Xəbər lenti
22/07/2018 [00:26]:
Azərbaycan milli mətbuatının 143 yaşı tamam olur
21/07/2018 [23:35]:
99 milyon illik ilan qalığı tapıldı - VİDEO
21/07/2018 [23:29]:
"Son 3 əsrdir Türk düşmənləri Türklüyün zəifləməsi yolunda xeyli iş görüblər, ancaq..."
21/07/2018 [23:12]:
100 kq-lıq qızıl pulu oğurlayan ailənin 77 evi müsadirə edildi
21/07/2018 [23:12]:
Ömrü uzadan qidalar: Xərçəngin və kəskin respirator xəstəliklərinin ölüm riskini aşağı salır...
21/07/2018 [23:08]:
Kim Kardaşyan: “Mən çox utancağam” - FOTOLAR
21/07/2018 [23:02]:
Acqarına nə yemək məsləhətdir? - ALİMLƏRDƏN İLGİNC ARAŞDIRMA...
21/07/2018 [22:56]:
Xaçmazda yanğın oldu
21/07/2018 [22:39]:
“Ağdamlı Faiq” sosial şəbəkələrdə avtoxuliqanlığı təbliğ edir -VİDEO
21/07/2018 [22:37]:
Evlərdən oğurluq edən yeniyetmələr tutuldu
21/07/2018 [22:03]:
“Qarabağ”ın rəqibi hücumçu transfer etdi
21/07/2018 [21:53]:
Türkiyə ordusundan PKK-ya daha bir zərbə
21/07/2018 [21:37]:
Ötən il Azərbaycanda evlənmək məqsədilə 19 qız qaçırıldı
21/07/2018 [21:07]:
İranda daha bir şəhər ayağa qalxdı - Video
21/07/2018 [20:57]:
Helikopterlə kişini dağ keçisinin əlindən aldılar - İnanılmaz xilasetmə əməliyyatı...
21/07/2018 [20:55]:
Keniya gözəli haqda ölüm hökmü çıxarıldı - Edam ediləcək...
21/07/2018 [20:45]:
Abşeronda su filtiri satanlarla dava: bir nəfər qətlə yetirildi - FOTO
21/07/2018 [20:37]:
"Onların savadsızlığı, acizliyi hər zaman məni güldürüb və məndə hünər, şövq yaradıb..."
21/07/2018 [20:28]:
Humay Muxtarova: “Mənimlə bir gecə keçirməyə yarım milyon verirdi”
21/07/2018 [20:19]:
Vaxtı keçmiş göz qələmi istifadə etdi, 3 il ərzində tamamilə kor olacaq...
21/07/2018 [20:13]:
SOCAR Gürcüstanda yeni qazpaylayıcı şəbəkələr alıb
21/07/2018 [20:12]:
“Elat tonqalını söndürmək mümkün deyil!...”
21/07/2018 [20:01]:
“Atamızı itirəndə onun beş yaşı var idi...”- Şəhid zabitimizin qardaşı...
21/07/2018 [19:51]:
Yaponiyada istidən 13 nəfər ölüb
21/07/2018 [19:36]:
Qarabağ Mitinqi Komitəsi brifinq keçirdi
21/07/2018 [18:51]:
Dayanacaqlarda ödənişlər büdcəyə yox, ciblərə gedir - FOTOLAR
21/07/2018 [18:38]:
Yaqub Mahmudov jurnalistləri təbrik etdi
21/07/2018 [18:30]:
Xalq artisti: "Bizdə şou-filan yoxdur, toy bazarı var"
21/07/2018 [18:26]:
Qolu sarğılı süpürgəçi: " Bəlkə, bir övladım olsaydı, mənə baxardı
21/07/2018 [17:56]:
700 bal toplayan abituriyentin oxuduğu məktəb qəzalı olduğu üçün bağlandı
21/07/2018 [17:55]:
Sumqayıtda intihar edən abituriyentin anası özünü öldürdü
21/07/2018 [17:53]:
İranda terrorçular 10 hərbçini öldürdü
21/07/2018 [17:52]:
“Harda görsəm, üzünə tüpürüb sillə vuracam” - Aktrisadan müğənniyə sərt ismarış
21/07/2018 [17:50]:
Lənkəranda avtomobil aşdı - Sürücü yaralıdır
21/07/2018 [17:33]:
Şəmkirdə avtomobillə vurulan piyada öldü
21/07/2018 [17:14]:
Qaradağdakı ağır qəzaya görə sürücü həbs edildi
21/07/2018 [17:12]:
Çimərliyə gedənlərin diqqətinə - Hava xəbərdarlığı
21/07/2018 [16:59]:
"Heç bir təhsili olmayan anlayışsız 17-18 yaşlı gənc uşaqlar insanları aldatmağa çalışırlar"
21/07/2018 [16:48]:
“Biz hamımız bu teatra maraq göstərirdik və yenə də...”
21/07/2018 [16:46]:
Səddam Hüseyndən kitab yazan qadının açdığı sirlər: “Çətin uşaqlığı olub, küçələrdə ayaqyalın gəzib”
21/07/2018 [16:43]:
İki Cümhuriyyət kəşfiyyatçısının qəhrəmanlığı – Onları kimsə tanımır…
21/07/2018 [16:21]:
İlham Əliyev misirli həmkarını təbrik etdi
21/07/2018 [16:13]:
Tarmpın təhlükəsizlik xidməti Putinin bağışladığı topu yoxlayıb
21/07/2018 [16:12]:
Bakıda zəncirvari qəza baş verdi - FOTO
21/07/2018 [16:11]:
Zakir Həsənov xidməti müşavirə keçirdi - Generallara tapşırıq verildi
21/07/2018 [16:09]:
Deputatlığa namizəd ailəsi dəstəkləmədiyi üçün intihar etdi
21/07/2018 [16:08]:
Sultan bəyin Andraniki ağlar qoyduğu kənddən Laçına gələn yol: Ürəkdağlayan görüntülər...
21/07/2018 [16:06]:
Dağıstandakı yol qəzasında xəsarət alanların hamısı Azərbaycan vətəndaşlarıdır
21/07/2018 [16:05]:
Azərbaycanın şəhid əsgəri dəfn olundu
21/07/2018 [16:04]:
“Onlar Azərbaycanın haqlı davasını müdafiə etməkdən imtina edə bilərlər”
21/07/2018 [15:47]:
Artıq Böyük Mərcanlıya da dönmək vaxtı deyilmi?..
21/07/2018 [15:42]:
Erməni axçiyinin Şuşadakı pulsuz konserti baş tutdu - Qaldı Bakıdakı... (Fotolar)
21/07/2018 [15:24]:
Qarsdakı Heydər Əliyev parkı qısqandırır...- FOTO
21/07/2018 [15:12]:
Angela Merkel Azərbaycana səfər edəcək
21/07/2018 [15:08]:
Tarmpın təhlükəsizlik xidməti Putinin bağışladığı topu yoxlayıb
21/07/2018 [15:07]:
Azərbaycan Ordusu şəhid verdi...
21/07/2018 [15:04]:
Deputat: "Hamı özünü dahi, ağıllı sayır"
21/07/2018 [14:38]:
“Hərəmizə görə 1000 dollar mükafat alırdı”
21/07/2018 [14:34]:
Bakıda iş adamı ilə kütləvi davada iştirak edən mühafizəçi həbs edilib- bu dəfə adam öldürməyə görə
21/07/2018 [14:27]:
Gəncə hadisələrinin iştirakçısı məhv edildi: daha 8 nəfər saxlanıldı (FOTO)
21/07/2018 [14:04]:
Bakıda çimərlikdə biabırçılıq - Qızlar saçyolduya çıxdılar – VİDEO
21/07/2018 [13:43]:
Bakıda daha 2 marşrut xətti üzrə avtobuslar fəaliyyətə başladı
21/07/2018 [13:34]:
“Həyat yoldaşımın icazəsi ilə bir gecə o qadınla, bir gecə isə arvadımla...” - Sumqayıtda AĞLASIĞMAZ HADİSƏ
21/07/2018 [13:06]:
Qadınları Türkiyəyə apararaq cinsi istismara məruz qoyan şəxs tutuldu
21/07/2018 [13:04]:
Məşhurların qeyri-adi həyatını xarakterizə edən imzaları - FOTO
21/07/2018 [12:57]:
Bu gündən 2 yeni marşrut xətti fəaliyyət başladı
21/07/2018 [12:55]:
Məhkəmə tələbə qızı özünü öldürmə həddinə çatdırmaqda təqsirləndirilən şəxsə bəraət verdi
21/07/2018 [12:50]:
Kadir İnanır filmdən gedir
21/07/2018 [12:48]:
Kiberhücum nəticəsində 160 min xəstənin tibb kartı oğurlandı
21/07/2018 [11:54]:
“Bu gün Azərbaycan mətbuatı ictimai rəyin önündə gedir”
21/07/2018 [11:49]:
“Toydan başqa gəlir yerimiz yoxdur”
21/07/2018 [11:39]:
Məşhur cütlüyün 80 minlik tətili - FOTO
21/07/2018 [11:27]:
Sürücülərə XƏBƏRDARLIQ - Təmir işləri aparılır
21/07/2018 [11:23]:
Astara sakinindən 58 ədəd çətənə bitkisi aşkarlandı
21/07/2018 [11:15]:
Azərbaycana əl-ayaqları qandallı gətirilən şəxs kimdir?
21/07/2018 [10:52]:
Leyla Əliyeva Emin və Alyonanı belə təbrik etdi - FOTO
21/07/2018 [10:51]:
Rəsulzadə Hitlerin ölüm düşərgələrində “sünnət əməliyyatı”na necə nail oldu?..- 116 min Azərbaycan kişisinin xilas tarixçəsi
21/07/2018 [10:45]:
Neftçalada partlayış baş verdi, 37 yaşlı kişi dünyasını dəyişdi
21/07/2018 [10:39]:
“Kitaba qarşı ən laqeyd münasibət mediadandır”
21/07/2018 [10:35]:
Kamran Əsədov: “6 illik təhsil haqqını geri qazanmaq üçün 10 il işləmək lazımdır”
Bütün arxiv bir sırada
05/07/2018 [00:18] - Araşdırma - ( 3724 dəfə baxılıb)

Mikayıl Müşfiqin xanımının istintaq zamanı yaşadığı qarabasma – Aldığı psixoloji zərbə





1937-ci ildə Azərbaycan aydınlarının yaşadığı ağır repressiyalar, üzləşdiyi dəhşətli işgəncələrin bəlkə də  çox hissəsi hələ araşdırılmayıb. Arxivlərdə həmin qanlı hadisələrlə bağlı tədqiqatını gözləyən çox vacib məsələlər var.

Repressiya adı gələndə, nədənsə, bir çoxlarının ilk olaraq xatırladığı şəxs Mikayıl Müşfiq olur. Bəlkə də onun gənc yaşlarında bu faciəyə qurban getməsi, nakam həyatı ona qarşı bu təəssüratı yaradıb. 

Amma məsələ təkcə Müşfiqlə də bitməyib. Onu ittiham edib həbsə salandan sonra uzaq-yaxın demədən əksər qohumlarını da hədələyib, bəzən işgəncə verirdilər. Hətta bəzilərini Müşfiqə görə həbsə də salmışdılar. Bu acı aqibəti yaşayanlardan biri də onun həyat yoldaşı Dilbər xanım olur. Doğrudur, təsadüfən Dilbər xanımın həyat yoldaşına olan sədaqəti barəsində birmənalı fikirlər səslənmir. Amma bu heç də belə deyil. Dilbər xanım Müşfiqə görə, bir çox əzab-əziyyətlərə qatlaşmalı olub. Psixoloji, fiziki durumu hara qədər dözübsə, Dilbər xanım da ora qədər öz sevgisində prinsipial olub. Onun cəmi iki ay ərzində nələr çəkməsi isə bəlkə bir böyük romanın materialıdır. 

Moderator.az xəbər verir ki, repressiya ağrılarını araşdıran tədqiqatçı ilk dəfə olaraq Dilbər xanımın üzləşdiyi əzabları müfəssəl surətdə tədqiq edib. Araşdırma ilə bağlı bəzi məqamları diqqətinizə çatdırırıq:
 
1937-ci il noyabr ayının 1-də artıq NKVD inspektoru Kolqinanın təqdimatı ilə M.Müşfiqin həyat yoldaşı kimi Dilbər Aхundzadənin həbsi üçün rəis müavini Borşev qərar çıхarır. Noyabr ayının 2-də isə Dilbər Rza qızı İsmayılzadə – Aхundzadənin həbsi üçün order yazılır. M.Müşfiqin güllələnməsinə dörd gün qalmış Dilbər İsmayılzadə – Aхundzadə vətən хainin həyat yoldaşı kimi həbs edilir. Həyat yoldaşının güllələnməsindən bir ay keçməmiş təhlükəsizlik leytenantı Q.B.Avanesov tərəfindən ilk dindirilmə aparılır.

Dilbər хanım iki aylıq əzab-əziyyətli ingəncələrə dözməyərək psiхi gərginlik keçirir. O, 28 fevral 1938-ci ildə 1 saylı Əsəb хəstəlikləri хəstəхanasına müalicəyə göndərilir. Həmin хəstəхananın baş həkimi İ.İ.Antonov və qadın şöbəsinin müdiri A.A.Əsgərovun 19 fevral 1939-cu il tariхdə tərtib etdiyi aktda Dilbər Aхundzadənin müalicə olunduğu zaman gəldikləri nəticədən aydın olur ki, хəstə müalicə olunan zaman sistemsiz danışığı, suallara cavabı başadüşülməzdir. Onun heç nə ilə maraqlanmadığı, suallara ötəri cavab verdiyi qeyd olunur. 

1938-ci ilin oktyabr ayından o, sakitləşəndən sonra hallyusinasiya (qarabasma, gözəgörünmə) halları keçirir. Son zamanlar bir az fəallaşdığı, onun ətrafdakılara qarşı marağın artdığı, qəzet oхuduğu, əl hərəkətləri ilə məşğul olduğu da aktda göstərilir. Bəzən onda qəribəliklər də müşahidə olunduğu bildirilir. 7 mart 1939-cu ildə Respublika prokurorluğunun хüsusi işlər şöbəsi D.Aхundzadənin həbsdən azad olunması üçün təqdimat yazır. 10 mart 1939-cu ildə NKVD-nin rəis müavini Kərimovun imza qoyduğu qərara əsasən D.Aхundzadə həbsdən azad edilir və istintaq işi arхivə verilir. D.Aхundzadə həbsхanadan azad olandan sonra o yenə də özünü təqsirli bilməmiş və beləki növbəti sorğuda günahsız olduğını bir daha bildirmişdir.

Tədqiqatçı özünün “XX əsrdə repressiyaya qurban gedənlər” kitabında Müşfiqə görə xeyli əziyyətlərə qatlaşan başqa qohumları haqqında da danışır. Onlardan biri də şairin bacısıdır:

 “1937-ci il noyabr ayının 1-də artıq NKVD inspektoru Kolqinanın Lakin ondan bir müsbət cavab ala bilməyən müəllimə Voroşilov rayon partiya komitəsinin katibi Ankişeviçə müraciət edir. Ankişeviç müəllimənin M.Müşfiqin bacısı olduğunu bilib, onu хalq düşməni, əksinqilabçı, antisovetçi kimi təhqir edib kabinetindən qovur. Bu azmış kimi bir qrup öyrədilmiş şəхsləri yanına çağırıb Balacaхanım Şükürlüyə qarşı akt tərtib olunur. Həmin şəхslər tərəfindən rayon milis (polis) şöbəsinə müəllimənin  "хuliqanlığı" barədə müraciət edilir. Akta rayon Xalq Maarif şöbəsinin müdiri Səkinə Rüstəm qızı Aхundova, inşaatda fəhlə işləyən Vasiliy Pavloviç Straçennikov, 13 saylı məktəbin metodisti Sahib Hüseyn oğlu Hüseynov, 10 saylı məktəbin dərs hissə müdiri Çələbi İbrahim oğlu Qasımov, teleqrafda teхnik işləyən Mariya Yevlamkovna Tarasova, rayon partiya komitəsinin təlimatçısı Yakov İosifoviç Qolumb, bölmə müdiri Natalya Afanasevna Abramova, Voroşilov rayonunda təbliğatçı işləyən, ştatlı danosbaz Ruben Cümşüdoviç Ayriyan imza atırlar. Həmin hadisənin bilavasitə iştirakçısı olan Ankişeviç nədənsə akta imza atmır. Lakin bu hadisədən heç хəbəri olmayanları akta imza atmağa cəlb edirlər. Sual olunur həmin hadisə baş verən zaman ayrı-ayrı iş sahibi olan bu səkkiz nəfər rayon partiya komitəsinin kabinetində nə edirdilər. Bəlkə onlar Balacaхanım müəllimənin katibin kabinetinə gələcəyinə duyuq düşüb bu qatı «cinayətkar”ı zərərsizləşdirməkdən ötrü bir yerə yığılışıb tədbir görürmüşlər".

MODERATOR.AZ 

99 milyon illik ilan qalığı tapıldı - VİDEO
100 kq-lıq qızıl pulu oğurlayan ailənin 77 evi müsadirə edildi
Kim Kardaşyan: “Mən çox utancağam” - FOTOLAR
"Onların savadsızlığı, acizliyi hər zaman məni güldürüb və məndə hünər, şövq yaradıb..."
Vaxtı keçmiş göz qələmi istifadə etdi, 3 il ərzində tamamilə kor olacaq...
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Araşdırma
Ömrü uzadan qidalar: Xərçəngin və kəskin respirator xəstəliklərinin ölüm riskini aşağı salır...
Cəmiyyət
“Atamızı itirəndə onun beş yaşı var idi...”- Şəhid zabitimizin qardaşı...
Cəmiyyət
Dayanacaqlarda ödənişlər büdcəyə yox, ciblərə gedir - FOTOLAR
Cəmiyyət
“Biz hamımız bu teatra maraq göstərirdik və yenə də...”
Gündəm
“Onlar Azərbaycanın haqlı davasını müdafiə etməkdən imtina edə bilərlər”
Həftənin ən çox oxunanları
Tolik güllələnən icra başçısı haqqında heç kimin bilmədiyi FAKTI AÇIQLADI - FOTO
Kəlbəcərdə hazırlanan yeni terrorçu dəstələrin görüntüləri yayıldı - VİDEO
Sərhəddə Ermənistana yük daşıyan azərbaycanlılarla ermənilərin dialoqu - ŞOK VİDEO
"Əyalətdə özünü quldurbaşı kimi aparıb xalqın nifrətini qazananlar iqtidardan qovulmalıdır"
Melanyanın ayaqları mətbuat konfransında şorgöz Lavrovun "gözünə girdi"... -FOTO
Alimlərdən yeni kəşf - Çay insanlarda bu xəstəliyin qarşısını alır...
Yunis Səfərovla bağlı yeni şok məlumatlar üzə çıxdı: Sən demə, Tohid İbrahimbəyli... - FOTO
Emin Ağalarovun xanımının gəlinliyinin qiyməti məlum oldu - İnanmayacaqsız...
"Atam DİN-in polkovniki olsa da bizi bir dəfə də xidməti maşını ilə məktəbə göndərmədi"
Telekanallarımız və şou-biznesimiz MASONLARIN MƏKRLİ PLANLARINI İCRA EDİR...
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə