Xəbər lenti
23/07/2018 [13:30]:
Gənc developerlər “AppLab” sayəsində layihə idarəedilməsinin əsaslarını öyrəniblər
23/07/2018 [13:22]:
Qəbul imtahanından az bal toplayan qız özünü binadan atdı – Foto
23/07/2018 [13:17]:
Sünnət olunan 10 yaşlı qız həyatını itirdi – DƏHŞƏT...
23/07/2018 [13:07]:
Vikiçilər Rasim Balayevin 70 illiyini belə təbrik etdilər
23/07/2018 [13:03]:
"Dünyanın bir çox ölkələrində olmuşam, amma bu torpaq, su, yer kimi yer görməmişəm”
23/07/2018 [13:01]:
İsrail hərbçiləri fələstinli yeniyetməni güllələdi
23/07/2018 [12:53]:
"Kimsə deyirsə ki, orada problem var, yalandır..." - AAYDA-dan bərdəlilərə müjdə...
23/07/2018 [12:45]:
Abşeronda 6 dost 1 nəfəri öldürdü...
23/07/2018 [12:37]:
“Onlar ya Qarabağı qaytarmalı, ya da rus hegemonluğuna dözməlidirlər”
23/07/2018 [12:29]:
UNEC-də türk dilində tədrisdə yeni model...
23/07/2018 [12:27]:
Dövlət qulluğuna qəbul imtahanına qeydiyyat başladı
23/07/2018 [11:57]:
““Azərenerji”ni məhkəməyə vermək üçün istehlakçı kifayət qədər sübutlar təqdim etməlidir”
23/07/2018 [11:48]:
“Hər dəfə işğal günündə Ağdamın qarşısında xəcalət çəkirəm”
23/07/2018 [11:37]:
“Bir də başımı qaldırdım ki, uşaq yoxdu” - İtkin düşən İsmayılın nənəsi
23/07/2018 [11:35]:
Nabranda itən 3 yaşlı uşaqla bağlı - FHN-dən açıqlama
23/07/2018 [11:24]:
Kristin Laqardın olduğu təyyarə Argentinada qəza enişi etdi
23/07/2018 [11:14]:
Amerikalı qız 10 dəqiqəlik milyoner oldu
23/07/2018 [10:52]:
Xalq artistindən erməninin Bakıda konsert verməsinə etiraz: -"Bu boyda şapalağı biz necə yeyirik?"
23/07/2018 [10:51]:
Afaq Aslan masaj salonundan çılpaq FOTOSUNU YAYDI
23/07/2018 [10:45]:
Səyyar görüşdə qaldırılan məsələlər öz müsbət həllini tapdı
23/07/2018 [10:43]:
Nigar Camal yenə "ağılları başdan aldı" - FOTO
23/07/2018 [10:39]:
Son iki günün “yol terroru” - 9 qəza, 5 ölü, 17 yaralı
23/07/2018 [10:34]:
Vətən üçün yaşayanlar və canını verənlər unudulmur!
23/07/2018 [10:28]:
Sərnişin təyyarəsi itə görə təcili eniş etdi
23/07/2018 [10:25]:
Müharibə elanı kimi BƏYANAT - İrəvan ölüm FƏRMANINI YAZDI
23/07/2018 [10:22]:
Rus gözəlçə yataqda ABŞ rəhbərliyini necə ovsunladı? - FOTO
23/07/2018 [10:20]:
Ermənilərin Azərbaycanın dövlət sərhədində qurduğu gömrük məntəqəsi və...- Video
23/07/2018 [10:04]:
Nabranda istirahət mərkəzlərində azyaşlı İTKİN DÜŞDÜ
23/07/2018 [09:57]:
Çökən yol bərpa edilərək sürücülərin istifadəsinə verildi
23/07/2018 [09:54]:
Çavuşoğlunun Azərbaycana səfərinin tarixi açıqlandı
23/07/2018 [09:48]:
Putin nə vaxt öləcək? - " O, tərəvəz kimidir, Rusiya rəhbərliyinin çox hissəsi kimi..."
23/07/2018 [09:44]:
İki dəfə imtahana girdi, hər ikisində 695 bal topladı
23/07/2018 [09:35]:
Yenə də pulemyotlardan atəş açıldı
23/07/2018 [09:28]:
Qarsda 14 azərbaycanlı qadın saxlanıldı
23/07/2018 [09:10]:
Trampın G20 sammitində iştirakı təsdiqləndi
23/07/2018 [09:07]:
Məsut Özil irqçiliyə görə Almaniya millisindən getdi
23/07/2018 [09:06]:
Yerevan Ermənistandakı rusiyalı hərbçilərin statusunu dəyişir
23/07/2018 [09:00]:
Təhsil naziri tənqidi düşüncəni inkişaf etdirən xoşbəxtlik məktəbi açdı - İBRƏTAMİZ-FOTOLAR
23/07/2018 [08:33]:
Manat və dolların bugünkü MƏZƏNNƏSİ
23/07/2018 [08:24]:
Xatirə İslamdan etiraz - Toyuq qrilini ona 20 manata satıblar+ Video
23/07/2018 [08:19]:
Vitse-prezident 14 ay sonra Kabilə qayıtdı - Partlayışla qarşılandı+ Fotolar
23/07/2018 [01:53]:
Qızları qaçırır, otaqda tək saxlayır, zorlayır, sonra da ... - TÜKÜRPƏDƏN ADƏTLƏR
23/07/2018 [01:51]:
Məleykə qızı ilə belə dincəlir - Fotolar
23/07/2018 [01:27]:
Shahrukh Khanın övladlarının heç yerdə görmədiyiniz FOTOLARI
23/07/2018 [01:17]:
Ankaranın mərkəzində atışma... - yaralılar var (VİDEO )
23/07/2018 [01:02]:
İnsan olmayan şəhərdən reportaj - Marketlər hələ də doludur... - FOTOLAR
23/07/2018 [00:56]:
Daha bir təcili tibbi yardım maşını qəzaya uğradı
23/07/2018 [00:55]:
Neftçalada otla dolu “KamAZ” yandı
23/07/2018 [00:50]:
ADAU 1-ci Beynəlxalq Yay Məktəbinin iştirakçıları Gəncə “ASAN xidmət” mərkəzinin fəaliyyəti ilə tanış olublar
23/07/2018 [00:38]:
Netanyahu “Həmas”ı yeddi dəfə daha güclü zərbə ilə hədələdi
23/07/2018 [00:33]:
Ağdamın Ermənistan tərəfindən işğalından 25 il ötür
22/07/2018 [22:49]:
İranda baş verən zəlzələ zamanı xəsarət alanların sayı 287 nəfərə çatdı
22/07/2018 [22:25]:
Şəkidə 32 yaşlı qadın dərmandan zəhərləndi
22/07/2018 [22:20]:
Rusiya İrəvana 200 milyonluq silah verdi
22/07/2018 [21:14]:
Goranboyda minik və yük avtomobilləri toqquşub, yaralılar var
22/07/2018 [19:37]:
Hansı ölkə vətəndaşlığı neçəyə satır? – Siyahı
22/07/2018 [19:31]:
Ölünü dirildə bilməyən “peyğəmbər” həbs edildi
22/07/2018 [19:30]:
Dünyanın ən intizamlı əsgəri 27 il komandirinin əmrini gözləyib
22/07/2018 [19:21]:
Mustafa Ceceliyə daha bir zərbə
22/07/2018 [18:40]:
Britaniya Brexitlə əlaqədar Aİ-yə pul ödəməkdən imtina edə bilər
22/07/2018 [18:33]:
Ərdoğan Afrika turuna çıxır - İlkə imza atacaq
22/07/2018 [18:09]:
Kılıçdaroğlu CHP-dən gedəcəkmi? - Sirlər açılır
22/07/2018 [18:08]:
Cəlilabadda yol qəzasında iki qardaş öldü...
22/07/2018 [18:06]:
Kosmosda dövlət quran azərbaycanlı milyarder planlarını açıqladı
22/07/2018 [18:05]:
“Elektrik cərəyanını göstərib ki, əlini oradan tut və özünü öldür” -Dəhşətli qətlin təfərrüatı
22/07/2018 [17:56]:
Həbsxanadan çıxanlara EV VERİLƏCƏYİ bəlli oldu
22/07/2018 [17:52]:
ABŞ-ın Rusiyadakı səfirinin də istefası tələb edilir: O, hətta öz qızının belə, tənqidləriylə üzləşib
22/07/2018 [17:23]:
Salyanda təcili yardım maşını qəzaya düşdü - Xəsarət alan var
22/07/2018 [17:21]:
İranda gün ərzində üçüncü dəfə zəlzələ oldu - 20 nəfər xəsarət alıb
22/07/2018 [17:11]:
Bakıda mənzildə meyit tapıldı
22/07/2018 [17:05]:
Kürdəmirdə 5 yaşlı uşağın ölümündə ögey ata günahlandırılır
22/07/2018 [17:02]:
Paytaxt bazarlarında xiyar bahalaşdı
22/07/2018 [16:58]:
Ölkədə tikilən mənzillərin kvadratmetrinin dəyəri bəlli oldu
22/07/2018 [16:52]:
Milli Mətbuat və jurnalistika gününə VİKİTÖHFƏ...
22/07/2018 [16:12]:
Əflatun Amaşov: "Mətbuatın rolu əvəzsizdir"
22/07/2018 [16:10]:
Britaniya Brexit ilə əlaqədar Aİ-yə pul ödəməkdən imtina edə bilər
22/07/2018 [16:08]:
“Dövlətimiz mətbuatın inkişafına hərtərəfli şərait yaradıb” - Əbülfəs Qarayev
22/07/2018 [16:05]:
CAR-da mikroavtobus atəşə tutuldu - 11 ölü
22/07/2018 [16:02]:
Dünyanın ən çox pul qazanan musiqiçiləri açıqlandı
22/07/2018 [16:01]:
Atatürkü məzarı başında təhqir edən qadın məhkəmə qarşısına çıxarıldı...
Bütün arxiv bir sırada
12/07/2018 [19:34] - İqtisadiyyat - ( 1065 dəfə baxılıb)

Bakı piratların hakimiyyəti altında



Yeni Dünyanın kəşfi Avropa üçün nəinki ticarətin və kapital yığımının sürətli inkişafı, eyni zamanda piratlıq (burada “dəniz quldurları” anlamında) kimi o qədər də xoşa gəlməyən təzahürlə əlamətdar oldu. Dəniz quldurları Yeni və Köhnə Dünyaları birləşdirən bütün işlək dəniz yollarında qərar tutaraq, qızıl və mallarla yüklənmiş gəmiləri talan edirdilər.

Ötən əsrlərdə piratlıq o qədər geniş yayılmış və gəlirli iş sayılırdı ki, bütöv dövlətlər və imperiyalar xüsusilə qabiliyyətli quldurların arxasında durmaqdan belə çəkinmirdilər. Bu mənada, yəqin ki, tarixdə iz buraxmış ən məşhur uğur centlmenlərindən biri ingilis Frensis Dreykdir. O, vətən qarşısında şübhəli xidmətlərinə görə ser tituluna layiq görülmüş və Britaniya İmperiyası donanmasının vitse-admiralı rütbəsinə yüksəlmişdi.

Müasir zamanda dəniz quldurluğunun (piratlığın), demək olar ki, kökü kəsilib, lakin Malayziya və Somali sahillərində dişlərinə qədər silahlanmış quldurlar motorlu qayıqlarda mütəmadi olaraq ticarət gəmilərini və neft tankerlərini zəbt edirlər və qarşılığında haqq istəyirlər.

Bununla birlikdə, müasir dünyada “piratlıq” anlayışı dəniz quldurları və macəra romantikası ilə assosiasiya olunmur. Bu gün bu, intellektual mülkiyyətin adidən adi oğurluğudur. Lakin həmin yeni anlamın vurduğu maddi zərər quldurluq sənətinin çiçəkləndiyi 16-17-ci əsrlərdə gəmi oğrularının vurduğu zərərlə müqayisədə ölçüyəgəlməz həddə böyükdür.

Ən mötədil hesablamalara görə, saxta məhsulların yayılmasından və intellektual mülkiyyətin mənimsənilməsindən qaynaqlanan iqtisadi itkilər bütün dünya üzrə illik 100 milyard dolları keçir. Bütün ölkələrin hüquq-mühafizə orqanları yeni piratlarla mübarizəyə nəhəng qüvvə sərf edirlər, lakin təcrübə göstərir ki, bunun faydası elə də böyük deyil.

Hazırda kinematoqraf piratlıqdan ən çox əziyyət çəkən sahədir. 2015-ci ildə qarşıdan gələn “Oskar” mükafatının təqdim edilməsi zamanı mükafatlara namizəd kimi irəli sürülmüş filmlərin 95 faizinin surətləri internetlə yayılmışdı – bu, kino sənayesi tarixində ən yüksək göstəricidir. Filmlərin istehsalçıları ilə birlikdə kinoteatr şəbəkələri də böyük itkilərlə üzləşirlər.

Bu mənada Azərbaycan Qərbdən geri qalmır. Piratlıq ölkədə artıq gəlirli sahələrdən birinə - kinofilmlərin lisenziyalı surətlərinin satışına son qoyub. Hələ bir neçə il öncə Bakıda elektron daşıyıcılarda lisenziyalı filmlərin satışında ixtisaslaşmış ABC mağazalarının iri şəbəkəsi fəaliyyət göstərirdi. Lakin bu cür “qanuniləşdirilmiş” filmə baxmaq üçün filmin yazıldığı diskə görə böyük məbləğ ödənməli idi.

Əgər həmin filmi əziyyət çəkmədən internetdə tapmaq mümkündürsə, ona görə niyə pul xərcləyəsən? Filmin adını istənilən axtarış sisteminə əlavə etmək kifayətdir ki, həmin filmin pirat surətlərini yükləmək və ya ona onlayn tamaşa etmək üçün sonsuz sayda mənbə qarşına çıxsın. Beləcə, lisenziyalı disklər əldə etmək zərurəti aradan qalxdı və bu biznes çökdü.

Köhnə filmlərlə bağlı vəziyyət az-çox bəlli olsa da, premyerası gözlənilən filmlər prokatçılar üçün ağır və məsrəfli işdir. Səs-küyə səbəb olmuş hansısa yeni amerikan blokbasteri prokata çıxır, kinoteatrlar onun yayım hüquqlarını əldə etmək məqsədilə xeyli pullar ödəyir, lakin zallar ən yaxşı halda yarısına qədər dolur, kinosalonların sahibləri xeyli zərərə düşürlər.



Səbəb isə sadədir: keyfiyyətsiz olsa da, filmin surəti artıq internetə yol açıb və əksər hallarda bunu çəkiliş və ya filmin yayımı ilə əlaqədar şəxslərdən biri edir. Kino həvəskarları isə, aydın məsələdir ki, axşam seansına 8 manat ödəməkdənsə, həmin filmə, keyfiyyətsiz olsa belə, evdə divanda uzanaraq tamaşa etməyə üstünlük verirlər. Özü də tamamilə pulsuz.

Adi vətəndaşın məntiqi aydındır və hardasa ədalətlidir, belə ki, o, öz cibini düşünür. Lakin pis vəziyyətdə qalan kinoteatrlar son nəticədə bağlanırlar və yaxud yerləşdikləri yeri restoranlara və oyun klublarına icarəyə verirlər, çünki əvvəlki filmdən qazanc əldə etmədən növbəti yeni filmi almaq, sadəcə olaraq, mümkün deyil.

“Report” agentliyi “CinemaPlus” və “Park Cinema” kinoteatr şəbəkəsinin misalında bu problem üzrə kiçik araşdırma aparıb. Sən demə, rəsmi nümayişi yenicə başlamış “Superailə-2” filminə enter.az, video.az и myvideo.az kimi Azərbaycan videohostinqlərində çoxdan tamaşa etmək mümkündür.

Agentliyin əməkdaşları bu videohostinqlərin rəhbərlikləri ilə əlaqə saxlayıblar. Pirat məhsullarının yayımı ilə məşğul olanların bəhanələri bir-birindən heç nə ilə fərqlənmir. Onlar pirat məhsullarını başqa saytlardan götürdüklərini bildirir, eyni zamanda yerli kinoteatrlarla əməkdaşlıq etdiklərini deyir və ümumiyyətlə, fəaliyyətlərində hər hansı qüsur görmürlər.



Əlbəttə, Azərbaycan videohostinqlərinin şəxsi, keyfiyyətli pirat məhsulu istehsal etmək imkanları yoxdur. Onlar, sadəcə, kiminsə oğurladığını oğurlayırlar. Fəqət pirat variantlarının yayılması onların istehsalından heç də az əhəmiyyətli cinayət sayılmır. Yerli kinoteatrlarla əməkdaşlıq bəhanəsi isə az qala gülüncdür. Kinoteatrlar zərərlə üzləşir, belə ki, məşhur bir kəlamda deyildiyi kimi, arılar bala qarşı çıxa bilməzlər.

Paradoksal olsa da, başqa ölkələrdə virtual piratlıqla mübarizədə hansısa tədbirlər görülürsə də, Azərbaycanda bu ciddi problemə sadəcə olaraq göz yumurlar. Hətta qonşu Rusiyada belə intellektual mülkiyyətin oğurlanmasına qarşı mübarizə haqqında qanun çoxdan bəri qəbul olunub. İnternetdə pirat məhsullarını yayan torrent-trekerlər bağlanır, iri videohostinqlərin rəhbərlikləri isə saytlarına kinoteatrlarda nümayişi hələ davam etdirilən filmlərin pirat surətlərini yerləşdirməzdən əvvəl bunun bütün müsbət və mənfi tərəflərini dəfələrlə ölçüb-biçirlər. Çünki bu addım qat-qat baha başa gələ bilər – saytlarını bağlaya bilərlər.

Azərbaycanda isə piratlıq baş alıb gedir. Bəs bu cür acınacaqlı halla mübarizə aparmaq vəzifə borcu olan məmurlar həmin problemə necə yanaşırlar? Mədəniyyət nazirliyinin mətbuat xidmətinin təmsilçisi İntiqam Hümbətov “Report” agentliyinin əməkdaşı ilə söhbətində bildirib ki, təmsil etdiyi qurum yalnız bu və ya digər filmin Azərbaycan kinoteatrlarında nümayişinə icazə verir. Başqa sözlə, Mədəniyyət nazirliyi piratlıqla məşğul olmur, sadəcə olaraq, nəzarət edir ki, hər hansı qadağan olunmuş film Azərbaycan tamaşaçısına çatmasın. Buna bariz nümunə kimi “Stalinin ölümü” filmini göstərmək olar – onun nümayişi ölkədə gah qadağan edilirdi, gah da nümayişə icazə verilirdi.

Pirat məhsullarının yayımlandığı videohostinqlərin bloklanması ilə Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyi məşğul olmalıdır. Lakin burada “Report” agentliyinə bildiriblər ki, internetdə mülkiyyət hüquqlarının qorunması ilə Müəllif Hüquqlarının Qorunması üzrə Agentlik məşğul olur. O ki qaldı bu və ya digər saytın bağlanmasına, bunun üçün məhkəmənin müvafiq qərarı tələb olunur.

Müəllif Hüquqlarının Qorunması üzrə Agentlikdə qanunlardan maddələrin əsas gətirilməsi ilə kifayətlənərək, deyiblər: “Müraciətlər olanda onlara baxırıq”. Başqa sözlə, piratlıqla heç bir kompleks mübarizə aparılmır.

Bəs videohostinqlərin pirat məhsullarının yayılmasından qazancları nədir? Məlumdur ki, qazanc olmasa, heç kim qanun pozuntusuna getməz. Bu məsələ sadədir – hər bir internet istifadəçisi filmlərə tamaşa edərkən zəhlətökən reklamla rastlaşıb ki, həmin reklamı izləmədən film başlamır. Reklamın hər 1000 nümayişinə görə isə videohostinq əməlli-başlı gəlir götürür.

Azərbaycan videohostinqlərində reklamların yerləşdirilməsi ilə “New Media” şirkəti məşğul olur. Şirkətin meneceri Pərvanə Cəfərova sanki özünə bəraət qazandıraraq qeyd edir ki, reklamın yerləşdirildiyi meydançanı onlar özləri deyil, reklamın sifarişçisi seçir. Reklam verənlər özləri arzulayır ki, onların reklamı məhz myvideo.az-da yayımlansın, çünki əksəriyyət filmlərə həmin saytda tamaşa edir.

Beləcə məmurlar məsuliyyəti bir-birinin boynuna atmaqda və ciddi problemin mövcudluğuna göz yummaqdaykən piratlıq nəinki kinoteatrlara, bütün dövlətə ziyan vurmaqdadır. Kinoteatrların qazancı azaldıqca dövlətə ödənilən vergilər də azalır.

Virtualaz.org

Nigar Camal yenə "ağılları başdan aldı" - FOTO
Qızları qaçırır, otaqda tək saxlayır, zorlayır, sonra da ... - TÜKÜRPƏDƏN ADƏTLƏR
Məleykə qızı ilə belə dincəlir - Fotolar
Shahrukh Khanın övladlarının heç yerdə görmədiyiniz FOTOLARI
Sərdar Ortacın özündən kiçik “super qayınana”sı - FOTOLAR
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
““Azərenerji”ni məhkəməyə vermək üçün istehlakçı kifayət qədər sübutlar təqdim etməlidir”
Siyasət
Müharibə elanı kimi BƏYANAT - İrəvan ölüm FƏRMANINI YAZDI
Reportaj
İnsan olmayan şəhərdən reportaj - Marketlər hələ də doludur... - FOTOLAR
Gündəm
Adnan Oktarın sərvəti heyrətləndirdi
Maraqlı
"iphone"la çəkilən FOTOLAR mükafat qazandı
Həftənin ən çox oxunanları
Tolik güllələnən icra başçısı haqqında heç kimin bilmədiyi FAKTI AÇIQLADI - FOTO
Kəlbəcərdə hazırlanan yeni terrorçu dəstələrin görüntüləri yayıldı - VİDEO
Sərhəddə Ermənistana yük daşıyan azərbaycanlılarla ermənilərin dialoqu - ŞOK VİDEO
Səddam Hüseyndən kitab yazan qadının açdığı sirlər: “Çətin uşaqlığı olub, küçələrdə ayaqyalın gəzib”
"Əyalətdə özünü quldurbaşı kimi aparıb xalqın nifrətini qazananlar iqtidardan qovulmalıdır"
Melanyanın ayaqları mətbuat konfransında şorgöz Lavrovun "gözünə girdi"... -FOTO
Alimlərdən yeni kəşf - Çay insanlarda bu xəstəliyin qarşısını alır...
Emin Ağalarovun xanımının gəlinliyinin qiyməti məlum oldu - İnanmayacaqsız...
Telekanallarımız və şou-biznesimiz MASONLARIN MƏKRLİ PLANLARINI İCRA EDİR...
2 min 500 illik tabutdan çıxanlar şok yaratdı - FOTOLAR
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə