Xəbər lenti
17/07/2018 [04:20]:
İstiqlal Bəyannaməsinə imza atan, ömrü faciələr içində keçən gizli Cümhuriyyət qəhrəmanı – TARİX
17/07/2018 [00:02]:
Qaçırılan model xilas olmağın yolunu eşqdə tapdı: "Onu özümə aşıq etdim” - FOTOLAR
16/07/2018 [23:54]:
Radiatorun suyunu içərək həyatda qaldı – FOTOLAR
16/07/2018 [23:20]:
“Ağ dəbilqəlilər” Suriyadan təxliyyə olunacaqlar
16/07/2018 [23:05]:
5 min yaşlı buz adamın son yediyi yemək məlum oldu - FOTO + VİDEO
16/07/2018 [22:50]:
Kəlbəcərdə hazırlanan yeni terrorçu dəstələrin görüntüləri yayıldı - VİDEO
16/07/2018 [22:17]:
Barmaq izlərinin sirləri barədə riyazi HESABLAMA...
16/07/2018 [22:15]:
Prezidentlərin finala damğa vuran FOTOLARI
16/07/2018 [21:47]:
Putin və Trampın mətbuat konfransında insident olub - VİDEO
16/07/2018 [21:39]:
Putin Trampa DÇ-nin rəsmi topunu hədiyyə edib
16/07/2018 [21:37]:
Prezident yeni agentlik yaratdı
16/07/2018 [21:36]:
Tramp: "İrana İŞİD-ə qarşı uğurlu kampaniyamızdan istifadə etməyə imkan verməyəcəyik”
16/07/2018 [20:29]:
"Vəzifəyə təyin olunsaydıq, çalışardıq ki, millətin ən ağrılı yerinə məlhəm olaq"
16/07/2018 [20:21]:
Emin Ağalarovun xanımının gəlinliyinin qiyməti məlum oldu - İnanmayacaqsız...
16/07/2018 [20:04]:
Ermənistan NATO ilə sıx əməkdaşlığın səbəbini ilk dəfə açıqladı: "Azərbaycan ordusunu anlamaq istəyirik..."
16/07/2018 [20:01]:
Yerevanda bina uçdu: ölən və yaralananlar var
16/07/2018 [19:50]:
Mustafa Cecelinin eks arvadının İntizarla yeni sevişmə görüntüləri yayıldı - VİDEO
16/07/2018 [19:48]:
“Bunlar polisə, icra başçısına qarşı silah işlədənləri “milli qəhrəman” elan edirlər”
16/07/2018 [19:36]:
Putindən görünməmiş jest - Bu şəxslərdən viza tələb olunmayacaq
16/07/2018 [19:31]:
“Xüsusi xidmət orqanlarımız öz işinin öhdəsindən yüksək səviyyədə gəlir”
16/07/2018 [19:24]:
Əli Həsənov Şuraya üzv təyin edildi - Siyahı
16/07/2018 [19:22]:
“YouTube” yeni funksiya istifadəyə verdi
16/07/2018 [19:20]:
Adnan Oktarın villasından görün nələr çıxdı - FOTOLAR
16/07/2018 [19:17]:
Türkiyə "Patriot" sistemləri almaq üçün ABŞ-la danışıqlar aparır
16/07/2018 [19:00]:
Tramp və Putin arasında təkbətək görüş başa çatıb
16/07/2018 [18:59]:
Bakıda çökmüş yolun altında tunel aşkarlanıb - FOTO + YENİLƏNİB
16/07/2018 [18:53]:
BTC ilə 3 milyardıncı barel neft ixrac olundu
16/07/2018 [18:47]:
Deputat: "Türkiyə NATO üzvü olaraq qalmalıdır"
16/07/2018 [18:44]:
İlham Əliyev ANAMA işçilərini təltif etdi
16/07/2018 [18:28]:
Prezident qəzetlərə maliyyə yardımı ayırdı
16/07/2018 [18:21]:
Azercell-in 4G şəbəkəsi daha 5 bölgə boyu genişləndi
16/07/2018 [18:15]:
UNEC-in gənc müəllimi ABŞ universitetində tədqiqat aparır
16/07/2018 [17:32]:
Bakıda tuneli bağlayıb əylənən gənclər kimdir? - Video
16/07/2018 [17:17]:
İyulun 17-nə MANATIN MƏZƏNNƏSİ
16/07/2018 [17:07]:
"Bakının dəyər-qiymətini, qədrini bakılı daha yaxşı biləcək" - Hacı Əbdüldən təklif...
16/07/2018 [16:56]:
Eldar Əzizov Bakı meriyasına gətirildi - Yeni təyinat
16/07/2018 [16:47]:
Kənd mollasına alkoqol içirdib çılpaq videolarını İnternetdə yayanlar CƏZALANDIRILDI
16/07/2018 [16:43]:
Trampla Putin qapalı görüşdən öncə danışdı
16/07/2018 [16:41]:
"Ölkədə ən çox problemlərdən danışan prezident İlham Əliyevdir"
16/07/2018 [16:23]:
Nazirlik işçilərinin başına DAŞ DÜŞDÜ: ölən və yaralanan var - FOTO
16/07/2018 [16:18]:
Burak Özçivitdən həyat yoldaşına yarım milyonluq hədiyyə
16/07/2018 [16:08]:
36 yaşlı oğlan dəli qıza dəfələrlə təcavüz etdi, sonra hamama saldı... - Bakıda ŞOK
16/07/2018 [15:46]:
Vətənə bürünc medalla qayıtdı
16/07/2018 [15:42]:
ADAU-da 1-ci Beynəlxalq Yay Məktəbinə start verildi - FOTOLAR
16/07/2018 [15:38]:
Bu gündən müəllimlər biliklərini sınayacaqlar
16/07/2018 [15:37]:
Milli Qəhrəman Sərxan Ocaqverdiyevin doğum günüdür...
16/07/2018 [15:36]:
Azay Quliyev: "Ermənilər Gəncə hadisələrinə özlərinin sanki nicat yolu kimi baxırdılar"
16/07/2018 [15:34]:
ADPU reket saytı məhkəmədə udaraq təkzib verməyə məcbur etdi...
16/07/2018 [15:28]:
UFAZ-ın 40 tələbəsi Strasburqda yay məktəbində iştirak etdi - FOTO
16/07/2018 [15:26]:
Trampla Putin arasında görüş başladı - VİDEO
16/07/2018 [15:24]:
Gürcüstanda matəm elan olundu
16/07/2018 [15:14]:
Kobra ilanının sancdığı sehirbaz xaricə aparılır - FOTOLAR
16/07/2018 [15:09]:
Tünzalə Ağayeva Adnan Oktarın yaxın adamıyla - FOTOFAKT
16/07/2018 [15:04]:
“Qarabağ”ın rəqibində problem: Baş məşqçi ilə futbolçu yola getmir
16/07/2018 [14:53]:
12 yaşlı Məhəmmədi iflic olmaqdan xilas edək!
16/07/2018 [14:32]:
Metropoliten maşinist axtarır - Qadınlar da müraciət edə bilər
16/07/2018 [14:23]:
"Qarabağ"ın Çempionlar Liqasındakı oyunu canlı yayımlanacaq
16/07/2018 [14:18]:
Bakıda şirniyyat sexindən 5000 manat pul oğurlandı
16/07/2018 [14:08]:
Sahibsiz itləri güllələyən şəxs tutuldu
16/07/2018 [14:06]:
İlham Əliyev Putini təbrik etdi
16/07/2018 [14:02]:
“Bu olay bir daha göstərdi ki, Paşinyan tam şəkildə hakimiyyətə nəzarət edə bilmir”
16/07/2018 [13:58]:
İki qadını fahişəliyə cəlb edən azərbaycanlı məşhur hakim qarşısına ÇIXARILDI
16/07/2018 [13:47]:
İlham Əliyev Fransa və Xorvatiya prezidentlərini təbrik etdi
16/07/2018 [13:41]:
"Əyalətdə özünü quldurbaşı kimi aparıb xalqın nifrətini qazananlar iqtidardan qovulmalıdır"
16/07/2018 [13:37]:
Bakıda iyrənc hadisə - Dönərə pulu çatmayan 14 yaşlı uşaq döyüldü
16/07/2018 [13:31]:
Bakıda çökmüş yolun altında tunel aşkarlandı - FOTO
16/07/2018 [13:29]:
Küləkli, yağışlı hava - XƏBƏRDARLIQ
16/07/2018 [13:26]:
Dünya Çempionatının tək qazananı Rusiya oldu - İNANILMAZ RƏQƏM
16/07/2018 [13:16]:
"Bu, söz yarışması olduğu üçün sponsor yox idi, söz indi heç kimə lazım deyil..."
16/07/2018 [13:08]:
Tusk Tramp və Putinə: "Borcunuz sabitliyi pozmamaqdır"
16/07/2018 [13:01]:
Mübariz Qurbanlı: "Gəncədə terror törədənlər xarici dairələr tərəfindən ələ alınaraq istifadə edilib"
16/07/2018 [12:55]:
Gəncədə polisi öldürən terrorçu belə məhv edildi - FOTOLAR (+18)
16/07/2018 [12:47]:
İran hökuməti Gəncədəki terrora münasibət bildirdi
16/07/2018 [12:46]:
Vüsalə Mahirqızı: Sosial şəbəkələrdə dini maarifləndirməyə ehtiyac var
16/07/2018 [12:43]:
Özcan Dəniz könə dostu ilə dəfn mərasimində barışdı - FOTOLAR
16/07/2018 [12:27]:
Yaşı 14-dən az olan qızların hicab geyinməsinə yol vermək olmaz - Millət vəkilindən TƏKLİF
16/07/2018 [12:25]:
Şirvanda 18 yaşlı oğlan yoxa çıxıb - FOTO
16/07/2018 [12:23]:
Kolleclərə daxil olmaq istəyənlər üçün ŞAD XƏBƏR
16/07/2018 [12:21]:
Türkiyə səfiri: “Azərbaycanda da terror törətməyə çalışan xainlər var”
16/07/2018 [12:18]:
İyulun 18-də 26332 abituriyent imtahan verəcək
Bütün arxiv bir sırada
22/06/2018 [07:37] - Cəmiyyət - ( 2331 dəfə baxılıb)

İdrakı olanların Elçibəyi...



"Əbülfəz Elçibəy obrazının gerçək tanıtımına haradan başlamaq daha doğru olardı? Bir mitinqdəki epizodla başlamaq istərdim. Kütləyə müraciət edir: "Mənim şəkillərimi endirin, Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin şəkillərini qaldırın!" Bu müraciət həm də yolu açıqlayır. Elçibəy yolu yoxdur, bir yol var o da Məhəmməd Əmin Rəsulzadə yoludur. Bizlər o yolun yolçularıyıq demək idi bu. Özünü də o yolun sadə yolçusu statusuna endirir. Əbülfəz Elçibəy öz şəkillərini endirməyə gücü çatan bir lider idi. Məhz şəkillərini endirməyi bacaran liderin şəkillərini, adını, irsini toplum az sonra mütləq yuxarıya qaldıracaqdı.
O yaxşı idarəçi deyildi, bürokratik vərdişləri heç yoxdu. O, "Bəy" adı ilə Sovet dönəminin çayxana siyasətinin içində də, "Əbülfəz bəy" adı ilə xalq hərəkatının önündə addımayanda da, "Elçibəy" adı ilə prezident kürsüsündə də müstəqil dövlətin ruhani obrazı idi. Onun bu obrazdan çıxaraq təşkilata qayıdışı, dövlət idarəetməsinə qayıdışı ölkədə çox şeyləri dəyişə bilərdi, lakin millətin gələcəyi üçün bir ruhani obrazı birdəfəlik itirilmiş olacaqdı. Onun ideoloji tezisləri Rəsulzadə qədər sistemli deyildi, daha çox mübahisəyə açıqdı, yolun hansı məsafəsini gördüyünü müəyyənləşdirmək də çətin idi, ancaq bütün bunların fonunda onun güvənilir, sadə və xalq adamı obrazı vardı ki, bu da söylədiklərini inanc qədər dəyərə çevirən bir hərəkatçı topluluğunu yaratmışdı.
Onunla hər mövzuda danışmaq, mübahisə və müzakirə etmək mümkün idi, çünki mühafizəkarlığı statik deyildi, yeniliyə uyğunlaşması qısa bir zamanda baş verirdi. O, kimsə ilə münasibətləri mürəkkəbləşdirməyi sevmirdi, insanın seçiminə hansısa şəkildə müdaxilə etmək tələskənliyi göstərmirdi və hətta bu seçim fiziki və yaxud siyasi intihar olsa belə. Çünki onun üçün konkret faktın, konkret hadisənin önəmi çox da böyük deyildi, düşüncəsi yalnız proses üzərində cəmlənirdi. O, xalq hərəkatının uğurlu rəhbəri idi, çünki hərəkatda konkretlikdən daha çox proses önə çıxır və özünü bu prosesin mücərrədlliyində daha sərbəst hiss edirdi. Hətta çıxışlarının məzmununda da mücərrədlik, irreal görünə biləcək gələcəyin romantik hədəfləri özünü daha qabarıq göstərirdi. Xalq Cəbhəsi hərəkatdan partiya modelinə keçdikdən sonra təşkilat intizamı içində öz qloballığını olduqca sıxıntılı şəkildə qoruya bilirdi. Bu səbəbdən də AXCP-yə toxunmadan yenidən Bütöv Azərbaycan Birliyi hərəkatına dönüş etdi və siyasi ritorikasının ağırlığını yenə də hərəkat modelinə uyğun gələn prosesin üzərinə köçürməyə çalışdı.
Onun üçün siyasətin də fərqli havası vardı, sonradan hansısa şənlikdə özəl bir duyğu ilə ifa etdiyi "Bəy havası" da onun siyasətdən köçürdüyü hava idi. O, özü oynayırdı və kimlərinsə onu necə müşayət etməsinin fərqində deyildi. O, öz seçdiyi havaya özünü qapdırmışdı: tələbə, müəllim, dustaq, siyasi rəhbər və hətta prezident olanda da bu havanı kimsənin dodaq büzməsinə rağmən sona qədər oynamağa davam edirdi.
O şəxsi həyatında çox qapalı idi: özünə də ailəsinə qarşı da müəyyən etdiyi sərt qaydaları dəyişməyi düşünmürdü sanki. Ancaq siyasətdə qarşısına çıxan şərait və təklifdə rasionallığı dərhal sezirdi, ağıllı adama danışmaq şansı verirdi, boşboğazları isə dinləyərkən səbirsizliyini büruzə vermirdi. Bəlkə də onun ən gözəl tanıtımını mərhum Basqallı nurani ağsaqqal Həbib kişi vermişdi: Məzlum Əbülfəz deyirdi ona. Bu tanıtımın içində çox detalları seçib-ayırmaq olardı, lakin əsas məzlumluq göstəricisi xalqın alt qatlarındakı insandan özünü fərqləndirməməsində, hətta bunu geyimindən tutmuş üz cizgilərində belə qoruyub saxlamasında müşahidə olunurdu.
Bir çoxları Elçibəyi mübarizə simvolu kimi təqdim etməyə çalışsalar da, o əslində xarakter olaraq barış və tarazlıq obrazı idi. Fikrimcə, Elçibəy heç vaxt hakimiyyət uğrunda amansız mübarizənnin simvolu ola bilməz. Çünki özü amansız dirənişlə hakimiyyəti qorumağa çalışmadı. Təkrar şansları olduğunda yenə də istəkli şəkildə hakimiyyətə alternativ güc olaraq önə düşmədi. Çünki Elçibəy düşüncəsində hakimiyyət uğrunda heç vaxt mübarizə olmayıb, təşkilatının olub, çevrəsinin olub, lakin özünün mübarizəsi iki istiqamətdə dəyişməz hədəflərə doğru yönəlib: Birincisi, Azərbaycanın müstəqilliyi uğurunda mübarizə. İkincisi isə Azərbaycanın bütövlüyü uğrunda mübarizə. 1992-ci ildə iqtidara gəlişi də tarixi şəraitin bir növ məcburiyyəti idi və məsuliyyəti üzərinə götürməkdən başqa alternativ yol qalmamışdı. Hətta 1998-ci ildə prezidentliyə namizədliyini irəli sürməkdə könülsüz davranışı da, onun hakimiyyət uğrunda mübarizəyə önəm verməməsinin bir mesajı idi. Bu səbəbdən də müstəqil dövlət quruculuğu və Azərbaycanın bütövlüyü kimi tanıdılan iki hədəfdən kənara yönləndirdiyində Elçibəy fenomeni öz mahiyyətini itirir, ucuzlaşdırılır və bayağı düşüncə sahiblərinin əlində bir alətə çevrilir.
Elçibəy şanslı olduğu qədər də şanssız bir lider idi. Elçibəyin şansı onun bir illik hakimiyyətində özünü göstərdi, düşündüklərini bacara bildiyi qədər reallaşdırmağa çalışdı. Ən önəmlisi də rus ordusunu Azərbaycandan çıxardı, test üsulunun tətbiqi ilə millətin təhsilə əlçatanlığını təmin etdi. Elçibəy Azərbaycan ictimai-siyasi mühitinə çox dəyərli və rasional düşüncə sahibi olan simalar bəxş etdi. Şansızlığı isə çevrəsindəki insanlara çəkə bilməyəcəyi yükü yükləməsiydi. İstər hakimiyyət yükü olsun, istər ideya yükü olsun, bunun altında əzilən çox sayda insanlar sonradan böyük hərəkatçı görüntüsündən dedi-qoduçulara, tüfeylilərə, dövrün şərtlərinə uyğun davranış çevikliyinə sahib olmayacaq qədər məzmunsuz kimliklərə çevrildilər. Artıq o kimliklər Elçibəy haqqında danışana da, yazana da "Sənin nə haqqın var ki, Elçibəy haqqında danışırsan, yazırsan" deyib onun demokratik düşüncəsindən bir qıl payına belə sahib olmadıqlarını ortaya qoyurlar.
Elçibəy manevrləri haqqında düşünərkən İslam dünyasının ən böyük şəxsiyyətlərindən olan Həzrəti Əlinin manevrlərini və onun obrazı ətrafında formalaşan fikirləri xatırlamalı olursan. Hakimiyyət Əlinin haqqı idi deyənlərlə, hakimiyyət Elçibəyin haqqıdır deyənlər arasında təfəkkür paralelliyini görməzdən gəlmək olmur. Halbuki, İslam dünyasının bir mənəviyyat simvolu olan Həzrəti Əlinin mənəvi ruhani dəyərlərini anlamayanlar onu özlərinin hakimiyyət uğrunda mübarizəsinin simvoluna çevirərək hansı bölücülüyü təlqin etmişlərsə, Elçibəy obrazını da belə bir simvola çevirənlər həmin bölücülüyə yönəldənlərlə eyni işi görmüşlər. 
Nədənsə Azərbaycan hakimiyyəti Elçibəyə rəsmi şəkildə dəyər verməyə hələ də maraqlı görünmür. Əslində Elçibəyi rəsmiləşdirməyin özü belə çətindir. Onun bürokratik çərçivəyə qətiyyən uymur, hətta qəbrinin üzərində qoyulan abidəsi onu çərçivəyə salır, yürüyən, hərəkətə can atan obrazını sıxır. Elçibəy üçün rəsmiləşdirilməyən ən layiqli yer elə xalqın yaddaşıdır. Xalq onu olduğu kimi tanıdı, sevdi, qınadı, dəyərləndirdi və sonda kəsə olaraq yekun tanıtım möhürünü vurdu: "O, təmiz adam idi".
Bizim onunla düşüncə və fikirlərimizdə xeyli fərqliliklər vardı, mübahisələrimiz də olurdu, qarşılıqlı tənqidlərimiz də. Mən onun bircə dəfə də olsun kübarlığını itirdiyinin şahidi olmadım. O kübarlıq ki, bu günkü Azərbaycan sİyasətində gündüz əldə çıraqla axtarsanız belə, tapmaqda çətinlik çəkəcəksiniz. Elçibəydən siyasəti öyrənən bizlərin çoxu məhz onun kübarlığından çox az miras götürə bildik və nəticədə Azərbaycan siyasətinin mədəni aurasının yaranmasına töfhə verə bilmədik. 
Xatırlayıram, Kələkidə birgə oturduğumuz məclisdə Məhəmməd Hadinin bir şeirini söyləmişdim, yarıda durdurdu və arxasını özü sonadək özəl bir duyğu ilə gətirdi. Şeirdəki "İdrakı olanlar məni sonra qanacaqdır!" misrasını isə bir neçə dəfə təkrarladı. Bu şeiri illər keçəndən sonra Milli Elmlər Akademiyasının akt zalında Əbülfəz Bəyin tabutunun başında çıxış edərkən hayqırmağı özümə borc bildim. Və söyləmək istədim ki, Əbülfəz Elçibəyi qısır davaların, iqtidar mübarizəsinin simvolu kimi heç vaxt özəlləşdirməyə çalışmayın, çünki o, həmişə Azərbaycan cəmiyyətində idrakı olanlarla idraksızların ortaq barış məqamıdır, bu məqamda gec-tez bir Millətin, bir Vətənin övladları kimi bir-birimizə qarşı unutduğumuz sevgini "Bəy havası" ilə mütləq tapacağıq."

Fazil Mustafa, millət vəkili

Emin Ağalarovun xanımının gəlinliyinin qiyməti məlum oldu - İnanmayacaqsız...
“Xüsusi xidmət orqanlarımız öz işinin öhdəsindən yüksək səviyyədə gəlir”
Kobra ilanının sancdığı sehirbaz xaricə aparılır - FOTOLAR
Özcan Dəniz könə dostu ilə dəfn mərasimində barışdı - FOTOLAR
“Nizami” Kino Mərkəzində “Şəhid Fidanlar” filminin nümayişi keçirildi - FOTOLAR
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Araşdırma
5 min yaşlı buz adamın son yediyi yemək məlum oldu - FOTO + VİDEO
Kriminal
Adnan Oktarın villasından görün nələr çıxdı - FOTOLAR
Cəmiyyət
Yaşı 14-dən az olan qızların hicab geyinməsinə yol vermək olmaz - Millət vəkilindən TƏKLİF
Cəmiyyət
Əli Həsənov: “Milli iradəyə qalib gəlmək mümkün deyil”
Köşə
Dildə hədə, cibdə “aman məktubu”
Həftənin ən çox oxunanları
Ayaz Mütəllibov Gəncə və Mingəçevir olaylarından elə şeylər danışdı ki...
Sevgilisiylə yataqda olarkən qaynanasına yaxalandı -FOTOLAR
Prezident Gəncə hadisələri ilə bağlı sərt danışdı - VİDEO
“Gəncə olaylarında Elmar Vəliyevin inanclı insanlara münasibətdə yol verdiyi xətaların da rolu olub”
Adnan Oktarın villasından çıxan bu ƏŞYA HAMINI ŞOKA SALDI - Ağlasığmaz FAKTLAR
Bakı metrosunda növbəti geyim qalmaqalı - Müdaxilə edən şəxs döyüldü - VİDEO
"Zaqar" edən qızın seksual pozası etiraz doğurdu - “Kişilər, sizə nə olub? Axı, orda uşaqlar var...”
Bir ay əvvəl Vaşinqtondan gəlmiş xəbərdarlıq: "Rusiya "Gəncə keçidi"ndə hər şey edə bilər"
Yunis Səfərovla bağlı yeni şok məlumatlar üzə çıxdı: Sən demə, Tohid İbrahimbəyli... - FOTO
"Atam DİN-in polkovniki olsa da bizi bir dəfə də xidməti maşını ilə məktəbə göndərmədi"
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə