Xəbər lenti
19/02/2019 [18:19]:
200 köçkün ailəsinə yeni mənzillər verildi - FOTOLAR
19/02/2019 [18:16]:
Sumqayıtın məşhur fahişəxanasına polis basqını - 51 qadın saxlanıldı
19/02/2019 [18:10]:
Ötən ildən axtarışda olan şəxs saxlanıldı
19/02/2019 [18:10]:
Trampa qarşı maraqlı etiraz: Maskaları ilə küçəyə çıxdılar...
19/02/2019 [18:02]:
"Qaz balonunu qoyub studiyanı partladacam" - Mirkamil Afətin oxuduğu mahnı haqda - VİDEO
19/02/2019 [17:53]:
Polietilen torbalar əvəzlənəcək
19/02/2019 [17:52]:
Gürcüstanda zəlzələ olub
19/02/2019 [17:48]:
Məmmədyarov Avropa Komissiyasının rəsmisi ilə müzakirə apardı
19/02/2019 [17:45]:
Rövşən Rzayev köçkünlərin problemlərini dinlədi
19/02/2019 [17:45]:
Azercell IV Buktreyler Festivalının əsas tərəfdaşıdır
19/02/2019 [17:42]:
Proxanov: "Ermənistanla Azərbaycan heç vaxt “təkbətək” qalmayacaq"
19/02/2019 [17:40]:
Şahmatçımız Moskvada erməniyə qarşı
19/02/2019 [17:39]:
“Balkanlardakı türklər türkcənin varlığını qoruyur” - MÜSAHİBƏ
19/02/2019 [17:37]:
30 il sürücülük vəsiqəsi olmadan avtomobil idarə etdi - FOTO
19/02/2019 [17:34]:
Koçaryanın oğlu ifadə verməkdən imtina etdi
19/02/2019 [17:27]:
Dünyasını dəyişən polkovnik-leytenantın oğlu danışdı: “Atamın cənazəsini sabah gətirəcəklər...”
19/02/2019 [17:26]:
Manatın sabahkı məzənnəsi dəyişir?
19/02/2019 [17:23]:
“Türklər türkcənin Balkanlardakı varlığını qoruyur”
19/02/2019 [17:15]:
Nazpərinin evindən oğurluq edənlərə hökm oxundu
19/02/2019 [17:12]:
Zabit Səmədov: “Çeçen və azərbaycanlılar arasındakı bugünkü görüş dövlət başçılarının təşəbbüsü idi”
19/02/2019 [17:09]:
Məşhur modelyer 85 yaşında öldü
19/02/2019 [17:08]:
Azərbaycanlı aparıcı qəfil vəfat etdi - FOTO
19/02/2019 [17:04]:
Həbs olunmuş məşqçinin tələbəsi: "Arvadı dedi ki, onu qadınla tutmuşam"
19/02/2019 [16:56]:
Temperatur Bakıda 0 dərəcəyə enəcək, yollar buz bağlayacaq - AÇIQLAMA
19/02/2019 [16:53]:
Respublika Veteranlar Təşkilatı Şəmistan Əlizamanlını 60 illik yubileyi münasibəti ilə təbrik etdi
19/02/2019 [16:51]:
Azərbaycan və Çeçenistan arasında görüş - Zabit Səmədov və Polad Bülbüloğlu bir masada
19/02/2019 [16:46]:
“Kadırov məndən xahiş etdi ki...” - Paşazadə ilə müsahibə
19/02/2019 [16:41]:
“İnformasiya məkanımızı pozan dalğalarda ölkəmizə qarşı təbliğat aparılır”
19/02/2019 [16:39]:
Aİİ-də “Dini etiqad azadlığı: hüquqi aspektlər” mövzusunda seminar təşkil olunub
19/02/2019 [16:34]:
"Azərsu"nun sabiq əməkdaşına hökm oxunub
19/02/2019 [16:28]:
Bankda pulu olanlara şad xəbər - Müddət 1 il də uzadıldı
19/02/2019 [16:23]:
"Minsk qrupunun həmsədrlərinin bundan başqasına gücü çatmır" - Lavrov
19/02/2019 [16:12]:
Əli Əhmədov: "Birgə iqtisadi layihələr Türkiyə-Azərbaycan qardaşlığını daha da gücləndirir"
19/02/2019 [16:12]:
“Nar” sosial şəbəkələrdən abunəçilərinə müştəri xidmətləri göstərir
19/02/2019 [16:09]:
İlham Əliyevin vəzifə verdiyi diplomat DANIŞDI: “Prezidentin Mərkəzlə bağlı bəzi tapşırıqları var”
19/02/2019 [16:09]:
Oqtay Şirəliyev ATU-nun yeni Tədris Mərkəzinə gəldi
19/02/2019 [16:03]:
“Dövlət orqanlarının çörəyin qiymətinə müdaxiləsi qeyri-qanunidir...” Ekspert
19/02/2019 [15:54]:
ATƏT-in Baş katibi Bakıya gələcək
19/02/2019 [15:52]:
BSU tələbələri istehsalat təcrübəsinə başlayıb
19/02/2019 [15:48]:
Xatirədən cəsarətli rəqs - VİDEO
19/02/2019 [15:39]:
UNEC-də “Akademik İngilis dili” kursları başlayacaq
19/02/2019 [15:34]:
Əmək və əhalinin sosial müdafiəsi nazirinin yeni müavini təyin olundu - FOTO
19/02/2019 [15:31]:
“İş adamı olmaq qəbahətdir?” –Agentlik rəhbəri xaricdəki biznesindən danışdı
19/02/2019 [15:30]:
Dövlət Agentliyi yollardakı son vəziyyəti açıqladı - SİYAHI
19/02/2019 [15:30]:
“Ailə qaranlıq meşədir, heç kim bilmir orada nə baş verir...”
19/02/2019 [15:24]:
Rusiya XİN başçısı: "Qarabağ münaqişəsinin həllinə dair yeni əlaqələr hazırlanır"
19/02/2019 [15:20]:
Qarabağ konflikti dondurulub, yoxsa biz donmuşuq...?
19/02/2019 [15:20]:
Yeni hazırlanmış “Ümumi təhsil haqqında” qanun layihəsi ikinci oxunuşda qəbul edildi
19/02/2019 [15:16]:
Paşinyan indi də zibil təmizləyən rolunu ifa etdi...-FOTO+VİDEO
19/02/2019 [15:14]:
Qorxulu Hepatit B – Hər il 2 milyona yaxın insanı öldürür
19/02/2019 [15:09]:
“Hüquq müdafiəçilərinin müraciətinə qoşuluram” -Qüdrət Həsənquliyev
19/02/2019 [15:08]:
Adil İsmayılov Vəkillər Kollegiyasından narazı qalıb, qarşı tərəf də ondan...
19/02/2019 [15:07]:
Amerikada Elçin Xəlilovun qatilini tutdular
19/02/2019 [15:05]:
Binəqədidə 12 dilənçi saxlanıldı
19/02/2019 [15:03]:
“90-cı illərdə özünü lider hesab edənlər akivləşiblər” – Deputat sərt DANIŞDI
19/02/2019 [15:01]:
Sumqayıtda mənzildə qadın meyiti aşkarlandı
19/02/2019 [14:55]:
Əflatun Amaşov: “Ağsu dolaylarında erməni radio dalğaları eşidilir”
19/02/2019 [14:54]:
Hadı Rəcəbli: “9 min insanın pensiyası iki dəfə, 26 min nəfərin pensiyası 30 faiz artacaq”
19/02/2019 [14:51]:
“Onunla bərabər cəbhənin hər bir yerini qarış-qarış gəzdim...” Raquf Orucovun həyat yoldaşı
19/02/2019 [14:50]:
Piştaxtasında siçan gəzən “Gəncə Cake House”ın fəaliyyəti DAYANDIRILDI
19/02/2019 [14:47]:
Niyə Bakıdan uçmaq Tbilisidən 3 dəfə bahadır? - AZAL tənqidlərdən nəticə çıxaracaqmı?
19/02/2019 [14:36]:
"BNA sürücülərə QAN UDDURUR!!!Bundan yumşaq söz demək çətindir!"
19/02/2019 [14:36]:
Azərbaycanda yeni medal təsis edildi
19/02/2019 [14:25]:
Adnan Oktar müridlərini həbsdə də təhdid edir
19/02/2019 [14:15]:
Azərbaycanda reklam yerlərinin siyahısı genişləndirildi
19/02/2019 [14:15]:
Böyük Britaniyaya “Breksit” öncəsi şok - “Honda” adadakı zavodunu bağlayır
19/02/2019 [14:12]:
“Bunların arxasında leş mafiyası durur” – Çingiz Qənizadə
19/02/2019 [14:12]:
Xruşova alman “şilləsi” və Moskvadakı dollar milyonçusu – 8 illik cəza necə ölüm hökmü ilə əvəzləndi...
19/02/2019 [14:09]:
Vəzifəlilər 700, hüquqi şəxslər 2500 manat cərimələnəcəklər - DƏYİŞİKLİK
19/02/2019 [14:07]:
“İnformasiya müharibəsi fasiləni sevmir”
19/02/2019 [14:05]:
“Siz hər şeyinizi itirəcəksiniz” –Tramp Maduronu dəstəkləyən hərbçiləri təhdid etdi
19/02/2019 [14:01]:
“Vəkildən məmur obrazı yaratmağın nə mənası var?”
19/02/2019 [13:59]:
İki piyadanı vurub qaçan sürücülər saxlanıldı
19/02/2019 [13:53]:
Çikaqoda yaşayan vətənpərvər azərbaycanlı...
19/02/2019 [13:46]:
“Antinarkomaniya Sahəsində Gənclərin Təşəbbüsü” İB maarifləndirici tədbirlər keçirdi
19/02/2019 [13:45]:
Milli Məclis Azərbaycandakı gənc ailələrin yaşını MÜƏYYƏNLƏŞDİRDİ
19/02/2019 [13:37]:
Prezident çoxmənzilli binalarla bağlı fərman imzaladı
19/02/2019 [13:35]:
Gəncədə sakinlər icra başçısına şikayət etdilər -FOTOLAR
19/02/2019 [13:29]:
“Bankların faiz dərəcələri aşağı salınmalıdır”
19/02/2019 [13:25]:
Minimum pensiya artımı təsdiqləndi - 160 manat oldu
Bütün arxiv bir sırada
12/07/2018 [19:34] - İqtisadiyyat - ( 1219 dəfə baxılıb)

Bakı piratların hakimiyyəti altında



Yeni Dünyanın kəşfi Avropa üçün nəinki ticarətin və kapital yığımının sürətli inkişafı, eyni zamanda piratlıq (burada “dəniz quldurları” anlamında) kimi o qədər də xoşa gəlməyən təzahürlə əlamətdar oldu. Dəniz quldurları Yeni və Köhnə Dünyaları birləşdirən bütün işlək dəniz yollarında qərar tutaraq, qızıl və mallarla yüklənmiş gəmiləri talan edirdilər.

Ötən əsrlərdə piratlıq o qədər geniş yayılmış və gəlirli iş sayılırdı ki, bütöv dövlətlər və imperiyalar xüsusilə qabiliyyətli quldurların arxasında durmaqdan belə çəkinmirdilər. Bu mənada, yəqin ki, tarixdə iz buraxmış ən məşhur uğur centlmenlərindən biri ingilis Frensis Dreykdir. O, vətən qarşısında şübhəli xidmətlərinə görə ser tituluna layiq görülmüş və Britaniya İmperiyası donanmasının vitse-admiralı rütbəsinə yüksəlmişdi.

Müasir zamanda dəniz quldurluğunun (piratlığın), demək olar ki, kökü kəsilib, lakin Malayziya və Somali sahillərində dişlərinə qədər silahlanmış quldurlar motorlu qayıqlarda mütəmadi olaraq ticarət gəmilərini və neft tankerlərini zəbt edirlər və qarşılığında haqq istəyirlər.

Bununla birlikdə, müasir dünyada “piratlıq” anlayışı dəniz quldurları və macəra romantikası ilə assosiasiya olunmur. Bu gün bu, intellektual mülkiyyətin adidən adi oğurluğudur. Lakin həmin yeni anlamın vurduğu maddi zərər quldurluq sənətinin çiçəkləndiyi 16-17-ci əsrlərdə gəmi oğrularının vurduğu zərərlə müqayisədə ölçüyəgəlməz həddə böyükdür.

Ən mötədil hesablamalara görə, saxta məhsulların yayılmasından və intellektual mülkiyyətin mənimsənilməsindən qaynaqlanan iqtisadi itkilər bütün dünya üzrə illik 100 milyard dolları keçir. Bütün ölkələrin hüquq-mühafizə orqanları yeni piratlarla mübarizəyə nəhəng qüvvə sərf edirlər, lakin təcrübə göstərir ki, bunun faydası elə də böyük deyil.

Hazırda kinematoqraf piratlıqdan ən çox əziyyət çəkən sahədir. 2015-ci ildə qarşıdan gələn “Oskar” mükafatının təqdim edilməsi zamanı mükafatlara namizəd kimi irəli sürülmüş filmlərin 95 faizinin surətləri internetlə yayılmışdı – bu, kino sənayesi tarixində ən yüksək göstəricidir. Filmlərin istehsalçıları ilə birlikdə kinoteatr şəbəkələri də böyük itkilərlə üzləşirlər.

Bu mənada Azərbaycan Qərbdən geri qalmır. Piratlıq ölkədə artıq gəlirli sahələrdən birinə - kinofilmlərin lisenziyalı surətlərinin satışına son qoyub. Hələ bir neçə il öncə Bakıda elektron daşıyıcılarda lisenziyalı filmlərin satışında ixtisaslaşmış ABC mağazalarının iri şəbəkəsi fəaliyyət göstərirdi. Lakin bu cür “qanuniləşdirilmiş” filmə baxmaq üçün filmin yazıldığı diskə görə böyük məbləğ ödənməli idi.

Əgər həmin filmi əziyyət çəkmədən internetdə tapmaq mümkündürsə, ona görə niyə pul xərcləyəsən? Filmin adını istənilən axtarış sisteminə əlavə etmək kifayətdir ki, həmin filmin pirat surətlərini yükləmək və ya ona onlayn tamaşa etmək üçün sonsuz sayda mənbə qarşına çıxsın. Beləcə, lisenziyalı disklər əldə etmək zərurəti aradan qalxdı və bu biznes çökdü.

Köhnə filmlərlə bağlı vəziyyət az-çox bəlli olsa da, premyerası gözlənilən filmlər prokatçılar üçün ağır və məsrəfli işdir. Səs-küyə səbəb olmuş hansısa yeni amerikan blokbasteri prokata çıxır, kinoteatrlar onun yayım hüquqlarını əldə etmək məqsədilə xeyli pullar ödəyir, lakin zallar ən yaxşı halda yarısına qədər dolur, kinosalonların sahibləri xeyli zərərə düşürlər.



Səbəb isə sadədir: keyfiyyətsiz olsa da, filmin surəti artıq internetə yol açıb və əksər hallarda bunu çəkiliş və ya filmin yayımı ilə əlaqədar şəxslərdən biri edir. Kino həvəskarları isə, aydın məsələdir ki, axşam seansına 8 manat ödəməkdənsə, həmin filmə, keyfiyyətsiz olsa belə, evdə divanda uzanaraq tamaşa etməyə üstünlük verirlər. Özü də tamamilə pulsuz.

Adi vətəndaşın məntiqi aydındır və hardasa ədalətlidir, belə ki, o, öz cibini düşünür. Lakin pis vəziyyətdə qalan kinoteatrlar son nəticədə bağlanırlar və yaxud yerləşdikləri yeri restoranlara və oyun klublarına icarəyə verirlər, çünki əvvəlki filmdən qazanc əldə etmədən növbəti yeni filmi almaq, sadəcə olaraq, mümkün deyil.

“Report” agentliyi “CinemaPlus” və “Park Cinema” kinoteatr şəbəkəsinin misalında bu problem üzrə kiçik araşdırma aparıb. Sən demə, rəsmi nümayişi yenicə başlamış “Superailə-2” filminə enter.az, video.az и myvideo.az kimi Azərbaycan videohostinqlərində çoxdan tamaşa etmək mümkündür.

Agentliyin əməkdaşları bu videohostinqlərin rəhbərlikləri ilə əlaqə saxlayıblar. Pirat məhsullarının yayımı ilə məşğul olanların bəhanələri bir-birindən heç nə ilə fərqlənmir. Onlar pirat məhsullarını başqa saytlardan götürdüklərini bildirir, eyni zamanda yerli kinoteatrlarla əməkdaşlıq etdiklərini deyir və ümumiyyətlə, fəaliyyətlərində hər hansı qüsur görmürlər.



Əlbəttə, Azərbaycan videohostinqlərinin şəxsi, keyfiyyətli pirat məhsulu istehsal etmək imkanları yoxdur. Onlar, sadəcə, kiminsə oğurladığını oğurlayırlar. Fəqət pirat variantlarının yayılması onların istehsalından heç də az əhəmiyyətli cinayət sayılmır. Yerli kinoteatrlarla əməkdaşlıq bəhanəsi isə az qala gülüncdür. Kinoteatrlar zərərlə üzləşir, belə ki, məşhur bir kəlamda deyildiyi kimi, arılar bala qarşı çıxa bilməzlər.

Paradoksal olsa da, başqa ölkələrdə virtual piratlıqla mübarizədə hansısa tədbirlər görülürsə də, Azərbaycanda bu ciddi problemə sadəcə olaraq göz yumurlar. Hətta qonşu Rusiyada belə intellektual mülkiyyətin oğurlanmasına qarşı mübarizə haqqında qanun çoxdan bəri qəbul olunub. İnternetdə pirat məhsullarını yayan torrent-trekerlər bağlanır, iri videohostinqlərin rəhbərlikləri isə saytlarına kinoteatrlarda nümayişi hələ davam etdirilən filmlərin pirat surətlərini yerləşdirməzdən əvvəl bunun bütün müsbət və mənfi tərəflərini dəfələrlə ölçüb-biçirlər. Çünki bu addım qat-qat baha başa gələ bilər – saytlarını bağlaya bilərlər.

Azərbaycanda isə piratlıq baş alıb gedir. Bəs bu cür acınacaqlı halla mübarizə aparmaq vəzifə borcu olan məmurlar həmin problemə necə yanaşırlar? Mədəniyyət nazirliyinin mətbuat xidmətinin təmsilçisi İntiqam Hümbətov “Report” agentliyinin əməkdaşı ilə söhbətində bildirib ki, təmsil etdiyi qurum yalnız bu və ya digər filmin Azərbaycan kinoteatrlarında nümayişinə icazə verir. Başqa sözlə, Mədəniyyət nazirliyi piratlıqla məşğul olmur, sadəcə olaraq, nəzarət edir ki, hər hansı qadağan olunmuş film Azərbaycan tamaşaçısına çatmasın. Buna bariz nümunə kimi “Stalinin ölümü” filmini göstərmək olar – onun nümayişi ölkədə gah qadağan edilirdi, gah da nümayişə icazə verilirdi.

Pirat məhsullarının yayımlandığı videohostinqlərin bloklanması ilə Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyi məşğul olmalıdır. Lakin burada “Report” agentliyinə bildiriblər ki, internetdə mülkiyyət hüquqlarının qorunması ilə Müəllif Hüquqlarının Qorunması üzrə Agentlik məşğul olur. O ki qaldı bu və ya digər saytın bağlanmasına, bunun üçün məhkəmənin müvafiq qərarı tələb olunur.

Müəllif Hüquqlarının Qorunması üzrə Agentlikdə qanunlardan maddələrin əsas gətirilməsi ilə kifayətlənərək, deyiblər: “Müraciətlər olanda onlara baxırıq”. Başqa sözlə, piratlıqla heç bir kompleks mübarizə aparılmır.

Bəs videohostinqlərin pirat məhsullarının yayılmasından qazancları nədir? Məlumdur ki, qazanc olmasa, heç kim qanun pozuntusuna getməz. Bu məsələ sadədir – hər bir internet istifadəçisi filmlərə tamaşa edərkən zəhlətökən reklamla rastlaşıb ki, həmin reklamı izləmədən film başlamır. Reklamın hər 1000 nümayişinə görə isə videohostinq əməlli-başlı gəlir götürür.

Azərbaycan videohostinqlərində reklamların yerləşdirilməsi ilə “New Media” şirkəti məşğul olur. Şirkətin meneceri Pərvanə Cəfərova sanki özünə bəraət qazandıraraq qeyd edir ki, reklamın yerləşdirildiyi meydançanı onlar özləri deyil, reklamın sifarişçisi seçir. Reklam verənlər özləri arzulayır ki, onların reklamı məhz myvideo.az-da yayımlansın, çünki əksəriyyət filmlərə həmin saytda tamaşa edir.

Beləcə məmurlar məsuliyyəti bir-birinin boynuna atmaqda və ciddi problemin mövcudluğuna göz yummaqdaykən piratlıq nəinki kinoteatrlara, bütün dövlətə ziyan vurmaqdadır. Kinoteatrların qazancı azaldıqca dövlətə ödənilən vergilər də azalır.

Virtualaz.org

Trampa qarşı maraqlı etiraz: Maskaları ilə küçəyə çıxdılar...
30 il sürücülük vəsiqəsi olmadan avtomobil idarə etdi - FOTO
Niyə Bakıdan uçmaq Tbilisidən 3 dəfə bahadır? - AZAL tənqidlərdən nəticə çıxaracaqmı?
Çin imperatorunun 121 arvadı olub: Kiminlə nə vaxt yatmaq riyazi yolla müəyyən edilib...
Ağır əməliyyatından çıxan qrup rəhbəri: ”Düzəlirəm yavaş-yavaş”
"AQRO" İnvest & İstehsalat
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
Dünyasını dəyişən polkovnik-leytenantın oğlu danışdı: “Atamın cənazəsini sabah gətirəcəklər...”
Gündəm
“İnformasiya məkanımızı pozan dalğalarda ölkəmizə qarşı təbliğat aparılır”
Cəmiyyət
Qarabağ konflikti dondurulub, yoxsa biz donmuşuq...?
Cəmiyyət
“Hüquq müdafiəçilərinin müraciətinə qoşuluram” -Qüdrət Həsənquliyev
Gündəm
“İnformasiya müharibəsi fasiləni sevmir”
Həftənin ən çox oxunanları
“Ölkəyə un gətirəndə kömək etdiyim çeçenlər və dağıstanlılar mənə çox böyük dəstək oldular...”
Ramzan Kadırov azərbaycanlılarla çeçenlərin davasına belə reaksiya verdi – FOTO
“Vertolyotla Yevlağa kimi pul səpəcəm....- Başınız qarışacaq pul yığmağa..."
Çay sakinlərin gözü önündə yox oldu!..- “Qiyamətin başlanğıcıdır?!.”-VİDEO
Saakyan atası azərbaycanlı olan generalı  xüsusi nümayəndə təyin etdi...-FOTOLAR
Şuşa türməsində Dilqəm və Şahbazdan başqa türkmənşəli dustaq kimdir?..
"Əgər ANS yenidən açılarsa və fəaliyyət göstərdiyi ilk 15 ildəki ANS olarsa..."
“Fevralın 14-də həmin sənədi imzalasaydım, Xocalı faciəsi baş verməzdi...” - ETİRAF
Vergilər Nazirliyini "ağ gün"ə çıxardı, indi də əmanətləri sığortalayacaqmış...
Bakıda dəhşətli qəza: "Qaqaş, neylədin, nə içmişdin, nə vurmuşdun?" - VİDEO
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə