Xəbər lenti
20/01/2019 [15:10]:
20 Yanvar 1990 cı il… – NADİR FOTOLAR
20/01/2019 [15:00]:
Trampdan yeni həmlə: Divara qarşı “qaçqınlıq islahatı”...
20/01/2019 [14:44]:
Mahaçqaladan Sabirabada qədər uzanan qisasın təfərrüatları: xüsusi amansız qətl planı
20/01/2019 [14:40]:
Bakıda güclü külək mərasim evini uçurub - VİDEO
20/01/2019 [14:37]:
Məşhur milyarder 3 dollarlıq hamburger üçün sıra gözlədi - MARAQLI... +FOTO
20/01/2019 [14:18]:
Yoldan çıxan "Qazel" "06"nın üzərinə aşdı: ölən və yaralananlar var
20/01/2019 [13:57]:
“Qəlbimin sultanı” rus tamaşaçıların qəlbini fəth etdi - Kanal reytinqini yüksəltdi
20/01/2019 [13:55]:
Haşımova dəhşətli gecədən danışdı: "Yanımda adamlar olmasaydı, bəlkə mən də bu gün həyatda olmayacaqdım"
20/01/2019 [13:37]:
Ər tapa bilmələri üçün qızlara məcburən yemək yedizdirilir
20/01/2019 [13:19]:
“Mona Liza”nı dünyanın məşhur sənət əsəri edən nədir?
20/01/2019 [13:02]:
Göyərçin musiqi sədaları altında rəqs etdi - İNANILMAZ...+ VİDEO
20/01/2019 [13:00]:
Azərbaycanlı alimin 20 Yanvar faciəsi ilə bağlı məqaləsi İraq mətbuatında dərc olunub
20/01/2019 [12:59]:
Meyxanaçı Ağamirzə özünə qəbir qazdı - VİDEO
20/01/2019 [12:49]:
"İslahatların dərinləşməsi iqtidardakı iddialı adamların maraqlarına cavab vermir..."
20/01/2019 [12:48]:
20 Yanvarda doğulan və şəhid olan şəhidlərimiz - FOTOLAR
20/01/2019 [12:34]:
Bakıda avtobus qəzası: yaşlı qadın ağır yaralandı
20/01/2019 [12:08]:
Qara dənizdə içində azərbaycanlı kapitanın cəsədi olan qayıq tapıldı
20/01/2019 [11:59]:
Dedi ki, ata evinə qayıda bilmərəm...”- Fərizənin anası...
20/01/2019 [11:37]:
Bakıda yaşayış binasında yanğın: sakinlər təxliyə edildilər
20/01/2019 [11:33]:
600 il 3 qitəyə hökmranlıq etmiş imperiya: Hansı ölkələri neçə il idarə edib + SİYAHI
20/01/2019 [11:30]:
Mübariz Qurbanlı: "Bəzi qruplar ölkədə qarşıdurma yaratmağa cəhd edirlər"
20/01/2019 [11:22]:
Səfir: "20 Yanvar təkcə Azərbaycanın deyil, bütün türk dünyasının qürur günüdür"
20/01/2019 [11:06]:
Eyni gündə doğulub, eyni gündə şəhid olan Yusif... - Şəhid bacısının XATİRƏLƏRİ
20/01/2019 [10:57]:
Azadlıq yolunda qalxan bir vuruş...
20/01/2019 [10:51]:
Sevgilisinin məktubunu saxladığım şəhid...
20/01/2019 [10:43]:
Atəşkəs 26 dəfə pozuldu
20/01/2019 [10:39]:
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Şəhidlər Xiyabanında - FOTO
20/01/2019 [10:20]:
Rusiya XİN-dən təzyiq - Ya anlamırlar, ya da Azərbaycanın imicinə zərbə vurmaq istəyirlər
20/01/2019 [10:01]:
İçki məclisində dava düşdü: bir nəfəri bıçaqladılar
20/01/2019 [09:50]:
ABŞ-da yaşayan azərbaycanlı işgüzar xanım...
20/01/2019 [09:43]:
Bakının bu küçələrində hərəkət TAM məhdudlaşdırılır
20/01/2019 [09:38]:
Azərbaycanda 20 Yanvar faciəsinin 29-cu ildönümü qeyd olunur
20/01/2019 [09:08]:
"Nənəm erməniyə ərə gedə bilməzdi..." - Həcərin nəticəsi
20/01/2019 [08:42]:
“Şəhidləri yumayın- Qiyamət günü hər qan damlası ətrafa müşk qoxusu saçar...”
20/01/2019 [01:30]:
“Atam “Nəsimi” filminin dünyaya çıxmasını istəyirdi” – İsa Muğannanın qızı
20/01/2019 [01:24]:
Dünyada robotlardan ən çox istifadə edən ölkələr – SİYAHI
20/01/2019 [00:56]:
Dünyanın ən maraqlı döymələri - FOTOLAR
20/01/2019 [00:15]:
Baş məşqçi: "Komandanı futbolçuların cinsi orqanının ölçüsünə uyğun qururam" - MARAQLI
19/01/2019 [23:49]:
Demokratik defisit - “Ah, Avropa”
19/01/2019 [23:11]:
2018-ci ildə Azərbaycanda ən çox qoyulan adlar açıqlandı: Yusif və Zəhra liderlik edib...
19/01/2019 [22:13]:
Yoldan keçən hicablı qadına yumruq atdı - Avropa mədəniyyətsizliyi = VİDEO
19/01/2019 [21:50]:
“20 Yanvarla bağlı sessiyada bəzi deputatlar  qorxudan zaldan qaçmaq istəyirdi...”
19/01/2019 [21:37]:
Ali məktəblərə tələbə qəbuluna dair... - RƏSMİ
19/01/2019 [21:30]:
Məşhur milyarder uşaqlarının atasını axtarır -Kim olduğunu söyləyənə 6 min dollar verəcək
19/01/2019 [21:15]:
Əli Əhmədov: “Səbəb müxalifətin sosial dayaqlarını itirməsidir”
19/01/2019 [21:14]:
Hərbi helikopter qəza təhlükəsi ilə üzləşdi
19/01/2019 [20:04]:
Serbiyada 20 yanvar faciəsinin 29-cu ildönümü ilə əlaqədar anım mərasimi keçirildi
19/01/2019 [19:59]:
ADU-da dəyirmi masa keçirildi - FOTO
19/01/2019 [19:54]:
"Dövlət vəsaitlərindən istifadə sahəsində israfçılıq baş alıb gedir" -Əli Məsimli
19/01/2019 [19:48]:
Qazaxda “Cəhənnəm sakinləri” nümayiş etdirildi -FOTOLAR
19/01/2019 [19:37]:
Naqif Həmzəyev: “Avropa Şurasında Azərbaycanın qlobal rolunu yaxşı dərk edirlər”
19/01/2019 [19:34]:
Dəfninə heç kimin qatılmadığı anasını velosipedlə 5 kilometr daşıyıb dəfn etdi
19/01/2019 [19:30]:
UFC rəhbəri Makqreqorun qayıtmasından danışdı
19/01/2019 [19:24]:
Ombudsman 20 Yanvar faciəsinin 29-cu ildönümü ilə bağlı silsilə tədbirlər təşkil edib
19/01/2019 [19:24]:
SOCAR-da son illərdə həyata keçirilən islahatlar açıqlanıb
19/01/2019 [19:21]:
SHXÇDX-də 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsi yad edilib
19/01/2019 [19:18]:
Salyanda 1 kq-a yaxın narkotik qanunsuz dövriyyədən çıxarıldı
19/01/2019 [19:07]:
“Muğamlarımız əcnəbiləri belə heyrətləndirir, onları məftun edir”
19/01/2019 [18:48]:
Parisdə etiraz aksiyası zamanı 12 nəfər saxlanıldı
19/01/2019 [18:11]:
“Microsoft” Ermənistan hökumətinin təhlükəsizliyini üzərinə götürdü...-FOTO
19/01/2019 [18:04]:
“Dinc əhaliyə divan tutuldu” – Rövşən Rzayev
19/01/2019 [18:02]:
Milli Şuranın mitinqində 2800 nəfər iştirak edib – RƏSMİ
19/01/2019 [17:59]:
“Onlar 20 Yanvar faciəsinin qarşısını ala bilərdilər” - Etibar Məmmədov
19/01/2019 [17:56]:
Paşinyanın Qarabağ fiaskosu - Erməni mətbuatı baş naziri yıxıb-sürüdü
19/01/2019 [17:23]:
"O, olmasaydı "Nəsimi" çəkilməzdi..." -Rasim Balayev
19/01/2019 [17:16]:
“Dövlətqaçqınkom”un 100-ə yaxın əməkdaşı qan verdi -FOTOLAR
19/01/2019 [17:11]:
Ötən il 51 mindən çox şəxs işlə təmin edilib
19/01/2019 [17:08]:
Zimbabve prezidentinin Azərbaycana səfəri başa çatdı
19/01/2019 [17:06]:
“Azərbaycanla ticarətin aparılacağı sahələri tədqiq etmək istəyirik” - Zimbabve prezidenti
19/01/2019 [16:53]:
Şamaxı və ətraf rayonların əhalisinə pulsuz hüquqi yardım göstərildi -FOTOLAR
19/01/2019 [16:40]:
Tramp Dağlıq Qarabağ haqqında danışdı
19/01/2019 [16:38]:
“Vətənin ən qəhraman övladları və onların ailələri qarşısında baş əyirəm” -Amerika ordusunun azərbaycanlı polkovniki
19/01/2019 [16:32]:
İnternetdə şəxsi məlumatları necə qorumaq olar?
19/01/2019 [16:29]:
Türkiyə 79 min suriyalıya vətəndaşlıq verib
19/01/2019 [16:15]:
Fotoqrafçı ananın obyektivində qızının heyvan sevgisi -FOTOLAR
19/01/2019 [16:05]:
Deputat və professor Nəsimi ilə bağlı addımı yüksək QİYMƏTLƏNDİRDİ
19/01/2019 [15:59]:
8 Olimpiya mükafatçısı Bakıda çıxış edəcək – İLK DƏFƏ
19/01/2019 [15:52]:
Soydaşlarımız Moskvada "Vı, pustoy narod" sözlərinə etiraza toplaşır - SON XƏBƏR... + VİDEO
19/01/2019 [15:47]:
UNEC-də hər bir tələbə müraciəti araşdırılır -FOTOLAR
19/01/2019 [15:37]:
Bakıda narkotacirlərə qarşı ƏMƏLİYYAT -Dəstə tutuldu
Bütün arxiv bir sırada
07/06/2018 [21:25] - Müsahibə - ( 1454 dəfə baxılıb)

Deputat: "Quldarlıq quruluşunda heç bu qədər boşanma yox idi"



Moderator.az Oxu.Az-a istinadən Milli Məclisin (MM) Səhiyyə komitəsinin sədr müavini Musa Quliyev ilə müsahibəni təqdim edir:

- Musa müəllim, bu günlərdə parlamentin Səhiyyə komitəsində transplantasiya ilə bağlı qanuna dəyişikliklərinin geniş müzakirəsi oldu. Adıçəkilən qanunda daha hansı dəyişikliklər ola bilər? Komitə sədri Əhliman Əmiraslanov son dəyişikliklərin hələ tam olmadığını, bunun davamının olacağını da bildirib.

- Qanun layihəsi üzərində iş davam edir.

Nəzərdə tutduğumuz əsas dəyişikliklər meyitdən orqan, toxuma götürülməsi və resipiyentə köçürülməsi işinin təşkilinin hüquqi bazasını möhkəmlətmək istiqamətində yeni maddələrin layihəyə əlavə olunmasıdır.

Bu müddəalar donor orqanın götürülməsi, saxlanılması, daşınması qaydalarını tənzimləməli, donor orqan götürüləcək klinikalara və tibb heyətinə olan tələbləri müəyyən etməli, donorların, resipiyentlərin, donor orqan və toxumaların reyestrinin yaradılması, donorluq və transplantasiya işinin bütün respublika ərazisində əlaqələndirilməsi üçün Koordinasiya mərkəzinin yaradılmasının hüquqi əsasları və qaydaları nəzərdə tutacaq.

- Özünüz də çıxışınızda qeyd etdiniz ki, “ölü dönor” la bağlı bağlı məsələdə “qohumlar problemi” var. Bu məsələdə hələ ki tam razılıq əldə olunmayıb. Bu məsələdə razılıq əldə olunacaqmı, olunmasa, bəs necə olacaq?

- Dünyada transplantasiya sahəsində bu məsələ ən çox müzakirə olunan mövzulardan biridir.

Əvvəla “meyit”, “ölü donor”, yaxud, komitə iclasında təklif olunduğu kimi “beyin ölümü keçirən şəxs” terminlərindən hansı bizim ölkəmiz üçün məqbuldur və bu məsələ də müzakirə mövzusudur. Bəzi ölkələrdə “Gadabra” termini işlənir ki, bunun da dilimizdə anlamı elə “meyit” deməkdir.

Beyin ölümü diaqnozunun qoyulması da məsuliyyətli işdir. Bunun kriteriyaları hazırlanıb təsdiq olunmalı, beyin ölümü diaqnozunu qoyan həkim konsilium heyətinin tərkibi təyin edilməlidir.

O ki qaldı ölmüş şəxsin orqanlarının donorluq məqsədi ilə götürülməsinə, dünyada müxtəlif yanaşma təcrübəsi var.

1. Əgər şəxs sağlığında öz orqan və toxumalarının götürülməsinə razılığını  yazılı surətdə vəsiyyət edibsə, onun qohumlarının razılığı tələb olunmadan cəsədindən donor kimi istifadə olunur.

2. Əgər şəxs sağlığında cəsədindən donor kimi  istifadəni qadağan edən vəsiyyətnamə qoyubsa, onun orqanlarından heç bir halda (qohumları təkid etsə belə) donorluq məqsədi ilə istifadə edilə bilməz!

3. Əgər şəxs sağlığında ölümdən sonra orqanlarının donorluq məqsədi ilə götürülməsi barədə yazılı bilgi qoymayıbsa, ölüm anında onun yanında olan, yaxud, ilk gələn yaxın qohumlarının (arvadı (əri), valideyinlərindən, yaxud övladlarından biri) birinin yazılı razılığı kifayətdir ki, orqanlar donorluq üçün götürülsün.

Bu, hər şeydən əvvəl bir insanlıq, mənəviyyat və mədəniyyət məsələsidir. Əgər biz həqiqətən ölkədə donorluğu bir həyatverici missiyaya çevirmək istəyiriksə, bu yolla getməliyik.

Burada ziyalılarımızın, nüfuzlu şəxslərin, xüsusən din xadimlərinin mövqeyi çox önəmlidir.

- Ümumiyyətlə, Azərbaycanda orqan və toxuma transplantasiyasına ehtiyacı olan nə qədər insan, xəstə var?

- Belə bir statistika, bizdə təəssüf ki, aparılmır. Dünya təcrübəsi göstərir ki, hər 1 milyon nəfərə ildə dünya üzrə 130-140 qaraciyər və böyrək köçürülməsi baş verir. O məntiqdən çıxış etsək, 10 milyon əhalisi olan bir ölkədə ildə 1300-1400 nəfərin qaraciyər və böyrək köçürülməsinə ehtiyacı ola biləcəyini söyləyə bilərik. Amma, bu, sırf ümumiləşmiş  riyazi yanaşmadır.

Ayrı-ayrı ölkələrdə tamamilə fərqli göstəricilər ola bilər: xəstələnmə səviyyəsi, əhalinin yaş tərkibi, həyat tərzi, diaqnostikanın vəziyyəti, tibbi xidmətlərə əlçatanlıq və s. kimi  faktorlar bu göstəriciyə əhəmiyyətli dərəcədə təsir edə bilər.

- Yeri gəlmişkən, həmin iclasda “Tibbi optika haqqında” yeni qanun layihəsinin də ilkin dinləmələri keçirildi və dinləmələr  zamanı Azərbaycana 10 milyon insana cəmi 25 optik mağazanın düşdüyü bildirildi, hansı ki, dünyada on min nəfərə bir optik mağaza düşür. Qanun layihəsi qəbul ediləcəyi təqdirdə, bu problem necə çözüləcək?

- Hesab edirəm ki, bu məsələdə ölkəmizdə ciddi bir problem yoxdur. İxtisaslaşmış optika mağazalarının azlığını apteklərdə optika bölmələri kompensasiya edir. Hər halda bu gün  “eynək tapa bilmədim” - deyə, şikayət edən yoxdur. Hər kənddə optika mağazası açmağa da ehtiyac yoxdur. 

Fikrimcə, əsas problem görmə qüsurlarının vaxtında aşkar edilməsi, müalicəsi, korreksiyası, o cümlədən, eynəklərin keyfiyyəti və qiyməti məsələsidir.

- Musa müəllim, başqa bir məsələyə də münasibətinizi bilmək istərdik. Son illər ailə-məişət zorakılığı ilə bağlı məsələlər ətrafında coxsaylı müzakirələr aparılsa da, bu yöndə dövlət, parlament tərəfindən addımlar atılsa da, problem yenə də ortadadır. Bu məsələnin çözümü ilə bağlı daha hansı addımlar atılmalıdır ki, vəziyyət normala düşsün?

- Bu, yeni bir problem deyil və vahid həll düsturu da yoxdur. Adəm babamız nə qədər ki, tək idi, cənnətdə yaşayırdı, elə ki evləndi, daha cənnətdə yaşayası olmadı (gülür).

Ailə-məişət problemlərini doğuran səbəblər müxtəlifdir.

Maddi, sosial, psixoloji, mənəvi-əxlaqi  problemlər, mədəni-intellektual səviyyələrdəki fərq, valideyinlərin və yaxın qohumların müdaxiləsi ailədaxili çatlar yaradır və vaxtında korreksiya edilmədikdə, bu çatlar dərinləşir və ailənin divarı uçulur, damı dağılır. Uçqunlar altında isə ən çox balaca uşaqlar qalırlar.

Bu səbəblər vaxtında müəyyənləşib aradan qalxmayanda konflikt dərinləşir, psixoloji gərginlik fiziki şiddətə, bəzən də cinayətə gətirib çıxarır. Və bu təkcə bizim ölkəmizin problemi deyil.  Demokratik-hüquqi sivil dünya deyilən toplumun problemidir.

Problemsiz ailə yoxdur, sadəcə, problemi çözə bilən və çözə bilməyən ailələr var.

Mən cəmiyyətin və dövlət orqanlarının ailə problemini çözə biləcəyinə inanmıram. SSRİ kimi nəhəng, güclü bir imperiya yaradan, kommunist partiyasını bir sistem kimi az qala dünyanın yarısında oluşduran Stalin öz ailəsini xoşbəxt idarə edə bilmədi: arvadı intihar etdi, oğlu əyyaş oldu, qızı ölkədən qaçdı.

Ailə möhkəm mənəvi özül üzərində qurulmalıdır. Özülsüz ailənin dözümü də olmur!

Əgər ailədaxili mənəvi dəyərlər deqradasiya edibsə, o ailəni kiminsə, yaxud,nəyinsə xətrinə saxlamağın da mənası yoxdur. Bəzən soruşurlar ki, Sovet hökumətində bu qədər boşanmalar yox idi. Doğrudur. 

Sovet quruluşu bir kommuna sistemi idi. Hamı bir nəfər üçün, bir nəfər hamı üçün şüarını xatırlayırsanmı?

Həmin tayfa - qəbilə dövrünün qaydaları cəmiyyəti insanın üzərində nəzarətçi təyin etmişdi. O dövrdə cəmiyyətin hüququ şəxsin hüququndan üstün sayılırdı.

İctimai qınaq, kollektiv məhkəmələri, qohum-qonşu töhməti, “partbilet”in alınması qorxuları, milisin birbaşa müdaxiləsi ailədaxili məsuliyyəti artırmaqla yanaşı, həm də münaqişələrin alovlanmasına imkan vermirdi.

O vaxt cəmiyyət boşanmış kişilərə və qadınlara, hətta, onların tayfalarına belə yaxşı baxmırdı.

O qaydalar boşanmaları azaltmışdı, amma ailə daxili xoşbəxtliyi artırmamışdı. İndi isə sivil dünya, o cümlədən, bizim qanunlarımız şəxsin hüququnu cəmiyyətin hüququndan üstün sayır.

Cəmiyyət şəxsin həyatına nəzarətçi ola bilməz. İnsan xoşbəxtliyinin ən birinci şərti onun azadlığıdır. Heç quldarlıq quruluşunda da bu qədər boşanma yox idi. Qadının ailədə hüququ isə qul hüququndan fərqlənmirdi.

Azad dünyanın isə öz tələbləri var: hər kəs öz seçimini özü etməlidir, ya münaqişəli ailədə QUL kimi ömür zürməli, ya da ayrılıb DUL kimi yaşamalıdır.

Məşhur milyarder 3 dollarlıq hamburger üçün sıra gözlədi - MARAQLI... +FOTO
600 il 3 qitəyə hökmranlıq etmiş imperiya: Hansı ölkələri neçə il idarə edib + SİYAHI
Azadlıq yolunda qalxan bir vuruş...
Dünyanın ən maraqlı döymələri - FOTOLAR
Baş məşqçi: "Komandanı futbolçuların cinsi orqanının ölçüsünə uyğun qururam" - MARAQLI
"AQRO" İnvest & İstehsalat
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Maraqlı
Ər tapa bilmələri üçün qızlara məcburən yemək yedizdirilir
Maraqlı
“Mona Liza”nı dünyanın məşhur sənət əsəri edən nədir?
Hadisə
Sevgilisinin məktubunu saxladığım şəhid...
Ədəbiyyat
“Atam “Nəsimi” filminin dünyaya çıxmasını istəyirdi” – İsa Muğannanın qızı
Dünya
Fotoqrafçı ananın obyektivində qızının heyvan sevgisi -FOTOLAR
Həftənin ən çox oxunanları
Bakıda gözlənilən tornado Elman Rüstəmovla Əhməd Əhmədzadəni Londondan vurdu - FOTOLAR
Bakıda dəhşətli qəza: "Mazda" 2 ayın gəlinini vurub öldürdü - FOTOLAR 18+
Bu ölkədən idxal olunan 7 ərzağı başınıza silah dirəsələr də YEMƏK OLMAZ!!!
“Sabah ölkədə elə proseslər baş verə bilər ki, eşidəndə adamın tükləri biz-biz olar...”
Xalqı hansı sülhə hazırlayırlar? - Təhlükə başımızın üstündədir, yoxsa...?
Putin Paşinyanı qucaqlayır, Lukaşenko İrəvan yolçuluğunda... - Bəs biz nəyi gözləyirik?
"Bu ölkənin şeyxi hara baxır, Anar, Çingiz Abdullayev, Ramiz Rövşən və digərləri hara baxır?"
Ucarda dəhşət: 16 yaşlı qız qaçırılıdı, zorlandı, sonra ailəsinə qaytarıldı - VİDEO
Şəhər meri 30 il kirayədə yaşayan süpürgəçiyə ev verdi-İbrətamiz- FOTOLAR  
Soydaşlarımız Moskvada "Vı, pustoy narod" sözlərinə etiraza toplaşır - SON XƏBƏR... + VİDEO
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə