Xəbər lenti
14/11/2018 [09:05]:
Sevinc Muğanna: “İsa Muğanna ədəbiyyatımızın ən çox döyülən yazıçısı olub”
14/11/2018 [09:02]:
Mömin olmaq istəyən hər bir kəs İmam Əlinin verdiyi bu tövsiyələrə diqqət etsin...
14/11/2018 [08:59]:
Novruz Məmmədovdan peşə təhsili ilə bağlı yeni qərar...
14/11/2018 [08:57]:
Manatın MƏZƏNNƏSİ dəyişmədi
14/11/2018 [08:50]:
ABŞ-ın müdaxilə etdiyi bu müsəlman ölkəsində 2 MİLYON HAMİLƏ QADIN ACINDAN ÖLÜR…
14/11/2018 [08:44]:
Tramp milli təhlükəsizlik üzrə köməkçisinin müavinini qovur: ”Sən, mənim arvadıma...”
14/11/2018 [00:25]:
Ərazi iddiası və “Dostluq körpüsü”: Bir absurdun iki üzü...
14/11/2018 [00:11]:
Şabranda piyadanı maşın vuraraq öldürüb
14/11/2018 [00:06]:
Mərkəzi Bank 1,3 milyard manatı yandırdı
13/11/2018 [23:34]:
Bu il Azərbaycanda yol qəzaları zamanı 527 nəfər ölüb
13/11/2018 [23:04]:
Rəqsanənin körpələrinin vəziyyəti ağırlaşdı - Xəstəxanadan görüntülər - VİDEO
13/11/2018 [22:33]:
Rəsmi Bakıdan Yerevanın “Lukaşenko və Azərbaycan səfiri” açıqlamasına reaksiya
13/11/2018 [22:22]:
İlham Əliyev Slovakiyanın baş naziri ilə görüşüb - FOTO
13/11/2018 [22:17]:
OPEC Azərbaycanda neft hasilatı üzrə proqnozunu açıqlayıb
13/11/2018 [22:06]:
“Qarabağda nar əkən o erməni sanki kürəyimizə 115 MİN DƏFƏ NAR ÇUBUĞU VURDU...”
13/11/2018 [21:33]:
Ərdoğan yarım milyard dollarlıq ikimərtəbəli təyyarəsi ilə ilk dəfə uçdu - FOTO
13/11/2018 [20:55]:
Gəncənin deputatından maraqlı təklif: "Gəncə çayı üzərində yeni körpü salınsın"
13/11/2018 [20:40]:
Dövlət İmtahan Mərkəzi Naxçıvanda konfrans keçirdi
13/11/2018 [20:39]:
Bakı Nəqliyyat Agentliyi sürücülərə müraciət etdi
13/11/2018 [20:34]:
“Nar”-dan ADA Universitetinin Təqaüd Proqramına dəstək
13/11/2018 [20:32]:
Prezident İlham Əliyev “DOST” mərkəzlərinin yaradılması üçün 3,5 milyon vəsait ayırdı
13/11/2018 [20:31]:
Kartof maşınında külli miqdarda pirotexniki vasitələr aşkarlandı - FOTO, VİDEO
13/11/2018 [20:29]:
Kamal Abdulla “British Council” təşkilatının rəhbəri ilə görüşüb
13/11/2018 [20:22]:
Səkidə yeriyən qadın anidən yer altına düşdü -VİDEO
13/11/2018 [20:08]:
Gürcüstan həbsxanalarında 93 Azərbaycan vətəndaşı saxlanılır
13/11/2018 [20:04]:
Azərbaycanda 500-ə yaxın məhkum elektron qolbaq daşıyır - FİKRƏT MƏMMƏDOV
13/11/2018 [20:00]:
Novruz Məmmədov Pelleqrini ilə görüşdü
13/11/2018 [19:40]:
SOCAR-ın İnsan Resursları Departamentinin rəisi ADNSU tələbələri ilə görüşüb
13/11/2018 [19:38]:
Bu ailənin uşaqları bir bir ölür SƏBƏBİ BİLİNMİR
13/11/2018 [19:36]:
Bakının bu ərazilərində qaz olmayacaq
13/11/2018 [19:36]:
"Gözdən əlilliyi olanların sosial müdafiəsi aparılan sosial siyasətin mühüm tərkib hissəsidir"
13/11/2018 [19:28]:
AFFA sağlamlıq imkanları məhdud uşaqlar üçün futbol festivalı təşkil edib
13/11/2018 [19:24]:
Dövlət Komitəsinin sədri yanğın baş verən ərazidə...
13/11/2018 [19:21]:
Prezident nazir Muxtar Babayevə yeni vəzifə verdi
13/11/2018 [19:15]:
Dünya şöhrətli ulduz çılpaq şəkildə müsahibə verdi - MARAQLI
13/11/2018 [19:13]:
Azərbaycanın və Slovakiyanın Baş nazirləri görüşdü
13/11/2018 [18:57]:
Dövlət Komitəsində məcburi köçkünlərlə növbəti görüş olub
13/11/2018 [18:49]:
Kəmaləddin Heydərovla Baba Rzayev yanğın olan stansiyada - FOTO
13/11/2018 [18:24]:
Ermənistan artıq torpaqlarımızda istehsal edilmiş silahlarla silahlanmağa başladı? – FOTO
13/11/2018 [18:07]:
“Əlimi üzünə çəkmək istədim, qoymadılar” - Ötən il ölən alpinistin anası DANIŞDI - VİDEO
13/11/2018 [18:02]:
"Bu sahəyə vəsait ayırmaq boş quyuya su tökmək deməkdir..."
13/11/2018 [17:53]:
"Vəsaitlər ən azı 3 dəfə artırılmalıdır ki, qısa müddətdə köçkünləri mənzillə təmin edək"
13/11/2018 [17:42]:
“Artıq neçəncidir bilmirəm” – 40 dəfə peşman oldum deyən oğrunun növbəti əməli – VİDEO
13/11/2018 [17:39]:
“Bakcell”in dəstəyilə keçirilmiş M.A.P. Festivalı teatr həvəskarlarına unudulmaz təəssüratlar bəxş etdi
13/11/2018 [17:30]:
“O rayonları həvəsləndirmək lazımdır” – Deputat məsələ qaldırdı
13/11/2018 [17:17]:
Azay Quliyev QHT Şurasına ayrılan maliyyənin artırılmasını təklif etdi
13/11/2018 [16:56]:
Əflatun Amaşov media və təhsillə bağlı təklif verdi
13/11/2018 [16:52]:
Avropadakı mühacirlərdən Zamirə Hacıyeva ilə bağlı sensasion təklif - film çəkmək, kitab yazmaq...
13/11/2018 [16:38]:
Deputat Konstitusiya Məhkəməsinə etiraz etdi
13/11/2018 [16:30]:
“Buna məhəl qoymayan daşıyıcılara qarşı tədbirlər görülməlidir ki, başqalarına da dərs olsun”
13/11/2018 [16:23]:
“Mediamızdakı jurnalistlərin əksəriyyətinin ali təhsili yoxdur”
13/11/2018 [16:10]:
Slovakiyanın Azərbaycanda səfirliyi açılır
13/11/2018 [15:52]:
Görmə imkanları məhdud iki istedadlı gənc Zeynəb və Fərqanın "Könül dünyası" gecəsi keçirildi
13/11/2018 [15:46]:
10 dövlət əmlakına 49 sifariş verildi
13/11/2018 [15:43]:
ADPU-da Xalq şairi Nəriman Həsənzadə ilə görüş keçirildi
13/11/2018 [15:26]:
“Space” telekanalının ətrafını üfunət bürüdü - FOTOLAR
13/11/2018 [15:22]:
Camal Xaşoginin qətli ilə bağlı yeni telefon danışığı üzə çıxdı
13/11/2018 [15:13]:
Evindən oğurluq edilən tanınmışlar...
13/11/2018 [14:59]:
Əfəndiyevdən Floraya növbəti cavab: "Görünən dağa bələdçi lazım deyil"
13/11/2018 [14:50]:
Azərbaycanda bütün pensiyalar artırılacaq
13/11/2018 [14:42]:
“Çox şadam ki, dövlət başçısı əsas diqqəti ordumuzun möhkəmlənməsinə yönəldib"
13/11/2018 [14:32]:
Jurnalistlər imtahan verəcək
13/11/2018 [14:30]:
Həmsədrlər Azərbaycan və Ermənistan XİN başçılarına Milanda görüşməyi təklif etdi
13/11/2018 [14:21]:
ADPU-da “Tarixini unutma!” layihəsi çərçivəsində tədbir keçirildi
13/11/2018 [14:16]:
Komitə sədri çoxuşaqlı ailələrə verilən müavinətin artırılmasını İSTƏYİR
13/11/2018 [14:12]:
Vəkili Cahangir Hacıyevlə görüşdü - Sabiq bankir arvadına görə narahatdır - AÇIQLAMA
13/11/2018 [14:11]:
Şahin Mustafayev: “21 mindən çox yeni iş yerinin açılması nəzərdə tutulub”
13/11/2018 [14:02]:
Sahil Babayev şəhid hərbçilərin vərəsələrini qəbul etdi...
13/11/2018 [13:41]:
Putin Sinqapura səfər etdi
13/11/2018 [13:36]:
Nazir Naxçıvana veriləcək dotasiyanın məbləğini AÇIQLADI
13/11/2018 [13:27]:
Bakıda məktəbdə yanğın - şagirdlər təxliyyə edildi
13/11/2018 [13:18]:
“Artıq qeyri-dəqiq məlumatlar bizim medianın fərdinə çevrilib”
13/11/2018 [13:10]:
Azərbaycanlı Qarabağa görə Ukranyada döyüldü
13/11/2018 [13:06]:
Abşeron rayonunda yetkinlik yaşına çatmayanlar üçün maarifləndirmə tədbiri keçirildi...
13/11/2018 [13:01]:
Xatirənin geyimi başına bəla oldu - FOTOLAR
13/11/2018 [12:57]:
Sabaha olan hava proqnozu açıqlandı
13/11/2018 [12:50]:
Ziyad Səmədzadə: “Banklar faiz dərəcələrini azaltmalıdır“
13/11/2018 [12:45]:
“Onlayn ticarətlə məşğul olan şirkətlərə vergi güzəştləri tətbiq edilsin” – TƏKLİF
13/11/2018 [12:35]:
Dünyanın tanınmış alimlərindən biri olan professor Klaus Zimmermanla görüş...
13/11/2018 [12:28]:
Oqtay Əsədovdan nikbin PROQNOZLAR
Bütün arxiv bir sırada
11/07/2018 [20:33] - Araşdırma - ( 5231 dəfə baxılıb)

AXC hökumətinin ana dilini zəif bilən müəllimlərə sərt xəbərdarlığı – Tikilməyən universitetlər




Moderator.az Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illik yubileyi və 2018-ci il “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti” ili münasibəti ilə ADR-lə bağlı silsilə tarixi yazılara davam edir.


Bu dəfə Cümhuriyyət hökumətinin təhsil sahəsində həyata keçirdiyi, lakin çox təəssüf ki, araşdırmalardan kənarda qalan məsələlərdən söhbət açacaq.


Amma onu da qeyd edək ki, bir neçə il bundan əvvəl BDU-nun Filologiya fakültəsinin Müasir Azərbaycan dili kafedrasını ADR-in məktəb, dil və təhsillə bağlı gördüyü işlər barəsində geniş araşdırmalardan ibarət monoqrafiya hazırlayıblar.


Qeyd edək ki, yazıda həmin mənbəyə aid faktlardan da istifadə edilib:


Bu mövzuda toxunacağımız ilk məsələ ADR hökumətinin pedaqoji institut yaratmaqla bağlı atdığı addımlardır.

M.Ə.Rəsulzadədən sonra Y.Əhmədov çıxış edərək deyir ki, onların fraksiyası ümumən universitet açılmasını başa düşür, ancaq söhbət onun vaxtının çatmasından gedir...

“Azərbaycan” qəzetinin 29 aprel 1919-cu il tarixli sayında “Pedaqoji institut açılmasının planlaşdırılması” haqqında məlumat dərc olunur. Burada deyilir: "Məsələsi artıq müsbət həll olunmuş universitetdən başqa, Xalq Maarif Nazirliyi yeni tədris ilinin başlanğıcında pedaqoji institut - orta məktəblər üçün pedaqoqlar hazırlayan ali təhsil müəssisəsi açılmasını planlaşdırır».

Tarixi qeyddən də anladıq ki, burada söhbət indiki Bakı Dövlət Universitetindən gedir. Yəni, Rəsulzadənin rəhbəri olduğu hökumət 1919-cu ildə Bakı Dövlət Universitetini açandan sonra pedaqoji istiqamətdə ali tədris müəssisəsi də yaratmaq istəyirmiş. Lakin çox təəssüf ki, istila buna imkan vermədi.

 

Ümumən,  AXC maarif məsələsi dövlətin, az qala, birinci dərəcəli problemi kimi həyata keçirilirdi. Adıçəkilən mənbədə bu barədə yazılır:

 

“Bir tərəfdən, ümumtəhsil məktəblərinin şəbəkəsini genişləndirmək, ali məktəblər açmaq kimi mühüm problemlərin həlli ilə əlaqədar işlər aparılır, digər tərəfdən Azərbaycan dilində tədrisin həyata keçirilməsi, ali məktəblərdə Azərbaycan dili kafedralarının təşkili nəzərdə tutulurdu. Bu işlər ardıcıl davam etdirilirdi. Azərbaycan Cümhuriyyəti dövründə ana dilində dərs deyən müəllimlərin çatışmaması özünü göstərirdi. Mövcud müəllimlərin də bir qismi ana dilini və milli fənləri lazımi dərəcədə bilmirdilər. Bu da narahatlıq doğurur və bu sahədə ciddi tədbirlərə əl atılmasını tələb edirdi. Belə tədbirlər də görülürdü. Məsələn, 1919-cu il fevralın 7-də məktəb komissiyasının sədri şəhər türk ibtidai məktəblərinin müəllimlərinə aşağıdakı məzmunda müraciət edir:


"Milliləşdirilmiş ibtidai və ali ibtidai şəhər məktəblərinin cənab öyrədicilərinin çoxu ana dilini və milli tədris fənlərini lazımi dərəcədə bilmirlər, bununla əlaqədar olaraq, Türk məktəblərinin müəllimlərindən və müəllimələrindən xahiş edirəm ki, ana dili və ədəbiyyatı sahəsində öz biliklərini artırmağa və dərinləşdirməyə ciddi diqqət yetirsinlər, zira məktəblərin bütünlüklə milliləşdirilməsi ilə əlaqədar olaraq vacibdir ki, öyrədicilər hazırlıqlarına görə bu məktəblərin tələblərinə cavab versinlər. Bu tədris ilinin sonuna yaxın sınaq təşkil ediləcək, lazımi dərəcədə bilik və hazırlıq nümayiş etdirməyənlər bundan sonra məktəblərdə dərs deməyə buraxılmayacaqlar. Bu məsələni xüsusi ilə indiki ildə təyinat alanların nəzərinə çatdırıram. Şəhər hakimiyyəti vəziyyətin ciddiliyini hiss edərək və öz biliklərini artırmaq istəyənlərin arzularına rəğmən kurslar açır və o kurslara davamiyyəti təkidlə məsləhət görürəm».

 

Daha çox narahatçılıq müəllimlərin sayca azlığı ilə və müəllim hazırlayan məktəblərin olmaması ilə əlaqədar idi.


1919-cu ilin oktyabr ayında Xalq Maarif Nazirinin "Tədris müəssisələrinin açılması haqqında qanun layihəsinə izahat qeydində oxuyuruq:


Azərbaycan Respublikasının ərazisində cəmi üç müəllimlər seminariyası var ki, bunlar hər il ən çoxu əlli müəllim buraxır. İndiki dövrdə müəllimlərin böyük çatışmazlığı, hər il müəllimlərin sırasının azalmasını nəzərə alsaq, tamamilə aşkar və aydın olacaqdır ki, hazırkı üç müəllimlər seminariyası indiki məktəbləri lazımi dərəcədə müəllim kadrları ilə təmin edə bilməyəcəkdir; hələ onu demirik ki, ümumi icbari təhsilin həyata keçirilməsi ilə əlaqədar olaraq, hər il respublikanın ərazisində təxminən 35 yeni məktəb açılacaqdır... Hərçənd ikiillik pedaqoji kursların açılması üzrə çoxlu layihələr hazırlanır, ancaq pedaqoji kursların açılması müvəqqəti tədbirdir... Deyilənlərə uyğun olaraq, daha dörd müəllimlər seminariyasının Nuxa və Şuşa şəhərlərində və iki qadın seminariyasının Bakıda və Nuxada; seminariyaların nəz- dində nümunəvi məktəblər və hər bir məktəbin tərkibində, hələlik, (1919-1920-ci tədris ili üçün) hazırlıq və birinci siniflər açılması lazım gəlir. Nazir sonra seminariyaların həmin şəhərlərdə təşkilinin səbəblərini aydınlaşdırır və əsaslandırır.


MODERATOR.AZ

 

Səkidə yeriyən qadın anidən yer altına düşdü -VİDEO
Bu ailənin uşaqları bir bir ölür SƏBƏBİ BİLİNMİR
Dünya şöhrətli ulduz çılpaq şəkildə müsahibə verdi - MARAQLI
Kafirin də əmanətinə xəyanət etmək olmaz - Quran mədəniyyəti...
Qarabağda yaşayan ermənilər Azərbaycan Ordusunu köməyə çağırır...
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
Mömin olmaq istəyən hər bir kəs İmam Əlinin verdiyi bu tövsiyələrə diqqət etsin...
Siyasət
“Qarabağda nar əkən o erməni sanki kürəyimizə 115 MİN DƏFƏ NAR ÇUBUĞU VURDU...”
Cəmiyyət
Azərbaycanda 500-ə yaxın məhkum elektron qolbaq daşıyır - FİKRƏT MƏMMƏDOV
Cəmiyyət
“Buna məhəl qoymayan daşıyıcılara qarşı tədbirlər görülməlidir ki, başqalarına da dərs olsun”
İqtisadiyyat
“Onlayn ticarətlə məşğul olan şirkətlərə vergi güzəştləri tətbiq edilsin” – TƏKLİF
Həftənin ən çox oxunanları
Ayaz Mütəllibovdan şok açıqlamalar -"Danışmışdım, Qarabağ qaytarılacaqdı..."
"Bəlkə içimizdəki ermənilərdənsən ki, şəhid anasını təhqir etməyə özünü borclu bilirsən"
"KİA Motors" Azərbaycanda 1 milyon kilometr maşın sürən şəxsi ŞOKA SALDI...
Xalq yazıçısından həyəcan təbili: “Vaxt qalmayıb, Bakını xilas etmək lazımdır...”
“Biz sülh naminə bu torpaqları qaytarmağa hazırıq...” - Paşinyandan ermənisayağı etiraf...
Sehrli ingilis barmağı: Dumanlı Albiondan bir qudaya stop, digərinə yaşıl ışıq? + FOTOLAR
“Ələkrəm Hümbətov Azərbaycan bayrağını parçalayıb yerə atdı və...”
Azərbaycanın talanan sərvətlərinin izi ilə daha bir ünvan: Ax, London, London...
“Tamerlan Qarayev İsmət Qayıbovla möhkəm dost idi...” - 20 Noyabr: gerçəklik və fərziyyələr
Bu cavan erməni aqronom Azərbaycan torpağında 115 min nar tingi əkdi...
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə