Xəbər lenti
16/11/2018 [18:20]:
Prezident yolların təmirinə 1,5 milyon manat ayırdı
16/11/2018 [18:19]:
ADNSU-da Milli Dirçəliş Gününə həsr olunmuş tədbir keçirildi
16/11/2018 [18:15]:
İlham Əliyev Sumqayıta 10 milyon manat ayırdı
16/11/2018 [18:05]:
Qənirə Paşayeva Şanlıurfa bələdiyyə başqanı ilə görüşdü
16/11/2018 [18:01]:
Prezident: “Azərbaycan tarixi nailiyyət əldə edib”
16/11/2018 [17:58]:
Ələt-Astara yolunun ödənişli olacağı vaxt açıqlandı
16/11/2018 [17:44]:
Abunəçilər “Nar”-ın Müştəri xidmətinin fəaliyyətini yüksək qiymətləndirir
16/11/2018 [17:18]:
Dövlət Gömrük Komitəsinin Akademiyasında Milli Dirçəliş gününə həsr olunmuş tədbir keçirildi
16/11/2018 [17:03]:
"Rektorun işdən çıxarılması Prezidentin müstəsna səlahiyyətlərinə aiddir"
16/11/2018 [17:02]:
Erməni idmançı azərbaycanlı ilə döyüşməkdən imtina etdi
16/11/2018 [17:02]:
Gödəkçənin cibindən tiryək çıxdı
16/11/2018 [17:01]:
İlham Əliyevin Belarusa səfərinin tarixi açıqlandı
16/11/2018 [17:00]:
Prezident Sumqayıt-Bakı qatarı ilə Bakıya gəldi -FOTOLAR
16/11/2018 [16:58]:
“Onlar yalnız Azərbaycanın deyil, digər ölkələrin tarixinə də şərəf gətirib”
16/11/2018 [16:47]:
Gürcüstandan narkotik vasitə keçirmək istədilər - FOTO
16/11/2018 [16:45]:
Azercell-in ödənişsiz ingilis dili kurslarında 50 jurnalist iştirak edəcək
16/11/2018 [16:44]:
Dərman mafiyası quran vəzifəli şəxslərin işi məhkəməyə göndərildi
16/11/2018 [16:42]:
Babək prospektində işlər yekunlaşacaq
16/11/2018 [16:42]:
Faiq Ağayevdən Məhərrəmovun işdən çıxarılmasına reaksiya: "Təhsilə illərdir ləkə gətirən tip"
16/11/2018 [16:38]:
“Palmali” rəsmən müflis elan edildi
16/11/2018 [16:19]:
AZAL Moskva üzərində qeydə alınan insidenti şərh edib
16/11/2018 [16:08]:
Paşinyan Azərbaycanla sərhədə gəldi
16/11/2018 [16:06]:
ADU-da SEMİNAR: “Sanskrit dili qədim və zəngin dil kimi”
16/11/2018 [16:06]:
"Bakı Group” MTK 1 700-dan çox şəxsin mülkiyyət hüququnu rəsmiləşdirmir
16/11/2018 [16:03]:
Sumqayıtda daha bir zavodun açılışı oldu -FOTOLAR
16/11/2018 [16:01]:
Yeni yollar tikiləcək
16/11/2018 [16:00]:
Qəhrəmanlar Günü Hekayəsi...
16/11/2018 [15:59]:
Siqaret zavodu istifadəyə verildi -FOTOLAR
16/11/2018 [15:54]:
"Enerji içkiləri cəmiyyətimizin bəlasıdır"
16/11/2018 [15:51]:
Vikiçilər daha bir önəmli işə imza atdılar
16/11/2018 [15:50]:
Şeyx Almaniyaya gedir
16/11/2018 [15:48]:
“Gazprom Armenia”ya qarşı ittiham - Nikol Paşinyanın davam edən şousu - ŞƏRH
16/11/2018 [15:41]:
"iPhone X" partladı
16/11/2018 [15:37]:
2018-ci ilin ən bahalı küçəsi
16/11/2018 [15:31]:
ADU-da “Leyli və Məcnun” operası səhnələşdirildi
16/11/2018 [15:28]:
“Elmi inqilabı vurduq biz başa, alimdir meşəmiz tam başdan-başa...” - TƏMSİL
16/11/2018 [15:20]:
Prezident Sumqayıt Dəmir Yolu Vağzalı Kompleksinin açılışında...- FOTO
16/11/2018 [15:10]:
Əlillər üçün təhlükəli vəziyyət yaranıb
16/11/2018 [14:55]:
Özünü “SSRİ prezident”i kimi təqdim edən şəxsin “vurulması” – Podqornının süqutu
16/11/2018 [14:55]:
Əmlakların təkrar qeydiyyatında mühüm yenilik...
16/11/2018 [14:50]:
Elmar Məmmədyarov səfərdədir
16/11/2018 [14:47]:
UEFA Millətlər Liqasının oyununa təyinat
16/11/2018 [14:33]:
ADAU-da Unibook-təhsilin informasiya idarəetmə sisteminin tətbiqinə başlandı
16/11/2018 [14:31]:
Gəlir vergisi ləğv oluna bilər
16/11/2018 [14:26]:
Bakı meriyasının yeni mətbuat katibi: “Bu məsələdə fərq qoyula bilməz”
16/11/2018 [14:17]:
Koçaryan hədələdi: “Əlimdə Mart qırğını ilə bağlı video var”
16/11/2018 [14:16]:
İlham Əliyev Sumqayıta səfər edib
16/11/2018 [14:10]:
Tatarıstanlı alimlər Əlyazmalar İnstitutunda olub
16/11/2018 [14:08]:
Mehdi Hüseynzadənin 100 illiyinə həsr olunan kitab nəşr edildi
16/11/2018 [14:02]:
“6-cı sinifdən sevgilimdir” - Rəmiş həyat yoldaşından DANIŞDI - VİDEO
16/11/2018 [13:57]:
Şanlıurfada Qarabağ parkının və Xocalı abidəsinin açılışı olub
16/11/2018 [13:48]:
“Xatunun atası məndən üzr istədi” - Fatimə məhkəmədən yazdı
16/11/2018 [13:47]:
Aqil Camal Qazaxıstanda beynəlxalq konfransda iştirak edəcək
16/11/2018 [13:46]:
Nazir müavini: "Enerji içkisinin aksiz vergisi bir manatdan çoxdur"
16/11/2018 [13:46]:
Birinci xanımın işdən qovdurduğu yüksək vəzifəli məmur Bakıya niyə gəlmişdi...
16/11/2018 [13:42]:
Ramiz Rzayev: "Ötən il Azərbaycan məhkəmələrində 389 min 580 işə baxılıb"
16/11/2018 [13:41]:
Dövlət qulluğunda işləmək istəyənlərin nəzərinə
16/11/2018 [13:38]:
Naxçıvan Qarnizonu öz gücünü göstərdi - FOTO
16/11/2018 [13:28]:
Bərdədə yol qəzası
16/11/2018 [13:28]:
Gələn il daha 5 rayonda “ASAN xidmət” mərkəzi açılacaq - SİYAHI
16/11/2018 [13:18]:
ADPU-nun Tələbə Elmi Cəmiyyətinin 75-ci elmi konfransı keçirilib
16/11/2018 [13:16]:
Kaliforniyada yaşayan soydaşlarımızla görüş keçirilib
16/11/2018 [13:11]:
Aİİ Beynəlxalq Tolerantlıq Gününə həsr olunmuş tədbir keçirib
16/11/2018 [13:09]:
Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyində yeni təyinat - EKSKLÜZİV
16/11/2018 [13:04]:
“Abel Məhərrəmovun oğlunun diplomat statusu alınsın” - “Onlar xarici kəşfiyyata da işləyə bilər”
16/11/2018 [13:01]:
Sabahın hava proqnozu
16/11/2018 [12:59]:
Qaçqınlarla bağlı məsələyə aydınlıq gətirildi
16/11/2018 [12:56]:
“Caspian Ecology” 9-cu Azərbaycan Beynəlxalq Ətraf Mühit Sərgisi çərçivəsində konfrans keçirilir
16/11/2018 [12:53]:
Pensiya yaşı tamam olanlara SMS-lə məlumat göndəriləcək
16/11/2018 [12:51]:
Mingəçevirdə avtoxuliqanlar saxlanıldı
16/11/2018 [12:48]:
200 manatadək maaş alan şəxsdən 25 faiz sosial sığorta tutulacaq
16/11/2018 [12:47]:
Əli və dostları qadağalara rəğmən Tac-Mahalda namaz qılmaqda davam edir...- İbrətamiz
16/11/2018 [12:44]:
Almaniyadan son 10 ayda 1449 nəfər azərbaycanlı deportasiya olundu
16/11/2018 [12:35]:
Moskvadan SİQNAL: “Azərbaycan istəsə... Ermənistan buna mane ola bilməyəcək”
16/11/2018 [12:30]:
"Sədərək"də yanğın başlayıb
16/11/2018 [12:29]:
Azərbaycanda bahalaşma - RƏSMİ
16/11/2018 [12:25]:
Avtomobillərdən oğurluq etməkdə şübhəli bilinən şəxslər saxlanılıblar
16/11/2018 [12:23]:
“Bu çox əhəmiyyətli çağırışdır və fəaliyyətlər genişləndirilsə, pozitiv nəticələr verə bilər”
16/11/2018 [12:21]:
“Abel Məhərrəmov konfransda kefli çıxış edib” – Deputat təsdiqlədi
16/11/2018 [12:19]:
Vergilər Nazirliyinin səlahiyyətləri artırılır
Bütün arxiv bir sırada
22/06/2018 [07:37] - Cəmiyyət - ( 2423 dəfə baxılıb)

İdrakı olanların Elçibəyi...



"Əbülfəz Elçibəy obrazının gerçək tanıtımına haradan başlamaq daha doğru olardı? Bir mitinqdəki epizodla başlamaq istərdim. Kütləyə müraciət edir: "Mənim şəkillərimi endirin, Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin şəkillərini qaldırın!" Bu müraciət həm də yolu açıqlayır. Elçibəy yolu yoxdur, bir yol var o da Məhəmməd Əmin Rəsulzadə yoludur. Bizlər o yolun yolçularıyıq demək idi bu. Özünü də o yolun sadə yolçusu statusuna endirir. Əbülfəz Elçibəy öz şəkillərini endirməyə gücü çatan bir lider idi. Məhz şəkillərini endirməyi bacaran liderin şəkillərini, adını, irsini toplum az sonra mütləq yuxarıya qaldıracaqdı.
O yaxşı idarəçi deyildi, bürokratik vərdişləri heç yoxdu. O, "Bəy" adı ilə Sovet dönəminin çayxana siyasətinin içində də, "Əbülfəz bəy" adı ilə xalq hərəkatının önündə addımayanda da, "Elçibəy" adı ilə prezident kürsüsündə də müstəqil dövlətin ruhani obrazı idi. Onun bu obrazdan çıxaraq təşkilata qayıdışı, dövlət idarəetməsinə qayıdışı ölkədə çox şeyləri dəyişə bilərdi, lakin millətin gələcəyi üçün bir ruhani obrazı birdəfəlik itirilmiş olacaqdı. Onun ideoloji tezisləri Rəsulzadə qədər sistemli deyildi, daha çox mübahisəyə açıqdı, yolun hansı məsafəsini gördüyünü müəyyənləşdirmək də çətin idi, ancaq bütün bunların fonunda onun güvənilir, sadə və xalq adamı obrazı vardı ki, bu da söylədiklərini inanc qədər dəyərə çevirən bir hərəkatçı topluluğunu yaratmışdı.
Onunla hər mövzuda danışmaq, mübahisə və müzakirə etmək mümkün idi, çünki mühafizəkarlığı statik deyildi, yeniliyə uyğunlaşması qısa bir zamanda baş verirdi. O, kimsə ilə münasibətləri mürəkkəbləşdirməyi sevmirdi, insanın seçiminə hansısa şəkildə müdaxilə etmək tələskənliyi göstərmirdi və hətta bu seçim fiziki və yaxud siyasi intihar olsa belə. Çünki onun üçün konkret faktın, konkret hadisənin önəmi çox da böyük deyildi, düşüncəsi yalnız proses üzərində cəmlənirdi. O, xalq hərəkatının uğurlu rəhbəri idi, çünki hərəkatda konkretlikdən daha çox proses önə çıxır və özünü bu prosesin mücərrədlliyində daha sərbəst hiss edirdi. Hətta çıxışlarının məzmununda da mücərrədlik, irreal görünə biləcək gələcəyin romantik hədəfləri özünü daha qabarıq göstərirdi. Xalq Cəbhəsi hərəkatdan partiya modelinə keçdikdən sonra təşkilat intizamı içində öz qloballığını olduqca sıxıntılı şəkildə qoruya bilirdi. Bu səbəbdən də AXCP-yə toxunmadan yenidən Bütöv Azərbaycan Birliyi hərəkatına dönüş etdi və siyasi ritorikasının ağırlığını yenə də hərəkat modelinə uyğun gələn prosesin üzərinə köçürməyə çalışdı.
Onun üçün siyasətin də fərqli havası vardı, sonradan hansısa şənlikdə özəl bir duyğu ilə ifa etdiyi "Bəy havası" da onun siyasətdən köçürdüyü hava idi. O, özü oynayırdı və kimlərinsə onu necə müşayət etməsinin fərqində deyildi. O, öz seçdiyi havaya özünü qapdırmışdı: tələbə, müəllim, dustaq, siyasi rəhbər və hətta prezident olanda da bu havanı kimsənin dodaq büzməsinə rağmən sona qədər oynamağa davam edirdi.
O şəxsi həyatında çox qapalı idi: özünə də ailəsinə qarşı da müəyyən etdiyi sərt qaydaları dəyişməyi düşünmürdü sanki. Ancaq siyasətdə qarşısına çıxan şərait və təklifdə rasionallığı dərhal sezirdi, ağıllı adama danışmaq şansı verirdi, boşboğazları isə dinləyərkən səbirsizliyini büruzə vermirdi. Bəlkə də onun ən gözəl tanıtımını mərhum Basqallı nurani ağsaqqal Həbib kişi vermişdi: Məzlum Əbülfəz deyirdi ona. Bu tanıtımın içində çox detalları seçib-ayırmaq olardı, lakin əsas məzlumluq göstəricisi xalqın alt qatlarındakı insandan özünü fərqləndirməməsində, hətta bunu geyimindən tutmuş üz cizgilərində belə qoruyub saxlamasında müşahidə olunurdu.
Bir çoxları Elçibəyi mübarizə simvolu kimi təqdim etməyə çalışsalar da, o əslində xarakter olaraq barış və tarazlıq obrazı idi. Fikrimcə, Elçibəy heç vaxt hakimiyyət uğrunda amansız mübarizənnin simvolu ola bilməz. Çünki özü amansız dirənişlə hakimiyyəti qorumağa çalışmadı. Təkrar şansları olduğunda yenə də istəkli şəkildə hakimiyyətə alternativ güc olaraq önə düşmədi. Çünki Elçibəy düşüncəsində hakimiyyət uğrunda heç vaxt mübarizə olmayıb, təşkilatının olub, çevrəsinin olub, lakin özünün mübarizəsi iki istiqamətdə dəyişməz hədəflərə doğru yönəlib: Birincisi, Azərbaycanın müstəqilliyi uğurunda mübarizə. İkincisi isə Azərbaycanın bütövlüyü uğrunda mübarizə. 1992-ci ildə iqtidara gəlişi də tarixi şəraitin bir növ məcburiyyəti idi və məsuliyyəti üzərinə götürməkdən başqa alternativ yol qalmamışdı. Hətta 1998-ci ildə prezidentliyə namizədliyini irəli sürməkdə könülsüz davranışı da, onun hakimiyyət uğrunda mübarizəyə önəm verməməsinin bir mesajı idi. Bu səbəbdən də müstəqil dövlət quruculuğu və Azərbaycanın bütövlüyü kimi tanıdılan iki hədəfdən kənara yönləndirdiyində Elçibəy fenomeni öz mahiyyətini itirir, ucuzlaşdırılır və bayağı düşüncə sahiblərinin əlində bir alətə çevrilir.
Elçibəy şanslı olduğu qədər də şanssız bir lider idi. Elçibəyin şansı onun bir illik hakimiyyətində özünü göstərdi, düşündüklərini bacara bildiyi qədər reallaşdırmağa çalışdı. Ən önəmlisi də rus ordusunu Azərbaycandan çıxardı, test üsulunun tətbiqi ilə millətin təhsilə əlçatanlığını təmin etdi. Elçibəy Azərbaycan ictimai-siyasi mühitinə çox dəyərli və rasional düşüncə sahibi olan simalar bəxş etdi. Şansızlığı isə çevrəsindəki insanlara çəkə bilməyəcəyi yükü yükləməsiydi. İstər hakimiyyət yükü olsun, istər ideya yükü olsun, bunun altında əzilən çox sayda insanlar sonradan böyük hərəkatçı görüntüsündən dedi-qoduçulara, tüfeylilərə, dövrün şərtlərinə uyğun davranış çevikliyinə sahib olmayacaq qədər məzmunsuz kimliklərə çevrildilər. Artıq o kimliklər Elçibəy haqqında danışana da, yazana da "Sənin nə haqqın var ki, Elçibəy haqqında danışırsan, yazırsan" deyib onun demokratik düşüncəsindən bir qıl payına belə sahib olmadıqlarını ortaya qoyurlar.
Elçibəy manevrləri haqqında düşünərkən İslam dünyasının ən böyük şəxsiyyətlərindən olan Həzrəti Əlinin manevrlərini və onun obrazı ətrafında formalaşan fikirləri xatırlamalı olursan. Hakimiyyət Əlinin haqqı idi deyənlərlə, hakimiyyət Elçibəyin haqqıdır deyənlər arasında təfəkkür paralelliyini görməzdən gəlmək olmur. Halbuki, İslam dünyasının bir mənəviyyat simvolu olan Həzrəti Əlinin mənəvi ruhani dəyərlərini anlamayanlar onu özlərinin hakimiyyət uğrunda mübarizəsinin simvoluna çevirərək hansı bölücülüyü təlqin etmişlərsə, Elçibəy obrazını da belə bir simvola çevirənlər həmin bölücülüyə yönəldənlərlə eyni işi görmüşlər. 
Nədənsə Azərbaycan hakimiyyəti Elçibəyə rəsmi şəkildə dəyər verməyə hələ də maraqlı görünmür. Əslində Elçibəyi rəsmiləşdirməyin özü belə çətindir. Onun bürokratik çərçivəyə qətiyyən uymur, hətta qəbrinin üzərində qoyulan abidəsi onu çərçivəyə salır, yürüyən, hərəkətə can atan obrazını sıxır. Elçibəy üçün rəsmiləşdirilməyən ən layiqli yer elə xalqın yaddaşıdır. Xalq onu olduğu kimi tanıdı, sevdi, qınadı, dəyərləndirdi və sonda kəsə olaraq yekun tanıtım möhürünü vurdu: "O, təmiz adam idi".
Bizim onunla düşüncə və fikirlərimizdə xeyli fərqliliklər vardı, mübahisələrimiz də olurdu, qarşılıqlı tənqidlərimiz də. Mən onun bircə dəfə də olsun kübarlığını itirdiyinin şahidi olmadım. O kübarlıq ki, bu günkü Azərbaycan sİyasətində gündüz əldə çıraqla axtarsanız belə, tapmaqda çətinlik çəkəcəksiniz. Elçibəydən siyasəti öyrənən bizlərin çoxu məhz onun kübarlığından çox az miras götürə bildik və nəticədə Azərbaycan siyasətinin mədəni aurasının yaranmasına töfhə verə bilmədik. 
Xatırlayıram, Kələkidə birgə oturduğumuz məclisdə Məhəmməd Hadinin bir şeirini söyləmişdim, yarıda durdurdu və arxasını özü sonadək özəl bir duyğu ilə gətirdi. Şeirdəki "İdrakı olanlar məni sonra qanacaqdır!" misrasını isə bir neçə dəfə təkrarladı. Bu şeiri illər keçəndən sonra Milli Elmlər Akademiyasının akt zalında Əbülfəz Bəyin tabutunun başında çıxış edərkən hayqırmağı özümə borc bildim. Və söyləmək istədim ki, Əbülfəz Elçibəyi qısır davaların, iqtidar mübarizəsinin simvolu kimi heç vaxt özəlləşdirməyə çalışmayın, çünki o, həmişə Azərbaycan cəmiyyətində idrakı olanlarla idraksızların ortaq barış məqamıdır, bu məqamda gec-tez bir Millətin, bir Vətənin övladları kimi bir-birimizə qarşı unutduğumuz sevgini "Bəy havası" ilə mütləq tapacağıq."

Fazil Mustafa, millət vəkili

Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyində yeni təyinat - EKSKLÜZİV
Bədənini parçalayıb göydələndən aşağı salladılar –DƏHŞƏT...+ VİDEO
Günəş sistemində yeni bir planet tapıldı - MARAQLI
Hər kəs onu görmək üçün sıraya girir - MARAQLI
Cavid Qurbanov Avstriyanı Azərbaycan üzərindən keçən nəqliyyat dəhlizi layihələrinə qoşulmağa dəvət etdi
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Dünya
Əli və dostları qadağalara rəğmən Tac-Mahalda namaz qılmaqda davam edir...- İbrətamiz
Dünya
“Fətullah Gülən Türkiyəyə verilməyəcək” – PROQNOZ
Cəmiyyət
Könlünün qapı-pəncərəsini insanların üzünə açan nurlu insan - Qənbər Şəmşiroğlu-85
Maraqlı
O kiminsə üstünə atılsa adamı xəstəxanaya yox, birbaşa morqa göndərirlər + FOTOLAR
Maraqlı
Diktatorun ölümünə səbəb olduğu yəhudi qızla fotosu rekord qiymətə satıldı - FOTO
Həftənin ən çox oxunanları
"KİA Motors" Azərbaycanda 1 milyon kilometr maşın sürən şəxsi ŞOKA SALDI...
Xəzər TV rektorun qovulmasının səbəbini açıqladı: Akademiki qara günlər gözləyir - VİDEO
Ayaz Mütəllibovdan şok açıqlamalar -"Danışmışdım, Qarabağ qaytarılacaqdı..."
"Bəlkə içimizdəki ermənilərdənsən ki, şəhid anasını təhqir etməyə özünü borclu bilirsən"
"Misir Mərdanov Abel Məhərrəmovun deyil, Bəhram Əsgərovun rektor olmasını istəyirdi"
"Başa düşə bilmirəm ki, hansı məntiqlə qadınları 65 yaşda pensiyaya çıxarırıq?"
Xatirənin geyimi başına bəla oldu - FOTOLAR
Abel Məhərrəmovun rektorluq "kitabını bağlayan" SENSASİON SƏBƏB...
“Bu reklama çəkilməklə bir ailə başçısını üç il yarım həbsdən azad etdirdim...” - VİDEO
Sehrli ingilis barmağı: Dumanlı Albiondan bir qudaya stop, digərinə yaşıl ışıq? + FOTOLAR
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə