Xəbər lenti
25/05/2019 [13:31]:
Çingiz Qənizadə seçicilərini dinlədi -FOTOLAR
25/05/2019 [13:21]:
Heydər Əliyev Mərkəzində “Tarixin şah əsərləri” sərgisi açılacaq
25/05/2019 [13:19]:
Fuad Abbasova yeni vəkil tutuldu – Ailəsindən açıqlama
25/05/2019 [13:17]:
Ermənistanın keçmiş prezidentləri gizli görüş keçiriblər
25/05/2019 [13:15]:
“Arsenal” yayda Mxitaryanı satmağa hazırdır
25/05/2019 [12:36]:
AMEA magistraturasına qəbul zamanı müsahibə mərhələsi ləğv olunub - QƏRAR
25/05/2019 [12:33]:
Anar: “Babamın şəklini "Siyasi qurbanların xatirəsi muzeyi”ində gördüm”
25/05/2019 [12:30]:
İstefa verən hakim vəkilliyə qəbul olunub
25/05/2019 [12:22]:
Baş nazir sıravi əsgərləri satın alır: Generalitetlə savaşın pərdəarxası...
25/05/2019 [12:21]:
Bakıda 16 mərtəbəli binada yanğın baş verib - FOTO+VİDEO
25/05/2019 [12:18]:
“Siyasi repressiya qurbanları muzeyi”nin açılışı olub - FOTOLAR
25/05/2019 [12:16]:
"Bizim azadlıq və istiqlaliyyətimizi gözləri götürməyən rəqiblərimiz deyirlər ki..."
25/05/2019 [12:10]:
“Onun ən böyük kino rolu "General Həzi Aslanov" filmidir...”
25/05/2019 [12:08]:
Elçin Quliyev: “1920-1950-ci illərdə repressiyaya məruz qalmış vətəndaşların sayı 400 mindən artıq olub”
25/05/2019 [12:06]:
O, gələcəkdə daha çox oxunacaq...
25/05/2019 [12:05]:
DTX rəisi: "Azərbaycanı Almaniya, Fransa, İngiltərə ilə müqayisə edirik, belə də olmalıdır"
25/05/2019 [12:02]:
“1990-cı illərdəki xəyanətlərin üstü açılmayacaq hələlik...”
25/05/2019 [11:57]:
Kafedə meyit tapıldı - Zorakılıqla öldürülüb
25/05/2019 [11:47]:
Türkiyədə həbs olunan gəminin dənizçiləri Rusiyaya qayıtdı
25/05/2019 [11:32]:
Masallıda kənd təsərrüfatı sistemi sürətlə elektronlaşır
25/05/2019 [11:21]:
Azad Rəhimovun oğlu 20 milyonluq tender “uddu”
25/05/2019 [11:12]:
Müəllimin şagirdinə qarşı əxlaqsızlığı gizli kameraya düşdü - VİDEO
25/05/2019 [11:11]:
"Rəsmi, siyasi dairələrdə məni yaxına buraxmırlar və başım çıxmır səbəbi nədir"
25/05/2019 [11:08]:
AzTV-dən növbəti ilk: xarici ekspertlər faktları açdılar... - Video
25/05/2019 [11:06]:
Saakaşvili Ukraynaya qayıdır - TARİXİ AÇIQLADI
25/05/2019 [11:02]:
Gəncədə avtomobil 19 yaşlı qızı vurdu
25/05/2019 [10:57]:
Ali məktəbi bitirənlər niyə dövlət qulluğunda az təmsil olunur? - PROBLEM
25/05/2019 [10:57]:
Ermənistan xarici işlər nazirinin səhhəti kəskin pisləşdi-Lavrovla danışıqdan sonra...
25/05/2019 [10:53]:
Hava limanında Rusiya vətəndaşından 800 min dollar "tapıldı" - Hökumət 25 faizini istəyir...
25/05/2019 [10:51]:
Neftçalada 5 uşaq anası olan 30 yaşlı qadın intihar etdi
25/05/2019 [10:48]:
Cəbhədə gərginlik – Atəşkəs 20 dəfə pozuldu
25/05/2019 [10:42]:
Bu gün Bakıda 28 dərəcə isti olacaq
25/05/2019 [10:40]:
NATO yeni hərbi strategiya qəbul edir – Rusiyaya görə
25/05/2019 [10:40]:
"Neçə illər öncə Qarabağ probleminin də qeyri-standat həlli olduğunu demişdim..."
25/05/2019 [10:39]:
Avtomobil ustaları emalatxanada heroinlə tutulublar - FOTO
25/05/2019 [10:32]:
Məmurlar Ramazan boyunca aşpaz və ofisiant işləməyə göndərildi- GÖZLƏNİLMƏZ...
25/05/2019 [10:07]:
Pavel Qraçov Rəhim Qazıyevə görə şəxsən Əbülfəz Elçibəyi təhdid edibmi? - MÜƏMMA
25/05/2019 [10:05]:
“İsgəndər Həmidovla əlaqə itib” - AXH rəsmisi
25/05/2019 [10:03]:
Rotşildlərlə qonşuluq 13 milyon avroya başa gələcək
25/05/2019 [10:02]:
Ağacan Əbiyev: “Ronaldo deyil, Messi deyil, başımıza çıxarıblar”
25/05/2019 [09:56]:
Azərbaycanda keçirilən beynəlxalq idman oyunları ölkəmizə nə verir?
25/05/2019 [09:54]:
Azərbaycanda 5 uşaq anası özünü asdı
25/05/2019 [09:42]:
Döyüşçü yoldaşından Nəcməddin Sadıkova özünəməxsus doğum günü TƏBRİKİ...
25/05/2019 [09:40]:
Tramp Meyin istefasını şərh etdi
25/05/2019 [09:38]:
Hindistanda məktəb yandı: 19 ölü - VİDEO
25/05/2019 [09:33]:
Tramp Yaxın Şərqə qoşun göndəriləcəyini təsdiqləyib
25/05/2019 [09:30]:
Korrupsioner məmurların varidatının xalqa paylanılmasına başlandı...
25/05/2019 [09:26]:
"Vicdanımı itirmişəm, onu tapanlardan artıq dərəcədə xahiş edirəm ki..."
25/05/2019 [09:23]:
ABŞ İrana təzyiqi artırır – Ərəb ölkələrinə silah satışı dəstəkləndi
25/05/2019 [09:22]:
Meksikada "Mi-17" vertolyotu qəzaya uğrayıb
25/05/2019 [09:20]:
Lavrovun diplomatik "uğur"u: Danışıqlardan əvvəl araq içmək...
25/05/2019 [08:30]:
"Beş gecə vardır ki, Allah möminlərin dualarını rədd etməz..."
25/05/2019 [00:04]:
Boris Conson: “Oktyabrın 31-də Böyük Britaniya Avropa İttifaqı üzvlüyündən çıxacaq”
24/05/2019 [23:59]:
“Mercedes” su maşını ilə toqquşdu: Yaralılar var - FOTO
24/05/2019 [23:50]:
Bu gecə ilk Qədr gecəsidir
24/05/2019 [22:48]:
Şəhid akademikin qızından Prezidentə müraciət: "Bizi arxasız görüb başımıza bu oyunu açırlar"
24/05/2019 [22:23]:
Şəhid ailəsini yaşadığı mənzildən bayıra atmaq istəyənlər kimlərdir?
24/05/2019 [22:21]:
Aranda hava kəskin dəyişdi - “Azərişıq” gücləndirilmiş iş rejiminə keçdi
24/05/2019 [22:20]:
Daşkəsənə dolu yağıb - FOTO
24/05/2019 [22:18]:
UEFA prezidenti Mxitaryanın Bakıya gəlməməsinə münasibət bildirib
24/05/2019 [22:17]:
Qarabağda rəqs məktəbləri açılır: Həm də Amerika ermənilərinin pulları hesabına...
24/05/2019 [22:17]:
Maliyyə naziri Samir Şərifova ağır itki
24/05/2019 [22:12]:
Milli Məclisin regional məsələlər komitəsinin iclası keçirildi
24/05/2019 [22:07]:
Fransada partlayış törədildi
24/05/2019 [22:05]:
Nərimanovda YAP ərazi ilk partiya təşkilatlarının sədrləri ilə görüş keçirildi
24/05/2019 [22:02]:
Ermənilərin cəbhə xəttində törətdiyi yanğını yağış söndürdü
24/05/2019 [22:00]:
Nursultan Nazarbayev Fəxri prezident oldu
24/05/2019 [21:48]:
“Rusiya Qarabağ probleminin həllini ona görə istəmir ki...”
24/05/2019 [21:21]:
Dünyada 1,5 milyon kor, beş milyon zəif görən uşaq var
24/05/2019 [21:04]:
Prezidentdən sonra ən yüksək maaşı bu şəxs alır
24/05/2019 [21:03]:
Azərbaycanlı ailə Almaniyadan deportasiya olundu
24/05/2019 [20:45]:
Yaponiya İmperatoru Prezident İlham Əliyevi təbrik edib
24/05/2019 [20:38]:
Sürücülük etibarnaməsi ilə bağlı yenilik
24/05/2019 [20:36]:
Ermənilərin cəbhə xəttində törətdiyi yanğını yağış söndürüb - FOTO
24/05/2019 [20:33]:
Belqrad Universitetində “Azərbaycanda musiqi mədəniyyətinin inkişaf tarixi” adlı tədbir keçirilib
24/05/2019 [20:28]:
"Ordumuzun Naxçıvan istiqamətində mövqelərini tərk etməsi barədə fikirlər yalandır" - RƏSMİ
24/05/2019 [20:07]:
Sumqayıt və Şabran yazarları sözün işığına yığışıb
24/05/2019 [20:04]:
Şabranda oğurluq edən şəxs tutulub
24/05/2019 [19:44]:
Zakir Fərəcov Hacı Zeynalabdin qəsəbəsində səyyar qəbul keçirdi - FOTOLAR
24/05/2019 [19:42]:
Türkiyənin Qars şəhərində Azərbaycan- Türkiyənin qardaşlıq yürüş keçirilib- FOTO
Bütün arxiv bir sırada
12/06/2018 [05:58] - Araşdırma - ( 3831 dəfə baxılıb)

AXC və Nərimanova qarşı gələn şəxsin peşmanlığı – O, səhvini anlayıb, sarsıntı keçirdi



Moderator.az Azərbaycan tarixinə ziddiyyətli fikirləri ilə düşən, əvvəlcə milli məsələlərə soyuq yanaşsa da, sonradan səhvini anlayan Eyyub Xanbudaqov haqqında yazını təqdim edir.

Yazıda araşdırmaçı Əli Şamilin TRT Azərbaycan üçün hazırladığı materiallardan istifadə olunub:
Eyyub Şirin oğlu Xanbudaqov 1893-cü ildə Gəncə şəhərində doğulub. 

Gəncə şəhərindəki məhəllə məktəbində, sonra da gimnaziyada təhsil alan Eyyub Xanbudaqov sonradan  Bakıya gəlib, Kaspi donanmasında matros işləməyə başlayır. Dənizçilikdə təcrübə toplayandan sonra təhsilini artırmaq qərarına gəlir. Bakıdakı Dənizçilik Məktəbinə daxil olur və oranı 1913-cü ildə bitirərək, kapitan köməkçisi vəzifəsində çalışmağa başlayır. 

1918-ci ildə Hümmət təşkilatına daxil olur. Hümmət təşkilatı isə Rusiya Kommunist Partiyasının Bakıdakı müsəlmanlardan təşkil edilən bir qrupu idi. 1918-ci ildə elan edilən Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətini burjua-mülkədar hökuməti adlandıran Eyyub Xanbudaqov sosialistlərin hakimiyyəti ələ almaları üçün var gücü ilə çalışır. 1920-ci il aprelin 28-də bolşeviklərin Azərbaycanı işğal etməsini alqışlayanlar sırasında Eyyub və Mahmud Xanbudaqov qardaşları da olur. Bolşeviklərin belə fanatik inqilabçılara böyük ehtiyacı olduğundan 1920-ci ilin oktyabrında Eyyub Xanbudaqovu Azərbaycan Xalq Komissarları Şurası yanında Fövqəladə Komissiyanın sədri təyin edirlər.

Eyyub Xanbudaqov Azərbaycanda əksinqilabçı saydığı milli kadrlara divan tutmaqla kifayətlənmir, 1921-ci ilin martında RK(b)P 10-cu qurultayında iştirak edərkən onu Kronştatdakı etiraz hərəkatını yatırmağa göndərirlər. Bolşeviklərin əksinqilabi-qiyam adlandırdıqları üsyanın yatırılmasında Eyyub Xanbudaqov xüsusi fəallıq göstərir. 

Bolşeviklər ölkəni savaş meydanına çevirdiklərindən, sinfi mübarizə adı altında xalqın malını-mülkünü əlindən aldığından keçmiş Rusiyanı aclıq və qıtlıq bürüyür. Şəhərlərdə yaşayan əhalini ərzaqla təmin etmək, sənayeni işlətmək üçün kəndlilərdən ərzağı zorla alırlar. Belə gərgin günlərdə, yəni 1921-ci ilin may ayında Azərbaycanda ərzaqla təchizat məsələsini nizama salmaq üçün Xalq Komissarlar Şurası nəzdində üç nəfərdən ibarət səlahiyyətli komissiya yaradılır. Bu komissiyanın tərkibinə Eyyub Xanbudaqov da daxil edilir.

Müsadirə adı altında qarətçilik o yerə çatır ki, kəndlilər mərkəzə teleqram vuraraq xahiş edirlər ki, nəyimiz varsa birdəfəlik aparsınlar, tez-tez gəlib ailəmizi və özümüzü təhqir etməsinlər. Sovetlərin özünün rəsmi sənədlərində Azərbaycanda 1920-ci il aprelin 28-dən 1921-ci il avqustunadək 48 min nəfərin qırmızı terrorun qurbanı olduğu göstərilir. Bir milyondan çox əhalidən 48 min nəfərin cəzalandırılması cəzanın kütləviliyindən xəbər verir. Bu kütləvi cəzalandırmanın, qırmızı terroru həyata keçirənlərin öncüllərindən biri də Eyyub Xanbudaqov olur.

1921-ci ildə onu Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinə üzv seçilir və Azərbaycan İstehlak Cəmiyyətləri İttifaqına sədr işləməyə göndərirlər. 1922-ci ilin əvvəlindən Azərbaycan Həmkarlar İttifaqları Şurasına sədr müavini seçilən Eyyub Xanbudaqov 1922-ci il martında Nəriman Nərimanov və başqa rəhbər işçilərin köməyi ilə AK(b)P MK katibi seçilir. İlk illər Mirzoyanın və b. təsiri altında N. Nərmanova qarşı durur, antimilli mövqedə dayanır. Beynəlmiləlçilik adı altında xalqına qarşı divan tutulduğunu görür.

Eyyub Xanbudaqov konfransda ona və tərəfdarlarına qarşı hücumun gücləndiyini görərək fikirlərini xalqa çatdırmaq üçün 1923-cü il iyundan başlayaraq “Bakinski raboçi” qəzetində “Quba qəzasında xalq maarifi”, “Azərbaycanda bizim başlıca vəzifələrimiz”, “Milli məsələyə dair” və b. məqalələrini çap etdirir. Mikoyan, Mirzoyan, Sərkis kimi komunistlərin antiazərbaycan mövqeyini Əliheydər Qarayev, Mirzədavud Hüseyinov, Ruhulla Axundov da müdafiə edir.

1924-cü il mayın 5-9-da keçirilən respublika partiya təşkilatının qurultayında milli məsələyə dair ixtilaf daha da dərinləşir. Eyyub Xanbudaqovun rəhbərlik etdiyi dəstənin fikirlərini bu cür qruplaşdırır: 1.Moskva Azərbaycanın daxili işlərinə qarışmasın. 2.Yerli kommunistlərin Moskvadan göndərilən rəhbər işçilərin müşaviri kimi görmək ənənəsinə son qoyulsun. 3.Moskva Azərbaycan kommunistlərinin sərbəst işləməsinə əngəl olur. Onlara “yerli millətçilər” damğası vuraraq partiya sıralarından uzaqlaşdırır. Bu hallara yol verilməsin.

Çox təəssüf ki, qurultayda Xanbudaqov qardaşlarını yerli kommunistlərdən Mirbəşir Qasımov, Həbib Cəbiyev və b. azsayda insan müdafiə edir. Sergey Kirovun, Serqo Orcanikidzenin tərəfini tutaraq Xanbudaqovları millətçilikdə təqsirləndirən Azərbaycan kommunistlərinin əksəriyyəti 1937-ci ildə Stalin repressiyyasının qurbanı oldular.

Eyyub Xanbudaqov Zaqafqaziya Ölkə Komitəsinin iclasında Orcanikidzeyə sual verir ki, Azərbaycanda işsizlər ordusu olduğu halda nədən Azərbaycanda dəmiryolunun tikintisinə və yenidən qurulmasına 15 dəmiryol gözətçisi və 32 başqa işçi göndərilir.

Xanbudaqov açıq və kəskin bildirirdi ki, türk dilinin inkişafi ilə bağlı üç dekret verilsə də, heç bir iş görülmür. O, rəhbər vəzifələrdə işləyən milli kadrların sayını qonşu Gürcüstanla müqayisə edir. Azərbaycanda milli kadrların sıxışdırıldığını, milli məktəblərin açılmasına az vəsait ayrıldığını kəskin tənqid edir.
Xanbudaqov qardaşları Mirzoyanlar, Mikoyanlar, Kirovlar tərəfindən aldadıldıqlarını başa düşərək Nəriman Nərimanovdan yardım istəyirlər. Nərimanov isə daha onların səmimiyyətinə inanmır.
Özünün aldandığını, milli kommunistlərin qeyri səmimiliyini görən Eyyub Xanbudaqov sarsılır və ağır xəstəlik keçirir.

Onu milli məsələdə qətiyyətli mövqe tutduğuna görə Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin ikinci katibi vəzifəsindən uzaqlaşdırırlar.
1926-30-cu illərdə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı Bankının sədri, ZSFSR Xalq Komissarlığında müxtəlif vəzifələrdə işləsə də, daim nəzarətdə olur və təqiblərə məruz qalır. Azərbaycan İstehlak Cəmiyyəti İttifaqının sədr müavini işləyən Eyyub Xanbudaqovu 1936-cı il dekabrın 19-da millətçilikdə ittiham edərək həbs edirlər.

Uzun sürən işgəncəli istintaqdan sonra 1937-ci il iyulun 23-də SSRİ XDİK-nın xüsusi iclasında E. Xanbudaqov 5 il azadlıqdan məhrum edilir. Lakin Moskva bu cəzanı qənaətbəxş hesab etmir. SSRİ Ali Məhkəməsinin Hərbi Kollegiyasının səyyar iclasının 12 oktyabr 1937-ci il qərarı ilə ölüm hökmünə məhkum edilir.

Eyyub Xanbudaqov yanlışlığa yol versə də, sonradan səhvini başa düşür və milli məsələdə qətiyyətli mübarizəsi ilə yaddaşlarda yaşayır.

loading...
loading...
"Neçə illər öncə Qarabağ probleminin də qeyri-standat həlli olduğunu demişdim..."
Döyüşçü yoldaşından Nəcməddin Sadıkova özünəməxsus doğum günü TƏBRİKİ...
Üzərindən ata və anasının bağırsaqları çıxdı - AĞLASIĞMAZ SƏBƏB...
Tanrının 54 gün sonra göndərdiyi mükafat - FOTOLAR + VİDEO
"Qaliblərin imtahansız qəbulu ürəkbulandıran addımları daha da gücləndirərdi..."
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
“Onun ən böyük kino rolu "General Həzi Aslanov" filmidir...”
Hadisə
Pavel Qraçov Rəhim Qazıyevə görə şəxsən Əbülfəz Elçibəyi təhdid edibmi? - MÜƏMMA
Siyasət
“Rusiya Qarabağ probleminin həllini ona görə istəmir ki...”
Gündəm
“Xırda insidentlər böyük müharibəyə çevrilə bilər” – XƏBƏRDARLIQ!
Gündəm
“Boykot çağırışı ermənilərin növbəti təxribatıdır”
Həftənin ən çox oxunanları
"Emin 444" öldürən çempionun yaralı görüntüsü yayıldı - FOTO
DYP əməkdaşları "Gelendevagen" deyir, "Niva"nın sahibi isə daş atıb başını tutur ki...
Əhmədova Abdullayevin ifşa videosunu yaydı: "Tövbə edin və heç kimin haqqına girməyin"
"Bir neçə gün öncə Bakının mərkəzində erməni tələbə yoldaşımı gördüm...”
Prezidentdən sonra ən yüksək maaşı bu şəxs alır
Şüvəlanda "su qiyməti"nə dəbdəbəli villa satışa çıxarıldı - 10 milyon manat + VİDEO
“Şuşa və Laçının işğalı ilə bağlı sövdələşmə aparmış 3 nəfərdən biri Türkiyədə yaşayır…”
Şəmkirin icra başçısından Dilqəm Əsgərovun oğluna KİŞİ SÖZÜ...
Bakıda ticarət mərkəzində yanğın: 4 nəfər yaralandı
Ən ölümcül siqaret növünün adı açıqlandı - ARAŞDIRMA
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və s. işlər üçün əlaqə:
Telefon: 0502711225, 0507440247 (Whatsapp)