Xəbər lenti
14/12/2018 [23:36]:
Rusiyada insanlara hücum edən çılpaq qadın tutuldu
14/12/2018 [23:32]:
Çində yağan qarın rəngi dəyişdi - MARAQLI
14/12/2018 [23:31]:
Paşinyandan Qarabağla bağlı bəyanat...
14/12/2018 [23:30]:
İnsanda paralel aləmə çıxış nöqtələri var – ELMİ-LƏDUN
14/12/2018 [23:30]:
Britaniya ordusunda əsgər çatışmır
14/12/2018 [23:26]:
Emin Ağalarov "Maşın Şou"da - FOTOLAR
14/12/2018 [23:21]:
İlə donuz desək bizə heç nə verməz - PSİXOLOQ MƏSLƏHƏTİ
14/12/2018 [23:17]:
UEFA erməni azarkeşlərin Çipolinoya qəzəbini bağışlamadı
14/12/2018 [23:06]:
Universitet tələbələri yardım kampaniyası üçün çılpaq soyundular - MARAQLI
14/12/2018 [22:49]:
Türkiyədə erməni rejissorun sərgisi açıldı
14/12/2018 [22:34]:
Gözləri görməyən yaşlı fillərə piano çalır - İBRƏTAMİZ...+VİDEO
14/12/2018 [22:13]:
5-ci mərtəbədən yıxılan uşağı havada tutdular - VİDEO
14/12/2018 [21:54]:
Peşəsini icra edərkən həyatı kabusa döndü - VİDEO
14/12/2018 [21:46]:
Tramp Ərdoğanla anlaşdı
14/12/2018 [21:45]:
Əcnəbi deputat Bakıda çağırış etdi
14/12/2018 [21:45]:
Bir əsrə sığmayan ömrün 72-ci baharındakı Ramiz Rövşənin "Sevgi açarı"...
14/12/2018 [21:30]:
Bəzi yaşayış evləri vulkanlara yaxınlaşır XƏBƏRDARLIQ
14/12/2018 [21:10]:
"Mübarizlə qeyri-bərabər döyüşdə düşmən 12 itki verir, 17-si ağır yaralanır..."
14/12/2018 [21:07]:
Roger adlı nəhəng kenquru 12 yaşında ölüb
14/12/2018 [20:58]:
Sumqayıtda aptek külə döndü
14/12/2018 [20:56]:
Ronalduya iki il həbs cəzası veriləcək
14/12/2018 [20:55]:
Solovyov Buzovanı tənqid etdi: "Ağlı yoxdur, olmayacaq da"
14/12/2018 [20:54]:
Nazir: Gələn il Qarabağ münaqişəsinin həllində irəliləyiş əldə etməliyik
14/12/2018 [20:49]:
İbad Hüseynov: "Bizimkilər Melkonyanın başını kəsməyimi qəbul etmək istəmir"
14/12/2018 [20:43]:
Naringinin faydaları...
14/12/2018 [20:42]:
Dövlət Gömrük Komitəsində daha bir qanvermə aksiyası keçirildi
14/12/2018 [20:40]:
Azərbaycan Milli Antidopinq Agentliyinin nümayəndə heyəti ilə görüş keçirildi
14/12/2018 [20:35]:
Ankarada qatarın qəza anının VİDEOSU yayıldı
14/12/2018 [20:33]:
Rusiya ilə gömrük sahəsindəki əməkdaşlıq müzakirə edildi
14/12/2018 [20:32]:
"Azərbaycanda məzhəblər arasında həmrəylik mövcuddur" - Dövlət Komitəsi
14/12/2018 [20:30]:
Bakıda məktəbdə konfet yeyən uşaq xəstəxanalıq olub? - AQTA ARAŞDIRIR
14/12/2018 [20:27]:
Yevlaxda xəyanət üstündə qətl - Ər arvadını öldürdü
14/12/2018 [20:23]:
Avropa Liqasında həftənin ən yaxşı futbolçusu müəyyənləşib
14/12/2018 [19:48]:
“Salatın Xankəndində erməni dükanından  oğlu Ceyhuna ayaqqabı da almışdı...” 
14/12/2018 [19:48]:
Bakcell növbəti müsabiqə elan etdi
14/12/2018 [19:44]:
Lavrov Tahir Salahovun sərgisində olub
14/12/2018 [19:32]:
Ombudsman əməkdaşları 16 saylı cəzaçəkmə müəssisəsinə baş çəkib
14/12/2018 [19:20]:
Hər yeri ədəbiyyat edib, hara getdilər? - Məşhur kampaniyanın aqibəti...
14/12/2018 [19:01]:
Ermənilər Şuşada günəş enerjisindən elektrik alır –Daşaltıdakı evlər də həmçinin...
14/12/2018 [18:51]:
“Baş redaktorlar köşə yazarlarına az qonorar ödəyirlər”
14/12/2018 [18:47]:
“Hayıstan” Fondu Azərbaycan torpaqlarına 14 milyon dollar vəsait qoyacaq – Ermənilər üçün
14/12/2018 [18:45]:
Azərbaycan Fransada "Qadın hüquqları və Kino" festivalında təmsil olunub.
14/12/2018 [18:34]:
UNEC ilə BFB təhsil, elm və təlim-tədris sahəsində birgə əməkdaşlığa başlayır
14/12/2018 [18:31]:
Lukaşenko Paşinyandan üzr istəyib? - Erməni mətbuatından növbəti həyasızlıq...
14/12/2018 [18:30]:
ADNSU-da Tələbələrin 67-ci Elmi-texniki Konfransının yekun iclası keçirilib
14/12/2018 [18:27]:
Rusiya XİN Lavrovun Bakı səfəri ilə bağlı məlumat yaydı
14/12/2018 [18:20]:
Azərbaycanda yeni Səhmdar Cəmiyyəti yaradıldı - FƏRMAN
14/12/2018 [18:12]:
6 min nəfəri SEVİNDİRƏCƏK SƏRƏNCAM - Prezident 2,82 milyon manat ayırdı
14/12/2018 [18:11]:
Qazax və Ağstafada döyüş postlarının DSX-ya təhvil verilməsi nə ilə bağlıdır?
14/12/2018 [17:47]:
Şəhid ailələrinə pul paylamaq istəyən Füzuli Məmmədova deputatlardan cavab
14/12/2018 [17:41]:
“Dedim ki, Serj, 5 rayonu Azərbaycana qaytar...” - LUKAŞENKO
14/12/2018 [17:39]:
Manat 3 gün bu məzənnədə olacaq
14/12/2018 [17:37]:
Deputat qazidən yazdı: "Vətən həm də sizlərin qeyrəti və əməlidir!"
14/12/2018 [17:31]:
Nazir struktur islahatı apardı - Bakıda TSEK-lərin sayı azaldıldı
14/12/2018 [17:29]:
Bakcell növbəti müsabiqə elan etdi
14/12/2018 [17:25]:
UNEC yeni əməkdaşlığa başlayır
14/12/2018 [17:22]:
FHN əməkdaşlarına ali hərbi rütbələr, fəxri adlar verildi - ADLAR
14/12/2018 [17:19]:
İlham Əliyev iranlı naziri qəbul etdi
14/12/2018 [16:58]:
“Mən heç vaxt ölməyəcəm deyən...” - Milli Qəhrəmanın doğum günüdür...
14/12/2018 [16:55]:
“Heç vaxt rəhbər işçilərin seçki yolu ilə seçilməsinin tərəfdarı olmamışam”
14/12/2018 [16:52]:
Leyla Əliyeva rusiyalı qadınlara cavab YAZDI
14/12/2018 [16:45]:
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illik yubileyi ilə əlaqədar Polis Akademiyasında növbəti tədbir keçirildi
14/12/2018 [16:41]:
Bərdə rayonunda özünüməşğulluq proqramı çərçivəsində aztəminatlı ailələr üçün yaradılan təsərrüfatlara baxış olub
14/12/2018 [16:36]:
Nazir Bərdə, Tərtər və Ağcabədi rayonlarının sakinləri ilə görüşüb
14/12/2018 [16:24]:
Bu il Azərbaycanda qış sərt keçməyəcək – RƏSMİ
14/12/2018 [16:21]:
Bakı-Tbilisi-Qars marşrutunun vaqonları test edildi - FOTOLAR
14/12/2018 [16:11]:
Nazir: "Azərbaycan torpaqlarının işğalı heç vaxt Ermənistanın istədiyi siyasi nəticəni verməyəcək"
14/12/2018 [16:02]:
Ali Baş Komandan xərçəng xəstəsi olan zabitimizin müalicəsini nəzarətə götürdü - RƏSMİ...
14/12/2018 [16:00]:
Baş nazir təqaüdlər və müavinətlərlə bağlı QƏRAR VERDİ
14/12/2018 [15:52]:
“Televiziyalarımızda milli musiqimizə çox ögey münasibət göstərirlər...” - Görkəmli tarzən...
14/12/2018 [15:49]:
Belarus liderindən Paşinyana İTTİHAM: “Problemi o yaradıb”
14/12/2018 [15:49]:
Qarabağın azadlığı üçün yetişən şərait - 2019-cu ildən gözləntilər var - ŞƏRH
14/12/2018 [15:45]:
Azərbaycanda biabırçı hadisə - Evdən qaçan gəlini otelin qarşısında yaxaladılar - VİDEO
14/12/2018 [15:43]:
Macarıstanın dövlət bayrağı Beynəlxalq Türk Akademiyasında qaldırıldı -FOTOLAR
14/12/2018 [15:33]:
“Ölkəmizdəki son prezident seçkiləri göstərdi ki...”
14/12/2018 [15:30]:
“Qaçqınkom”un sədri Şüvəlandakı köçkünlərlə görüşdü -FOTOLAR
14/12/2018 [15:28]:
"Azərbaycan-Türkiyə dostluq və qardaşlıq münasibətləri bu gün ən yüksək səviyyədədir"
14/12/2018 [15:27]:
Eminə təyyarədə sürpriz - VİDEO
14/12/2018 [15:24]:
Fuad Muradovdan yeni təyinat
14/12/2018 [15:17]:
“Təhsil Nazirliyini izləyənlərin sayı rekord həddə çatıb”
Bütün arxiv bir sırada
05/07/2018 [00:18] - Araşdırma - ( 4002 dəfə baxılıb)

Mikayıl Müşfiqin xanımının istintaq zamanı yaşadığı qarabasma – Aldığı psixoloji zərbə





1937-ci ildə Azərbaycan aydınlarının yaşadığı ağır repressiyalar, üzləşdiyi dəhşətli işgəncələrin bəlkə də  çox hissəsi hələ araşdırılmayıb. Arxivlərdə həmin qanlı hadisələrlə bağlı tədqiqatını gözləyən çox vacib məsələlər var.

Repressiya adı gələndə, nədənsə, bir çoxlarının ilk olaraq xatırladığı şəxs Mikayıl Müşfiq olur. Bəlkə də onun gənc yaşlarında bu faciəyə qurban getməsi, nakam həyatı ona qarşı bu təəssüratı yaradıb. 

Amma məsələ təkcə Müşfiqlə də bitməyib. Onu ittiham edib həbsə salandan sonra uzaq-yaxın demədən əksər qohumlarını da hədələyib, bəzən işgəncə verirdilər. Hətta bəzilərini Müşfiqə görə həbsə də salmışdılar. Bu acı aqibəti yaşayanlardan biri də onun həyat yoldaşı Dilbər xanım olur. Doğrudur, təsadüfən Dilbər xanımın həyat yoldaşına olan sədaqəti barəsində birmənalı fikirlər səslənmir. Amma bu heç də belə deyil. Dilbər xanım Müşfiqə görə, bir çox əzab-əziyyətlərə qatlaşmalı olub. Psixoloji, fiziki durumu hara qədər dözübsə, Dilbər xanım da ora qədər öz sevgisində prinsipial olub. Onun cəmi iki ay ərzində nələr çəkməsi isə bəlkə bir böyük romanın materialıdır. 

Moderator.az xəbər verir ki, repressiya ağrılarını araşdıran tədqiqatçı ilk dəfə olaraq Dilbər xanımın üzləşdiyi əzabları müfəssəl surətdə tədqiq edib. Araşdırma ilə bağlı bəzi məqamları diqqətinizə çatdırırıq:
 
1937-ci il noyabr ayının 1-də artıq NKVD inspektoru Kolqinanın təqdimatı ilə M.Müşfiqin həyat yoldaşı kimi Dilbər Aхundzadənin həbsi üçün rəis müavini Borşev qərar çıхarır. Noyabr ayının 2-də isə Dilbər Rza qızı İsmayılzadə – Aхundzadənin həbsi üçün order yazılır. M.Müşfiqin güllələnməsinə dörd gün qalmış Dilbər İsmayılzadə – Aхundzadə vətən хainin həyat yoldaşı kimi həbs edilir. Həyat yoldaşının güllələnməsindən bir ay keçməmiş təhlükəsizlik leytenantı Q.B.Avanesov tərəfindən ilk dindirilmə aparılır.

Dilbər хanım iki aylıq əzab-əziyyətli ingəncələrə dözməyərək psiхi gərginlik keçirir. O, 28 fevral 1938-ci ildə 1 saylı Əsəb хəstəlikləri хəstəхanasına müalicəyə göndərilir. Həmin хəstəхananın baş həkimi İ.İ.Antonov və qadın şöbəsinin müdiri A.A.Əsgərovun 19 fevral 1939-cu il tariхdə tərtib etdiyi aktda Dilbər Aхundzadənin müalicə olunduğu zaman gəldikləri nəticədən aydın olur ki, хəstə müalicə olunan zaman sistemsiz danışığı, suallara cavabı başadüşülməzdir. Onun heç nə ilə maraqlanmadığı, suallara ötəri cavab verdiyi qeyd olunur. 

1938-ci ilin oktyabr ayından o, sakitləşəndən sonra hallyusinasiya (qarabasma, gözəgörünmə) halları keçirir. Son zamanlar bir az fəallaşdığı, onun ətrafdakılara qarşı marağın artdığı, qəzet oхuduğu, əl hərəkətləri ilə məşğul olduğu da aktda göstərilir. Bəzən onda qəribəliklər də müşahidə olunduğu bildirilir. 7 mart 1939-cu ildə Respublika prokurorluğunun хüsusi işlər şöbəsi D.Aхundzadənin həbsdən azad olunması üçün təqdimat yazır. 10 mart 1939-cu ildə NKVD-nin rəis müavini Kərimovun imza qoyduğu qərara əsasən D.Aхundzadə həbsdən azad edilir və istintaq işi arхivə verilir. D.Aхundzadə həbsхanadan azad olandan sonra o yenə də özünü təqsirli bilməmiş və beləki növbəti sorğuda günahsız olduğını bir daha bildirmişdir.

Tədqiqatçı özünün “XX əsrdə repressiyaya qurban gedənlər” kitabında Müşfiqə görə xeyli əziyyətlərə qatlaşan başqa qohumları haqqında da danışır. Onlardan biri də şairin bacısıdır:

 “1937-ci il noyabr ayının 1-də artıq NKVD inspektoru Kolqinanın Lakin ondan bir müsbət cavab ala bilməyən müəllimə Voroşilov rayon partiya komitəsinin katibi Ankişeviçə müraciət edir. Ankişeviç müəllimənin M.Müşfiqin bacısı olduğunu bilib, onu хalq düşməni, əksinqilabçı, antisovetçi kimi təhqir edib kabinetindən qovur. Bu azmış kimi bir qrup öyrədilmiş şəхsləri yanına çağırıb Balacaхanım Şükürlüyə qarşı akt tərtib olunur. Həmin şəхslər tərəfindən rayon milis (polis) şöbəsinə müəllimənin  "хuliqanlığı" barədə müraciət edilir. Akta rayon Xalq Maarif şöbəsinin müdiri Səkinə Rüstəm qızı Aхundova, inşaatda fəhlə işləyən Vasiliy Pavloviç Straçennikov, 13 saylı məktəbin metodisti Sahib Hüseyn oğlu Hüseynov, 10 saylı məktəbin dərs hissə müdiri Çələbi İbrahim oğlu Qasımov, teleqrafda teхnik işləyən Mariya Yevlamkovna Tarasova, rayon partiya komitəsinin təlimatçısı Yakov İosifoviç Qolumb, bölmə müdiri Natalya Afanasevna Abramova, Voroşilov rayonunda təbliğatçı işləyən, ştatlı danosbaz Ruben Cümşüdoviç Ayriyan imza atırlar. Həmin hadisənin bilavasitə iştirakçısı olan Ankişeviç nədənsə akta imza atmır. Lakin bu hadisədən heç хəbəri olmayanları akta imza atmağa cəlb edirlər. Sual olunur həmin hadisə baş verən zaman ayrı-ayrı iş sahibi olan bu səkkiz nəfər rayon partiya komitəsinin kabinetində nə edirdilər. Bəlkə onlar Balacaхanım müəllimənin katibin kabinetinə gələcəyinə duyuq düşüb bu qatı «cinayətkar”ı zərərsizləşdirməkdən ötrü bir yerə yığılışıb tədbir görürmüşlər".

MODERATOR.AZ 

İnsanda paralel aləmə çıxış nöqtələri var – ELMİ-LƏDUN
Emin Ağalarov "Maşın Şou"da - FOTOLAR
Universitet tələbələri yardım kampaniyası üçün çılpaq soyundular - MARAQLI
Gözləri görməyən yaşlı fillərə piano çalır - İBRƏTAMİZ...+VİDEO
5-ci mərtəbədən yıxılan uşağı havada tutdular - VİDEO
Dr. Günel Azayeva - Həkim kosmetoloq
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Gündəm
Ermənilər Şuşada günəş enerjisindən elektrik alır –Daşaltıdakı evlər də həmçinin...
Gündəm
“Ölkəmizdəki son prezident seçkiləri göstərdi ki...”
Maraqlı
“Öyrəndiklərimizi bir müddət sonra niyə unuduruq?” sualına məşhur rəssamdan sadə cavab...
Cəmiyyət
"Azərbaycan "Rosatom"un təklifini analiz etməlidir..."
Gündəm
Ermənilər Azərbaycan torpaqlarının  51 min hektarını şumladı... - FOTOLAR
Müasir Ədliyyə
Həftənin ən çox oxunanları
Paşinyan sərhədlərin açılması ilə bağlı Türkiyəyə yalvardı: "Bir şərtlə ki..."
"Həyat yoldaşım əşyadır ki, onu gizlədəm?" - "O, elə bir yerdə işləyir ki..."
“Təki, erməni ordusu güclü olsun -  pensiyamızın qalxması vacib deyil...”-Xankəndindəki erməni qarı-
Putin Paşinyanın xeyir-duasını çoxdan verib – Biz Qarabağın gününə ağlayaq...
Putin Paşinyandan niyə çəkinir?
"Bacı bacının balasını bu günə qoyarmı?" deyən baldızının Arif Əsgərova deyəcəkləri var...
İranda Ayaz Mütəllibovun ata Buşa tarixi etirazından bəhs edildi - Qarabağa görə...
"Bunu edən adam öz namussuzluğunu ictimailəşdirdi"
"Lotu Quli"nin azadlığa çıxdığı anın görüntüləri yayıldı - VİDEO
Kremlin Silah palatasında erməni fahişəliyin sübutu olan unikal eksponat... - FOTO
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə