Xəbər lenti
18/10/2018 [11:29]:
“Dövlət Müstəqilliyi Günü qeyri-iş günü elan edilməlidir” – TƏKLİF
18/10/2018 [11:14]:
“İrəvan şəhəri: erməni saxtakarlığı və real tarix” mövzusunda Dəyirmi Masa keçirilir
18/10/2018 [11:07]:
DTX-dən əməliyyat: Xarici casus həbs edildi
18/10/2018 [11:05]:
Polis axtarışda olan 22 nəfəri saxladı...
18/10/2018 [10:58]:
Qaşıqçının qatillərinin qətli başladı: Biri “qəza"da öldü
18/10/2018 [10:58]:
“Salonumdan oğurluq edən şəxsi hələ ki, tapmaq mümkün olmayıb” - Rəqqasə Fatimə
18/10/2018 [10:55]:
Metroda sıxlıq yarandı - Sərnişin xəsarət aldı
18/10/2018 [10:52]:
Araşdırmaçı jurnalistlərin ölümünə səbəb olan çirkli pullar...
18/10/2018 [10:48]:
“Polisə Dəstək” İB-nin sədri keçmiş nazirini Müstəqillik günü ilə bağlı təbrik etdi
18/10/2018 [10:42]:
"Həkimlər qərar verəcək ki, ürəyimdə açıq əməliyyat olsun, yoxsa yox..."
18/10/2018 [10:41]:
Əməkdar artistdən daha bir biabırçılıq - Video
18/10/2018 [10:26]:
İlham Əliyev Türkmənistan Nazirlər Kabineti sədrinin müavinini qəbul etdi
18/10/2018 [10:18]:
"Aytən Vip Decor" fəaliyyətə başladı... - FOTOLAR
18/10/2018 [10:18]:
Məmur olmaq istəyənlər sınağa çəkiləcək
18/10/2018 [10:17]:
Bakının bir hissəsində su olmayacaq
18/10/2018 [10:06]:
“Bəzi deputatlar Azərbaycanın müstəqilliyinə səs vermədilər” - “İstiqlalçı deputat"
18/10/2018 [09:56]:
Sex sahibləri 1278 manat cərimələndi
18/10/2018 [09:55]:
Ermənistan cəbhədə təxribata ara vermir
18/10/2018 [09:53]:
Xarici dil fənni üzrə nümunə audio MATERİALLAR
18/10/2018 [09:52]:
2000 manat maaş alacaq akademiklər kimlərdir? - Tam siyahı
18/10/2018 [09:48]:
Paşinyandan 7 rayonu azad etməsi istəniləcək, Qarabağ isə... - Bakının RƏDD ETDİYİ ŞOK DETAL
18/10/2018 [09:48]:
Rüfət Aslanlının təkcə saatlara xərclədiyi pul milyon dolları keçir...
18/10/2018 [09:44]:
ABŞ Suriyada kürdləri bombaladı
18/10/2018 [09:41]:
Badamdarda uçqunların sayı artıb
18/10/2018 [09:37]:
Müstəqilliyimiz 27 yaşında
18/10/2018 [09:36]:
Xaricə daşınan korrupsiya pulları təhlükədə
18/10/2018 [09:32]:
İdman tarixində ən bahalı müqavilə imzalandı
18/10/2018 [09:29]:
UFC Makqreqora hücum edən idmançını cəzalandırdı
18/10/2018 [09:03]:
"Biz bəyəm buna görə müstəqil olmuşuq ki, kimsə 109 milyonu oğurlayıb xaricə getsin...?"
18/10/2018 [08:52]:
Nərimanovda molla məktəbə hədiyyələrlə gəldi - İBRƏTAMİZ + FOTOLAR
18/10/2018 [00:40]:
"Onların efirdəki sözlərinə baxanda adam qalır məəttəl ki, bunun alimi belə danışırsa..."
17/10/2018 [23:46]:
Türkiyəni tərk edən səudiyyəli konsul barəsində araşdırmaya başlanıldı
17/10/2018 [23:42]:
Ayaz Mütəllibovun dövründə qəbul edilən qərarlar - AZƏRBAYCANIN DÖVLƏT MÜSTƏQİLLİYİ
17/10/2018 [23:36]:
İranda qadınlara futbola baxmaq qadağan olundu
17/10/2018 [23:33]:
Ukrayna hüquq-mühafizə orqanları Qarabağ üçün nümunə göstərdi - İBRƏT DƏRSİ...
17/10/2018 [22:47]:
Krımda kollecə hücumun videosu yayıldı - YENİLƏNİB
17/10/2018 [22:43]:
İtaliya Senatının sədri Azərbaycana rəsmi səfərə gəlib
17/10/2018 [22:38]:
“Heç kəs sinəsinə döyməsin ki, mən canımı fəda etdim müstəqillik yolunda...”
17/10/2018 [22:35]:
Ermənilər Tərtərdəki futbol stadionunu Avropa çempionatına hazırlayır - FOTOLAR
17/10/2018 [22:23]:
ABŞ-dan Səudiyyə Ərəbistanı ilə bağlı kəskin mövqe - Sanksiyaların bir addımlığında...
17/10/2018 [22:16]:
Azərbaycanla Çexiya arasında hərbi əməkdaşlıq müzakirə edildi -FOTOLAR
17/10/2018 [22:04]:
Azərbaycan İstiqlal Muzeyində “Paralel” adlı tədbir – sərgi keçirilib
17/10/2018 [21:52]:
Azərbaycanla Rumıniya arasında strateji tərəfdaşlıq formalaşıb
17/10/2018 [21:43]:
Tramp Qaşıqçı ilə bağlı Türkiyədən bunları istədi
17/10/2018 [21:29]:
Arda ilə Berkayın ilk məhkəmə tarixi bilindi
17/10/2018 [21:22]:
Medvedev: "Trampa sağdan da, soldan da hücum edirlər"
17/10/2018 [21:20]:
Meyvezer Nurməhəmmədovla döyüşün şərtlərini açıqladı
17/10/2018 [21:01]:
ABŞ Türkiyəyə qarşı sanksiyaları ləğv edəcək
17/10/2018 [20:59]:
Britaniya parlamentinin binası mühasirəyə alındı
17/10/2018 [20:51]:
Prezident məcburi köçkünlərin statusu ilə bağlı fərman imzaladı
17/10/2018 [20:13]:
Mehman Hüseynov həbsdə qaldı
17/10/2018 [20:12]:
Krımda üçgünlük matəm elan olundu
17/10/2018 [20:07]:
Ermənistan iqtisadi sanksiyaların astanasında...
17/10/2018 [19:57]:
“Qarabağ”ın sabiq qapıçısı “Qalatasaray”a keçə bilər
17/10/2018 [19:55]:
Putin Türkiyəyə səfər edəcək
17/10/2018 [19:37]:
XİN Kəlbəcərdə Sidney qəsəbəsinin salınmasını şərh etdi
17/10/2018 [19:35]:
Daha üç jurnalist Azərbaycanın “qara siyahı”sına salınacaq
17/10/2018 [19:30]:
Pul üçün özünü ölü göstərdi, həyat yoldaşı həqiqət sanıb intihar etdi - FOTO
17/10/2018 [19:21]:
Qarabağ qazisi ölüm ayağındadır
17/10/2018 [19:05]:
Terrorçuluğun maliyyələşdirilməsinə qarşı mübarizə haqda qanuna dəyişikliklər
17/10/2018 [19:04]:
Almaniyalı nazir Səudiyyə Ərəbistanına səfərini təxirə saldı
17/10/2018 [18:54]:
“Müstəqilliyimizin ilk təşəbbüskarlarından biri media olub”
17/10/2018 [18:47]:
Silah-sursatla gəldi, gömrük postunda saxlanıldı
17/10/2018 [18:35]:
Azərbaycanın Avstraliyadakı fəxri konsulu vəzifəsindən geri çağırıldı
17/10/2018 [18:33]:
Şəkidə yol tikintisinə 20 milyon manat ayrıldı
17/10/2018 [18:32]:
Prezident akademiklərə 2000 manat maaş kəsdi
17/10/2018 [18:13]:
“Müasir dünyada təhlükəsizlik: qlobal və regional çağrışlar” mövzusunda konfrans keçirildi
17/10/2018 [18:05]:
Melaniya Trampın təyyarəsinə duman doldu, məcburi eniş etdi
17/10/2018 [18:03]:
Səudiyyəyə Kaşıkçı üçün getmişdi, 100 milyon dollarla qayıtdı
17/10/2018 [17:43]:
"Hakimiyyətdəki satqınlarla müxalifət adından bu xalqa sırınmış adamlar eyni mərkəzdən idarə olunur"
17/10/2018 [17:42]:
Yüz azərbaycanlı yazarın əsərlərindən ibarət antologiya çapdan çıxdı
17/10/2018 [17:34]:
Ermənilərin işğaldakı torpaqları qaytarmaq haqqında düşünməməsinə səbəb nədir?
17/10/2018 [17:32]:
BP ADNSU-da seminar keçirdi
17/10/2018 [17:32]:
“18 oktyabr tariximizin qızıl səhifəsidir”
17/10/2018 [17:21]:
Yoxa çıxmış jurnalistlə bağlı qorxunc xəbər: Əvvəl barmaqlarını, sonra başını kəsiblər
17/10/2018 [17:20]:
ADAU-da “Bir damla su kardeşlik layihəsi”nin təqdimatı oldu
17/10/2018 [17:16]:
Tərtərdə yol qəzası olub, sürücü ölüb- FOTO
17/10/2018 [17:14]:
Səudiyyənin İstanbuldakı baş konsulu vəzifəsindən azad edildi
17/10/2018 [17:04]:
ADNSU-da “Energetiklər günü”nə həsr olunmuş tədbir keçirildi
17/10/2018 [17:03]:
Azərbaycanlı xanəndə “Könül bağı” proqramında qonaq oldu - FOTO
Bütün arxiv bir sırada
07/06/2018 [21:25] - Müsahibə - ( 1394 dəfə baxılıb)

Deputat: "Quldarlıq quruluşunda heç bu qədər boşanma yox idi"



Moderator.az Oxu.Az-a istinadən Milli Məclisin (MM) Səhiyyə komitəsinin sədr müavini Musa Quliyev ilə müsahibəni təqdim edir:

- Musa müəllim, bu günlərdə parlamentin Səhiyyə komitəsində transplantasiya ilə bağlı qanuna dəyişikliklərinin geniş müzakirəsi oldu. Adıçəkilən qanunda daha hansı dəyişikliklər ola bilər? Komitə sədri Əhliman Əmiraslanov son dəyişikliklərin hələ tam olmadığını, bunun davamının olacağını da bildirib.

- Qanun layihəsi üzərində iş davam edir.

Nəzərdə tutduğumuz əsas dəyişikliklər meyitdən orqan, toxuma götürülməsi və resipiyentə köçürülməsi işinin təşkilinin hüquqi bazasını möhkəmlətmək istiqamətində yeni maddələrin layihəyə əlavə olunmasıdır.

Bu müddəalar donor orqanın götürülməsi, saxlanılması, daşınması qaydalarını tənzimləməli, donor orqan götürüləcək klinikalara və tibb heyətinə olan tələbləri müəyyən etməli, donorların, resipiyentlərin, donor orqan və toxumaların reyestrinin yaradılması, donorluq və transplantasiya işinin bütün respublika ərazisində əlaqələndirilməsi üçün Koordinasiya mərkəzinin yaradılmasının hüquqi əsasları və qaydaları nəzərdə tutacaq.

- Özünüz də çıxışınızda qeyd etdiniz ki, “ölü dönor” la bağlı bağlı məsələdə “qohumlar problemi” var. Bu məsələdə hələ ki tam razılıq əldə olunmayıb. Bu məsələdə razılıq əldə olunacaqmı, olunmasa, bəs necə olacaq?

- Dünyada transplantasiya sahəsində bu məsələ ən çox müzakirə olunan mövzulardan biridir.

Əvvəla “meyit”, “ölü donor”, yaxud, komitə iclasında təklif olunduğu kimi “beyin ölümü keçirən şəxs” terminlərindən hansı bizim ölkəmiz üçün məqbuldur və bu məsələ də müzakirə mövzusudur. Bəzi ölkələrdə “Gadabra” termini işlənir ki, bunun da dilimizdə anlamı elə “meyit” deməkdir.

Beyin ölümü diaqnozunun qoyulması da məsuliyyətli işdir. Bunun kriteriyaları hazırlanıb təsdiq olunmalı, beyin ölümü diaqnozunu qoyan həkim konsilium heyətinin tərkibi təyin edilməlidir.

O ki qaldı ölmüş şəxsin orqanlarının donorluq məqsədi ilə götürülməsinə, dünyada müxtəlif yanaşma təcrübəsi var.

1. Əgər şəxs sağlığında öz orqan və toxumalarının götürülməsinə razılığını  yazılı surətdə vəsiyyət edibsə, onun qohumlarının razılığı tələb olunmadan cəsədindən donor kimi istifadə olunur.

2. Əgər şəxs sağlığında cəsədindən donor kimi  istifadəni qadağan edən vəsiyyətnamə qoyubsa, onun orqanlarından heç bir halda (qohumları təkid etsə belə) donorluq məqsədi ilə istifadə edilə bilməz!

3. Əgər şəxs sağlığında ölümdən sonra orqanlarının donorluq məqsədi ilə götürülməsi barədə yazılı bilgi qoymayıbsa, ölüm anında onun yanında olan, yaxud, ilk gələn yaxın qohumlarının (arvadı (əri), valideyinlərindən, yaxud övladlarından biri) birinin yazılı razılığı kifayətdir ki, orqanlar donorluq üçün götürülsün.

Bu, hər şeydən əvvəl bir insanlıq, mənəviyyat və mədəniyyət məsələsidir. Əgər biz həqiqətən ölkədə donorluğu bir həyatverici missiyaya çevirmək istəyiriksə, bu yolla getməliyik.

Burada ziyalılarımızın, nüfuzlu şəxslərin, xüsusən din xadimlərinin mövqeyi çox önəmlidir.

- Ümumiyyətlə, Azərbaycanda orqan və toxuma transplantasiyasına ehtiyacı olan nə qədər insan, xəstə var?

- Belə bir statistika, bizdə təəssüf ki, aparılmır. Dünya təcrübəsi göstərir ki, hər 1 milyon nəfərə ildə dünya üzrə 130-140 qaraciyər və böyrək köçürülməsi baş verir. O məntiqdən çıxış etsək, 10 milyon əhalisi olan bir ölkədə ildə 1300-1400 nəfərin qaraciyər və böyrək köçürülməsinə ehtiyacı ola biləcəyini söyləyə bilərik. Amma, bu, sırf ümumiləşmiş  riyazi yanaşmadır.

Ayrı-ayrı ölkələrdə tamamilə fərqli göstəricilər ola bilər: xəstələnmə səviyyəsi, əhalinin yaş tərkibi, həyat tərzi, diaqnostikanın vəziyyəti, tibbi xidmətlərə əlçatanlıq və s. kimi  faktorlar bu göstəriciyə əhəmiyyətli dərəcədə təsir edə bilər.

- Yeri gəlmişkən, həmin iclasda “Tibbi optika haqqında” yeni qanun layihəsinin də ilkin dinləmələri keçirildi və dinləmələr  zamanı Azərbaycana 10 milyon insana cəmi 25 optik mağazanın düşdüyü bildirildi, hansı ki, dünyada on min nəfərə bir optik mağaza düşür. Qanun layihəsi qəbul ediləcəyi təqdirdə, bu problem necə çözüləcək?

- Hesab edirəm ki, bu məsələdə ölkəmizdə ciddi bir problem yoxdur. İxtisaslaşmış optika mağazalarının azlığını apteklərdə optika bölmələri kompensasiya edir. Hər halda bu gün  “eynək tapa bilmədim” - deyə, şikayət edən yoxdur. Hər kənddə optika mağazası açmağa da ehtiyac yoxdur. 

Fikrimcə, əsas problem görmə qüsurlarının vaxtında aşkar edilməsi, müalicəsi, korreksiyası, o cümlədən, eynəklərin keyfiyyəti və qiyməti məsələsidir.

- Musa müəllim, başqa bir məsələyə də münasibətinizi bilmək istərdik. Son illər ailə-məişət zorakılığı ilə bağlı məsələlər ətrafında coxsaylı müzakirələr aparılsa da, bu yöndə dövlət, parlament tərəfindən addımlar atılsa da, problem yenə də ortadadır. Bu məsələnin çözümü ilə bağlı daha hansı addımlar atılmalıdır ki, vəziyyət normala düşsün?

- Bu, yeni bir problem deyil və vahid həll düsturu da yoxdur. Adəm babamız nə qədər ki, tək idi, cənnətdə yaşayırdı, elə ki evləndi, daha cənnətdə yaşayası olmadı (gülür).

Ailə-məişət problemlərini doğuran səbəblər müxtəlifdir.

Maddi, sosial, psixoloji, mənəvi-əxlaqi  problemlər, mədəni-intellektual səviyyələrdəki fərq, valideyinlərin və yaxın qohumların müdaxiləsi ailədaxili çatlar yaradır və vaxtında korreksiya edilmədikdə, bu çatlar dərinləşir və ailənin divarı uçulur, damı dağılır. Uçqunlar altında isə ən çox balaca uşaqlar qalırlar.

Bu səbəblər vaxtında müəyyənləşib aradan qalxmayanda konflikt dərinləşir, psixoloji gərginlik fiziki şiddətə, bəzən də cinayətə gətirib çıxarır. Və bu təkcə bizim ölkəmizin problemi deyil.  Demokratik-hüquqi sivil dünya deyilən toplumun problemidir.

Problemsiz ailə yoxdur, sadəcə, problemi çözə bilən və çözə bilməyən ailələr var.

Mən cəmiyyətin və dövlət orqanlarının ailə problemini çözə biləcəyinə inanmıram. SSRİ kimi nəhəng, güclü bir imperiya yaradan, kommunist partiyasını bir sistem kimi az qala dünyanın yarısında oluşduran Stalin öz ailəsini xoşbəxt idarə edə bilmədi: arvadı intihar etdi, oğlu əyyaş oldu, qızı ölkədən qaçdı.

Ailə möhkəm mənəvi özül üzərində qurulmalıdır. Özülsüz ailənin dözümü də olmur!

Əgər ailədaxili mənəvi dəyərlər deqradasiya edibsə, o ailəni kiminsə, yaxud,nəyinsə xətrinə saxlamağın da mənası yoxdur. Bəzən soruşurlar ki, Sovet hökumətində bu qədər boşanmalar yox idi. Doğrudur. 

Sovet quruluşu bir kommuna sistemi idi. Hamı bir nəfər üçün, bir nəfər hamı üçün şüarını xatırlayırsanmı?

Həmin tayfa - qəbilə dövrünün qaydaları cəmiyyəti insanın üzərində nəzarətçi təyin etmişdi. O dövrdə cəmiyyətin hüququ şəxsin hüququndan üstün sayılırdı.

İctimai qınaq, kollektiv məhkəmələri, qohum-qonşu töhməti, “partbilet”in alınması qorxuları, milisin birbaşa müdaxiləsi ailədaxili məsuliyyəti artırmaqla yanaşı, həm də münaqişələrin alovlanmasına imkan vermirdi.

O vaxt cəmiyyət boşanmış kişilərə və qadınlara, hətta, onların tayfalarına belə yaxşı baxmırdı.

O qaydalar boşanmaları azaltmışdı, amma ailə daxili xoşbəxtliyi artırmamışdı. İndi isə sivil dünya, o cümlədən, bizim qanunlarımız şəxsin hüququnu cəmiyyətin hüququndan üstün sayır.

Cəmiyyət şəxsin həyatına nəzarətçi ola bilməz. İnsan xoşbəxtliyinin ən birinci şərti onun azadlığıdır. Heç quldarlıq quruluşunda da bu qədər boşanma yox idi. Qadının ailədə hüququ isə qul hüququndan fərqlənmirdi.

Azad dünyanın isə öz tələbləri var: hər kəs öz seçimini özü etməlidir, ya münaqişəli ailədə QUL kimi ömür zürməli, ya da ayrılıb DUL kimi yaşamalıdır.

"Aytən Vip Decor" fəaliyyətə başladı... - FOTOLAR
Rüfət Aslanlının təkcə saatlara xərclədiyi pul milyon dolları keçir...
Pul üçün özünü ölü göstərdi, həyat yoldaşı həqiqət sanıb intihar etdi - FOTO
Rövşən Lənkəranskinin adamı atışma zamanı öldürüldü
Lütfi Zadənin dünya alimlərinə nümunə göstərdiyi professor – “Potensialımı dəyərləndirən yoxdur”
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Gündəm
“Dövlət Müstəqilliyi Günü qeyri-iş günü elan edilməlidir” – TƏKLİF
Müsahibə
"Onların efirdəki sözlərinə baxanda adam qalır məəttəl ki, bunun alimi belə danışırsa..."
Hadisə
Ukrayna hüquq-mühafizə orqanları Qarabağ üçün nümunə göstərdi - İBRƏT DƏRSİ...
Cəmiyyət
Yüz azərbaycanlı yazarın əsərlərindən ibarət antologiya çapdan çıxdı
Gündəm
“18 oktyabr tariximizin qızıl səhifəsidir”
Həftənin ən çox oxunanları
Cahangir Hacıyevin xanımı hər gün 2500 dollarlıq şərab içirmiş -Dünya belə pul xərcləyən qadın görməyib
Sərkisyan və Saakyan arvadları ilə Azərbaycan şəhərlərini gəzdi... -FOTOLAR
Paşinyan istefa verdi - Son dəqiqə
"Cavan oğlanı nə edirsən, pul xərcləməyəcək" - Rövşanədən müğənniyə
Dədə Şəmşirə uzanan yaman dil "kəsildi"...
"Tikintidəki özbaşınalığa Abid Şərifovla Hacıbala Abutalıbov cavab verməlidir"
İstanbulda küçəyə erməninin adı verildi
“Erməni-rus qruplaşması hansı halda Azərbaycanla döyüşə girə bilər?”- General cavab verir (Video)
Qarabağ qazisi Etimad Əsədov vəfat etdi
"Bunun üçün ölkə başçısına müraciət etmişəm, İqtisadiyyat Nazirliyi ilə söhbətimiz olub"
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə