Xəbər lenti
19/09/2018 [09:23]:
Onlara yeni mənzillər verildi -FOTOLAR
19/09/2018 [09:06]:
Çempionlar Liqasında 8 oyun keçirildi - NƏTİCƏLƏR
19/09/2018 [09:04]:
Serbiyada Üzeyir Hacıbəylinin xatirəsi anıldı
19/09/2018 [08:48]:
Azərbaycana gələn ərəblərin sayı artdı
19/09/2018 [08:46]:
Şimali və Cənubi Koreya prezidentləri hərbi sahədə saziş imzaladılar
19/09/2018 [08:44]:
Bir ayağı olmayan qız “İtaliya gözəli” seçildi
19/09/2018 [08:39]:
100 il öncə Bakını millətçilik yox, ümmətçilik xilas etdi... -FİKİR SAVAŞI
19/09/2018 [08:31]:
Dietoloq məktəblilərlə bağlı çağırış etdi
19/09/2018 [00:48]:
Alimlər 15 yaş cavan görünmənin sadə sirrini "tapdılar"...
19/09/2018 [00:23]:
Türkiyəli alim Azərbaycanda dissertasiya müdafiə etdi
19/09/2018 [00:18]:
Latviyanın ədliyyə naziri Quba Soyqırımı Memorial Kompleksini ziyarət etdi - FOTOLAR
19/09/2018 [00:16]:
Üzeyir bəyin fövqəlzəkası – “Məşədi İbad papağı”nın sirri – Anım günü
18/09/2018 [23:57]:
Ermənistan: "Saşik" Sarkisyan bankda dondurulmuş pullarından büdcəyə "pay verməyə" hazırdır
18/09/2018 [23:53]:
Kəlbəcərə gələn adam, heç Kəlbəcərdən qayıdan günün olmasın!
18/09/2018 [23:47]:
Bu avtomobildən neçə adamın çıxdığına inanmayacaqsınız - VİDEO
18/09/2018 [23:34]:
Bu restoranda yemək yemək üçün çevik olmaq lazımdır - MARAQLI
18/09/2018 [23:28]:
“Milyonçu Tağıyevin Hacıbəyli qardaşlarna ayırdığı pulu mühasib niyə gizlədir? – Anım günü
18/09/2018 [23:20]:
“Televiziya kanalları, mətbuat Üzeyir bəyi bu gün bir az da çox təbliğ etməlidirlər, çünki....”
18/09/2018 [23:17]:
Yaşlı kişi əli silahlı soyğunçulara meydan oxudu - VİDEO
18/09/2018 [23:16]:
“Menyuların yalnız xarici dildə olması əsas problemdir”
18/09/2018 [23:13]:
NATO nümayəndəsi: "Ermənistanın yeni rəhbərliyi bizi ürəkləndirir"
18/09/2018 [23:03]:
Ölən dostlarının ətrafına toplaşaraq yas tutdular - VİDEO
18/09/2018 [22:59]:
"Buradakı tələbələr Üzeyir bəyin kimliyini yaxşı bilirlər, əsərlərini səhənləşdirirlər” – Cavanşir Quliyev
18/09/2018 [22:40]:
Taleh Məmmədov Minskdə çempion oldu
18/09/2018 [22:22]:
“Onlar bir-birlərinə qarşı ortada görünmədən mübarizə aparacaqlar”
18/09/2018 [22:15]:
İsrail KİV-ləri: “Liberman Azərbaycanı kəşf etdi”
18/09/2018 [21:41]:
Netanyahu Putinə zəng etdi
18/09/2018 [21:39]:
“Fənərbağça”nın futbolçusu karyerasına fasilə verdi
18/09/2018 [21:38]:
Qobustan rayonunda zəlzələ oldu
18/09/2018 [21:32]:
İçməli sudan 27 min insan zəhərlədi
18/09/2018 [21:31]:
“Bu il ən azı 600 kəndin yolunun əsaslı təmiri nəzərdə tutulub” -İlham Əliyev
18/09/2018 [21:09]:
İlham Əliyev: “Bu gün Ermənistan ordusu bizimlə rəqabət apara bilməz”
18/09/2018 [20:48]:
"Telekanallarımız 10-15 il əvvəlki televiziya səviyyəsindən təxminən 100 addım geridir"
18/09/2018 [20:45]:
Qatarla 1,7 milyondan çox sərnişin daşındı
18/09/2018 [20:44]:
"Təyyarəmizin vurulmasını cavabsız qoymayacağıq” - Müdafiə naziri
18/09/2018 [20:42]:
Daxili İşlər Nazirliyi həkim axtarır
18/09/2018 [20:42]:
Hamburq universitetinin professoru Azərbaycanda separatçılara dəstək verdi - FOTOLAR
18/09/2018 [20:41]:
"Nəvəm dedi ki, Heydər Əliyev çox cəsarətli və bacarıqlı əskərdir" - Fikrət Qoca
18/09/2018 [20:39]:
Həyat yoldaşı ilə 4 qızını öldürən kişi və oğlu ömürlük həbs cəzası aldı
18/09/2018 [20:37]:
Bakının bu hissəsində nəqliyyat vasitələrinin hərəkəti məhdudlaşdırıldı
18/09/2018 [20:25]:
Daha bir kəndə qaz verildi
18/09/2018 [19:31]:
Çindən ticarət müharibəsində ABŞ-a cavab zərbə
18/09/2018 [19:21]:
Çeçen toyunda kütləvi dava - VİDEO
18/09/2018 [19:12]:
Moskvada azərbaycanlı jurnalistin xatirə gecəsi keçirildi - FOTO
18/09/2018 [19:09]:
Zakir Həsənov dağlarda xidmət aparan əsgərləri yoxladı – FOTO
18/09/2018 [19:06]:
DTX Ağsuda əməliyyat keçirdi
18/09/2018 [18:35]:
İstanbulda oğurluq edən rus və erməni ələ keçdi - VİDEO
18/09/2018 [18:27]:
Az qalıb, bəy!
18/09/2018 [18:18]:
Putin vurulmuş təyyarəyə görə cavab tədbirlərindən danışdı
18/09/2018 [18:03]:
"Əgər qaçsaydım, indi onun yerində mən oturmuşdum" - 25 nəfərin öldüyü yanğına dair cinayət işi
18/09/2018 [17:56]:
Prezident 5 sərəncam imzaladı: 12 milyon manat ayrıldı
18/09/2018 [17:56]:
Qohum evliliyi 70 nəfəri kor etdi - FOTO
18/09/2018 [17:52]:
Rüşvətxor prokuror məhkəmə qarşısında
18/09/2018 [17:39]:
“Nar”ın dəstəyi ilə “Brain Ring” başladı
18/09/2018 [17:31]:
Balıq məhsulları ilə bağlı XƏBƏRDARLIQ
18/09/2018 [17:28]:
Eldar Əzizov daha bir kadrını yanına gətirdi
18/09/2018 [17:22]:
Məcburi köçkünlərin növbəti qəbulu keçirildi
18/09/2018 [17:20]:
Qətər-Azərbaycan arasında qarşılıqlı investisiyalar müzakirə olundu
18/09/2018 [17:06]:
Nikol Paşinyanın partiyası seçkilərdə uduzacaq?
18/09/2018 [17:03]:
Kəmaləddin Heydərovla bağlı yayılan xəbərlərə AYDINLIQ GƏTİRİLDİ
18/09/2018 [17:01]:
Ağcəbədinin su təchizatı yaxşılaşdırıldı
18/09/2018 [16:58]:
Mübariz Qurbanlı: " Zəncir vurmaq uydurulmuş hərəkətdir"
18/09/2018 [16:57]:
Fərhad Əhmədov və italyanların “bağ məsələsi” – YENİ FAKTLAR
18/09/2018 [16:42]:
QAT qadınları riyakar sülh təklifini rədd etdi
18/09/2018 [16:41]:
Azercell Gəncədə yeni Eksklüziv mağaza açdı
18/09/2018 [16:40]:
İsraildən rus təyyarəsinin vurulmasına ilk reaksiya - Günahkar Suriya, İran və...
18/09/2018 [16:38]:
“Prezidentin övladının hərbi xidmətə getməsi yaxşı örnəkdir”
18/09/2018 [16:37]:
"Onun böyüklüyü ondadır ki, əlində olan vəsaitini jurnalistikanın inkişafı üçün xərcləyib"
18/09/2018 [16:35]:
“Düzgün ixtisas seçimi uğurlu gələcəyin təminatıdır” layihəsi çərçivəsində seminarlar təşkil edildi
18/09/2018 [16:33]:
Ermənilər işğal etdikləri torpaqlarımızdan 790,5 ton üzüm yığdılar - FOTOLAR
18/09/2018 [16:25]:
“Nümunəvi hərəkətə başqa don geyindirmək xəyanətkarlıqdan başqa bir şey deyil”
18/09/2018 [16:23]:
Ön cəbhədə xidmət etmiş yüksək vəzifəli məmur övladlarının adları -SİYAHI
18/09/2018 [16:22]:
“İki gün əvvəl sinaqoqda çəkilib” - Nazirlərin fotosu ilə bağlı açıqlama
18/09/2018 [16:09]:
"Hələ eşitməmişəm ki, bir nazirin, bir icra başçısının oğlu hərbi xidmətə getsin"
18/09/2018 [16:02]:
“Nikol, ağlın olsun, Köçəryanla Sərkisyanı Azərbaycana təhvil ver, CANIN QURTARSIN...”
18/09/2018 [15:55]:
“UNEC Azərbaycanın ən yaxşı universitetləri sırasındadır” - Prezident təqaüdçüsü
18/09/2018 [15:43]:
Dövlət Komitəsi diaspor təşkilatlarına texniki dəstək göstərəcək
18/09/2018 [15:34]:
Bakcell növbəti beynəlxalq ekoloji aksiyaya qoşuldu
18/09/2018 [15:16]:
Kamal Abdulla Hindistan səfiri ilə müzakirə apardı - FOTO
18/09/2018 [15:14]:
İlham Əliyev Cavid Qurbanovu “Şöhrət” ordeni ilə təltif etdi - SƏRƏNCAM
Bütün arxiv bir sırada
11/07/2018 [20:33] - Araşdırma - ( 5168 dəfə baxılıb)

AXC hökumətinin ana dilini zəif bilən müəllimlərə sərt xəbərdarlığı – Tikilməyən universitetlər




Moderator.az Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illik yubileyi və 2018-ci il “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti” ili münasibəti ilə ADR-lə bağlı silsilə tarixi yazılara davam edir.


Bu dəfə Cümhuriyyət hökumətinin təhsil sahəsində həyata keçirdiyi, lakin çox təəssüf ki, araşdırmalardan kənarda qalan məsələlərdən söhbət açacaq.


Amma onu da qeyd edək ki, bir neçə il bundan əvvəl BDU-nun Filologiya fakültəsinin Müasir Azərbaycan dili kafedrasını ADR-in məktəb, dil və təhsillə bağlı gördüyü işlər barəsində geniş araşdırmalardan ibarət monoqrafiya hazırlayıblar.


Qeyd edək ki, yazıda həmin mənbəyə aid faktlardan da istifadə edilib:


Bu mövzuda toxunacağımız ilk məsələ ADR hökumətinin pedaqoji institut yaratmaqla bağlı atdığı addımlardır.

M.Ə.Rəsulzadədən sonra Y.Əhmədov çıxış edərək deyir ki, onların fraksiyası ümumən universitet açılmasını başa düşür, ancaq söhbət onun vaxtının çatmasından gedir...

“Azərbaycan” qəzetinin 29 aprel 1919-cu il tarixli sayında “Pedaqoji institut açılmasının planlaşdırılması” haqqında məlumat dərc olunur. Burada deyilir: "Məsələsi artıq müsbət həll olunmuş universitetdən başqa, Xalq Maarif Nazirliyi yeni tədris ilinin başlanğıcında pedaqoji institut - orta məktəblər üçün pedaqoqlar hazırlayan ali təhsil müəssisəsi açılmasını planlaşdırır».

Tarixi qeyddən də anladıq ki, burada söhbət indiki Bakı Dövlət Universitetindən gedir. Yəni, Rəsulzadənin rəhbəri olduğu hökumət 1919-cu ildə Bakı Dövlət Universitetini açandan sonra pedaqoji istiqamətdə ali tədris müəssisəsi də yaratmaq istəyirmiş. Lakin çox təəssüf ki, istila buna imkan vermədi.

 

Ümumən,  AXC maarif məsələsi dövlətin, az qala, birinci dərəcəli problemi kimi həyata keçirilirdi. Adıçəkilən mənbədə bu barədə yazılır:

 

“Bir tərəfdən, ümumtəhsil məktəblərinin şəbəkəsini genişləndirmək, ali məktəblər açmaq kimi mühüm problemlərin həlli ilə əlaqədar işlər aparılır, digər tərəfdən Azərbaycan dilində tədrisin həyata keçirilməsi, ali məktəblərdə Azərbaycan dili kafedralarının təşkili nəzərdə tutulurdu. Bu işlər ardıcıl davam etdirilirdi. Azərbaycan Cümhuriyyəti dövründə ana dilində dərs deyən müəllimlərin çatışmaması özünü göstərirdi. Mövcud müəllimlərin də bir qismi ana dilini və milli fənləri lazımi dərəcədə bilmirdilər. Bu da narahatlıq doğurur və bu sahədə ciddi tədbirlərə əl atılmasını tələb edirdi. Belə tədbirlər də görülürdü. Məsələn, 1919-cu il fevralın 7-də məktəb komissiyasının sədri şəhər türk ibtidai məktəblərinin müəllimlərinə aşağıdakı məzmunda müraciət edir:


"Milliləşdirilmiş ibtidai və ali ibtidai şəhər məktəblərinin cənab öyrədicilərinin çoxu ana dilini və milli tədris fənlərini lazımi dərəcədə bilmirlər, bununla əlaqədar olaraq, Türk məktəblərinin müəllimlərindən və müəllimələrindən xahiş edirəm ki, ana dili və ədəbiyyatı sahəsində öz biliklərini artırmağa və dərinləşdirməyə ciddi diqqət yetirsinlər, zira məktəblərin bütünlüklə milliləşdirilməsi ilə əlaqədar olaraq vacibdir ki, öyrədicilər hazırlıqlarına görə bu məktəblərin tələblərinə cavab versinlər. Bu tədris ilinin sonuna yaxın sınaq təşkil ediləcək, lazımi dərəcədə bilik və hazırlıq nümayiş etdirməyənlər bundan sonra məktəblərdə dərs deməyə buraxılmayacaqlar. Bu məsələni xüsusi ilə indiki ildə təyinat alanların nəzərinə çatdırıram. Şəhər hakimiyyəti vəziyyətin ciddiliyini hiss edərək və öz biliklərini artırmaq istəyənlərin arzularına rəğmən kurslar açır və o kurslara davamiyyəti təkidlə məsləhət görürəm».

 

Daha çox narahatçılıq müəllimlərin sayca azlığı ilə və müəllim hazırlayan məktəblərin olmaması ilə əlaqədar idi.


1919-cu ilin oktyabr ayında Xalq Maarif Nazirinin "Tədris müəssisələrinin açılması haqqında qanun layihəsinə izahat qeydində oxuyuruq:


Azərbaycan Respublikasının ərazisində cəmi üç müəllimlər seminariyası var ki, bunlar hər il ən çoxu əlli müəllim buraxır. İndiki dövrdə müəllimlərin böyük çatışmazlığı, hər il müəllimlərin sırasının azalmasını nəzərə alsaq, tamamilə aşkar və aydın olacaqdır ki, hazırkı üç müəllimlər seminariyası indiki məktəbləri lazımi dərəcədə müəllim kadrları ilə təmin edə bilməyəcəkdir; hələ onu demirik ki, ümumi icbari təhsilin həyata keçirilməsi ilə əlaqədar olaraq, hər il respublikanın ərazisində təxminən 35 yeni məktəb açılacaqdır... Hərçənd ikiillik pedaqoji kursların açılması üzrə çoxlu layihələr hazırlanır, ancaq pedaqoji kursların açılması müvəqqəti tədbirdir... Deyilənlərə uyğun olaraq, daha dörd müəllimlər seminariyasının Nuxa və Şuşa şəhərlərində və iki qadın seminariyasının Bakıda və Nuxada; seminariyaların nəz- dində nümunəvi məktəblər və hər bir məktəbin tərkibində, hələlik, (1919-1920-ci tədris ili üçün) hazırlıq və birinci siniflər açılması lazım gəlir. Nazir sonra seminariyaların həmin şəhərlərdə təşkilinin səbəblərini aydınlaşdırır və əsaslandırır.


MODERATOR.AZ

 

Alimlər 15 yaş cavan görünmənin sadə sirrini "tapdılar"...
Türkiyəli alim Azərbaycanda dissertasiya müdafiə etdi
Bu avtomobildən neçə adamın çıxdığına inanmayacaqsınız - VİDEO
Bu restoranda yemək yemək üçün çevik olmaq lazımdır - MARAQLI
Yaşlı kişi əli silahlı soyğunçulara meydan oxudu - VİDEO
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
“Menyuların yalnız xarici dildə olması əsas problemdir”
Mədəniyyət
"Buradakı tələbələr Üzeyir bəyin kimliyini yaxşı bilirlər, əsərlərini səhənləşdirirlər” – Cavanşir Quliyev
Köşə
Az qalıb, bəy!
Cəmiyyət
"Onun böyüklüyü ondadır ki, əlində olan vəsaitini jurnalistikanın inkişafı üçün xərcləyib"
Siyasət
Ermənilər işğal etdikləri torpaqlarımızdan 790,5 ton üzüm yığdılar - FOTOLAR
Həftənin ən çox oxunanları
Şəxsi silahlı mühafizəsi olan baş həkim Məcid Əliyev həbs edildi... - FOTO+VİDEO
Puldan “divar” yaradan məmur həm də 256 məşuqə saxlayırmış - HEYRƏTAMİZ+VİDEO
Bakıda satılan 5 otaqlı evin qiymətinə Braziliyada ada almaq olar - Fantastik qiymət (FOTOLAR)
“Polis Bərdə-Ağdam yolunu tankla kəsmiş erməniləri saxladı...”
"Müdafiə Nazirliyində çalışdığım 7 ildə cəbhə bölgəsində vəzifəli şəxsin övladını görmədim"
"Cənab Prezident, çox hörmətli Mehriban xanım, bu sətirləri Sizə utanaraq yazırıq..."
Mehriban Əliyevanın təşəbbüsü ilə 1-ci siniflərə - Hədiyyə
Fərhad Əliyevin kəndində evləri daşa basıb, sakinləri qorxuya salan kimdir? - VİDEO
"Biz də "Səni deyirlər"i Güneyin ruhu ilə oynadıq...” - VİDEO
"Sabah Qarabağda savaş başlasa bizim Bakıda Nuru Paşalara ehtiyacımız olmayacaq, çünki..."
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə