinə uyğun keçiriləcək
16/08/2018 [18:22]:
Vətəndaşların müraciəti həll olundu -FOTOLAR
16/08/2018 [18:16]:
İraqda valideynlərini itirmiş uşaqlar Bakıya gətirildi
16/08/2018 [18:11]:
Ermənistan futboluna Təhlükəsizlik Xidmətinin rəisi nəzarət edəcək
16/08/2018 [18:02]:
Nazirdən ƏMR: Təhsilin prioritet istiqamətləri müəyyənləşdi
16/08/2018 [18:00]:
692 balla müəllimliyi seçdi: “Savadsız müəllimlər işdən çıxmırlar ki, boş yerlər açılsın”
16/08/2018 [17:58]:
DİM Kamran Əsədovu məhkəməyə verir
16/08/2018 [17:39]:
“Ermənistan ordusu əsgərindən tutmuş nazirinə qədər korrupsiyaya uğrayıb”
16/08/2018 [17:38]:
İrəvanın Moskva ilə "nə yardan doyur, nə imtina edir" siyasəti oyunu...
16/08/2018 [17:29]:
"Azərbaycan Ermənistandakı qarşıdurmadan istifadə edib öz torpaqlarını işğaldan azad etməlidir"
16/08/2018 [17:21]:
Rəqqasə Fatimə dayə axtarır
16/08/2018 [17:18]:
Jirinovski: "Krım da, Qarabağ da, Abxaziya da, Dnestryanı da bizimdir..."
16/08/2018 [17:15]:
Baş prokurorla görüş vaxtı dəyişdirildi
16/08/2018 [17:12]:
4 türk əsgəri ŞƏHİD oldu
16/08/2018 [17:10]:
15 gündə 68 yol qəzası olub: 28 ölü, 132 yaralı
16/08/2018 [17:00]:
Paşinyan Putinə zəng vurdu
16/08/2018 [16:58]:
Ali məktəblərə plan yerlərinin 11 faizi boş qalıb
16/08/2018 [16:39]:
Qurban bayramına görə pensiyalar tez verildi
16/08/2018 [16:37]:
Beynəlxalq konfransda 170 məqalə 9 plenar sessiyada təqdim ediləcək
16/08/2018 [16:34]:
Ramil Usubov Xoşbəxt Yusifzadəni təltif etdi
16/08/2018 [16:32]:
Koçaryan məhkəmədə Surət Hüseynovun qiyamından DANIŞDI
16/08/2018 [16:20]:
Bakı-Sumqayıt avtobuslarında gediş haqqı ENDİRİLDİ
16/08/2018 [16:09]:
“Qorxuram ki, bütün bunlar vətəndaş müharibəsinə gətirəcək və biz torpaqları Azərbaycana qaytaracağıq…”
16/08/2018 [16:03]:
Qərbi Kaspi Universitetinin Kolleci qəbul elan edir
16/08/2018 [16:01]:
Ayseldən həyat yoldaşına sevgi etirafı - FOTO
16/08/2018 [16:01]:
Serj Sarkisyan istintaqa çağırılacaq
16/08/2018 [15:58]:
Ən bahalı universitetlər –İlliyi 70 min dollar...
16/08/2018 [15:49]:
Qayda pozan sürücülərə 34 milyon manatdan çox cərimə yazılıb
16/08/2018 [15:34]:
"Belə əxlaqsızlıq olmaz, onların arxasında kimin durduğu, nəyə xidmət etdikləri bəllidir”
16/08/2018 [15:28]:
ABŞ-da 343 qəzet Trampa qarşı birləşdi
16/08/2018 [15:25]:
Mənsub olduğu xalqının bənzərsiz şairinin doğum günüdür: Hara gedir sabahımız?
16/08/2018 [15:15]:
Millət vəkili xaricdə yaşayan türk xalqlarının təmsilçiləri ilə görüşdü
Bütün arxiv bir sırada
27/05/2018 [15:54] - Gündəm - ( 2490 dəfə baxılıb)

Silahlar kölgəsində yaradılan “iqtisadi möcüzə”



1918-ci ilin 28 may tarixində həyata vəsilə alan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin (AXC) yalnız xalqımızın həyatında deyil, bütün regionun və Şərq dünyasının həyatında yeni bir səhifə açdığı şübhəsizdir. Lakin bu bir həqiqətir ki, AXC-nin 23 aylıq hərbi, siyasi, diplomatik həyatı kimi, iqtisadi həyatı da çətin və keşməkeşli olmuş, fəqət bununla belə Azərbaycanın iqtisadiyyat tarixində təkrarsız iz qoymuşdur.

 

Sovet düşüncə tərzini bir əsr qabaqlayan iqtisadiyyat modeli...

 

AXC ağır şərtlər altında yaşamasına və özünün 23 aylıq mövcudluğu tarixində demək olar ki, hər gün müstəqillik imtahanı verməyinə baxmayaraq, ölkə iqtisadiyyatını inkişaf etdirmək istiqamətində də köklü addımlar atmış, bu addımların hər birini iqtisadiyyat elminin qanunauyğunluqlarına istinadən həyata keçirmişdir. Hansı ki, AXC dönəmində atılan addımların bu günün prizmasından təhlili belə iqtisadiyyatla bağlı verilən bütün qərarların uzaqgörənliyindən xəbər verir.

Cümhuriyyət dönəmində  sadəcə xüsusi mülkiyyət və onun önəmi ilə bağlı qəbul edilən qərar və qanunların AXC dövrünün iqtisadi düşüncə tərzi, iqtisadi uzaqgörənliyi haqqında dolğun məlumat yaradır. Xatırladaq ki, 1918-ci ildə yalnız Qafqaz regionunda deyil, Rusiya və ətraf dövlətlərdə, eləcə də Avropada  sosializm ideyası geniş yayılmışdır ki, bu da xüsusi mülkiyyətin mövcudluğunu birmənalı şəkildə rədd edir, yalnız dövlət mülkiyyətin mövcudluğuna haqq qazandırır, yalnız bu mülkiyyət növünü ədalətli hesab edirdi. Sosializm düşüncələrinin təsiri altında sosializm iqtisadiyyatı formalaşmışdı ki, bu da xüsusi mülkiyyətin sistemli şəkildə, “elmi qanunauyğunluqlara istinadən” sıradan çıxaırlmasını təmin edirdi. Məhz belə bir dönəmdə AXC dövlət mülkiyyəti ilə yanaşı, xüsusi, səhmdar və bələdiyyə mülkiyyətinin mövcudluğu üçün bərabər imkanlar yaradır, xüsusi mülkiyyətin qorunmasını vacib hesab edirdi. AXC xüsusi mülkiyyətin ləğvini yalnız iqtisadi qanunlara deyil, həm də demokratik qanunlara, insan haqlarına da zidd hesab edirdi və qərara gəlmişdi ki, “bu cür mülkiyyəti tamamilə aradan qaldırmaq ... insanların şəxsi təşəbbüs qüvvətini zorakı olaraq aradan götürür”.

Hansı ki, AXC-nin 1918-ci ildə - ilk yaradılış ilində əldə etdiyi bu qənaətə bir çox sovet dövləti 100 ildən sonra gəlmiş, məhz sovet sisteminin çöküşündən sonra xüsusi mülkiyyətin önəmi bu dövlətlər tərəfindən də etiraf edilmişdir.

 

Inflyasiyaya qarşı mübarizə tədbirləri, mantın mühafizəsi uğrunda atılan addımlar

 

AXC iqtisadiyyatı qarşısında dayanan çoxsaylı probemlərdən biri də inflyasiya problemi idi. Hansı ki, Cümhuriyyət hökuməti məlum problemin həlli, onun ən azından nəzarətdə saxlanılması üçün 1920-ci ilin aprel tarixinə qədər ardıcıl addımlar atmışdır. Bu addımlardan biri Dövlət Bankının açılması, Maliyyə Nazirliyinin 1919-cu ilin 20 iyul tarixli qərarı ilə əmtəənin sərbəst ixracı məqsədi ilə bütün məhdudiyyətlərin aradan qaldırılması oldu.

Hökumət xaricə qaçamalçılıq yolu ilə qızıl, gümüş və s. qiymətli metalların çıxarılmasını əngəlləmək üçün də hüquqi müstəvidə konkret addımlar atdı. Bu addımlardan biri kimi 20 oktyabr 1919-cu il tarixində məlum qanunsuzluğa yol verən şəxslərin məsuliyyəti məsələsi müəyyən edildi.

AXC dönəmində yaşanan inflyasiya əslində Rəsulzadə hökumətinin yanlış iqtisadi siyasətindən deyil, əsasən Rusiya pulunun dəyərdən düşməsindən qaynaqlanan problem idi. Azərbaycan milli pulu da məhz belə bir zamanda – regionda və eləcə də Azərbaycanda keçərli olan ümumRusiya pulunun dəyərdən düşdüyü, inflyasiya ilə üzləşdiyi bir zamanda dövriyyəyə buraxılmışdı. AXC dönəmində yaşanan inflyasiya problemini tətikləyən digər amillər isə neft sənayesinin ağır vəziyyətdə olması, ixracın aşağı səviyyədə qərarlaşması və s. kimi amillər idi. Hansı ki, Nəsibbəy Yusifbəyov ölkə parlamentinin 22 dekabr 1919-cu il tarixli toplantısında bu səbəbləri şərh etmiş, hökumətin bu problemlərə qarşı mübarizəsinin vacibliyinə diqqət çəkmişdir.

AXC mövcud olduğu son günə qədər iqtisadiyyatdakı digər problemlər kimi bu problemə qarşı da sistemli şəkildə mübarizə aparmış və bu mübarizədə müəyyən uğurlar əldə etmişdir. İxracın ilkin dövrlərlə müqayisədə əhəmiyyətli dərəcədə artırılması, neft sənayesinin yaxşılaşdırılması istiqamətində atılan addımlar və s. inflyasiyaya qarşı uğurlu mübarizə aparmağa imkan verdi.

Bütövlükdə AXC dönəmində iqtisadiyyatın inkişafı ilə bağlı 82-dən çox qanun layihəsi qəbul edildi ki, bu da gərəkli hüquqi bazanın formalaşmasına şərait yaratdı.

 

Milli pul vahidinin buraxılması, özəl bankçılıq və məzənnə siyasəti...

 

AXC dönəmində müstəqil iqtisadiyyatın inkişafı istiqamətində bir sıra mühüm addımlar atıldı ki, bunlardan da biri milli pulun buraxılması idi. Belə ki, 1918-ci ildə Bakıda “Bakı bonları” – kağız pullar buraxıldı ki, bu da ölkə daxilindəki bütün ticarət əməliyyatlarını milli valyuta əsasında həyata keçirməyə imkan verdi. Bu, həmin vaxta qədər dövriyyədə olan “Nikolay” və “Kerenski” pul vahidlərinin sıradan çıxmasına, Rusiya faktorunun milli iqtisadiyyat üzərindəki təsirinin əhəmiyyətli dərəcədə azalmasına səbəb oldu.

İqtisadçı alim Vüqar Bayramov redaksiyamıza açıqlamasında Azərbaycanda özəl bankçılığının təməlinin də AXC dönəmində qoyulduğunu qeyd edib: “AXC dövründə Azərbaycanda ilk özəl bankların, bütövlükdə maliyyə sisteminin formalaşması həyata keçirildi. Azərbaycanda ilk özəl banklar həmin dövrdə formalaşdırıldı. AXC maliyyə sistemində özəl sektorun rolunun artırılmasına çalışırdı. Milli valyutanın dövriyyəyə buraxılması, onun ilk öncə türk lirəsi, daha sonra isə digər valyutalara münasibətdə məzənnəsinin müəyyənləşdirilməsi Azərbaycan pulunun dönərliliyinin təmin edilməsi baxımından mühüm rol oynadı. O vaxt Azərbaycan pulunun xarici valyutaya münasibətdə məzənnəsinin müəyyən edilməsinə cəhd edildi və bu, reallaşdırıldı. Bu baxımdan AXC-nin iqtisadi siyasətinin öyrənilməsi, xüsusilə də özəl bankçılıq, iqtisadiyyatın diversifikasiya, məzənnə siyasəti ilə bağlı təcrübəsinin öyrənilməsi və bunun müasir standartlara uyğun olaraq tətbiqi məqsədəuyğun olardı”.

 

Neft iqtisadiyyatına ayrılan əlahiddə diqqət, yaxud “siyah xilas yolu”

 

AXC dönəmində neft sektorunun inkişafı, neft məhsullarının xarici ölkələrə ixracı məsələsi də diqqət mərkəzində saxlanılan başlıca istiqamətlərdən biri idi. Cümhuriyyət dönəminin reallıqları fonunda Rusiya bazarı bu baxımdan daha məqsədəuyğun hesab edilirdi. Bununla yanaşı, Cümhuriyyət hökuməti dünya neft bazarını da diqqətlə öyrənir, Azərbaycan iqtisadiyyatının bu ənənəvi  sahəsini ölkənin tərəqqisi üçün inkişaf etdirməyi zəruri hesab edirdi. 1919-cu ildə Azərbaycanın dövlət büdcəsi 665 milyon manat idi ki, bunun da əsas hissəsini neft satışından əldə edilən vəsait təşkil edirdi. Neft üçün olan aksiz vergiləri də büdcəyə əlavə vəsait cəlb etmək baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edirdi.

Redaksiyamıza açıqlama verən millət vəkili Vahid Əhmədov ağır şərtlər daxilində fəaliyyət göstərən AXC-nin neftdən əsaslı asılılığını vurğulamaqla yanaşı, hökumətin məhdud büdcə əsasında fəaliyyətinə də diqqət çəkdi: “AXC, onun iqtisadi mövcudluğu neft faktorundan əsaslı şəkildə asılı idi. Çünki o zaman ölkəmizdə kənd təsərrüfatı müəyyən qədər inkişaf etsə də, sənayenin inkişafı lazımi səviyyədə deyildi. Ən əsası, ölkəyə valyuta gətirəcək ixrac aşağı səviyyədə idi. Belə bir şəaitdə neft faktoru AXC üçün həyati önəm kəsb edirdi. Bütövlükdə isə AXC-nin dövlət büdcəsi cəmi 665 milyon manat idi ki, bu büdcə ilə böyük iqtisadi-sosial layihələr həyata keçrimək mümkün deyildi. Lakin buna baxmayaraq, AXC öz iqtisadiyyatını inkişaf etdirməyə cəhd edir, bu yöndə müəyyən addımlar atırdı. Bu isə həmin dövr üçün heç də az əhəmiyyətli iş deyildi”.

 

“Qeyri-neft sektorunun inkişafı ilə bağlı ilk addımlar AXC dönəmində atılıb”

 

AXC hökumətinin iqtisadi siyasətinin ən mühüm özəlliklərindən biri də hökumətin neft sektoru ilə yanaşı, qeyri-neft sektorunun inkişafına da prioritet sahələrdən biri kimi diqqət yetirməsi idi. Hökumət istər kənd təsərürfatının da, istərsə də sənayenin, xüsusilə də yüngül və yeyinti sənayesinin inkişafını situmullaşdırmaq üçün müxtəlif təşəbbüslərin dəstəklənməsini həyata keçirir, xüsusilə də ixrac yönümlü qeyri-neft sektorunun inkişafına diqqət yetirirdi. AXC hökuməti xaricdəki təmsilçiləri vasitəsi ilə Avropa dövltlərinin də ölkəmizə kapital axınını təmin etməyə çalışır, bunun üçün hər cür imkandan yararlanmağa çalışırdı.

Redaksiyamıza açıqlama verən tanınmış iqtisadçı alim Vüqar Bayramov AXC-nin qeyri-neft sektorunun inkişafına mühüm önəm verdiyini vurğuladı:

“AXC-nin iqtisadi tarixinin öyrənilməsi olduqca vacibdir. Nəzərə alsaq ki, AXC dövründə ölkəmizdə neftdən asılılığı aradan qaldırmaq üçün ciddi addımlar atılmışdır. Bildiyiniz kimi, həmin dönəmdə də Azərbaycanın əsas gəlirini neftdən əldə edilən vəsait təşkil edirdi.

Həmin vaxt Azərbaycan daha çox Rusiyaya neft ixrac edirdi. Rusiyada inqilabın baş verməsi Azərbaycan neftinin bu ölkəyə nəql edilməsində problemlər yaratdı. Bu isə neftdən asılılığının azaldılması istiqamətində atılan addımların sürətləndirilməsinə təkan verdi. Hesab edirəm ki, bu günü iqtsiadi maraqları konteksində də AXC dövrünün iqtisadi siyasətinin öyrənilməsi və tətbiqi zəruridir”.  

Bir sözlə, AXC dönəmində ağır hərbi-siyasi durum, Ermənistan və şimal təhlükəsindən qaynaqlanan silahlanma məcburiyyəti fonunda iqtisadiyyatın tərəqqisi istiqamətində kifayət qədər əhəmiyyətli addımlar atılmış, ciddi nəticələr əldə olunmuşdur. Hansl ki, bu nəticəni bir cümlə ilə belə də ifadə etmək mümkündür: “Silahlar kölgəsində yaradılan “iqtisadi möcüzə”.

 

 

Seymur Əliyev

 

Məqalə İqtisadiyyat Nazirliyi tərəfindən KİV nümayəndələri arasında elan edilmiş "Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövrünün iqtisadiyyatı” mövzusunda müsabiqəyə təqdim edilir.

 

 

ƏDƏBİYYAT

 

Nəsib Nəsibli, “Azərbaycan Demokratik Respublikası”. Məqalələr toplusu, Bakı: Elm, 1990.

 

“Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti-  90” (1918-1920), Bakı-2008. Tərtib edəni: Ş.Nağıyeva., İxtisas redaktoru K.Tahirov.

 

M.Ə. Rəsulzadə, Əsrimizin Siyavuşu”,  Bakı- Gənclik, 1991.

 

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti” (1918-1920): (1998-ci il mayın 12-13-də Azərbaycan Dövlət Dillər İnstitutunda Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 80 illik yubileyinə həsr edilmiş elmi-nəzəri konfransın materialları) /Elmi red. fəlsəfə el. dok., professor Quliyev Qorxmaz, tarix el. dok., professor Məmmədli Mahal.- B.: Gənclik, 1998.

 

Nəsib Nəsibli, “Azərbaycan Demokratik Respublikasının xarici siyasəti”. Dərs vasaiti, Bakı: Qanun, 2011.

 

İsgəndərov, A. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti: (1918-1920-ci illər) .Azərbaycan- 2002.

 

Abbasov, İ. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qanunvericilik fəaliyyəti //Xalq qəzeti.- 2004.- 26 may.- S. 2.

 

http://xalqqazeti.com/az/news/economy/86631

 

https://oxu.az/economy/26752

 

https://azertag.az/xeber/1162680

 

http://www.elibrary.az/docs/qazet/qzt2017_2180.htm

 

http://www.kaspi.az/az/azerbaycan-xalq-cumhuriyyeti-hkumetinin-xarici-iqtisadi-ticaret-elaqeleri/

 

http://anl.az/down/az.xalq.cumhuriyyeti.pdf

Oxu, Alim...
Heroin komasına girdilər, körpələri ölümdən son anda xilas oldu - DƏHŞƏT...
Jirinovski: "Krım da, Qarabağ da, Abxaziya da, Dnestryanı da bizimdir..."
"Allahın verdiyi təbii sərvətləri mənimsəməyə cəhd etmək, bu gün Türkiyəyə qarşı aparılırsa..."
Tibb xidməti general-mayoru Dağlar Abdullayevin anım mərasimi keçirildi - FOTOLAR
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
Nabranda ailəvi istirahət üçün kotec tipli kirayə evlər. Ətraflı məlumat üçün əlaqə nömrələri:

050 311 11 64, 055 681 11 64

N.Tusi adına Klinika
Maraqlı
“Allahım, mən niyə yoxsulam” sualına Yaradan necə cavab verdi...?
Maraqlı
Dünyanın ən nadir quşu yerə endi - MARAQLI
Gündəm
“KTMT-ə üzv olsaq, qoşulmama hərəkatından çıxmalıyıq”
Maraqlı
Kim Kardaşyan onu məşhur edən dalının reklamından İrəvana nə qədər pul ayıracaq?
Maraqlı
Arıların daha bir qeyri-adi bacarığı aşkar edildi...
Həftənin ən çox oxunanları
Yaponların başqa planetdə yaşadığını sübut edən 30 heyrətamiz fakt - FOTOLAR
Suya tullanan Nigar Camalın sinəsi çöldə qaldı - VİDEO
“Hansısa ərəbin mənim şəhərimdə hoqqa çıxarmağa nə ixtiyarı var?!” - VİDEO
Ərdoğan Trampa QALİB GƏLDİ: dollar sürətlə düşür
“İstanbul təslim olarsa, nə Bakı qalar, nə Astana, nə Daşkənd, nə Aşqabad...” -Fikir savaşı
Bakıda "moyka"da biabırçılıq: qızı lüt soyundurub maşın yuduzdurdular – VİDEO
Şagirdlər kütləvi şəkildə dəfn olundular – Faciənin fotosu
Gənc müəllim əlini qadınlara vurmadığına görə işsiz qaldı - Rəzalət - FOTO
İsmayıllıda baş verən müəmmalı hadisə ufoloji cəhətdən araşdırılmalıdır - MARAQLI...
FHN generalının otellər şəbəkəsi üzə çıxdı - FOTO
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə