Xəbər lenti
23/09/2018 [10:20]:
Moskva aeroportlarında 30-dan çox reys gecikir
23/09/2018 [10:19]:
Balakəndə 15 otaqlı ev yandı
23/09/2018 [10:13]:
Azərbaycana payız gəldi
23/09/2018 [10:05]:
Bakı suyun altında qaldı - FOTO
23/09/2018 [10:02]:
Alimlər yuxu üçün ən zərərli vəziyyəti müəyyənləşdirdi
23/09/2018 [09:36]:
İsrail Rusiyanın qisasından ehtiyatlanır
23/09/2018 [09:35]:
Azərbaycan Premyer Liqasında baş məşqçilər dava etdilər - VİDEO
23/09/2018 [09:30]:
Dəhşətli virus 100 il sonra yenidən qayıda bilər
23/09/2018 [09:27]:
Övladına məktəbli geyimi ala bilməyən ata intihar etdi
23/09/2018 [09:14]:
Almanlar ölkənin əsas fəxrini müəyyənləşdirdilər - SORĞU
23/09/2018 [09:09]:
Futbolçu rəqibin bütün oyunçularını aldadaraq qol vurdu - VİDEO
23/09/2018 [08:56]:
ABŞ İrandakı terror aktına münasibət bildridi
23/09/2018 [00:57]:
"İranın bu formada qarışıqlığa sürüklənməsi, qonşu dövlətlər üçün arzuolunan deyil"
23/09/2018 [00:33]:
"Yaxın günlərdə gözləmədiyimiz bir məkanda mütləq terror aktı baş tutacaq" - PROQNOZ
22/09/2018 [23:13]:
Bağırovun həbsdə dindirilməsi, etirafları, istintaq materialları- Gizli tarix
22/09/2018 [22:46]:
Saatlı sakini qaynanasını qətlə yetirdi, həyat yoldaşını yaraladı
22/09/2018 [22:27]:
Nuru Paşanın bilinməyən qəhrəmanlıqları və fövqəladə hərbçi bacarıqları- Xatirələrin dili ilə
22/09/2018 [22:21]:
“Qarabağ”ın oyununa 10 min bilet satıldı
22/09/2018 [22:00]:
QAT mitinqə hazırlığı müzakirə etdi
22/09/2018 [21:56]:
Xamenei Əhvazdakı terrorun təşkilatçılarından söz açdı
22/09/2018 [21:55]:
Qarabağda erməni əsgər öldürüldü
22/09/2018 [21:55]:
Bakıda ana 8 yaşlı qızını bu səbəbdən CƏZALANDIRDI
22/09/2018 [21:53]:
Hərbi paraddakı partlayışda ölənlərin sayı 28-ə çatdı
22/09/2018 [21:49]:
Bakıdan Bakıya qaçqın düşüb?..- FOTO
22/09/2018 [21:46]:
Leyla Əliyeva Beynəlxalq Sülh Günü tədbirində -FOTOLAR
22/09/2018 [21:43]:
Suriyada İŞİD başçıları məhv edildi
22/09/2018 [21:43]:
Bəyaz “O səs” üçün 12 kiloqram arıqladı - Foto
22/09/2018 [21:41]:
Bərə qəzasında ölənlərin sayı 209 nəfər oldu
22/09/2018 [21:41]:
AŞPA Ermənistanda monitorinq aparacaq
22/09/2018 [21:13]:
“Azərbaycan KTMT-lə bağlı beynəlxalq məhkəməyə müraciət edə bilər”
22/09/2018 [20:51]:
"Necə ola bilər ki, Böyük Yaradanın rəva görmədiyi günahı bəndə bu cür asanlıqla etsin?!"
22/09/2018 [20:49]:
Rövnəq Abdullayev medalları qaliblərə təqdim etdi - Fotolar
22/09/2018 [20:23]:
Ebru ilə Rzanın Nyu-York görüşü dava ilə bitdi - Rza oteli tərk etdi
22/09/2018 [20:22]:
Facebook-dan subaylar üçün möhtəşəm yenilik – Evlilər baxmasın
22/09/2018 [20:17]:
İlham Zəkiyevə yeddinci dan qara kəmər verildi - FOTO
22/09/2018 [20:15]:
Azərbaycanlı aparıcı hamamdan şəkilini paylaşdı - FOTO
22/09/2018 [20:13]:
Raquf Orucovla bağlı MÜHÜM İŞ
22/09/2018 [20:10]:
175 nömrəli avtobusda nə baş verib? – RƏSMİ AÇIQLAMA
22/09/2018 [20:00]:
“Prezidenti öldürüb günahı ABŞ-ın üzərinə yıxacaqlar” – Şok proqnoz
22/09/2018 [19:54]:
İrandakı teraktı daha bir təşkilat üzərinə götürdü - Video/23+
22/09/2018 [19:50]:
Azərbaycan Prezidenti Səudiyyə Ərəbistanının Kralını təbrik edib
22/09/2018 [19:49]:
Sumqayıtda avtomobillə vurulan piyada xəstəxanada öldü
22/09/2018 [19:48]:
Azərbaycanda ölünü məhkəməyə çağırdılar
22/09/2018 [19:47]:
Can verən sevgilisinin videosunu Snapçatda paylaşan qız həbs edildi
22/09/2018 [18:48]:
Kanadada güclü qasırğa insanları vahiməyə saldı - VİDEO
22/09/2018 [18:46]:
Dünyanın ən təhlükəli şəhərləri məlum oldu
22/09/2018 [18:42]:
İlham Əliyev Bakıda keçirilən cüdo üzrə dünya çempionatını izləyib
22/09/2018 [18:40]:
Prezident orden verdi
22/09/2018 [18:39]:
İran prezidenti Trampa Səddam Hüseynin taleyini vəd etdi
22/09/2018 [18:25]:
Xanın kəndinə Şaumyanın adının verilməsinin 95 illiyi belə qeyd olundu...- FOTOLAR
22/09/2018 [17:51]:
Etimad İsmayılova şeir həsr olundu: “Məni dəfn etməyə gələrsən, ANA!”
22/09/2018 [17:46]:
"Kamal Abdullanın bu addımı sözün yaxşı mənasında bir "ilk" oldu"
22/09/2018 [17:29]:
“İranda gərginliyin artması qonşu dövlətlərə yaxşı heç nə vəd etmir”
22/09/2018 [17:13]:
“İstəyirdim ki, Xatirə xanımın tikdirəcəyi Şəhid bulağı Müşfiqin məzarının yanında olsun...”- Şəhid anası...
22/09/2018 [16:35]:
“Qanuni oğru” həbsxanada intihar etdi
22/09/2018 [16:34]:
Əsla ayağı ayağın üzərinə qoyub əyləşməyin - ÖLƏ BİLƏRSİNİZ
22/09/2018 [16:32]:
"Zaurun verilişinə çıxdım ki, ipotekam bağlansın" - Əməkdar artist
22/09/2018 [16:30]:
"Atamın dostu ilə yatdım" - Aktyorun qızından gözlənilməz etiraf
22/09/2018 [16:29]:
Tarkandan heyranlarına şok: Səhnədən imtina etdi
22/09/2018 [16:20]:
Ermənistanda Futbol Federasiyasına yeni prezident seçildi
22/09/2018 [16:19]:
ABŞ-da işləmədiyi cinayətə görə 27 il həbsdə yatan məhkum azadlığa çıxdı -FOTOLAR
22/09/2018 [16:17]:
Elman Mehdiyev müşavir təyin edildi - Səlim Müslümovun bağladığı "kitab" yenidən açıldı...
22/09/2018 [16:07]:
“Əgər Allah mənə sənətimdən artıq alicənab yetirərsə, ərə gedərəm"
22/09/2018 [15:37]:
“Bəs uşaqlarımıza “Şaumyan” adı qoymağa kim məcbur edirdi?”
22/09/2018 [15:26]:
Lukaşenko Putinlə danışıqları ağır adlandırdı
22/09/2018 [15:17]:
Salahlıdan Amasyaya Polkovnik Məmməd Qazaxın izi ilə...
22/09/2018 [15:12]:
Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi İran tərəfinə başsağlığı verdi
22/09/2018 [15:10]:
“Televiziyalarımızda reytinq adı altında bizə niyə zir-zibil təqdim olunmalıdır?”
22/09/2018 [15:10]:
Azərbaycanda orta aylıq əməkhaqqı 3,7% artdı
22/09/2018 [15:07]:
Beyləqanda 196 ağac yandırıldı
22/09/2018 [14:43]:
"Yenə sahibkarlara zülm edəcəklər ki, istixanaları qoyub qaçsınlar" - ŞİKAYƏT
22/09/2018 [14:41]:
Birincilər Dövlət Komitəsinə ekskursiya etdilər
22/09/2018 [14:35]:
Hatayda Yayladağında Azərbaycan küçəsi və Qarabağ parkı açılacaq
22/09/2018 [14:26]:
“Desəm ki, daha çox Qüdrət Həsənquliyev mat olur...” - Fazil Mustafa ilə “Bir hovur” söhbət
22/09/2018 [14:13]:
XİN-dən KTMT baş katibinin açıqlamasına reaksiya
22/09/2018 [14:09]:
Türkiyədə məktəblilərin olduğu avtobus aşdı, ölən və xəsarət alanlar var
22/09/2018 [14:03]:
Moderator.az operativ reaksiyaya görə DİN rəhbərliyinə təşəkkür edir...
22/09/2018 [13:46]:
"Bunu edən üzdəniraq jurnalistlər də var, qələm əlində olan şəxs bunu edərmi?"
22/09/2018 [13:21]:
Nyu-York metrosunda tavan uçdu -Gözlənilməz
22/09/2018 [13:18]:
“Qanuni oğru” həbsxanada intihar etdi
Bütün arxiv bir sırada
19/06/2018 [19:01] - Müsahibə - ( 2211 dəfə baxılıb)

"O deyir, qocalar elə işlərlə məşğul olub ki, uşaqlar Allaha inana bilmir..."



Moderator.az Kulis.az-a istinadən fəlsəfə elmləri namizədi, Nobel araşdırmaçısı Etibar Əliyevlə müsahibəni təqdim edir.

- Etibar bəy, 113-cü Nobel mükafatları təqdim olundu. Ötən Nobel həftəsini necə dəyərləndirirsiniz?

 
- Nobel həftəsi çox maraqlı oldu. Xüsusilə Sülh sahəsində 17 yaşlı bir qızın Nobel alması, Nobel yeniliyi idi. Ən gənc nobelçi 25 yaşında mükafat alan fizik Uilyam Lourens Breqq olmuşdu. Pakistanlı Yusuf Malalayın bu mükafatı alması yenilik idi. İkinci yenilik iqtisadiyyat sahəsində mükafatın fransalı iqtisadçıya verilməsi idi. Amerikanlar heç bir ölkəyə macal vermirdilər. Bu da təbiidir ki, Amerikada böyük iqtisadiyyat məktəbləri var və böyük iqtisadçıların 95 faizi burada yaşayır. Ədəbiyyat sahəsində də Modianonun mükafat alması gözlənilən idi. Çox böyük yazıçıdır. Mən onun mükafat almamışdan əvvəl bir neçə müsahibəsini oxumuşdum. İşğal mövzusu ilə bağlı macar yazıçı İmre Kertes də mükafat almışdı. Madiono yaşlı və peşəkar yazıçıdır. Son vaxtlar Nobel ədəbiyyat sahəsində yaşlı yazıçılara önəm verir; Tranströmer, Munro və ən yaşlısı isə Doris Lessinq idi.

- Amma yaşlılardan Kundera qalıb, ona mükafat verilmir.

- Ədəbiyyat haqqında müəyyən proqnozlar verilir və bu çox vaxt düz çıxmır. Mariya Varqas Lyosanın Nobel alacağı deyilirdi. Bu özünü doğrultmalıydı, çünki Lyosa böyük yazıçıdır. Sənət adamlarının yaradıcılığı izlənilir və zamanında qiymət verilir. Fizika-kimya sahəsində də mükafatçılar böyük alimlərdir. Bizim üçün bu sahə haqqında danışmaq bir qədər çətindir. Çünki bizim alimlər bu texnologiyalardan və məktəblərdən uzaqdır. Keçən il mükafat Hiksə verildi. O çoxdan deyirdi ki, belə bir hissəciklər var. Amma o hissəciklər 2013-cü ildə kəşf olundu və Hiks Nobel aldı. Ən çox mübahisə, müzakirə doğuran ədəbiyyat və sülh sahəsi olur. Elm sahələri üzrə hər şey konkretdir. Ekspertlər çox dəqiq işləyir, kəşflər isə çox az olur.

 
- İqtisadiyyat, tibb, kimya, fizika sahəsində mükafata namizədlər ilin əvvəlindən bəlli olurmu? Yoxsa namizədlər hansısa başqa üsulla seçilir? Məsələn ilin əvvəlindən artıq bilinirmi ki, fizika üzrə iki kəşf var və onlardan biri mükafat alacaq?

 
- Dünyanın bir neçə təhqiqat mərkəzi var və böyük beyinlər də orda toplanır. Onlar hər şeyi ciddi təhlil edir. Səhv etmirəmsə 2003-cü ildə kəşf olmadığına görə mükafatı Ginsburqa verdilər. Yəhudi əsilli rus olan Ginsburq mükafatdan 20 il qabaq o uğuru əldə etmişdi. Bu cür geri qayıtmalar olub. Kəşf olmadığı halda geri qayıdıb keçmişə yenidən nəzər salırlar. I və II dünya müharibələri vaxtı Nobel mükafatı verilməyib. Amma kiçik, elementar bir kəşfin belə gözdən yayınması halı olmayıb. Heç bir saxtakarlığa yol verilmədiyi üçün Nobel mükafatı hələ də dünyanın ən nüfuzlu mükafatadır.

 
- İqtisadiyyat, fizika, tibb, kimya kimi sahələr inkişaf etmiş ölkələrdə daha çox təmərküzləşib. Üçüncü dünya ölkələrində bu sahədə Nobel alanlar varmı? Məsələn mən misirli Zevalın adını çəkə bilərəm.

- 1999-cu ildə Əhməd Zeval kimya sahəsində Nobel aldı. Onun etdiyi kəşf çox əhəmiyyətli və önəmli idi. Kimya üzrə ilk Nobel mükafatçısı Vant Hoffdan sonra bu sahəyə yenilik gətirdi. Zeval tələbə vaxtından Amerikada yaşayır. Amerika-Misir alimi hesab olunur. Nüvə sahəsində çox böyük kəşflərə imza atmış Əbdüssalam Pakistan fizikidir. Ancaq o bütün tədqiqatlarını Böyük Britaniyada aparıb. II dünya Müharibəsinə qədər ABŞ-dan cəmi bir fizik-Albert Maykelson Nobel mükafatına layiq görülmüşdü. Müharibədən sonra isə hər il ən azı bir Amerika fiziki mükafat alır.

- Yaponiyanın da payı artır bu sahədə...

- Yaponiyada kimya, fizika sahəsində bu il 3 nəfər Nobel alıb. Bu ölkədə kimya, fizika, tibb sahəsində nobelçilər artır. Maraqlıdır ki, 2000-ci ildə Çindən Qao Sinszyan, 2012-ci ildə isə Mo Yan ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı alıb. Amma Çindən iki böyük fizik mükafata layiq görülüb. Onlar da Amerikada tədqiqat aparıblar. Şərait kəşflərə böyük təkan verir.

- Almaniyanın payı necədir? Almaniyada vəziyyət qənaətbəxşdirmi?

- Almaniya üçüncü yerdədir. Birinci yerdə ABŞ-dır. 370-ə yaxın nobelçisi var. Onlardan 102 nəfəri tibb sahəsində mükafat alıb. Almaniya bütün sahələr üzrə üçüncü yerdədir. Sülh üzrə almanlara az verilib bu mükafat.

- İqtisadi inkişaf həm də elmin inkişafı sayıla bilər...

- Bəli. Vaxtında yaradılmış böyük məktəblər bu işə xeyli təkan verir. Universitet reytinqlərində orda neçə Nobel mükafatçısının, Filts medalı mükafatçısının çalışması nəzərə alınır. Nobel birinci kriteriya sayılır. Massaçusets Texnologiya Universitetində 21, Harvardda 17 Nobel mükafatçı laureatı çalışır.

- Gəlin ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatlarından danışaq.

- Ədəbiyyat sahəsində ilk mükafat 1901-ci ildə Prüdoma verilib. Onu şair kimi çox adam tanımırdı. Ona verilməsi belə izah olundu; “Yüksək idealizm və poetik tamlığa görə”. Bu isə Alfred Nobelin vəsiyyətinə uyğun idi. O idealizmi əsas götürməyi tövsiyə etmişdi. Əsərlər universal dəyərləri ehtiva etməlidir. Modianoya “işğal”ı işıqlandırdığına görə verildi. Mo Yana xalq nağıllarını yüksək bədiiliklə istifadə etdiyinə görə verildi. Tranströmerə yarımşəffaf obrazların baxışlarımızı təmizlədiyinə görə verildi. Lyosaya hakimiyyət strukturlarının detallı təsvirinə, ayaqda duran, mübarizə aparan insanın parlaq təsvirinə görə verilib. Neçə ildir Murakami deyirlər, Amos Oz deyirlər, Adonisin adını çəkirlər.

- Kunderanın adını çəkirlər...

- Amma bunlar özünü doğrultmur.

- Nobelin verilməsində bilmədiyimiz hansı detallar var? Hər il ədəbiyyatsevərlər təkid edirlər ki, Kundera almalıdır, Eko almalıdır. Almayanda da məyus olurlar. Niyə dünyanın böyük yazıçıları bu mükafatı ala bilmirlər. Madianonun mükafat almasından sonra “Radio svaboda”da bir veriliş izlədim. Ruslar deyirlər ki, Tolstoy kilsədən çıxdığı üçün ona mükafat verilmədi. Nobel komitəsi kilsəyə qarşı hörmətsizlik etmiş yazıçıya mükafat vermir. Başqa bir misal, deyirlər ki, Nabokov “Lolita”nı yazdı və kilsə onu əxlaqsız əsər elan etdi. Ona görə də Nabokov heç vaxt Nobel ala bilməzdi. Bu bəhanələr əsaslıdırmı?

- Maraqlı məsələyə toxundunuz. Portuqaliya yazıçısı Joze Saramaqo “Bibliya”nı təhqir etmişdi, katolik kilsəsi “İsanın İncili” əsərinin qadağan olunması üçün çağırış etmişdi. Laqerkvist əsərlərində  İsa peyğəmbəri, dini təhqir etmişdi. Naypol bütün əsərlərində islam dünyasını təhqir edir. Buna baxmayaraq 2001-ci ildə mükafat alıb. Ruslar düzgün əsaslandırma aparmırlar. Tolstoy 1901-ci ilin ən yaxşı namizədi idi. Nədənsə Nobel komitəsi mükafatı ona vermədi. Bundan küsən Tolstoy da 1902-ci ildə bir fin dostu vasitəsi ilə Nobel Komitəsinə məktub yazıb bildirdi ki, mənim adımı Nobel mükafatı namizədləri arasında çəkməsinlər, mükafatı mənə versələr imtina edəcəyəm. Yəqin ki, yeni yaranmış komitə də ilk illərdə belə bir uğursuzluğun baş verməsini istəmədi.

- Bəs Nobel mükafatı ilk dəfə veriləndə laureat Tolstoy olmadı?

- Tolstoyun əsərləri Alfred Nobelin vəsiyyətində bildirdiyi ideal yönümə cavab vermirdi.

- Nobelin dediyi kriteriya nədir ki, o gah pozulur, gah pozulmur. O kriteriya dəqiq qeyd olunubmu?

- Əsərlər məhdud praqmatik dəyərləri deyil, ideal dəyərləri ehtiva etməlidir. “Qoca və dəniz” əsəri bir balıqçının yaşantısı yox, ideal dəyərləri ehtiva edir. Markesin “Yüz ilin tənhalığı” ideal dəyərləri ehtiva edir. 1930-cu illərə qədər Alfred Nobelin tezisi özünü doğruldub. Nobel ya əsərə görə, ya da bütün yaradıcılığa görə verilir. Nobelin o vəsiyyəti müəyyən mənada pozulub. Heç kəsə ölümündən sonra mükafat verilə bilməzdi. Amma şair Erik Karlfeldə, BMT-nin təyyarə qəzasında dünyasını dəyişmiş isveçli sədri Daq Hammarşeldə ölümündən sonra mükafat verilib. Bir şəxsə iki dəfə Nobel vermək olmaz, Amma Küriyə iki dəfə verildi. Nobel 5 sahə üzrə verilməliydi, iqtisadiyyat sahəsini də əlavə etdilər. 1930-cu illərdə ədəbiyyatla bağlı kriteriyaya tam riayət edilirdi.

- Bəzən narazılıqlar olur ki, tanınmayan adama Nobel verdilər. Folkner ABŞ-da tanınmırdı, Nobeldən sonra tanındı. Mo Yan tanınmırdı, mükafatdan sonra tanındı. Ümumiyyətlə belə hallar çox olub. Məşhurluq Nobel komitəsi üçün nə qədər vacib kriteriyadır?

- Mo Yan əsas əsərlərini Çin dilində yazır və ingilis dilinə tərcümə edilib. İngilisdilli ölkələr onu daha yaxşı tanıyır. Burda əsas dil problemidir. Klassiklərə geri qayıtma məsələsi var. Gənclər Markes, Dostoyevski, Çexov oxuyur. Siz kiminsə çantasından ingiliscə, fransızca Modianin əsərinin çıxdığını görmüsünüzmü? Monro mükafat almayana qədər bir əsəri də Rusiyada çap olunmamışdı. Artıq Nobel mükafatı alandan sonra maraq artır.

- Macar yazıçısı İmre Kertes Amerikada tanınmırdı. 2002-ci ildə Nobel alandan sonra müsahibəsində deyir ki, şükür məni Amerikada tanıyacaqlar. 50 il əvvəl də bu cür vəziyyət var idimi?

- Burda maraqlı bir məqam da yazıçının özünü tanıtmasıyla bağlıdır. 90-cı illərdə Müzili, Lagerkvisti, Svayqı təbliğ edirdim. Üstündən neçə il keçəndən sonra həmin əsərlər dilimizə tərcümə olundu. Yazıçıları tanımağa başladılar. Nobel Komitəsi ədəbiyyat üzrə vətəndaş mövqeyi olanlara mükafat verir, “məşhur”lara yox. Yazıçıların özünü büruzə verməsi əsasən müsahibələri, publisistikası ilə üzə çıxır. Bu elə idealist yönümdür. Brodski ilə bağlı deyirlər ki, mükafat siyasi xarakterli idi. Amma Brodski çox gözəl esselər yazırdı.

- Soljenetsinlə bağlı deyirlər ki, siyasidir. Ruslar Şoloxovdan sonra Nobel alan yazıçıların əsərlərinə görə bu mükafatı aldıqlarına inanmırlar.

- Bu oxucu fikri ola bilər. Primitiv yanaşma doğru deyil.

- Təkcə əsər yox, eyni zamanda namizədin həyatı, fəaliyyəti də öz sözünü deyir?

- İngilis yazıçı Qoldinq “Milçəklər hökmdarı”nı yazandan sonra 19 il görünməyib. Uzun müddətli fasilədən sonra “Görünən cənnət” adlı şedevr yazıb. Saramaqo “İsanın incili”ndən sonra 10 il heç nə yazmayıb. Nobel Komitəsi mükafatı elə-belə vermir.

- Nobel cümlələri haqqında danışaq. Yazıçının yaradıcılığını bir cümlə ilə ifadə etmək maraqlıdır.

- Nobel Komitəsi o bir cümləni hazırlamaq üçün nə qədər çalışır.

- Modilainin haqqında deyilən “İşğal zamani insan taleləri...” cümləsini çevirmək üçün çox düşündük, bir neçə peşəkar tərcüməçi ilə məsləhətləşib hazırladıq.

- 1901-ci ildən indiki dövrə qədər mükafatın nəyə görə verilməsi bir cümləylə ehtiva olunur. Munroda “qısa hekayələrinə görə...” deyilir. Amma Munro Borxes qədər maraqlı hekayə yazmayıb. Knut Hamsunda “monumental “Torpağın bərəkəti” əsərinə görə...” yazılıb. Bir cümlə ilə namizədin fəaliyyətini dəyərləndirmək daha yaxşıdır. Təkcə ədəbiyyat deyil, bütün sahələrə mükafat verəndə bir cümlə il ehtiva olunur.

- Bir namizədin adı hər il səsləndirilə bilərmi?

- Varqas Lyosa 1970-ci ildən namizəd idi. Amos Oz 10 ildir namizəddir. Ədəbiyyatda durğunluq, intibah, inkişaf dövrü olub. 1901-ci ildən 1910-cu ilə qədər ədəbiyyatda durğunluq dövrüdür. Parlaq imza yoxdur. 20-ci ilə qədər Taqor və Romen Rolan var. 20-ci ildən 30-cu ilə qədər Hamsun, Anatol Frans, Tomas Mann və Bernad Şou var. 30-40-cı illərdə bir qədər gerilimə olub, Qolsuorsi ilə Pirandello var. Ən uğurlu dövr 1945-55-ci illərdi; Herman Hesse, Andre Jid, Eliot, Folkner, Rassel, Lagerkvist, Moriak, Hemenquey var. Bir də 1975-1985-ci illər: Bellou, Zinger, Elitis, Çeslov Miloş, Elias Kanetti, Markes, Qoldinq, Seferis. Mən hesab edirəm ki, 2000-2015-ci illərdə də ədəbiyyat durğunluq dövrü yaşayır; Yelenek, Mo Yan, Lekleizo və başqaları parlaq imzalar deyil.

- Bəs Pamuk?

- Pamuku yüksək qiymətləndirirəm. Onun ədəbiyyat sahəsində yazılarını oxumaq lazımdır. Ədəbiyyatı gözəl bilir.

- Pamukdan danışdıq. Elə bir geosiyasi məkandan çıxmış yazıçının Nobel nitqindən ciddi şeylər gözlənilirdi; Qondarma erməni soyqırımı, PKK, Yaxın Şərq siyasəti və sair. Amma o olduqca şəxsi bir mövzu seçdi. Misal üçün, Lyosa əsərlərində dilə gətirdiyi mövzulara Nobel nitqi ilə yekun vurdu.

- Lyosanın Nobel nitqi çox maraqlı idi.

- Bəli. Həyat istiqamətlərini gözəl göstərdi. Ən gözəl Nobel nitqləri hansılardır?

- İki Nobel nitqini müqayisə eləmək istərdim; Pamuk və Pinter. Pinter Nobel nitqində demişdi ki, müsəlmanların qanını tökdüyünə görə Toni Bleyr və Buşa cinayət işi açılsın. O deyir ki, jurnalın birinin üz qapağında mənim ölkəmin başçısı bir uşağı gülümsəyərək qucağına alır. İkinci səhifədə isə mərmi qollarını qoparmış iraqlı körpə var. Bleyer onu qucağına almır ki, üstü qana batar. O uşaq isə soruşur, nə vaxt mənim qələmim olacaq. Bu İngiltərə vətəndaşı olan yəhudinin çıxışıdır. Pamuk isə atasının çamadanından danışdı. Mənim üçün ən maraqlı Nobel nitqi 1927-ci ilin mükafatçısı Anri Berqsonun nitqidir. İkinci nitq Hamsunundur. O qocalara müraciət edir ki, gənclərə mane olmayın. Zingerin də nitqi möhtəşəmdir. O deyir, qocalar elə işlərlə məşğul olub ki, uşaqlar Allaha inana bilmir. Kutzyenin də nitqi maraqlıdır.

Salahlıdan Amasyaya Polkovnik Məmməd Qazaxın izi ilə...
"Yenə sahibkarlara zülm edəcəklər ki, istixanaları qoyub qaçsınlar" - ŞİKAYƏT
Aşura qiyamının qalıcı olmasına təsir edən 3 amil...
Şəlalə küləyin təsirindən tərs axdı - VİDEO
Dilənçinin üstündən çıxan pul hamını şoka saldı...
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Araşdırma
Nuru Paşanın bilinməyən qəhrəmanlıqları və fövqəladə hərbçi bacarıqları- Xatirələrin dili ilə
Cəmiyyət
“İstəyirdim ki, Xatirə xanımın tikdirəcəyi Şəhid bulağı Müşfiqin məzarının yanında olsun...”- Şəhid anası...
Köşə
“Bəs uşaqlarımıza “Şaumyan” adı qoymağa kim məcbur edirdi?”
Cəmiyyət
“Televiziyalarımızda reytinq adı altında bizə niyə zir-zibil təqdim olunmalıdır?”
Cəmiyyət
"Bunu edən üzdəniraq jurnalistlər də var, qələm əlində olan şəxs bunu edərmi?"
Həftənin ən çox oxunanları
Şəxsi silahlı mühafizəsi olan baş həkim Məcid Əliyev həbs edildi... - FOTO+VİDEO
Ata İmam Hüseyn üçün oğlunun başını kəsdi - ŞOK VİDEO (+18)
Puldan “divar” yaradan məmur həm də 256 məşuqə saxlayırmış - HEYRƏTAMİZ+VİDEO
Bakıda dəhşətli qəza: Ölənlərdən 3-nün kimliyi bilindi - VİDEO (+18)
Düşmən baş nazir Azərbaycanın uca dağlarından birinə belə qalxdı... - VİDEO
Paşinyanın arvadı Qarabağda ölən erməni əsgərlərinin analarını topladı - azərbaycanlı analara müraciət olundu
Türkiyə və İsrail barışır, səfirlər geri qayıdır - Bakının da bu barışıqda rolu var...
“5 ildən çoxdur ki, şəhid övladlarına ödənişsiz hazırlıq keçirəm...” - Tanınmış tarix müəllimi
Azərbaycanda mobil telefonların qeydiyyat qaydaları dəyişdi – YENİLİK
Milyonçu Tağıyevlə Nuru Paşa arasındakı tarixi əhvalat – Evin açarlarını ona verdi...
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə